Ιθάκη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ιθάκη
North ithaca.jpg
Άποψη της Βόρειας Ιθάκης
GR Ithaca.PNG
Γεωγραφία
Συντεταγμένες 38°23′59.28″N 20°41′21.11″E / 38.3998000°N 20.6891972°E / 38.3998000; 20.6891972Συντεταγμένες: 38°23′59.28″N 20°41′21.11″E / 38.3998000°N 20.6891972°E / 38.3998000; 20.6891972
Αρχιπέλαγος Ιόνιο Πέλαγος
Νησιωτικό σύμπλεγμα Επτάνησα
Έκταση 96 km2
Υψόμετρο 806 μ
Υψηλότερη κορυφή Νηρίτο Όρος
Χώρα
Περιφέρεια Περιφέρεια Ιονίων Νήσων
Νομός Κεφαλληνίας
Πρωτεύουσα Βαθύ
Δημογραφικά
Πληθυσμός 3.180 (απογραφής 2011)
Πυκνότητα 26 /χλμ2
Πρόσθετες πληροφορίες
Ιστοσελίδα ithaki.gr
Γεωλογικό φαινόμενο τύπου μενίρ στην Ανωγή Ιθάκης

Η Ιθάκη είναι ένα νησί των Επτανήσων και βρίσκεται στα νότια της Λευκάδας και στα βορειοανατολικά της Κεφαλονιάς, από την οποία χωρίζεται με τον ομώνυμο πορθμό. Πρωτεύουσά της είναι το Βαθύ. Πρόκειται για επίμηκες νησί με έκταση 96 τ.χλμ και πληθυσμό 3.084 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2001. Έως το 2011 αποτελούσε, μαζί με άλλα μικρότερα νησιά, την επαρχία Ιθάκης και ανήκε στο Νομό Κεφαλληνίας. Από το 2011, με την εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης αποτελεί ξεχωριστή Περιφερειακή Ενότητα. Ουδεμία μεταβολή επήλθε στον ομώνυμο Δήμο, σύμφωνα με το άρθρο 1,§ 2.25.Β. αυτού. Η Ιθάκη ανήκει Διοικητικά στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων.

Η Ιθάκη συνδέεται ακτοπλοϊκώς καθημερινά με την Κεφαλονιά, τη Λευκάδα, την Πάτρα και τον Αστακό. Η Ιθάκη έχει 2 λιμάνια, το Βαθύ και τον Πίσω Αετό, που συνδέονται αμφότερα με την Πάτρα μέσω Σάμης (λιμάνι της Κεφαλονιάς). Ο Πίσω Αετός συνδέεται επίσης με το Φισκάρδο της Κεφαλονιάς, τη Βασιλική της Λευκάδας και τον Αστακό Αιτωλοακαρνανίας. Πλοία συνδέουν τις Φρίκες με το Φισκάρδο και τη Βασιλική ή το Νυδρί.

Γενικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αποτελείται από τον προϋπάρχοντα Δήμο Ιθάκης (Βαθύ) και επτά Δημοτικά Διαμερίσματα, ορεινά και παραθαλάσσια. Το Βαθύ, μια γραφική πόλη με έναν ιδιόμορφο κόλπο που κλείνει στην αγκαλιά του το νησάκι Λαζαρέτο και τα δύο ενετικά κάστρα του. Τους μήνες αιχμής της θερινής περιόδου ο πληθυσμός υπερδιπλασιάζεται.

Το νησί πήρε το όνομά του από τον Ίθακο, πρώτο κάτοικο του νησιού (γιος του Πτερέλαου και αδελφός του Πολύκτορα και του Νήριτου) ή κατά τη μυθολογία ήταν γιος του Ποσειδώνα και της Αμφιμέλης. Σύμφωνα με άλλη υπόθεση το όνομα προέρχεται από τη λέξη Ιθή (=εύθυμος) ή από τη φοινικικής καταγωγής λέξη Utika (=αποικία) ή από τη λέξη Ιθύς (=απότομος).

Το Βαθύ και τα τοπικά διαμερίσματα Ανωγής, Σταυρού και Κιονιού έχουν χαρακτηριστεί Παραδοσιακοί Οικισμοί, ενώ ολόκληρο το νησί έχει χαρακτηριστεί ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.

Η Ιθάκη παρουσιάζει πλούσιο διαμελισμό στις ανατολικές ακτές, που χαρακτηρίζονται από πολλούς κόλπους και ακρωτήρια. Το βορειότερο άκρο του νησιού αποτελεί το ακρωτήριο Μέλισσα, ενώ το νοτιότερο το ακρωτήριο Άγιος Ανδρέας. Ανάμεσα στα δυο αυτά άκρα παρεμβάλλονται ο όρμος Φρικών, το ακρωτήριο Μαυρωνάς, το ακρωτήριο Άγιος Ηλίας, ο κόλπος Μώλου, το ακρωτήριο Σχοίνος και άλλα ακρωτήρια. Το μήκος των ακτών φτάνει συνολικά τα 101 km. Στο νησί υπάρχουν οι λόφοι Νηρίτο Όρος (806 μέτρα) και το Μεροβίγλι (669 μέτρα). Διαθέτει παραλίες απίστευτης ομορφιάς, όπως το Γιδάκι.

Χαρακτηριστικό του νησιού είναι τα άγονα εδάφη του και η λειψυδρία, που εμποδίζουν την ανάπτυξη γεωργίας. Το νησί στηρίζεται οικονομικά κυρίως από τον τουρισμό και την αλιεία. Το όνομα του νησιού είναι γνωστό από την αρχαιότητα, καθώς αναφέρεται στην Οδύσσεια. Η γενική εκτίμηση των ειδικών δέχεται την ταύτιση της σημερινής με την ομηρική Ιθάκη, εξηγώντας ότι οι διαφορές από την περιγραφόμενη τοπογραφία στην Οδύσσεια προέκυψαν είτε λόγω άγνοιας της τοπογραφίας του νησιού από τον ποιητή, είτε λόγω «ποιητικής αδείας».

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προϊστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παράσταση του Οδυσσέα σε νόμισμα της Ιθάκης, 4ος αιώνας π.χ.

Οι πρώτοι κάτοικοι εμφανίζονται την Νεολιθική εποχή (4000 - 3000 π.χ.) αλλά η καταγωγή τους είναι ασαφής. Τα ίχνη των τειχών, των κτισμάτων και ένας δρόμος δείχνουν ότι εξακολουθούσε να κατοικείται και την 3η χιλιετία π.χ. Τα ευρήματα δείχνουν ότι την περίοδο 2.000 - 1.500 π.χ. ήρθαν νέοι κάτοικοι στο νησί αλλά εξακολουθούσαν να ζουν σε πρωτόγονη κατάσταση. Την Μυκηναϊκή εποχή (1600 - 1100 π.χ.) παρατηρείται μεγάλη πολιτισμική έξαρση και η κυριαρχία της Ιθάκης φτάνει στο αποκορύφωμα της.[1] Οι προφορικές παραδόσεις σχετικά με τον Οδυσσέα δείχνουν ότι το νησί κυριαρχούσε σε ένα μεγάλο κράτος στο Ιόνιο Πέλαγος, οι Ιθακήσιοι ήταν μεγάλοι ναυτικοί και εξερευνητές σε ολόκληρη την Μεσόγειο Θάλασσα. Τα δυο μεγάλα ποιήματα του Ομήρου Ιλιάδα και Οδύσσεια δίνουν πολλά στοιχεία για την Μυκηναϊκή Ιθάκη, τα ποιήματα γράφτηκαν τον 9ο - 8ο αιώνα π.χ. αλλά στηρίχτηκαν σε μυθολογικές και προφορικές παραδόσεις. Ο μυθολογικός ήρωας Οδυσσέας περιγράφεται σαν βασιλιάς ενός μεγάλου κράτους με κέντρο την Ιθάκη, τα ποιήματα αποκαλύπτουν τον τρόπο ζωής και τα έθιμα των κατοίκων, οι ιστορικές έρευνες αποκαλύπτουν ότι ο Όμηρος βασίστηκε σε παλιότερες προφορικές παραδόσεις.[2]

Αρχαία Ελλάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά το τέλος της Μυκηναϊκής εποχής εποχής το νησί έχασε την ισχύ που είχε παλιότερα, το κέντρο του βασιλείου μεταφέρθηκε στο γειτονικό μεγάλο νησί την Κεφαλονιά. Την αρχαία Ελληνική περίοδο (800 - 180 π.χ.) το νησί συνέχισε να κατοικείται ιδιαίτερα στο νότιο τμήμα στην περιοχή Αετός Ιθάκης, ιδρύθηκε και η πόλη Αλαλκομεναί. Την ίδια εποχή το νησί είχε ανεξάρτητη διοίκηση σαν πόλη - κράτος και έκοβε νομίσματα με το όνομα της Ιθάκης και την παράσταση του Οδυσσέα. Η Ιθάκη συνέχισε να κατοικείται συνεχώς στην Ελληνιστική περίοδο και την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζοντας στνεχώς κυριάρχους και κατοίκους, αργότερα ο πληθυσμός άρχισε να ελαττώνεται από τις πειρατικές επιδρομές.

Η Παλατινή Κομητεία της Κεφαλλονιάς και της Ζακύνθου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα σύμβολα της Οικογένειας Ορσίνι.

Η Παλατινή Κομητεία της Κεφαλλονιάς και της Ζακύνθου την περίοδο (1185 - 1479) ήταν επαρχία του Βασιλείου της Σικελίας. Ο τίτλος του "Κόμη" δόθηκε για πρώτη φορά στον Μαργαριτόνε του Μπρίντιζι που πήρε σαν δώρο την Κεφαλλονιά, την Ζάκυνθο και την Ιθάκη από τον Γουλιέλμο Β΄ της Σικελίας (1185) για τις υπηρεσίες που του είχε προσφέρει.[3] Οι κυβερνήτες της Παλατινής Κομητείας μετά τον Μαργαριτόνε (1185 - 1195) ήταν :

Η Οικογένεια Τόκκο χρησιμοποίησε την Παλατινή Κομητεία σαν βάση για την κατάκτηση περιοχών της ηπειρωτικής Ελλάδας, κατέλαβαν (1411) το Δεσποτάτο της Ηπείρου. Η προέλαση των Οθωμανών στα δυτικά συρρίκνωσε σταδιακά την κυριαρχία τους, οι Οθωμανοί κατέλαβαν το Δεσποτάτο και περιόρισαν τους Τόκκο στην νησιώτικη Παλατιανή κομητεία.

Βενετοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Τόκκο διατήρησαν την Παλατινή Κομητεία μέχρι την κατάληψη της από τους Οθωμανούς και τους Βενετούς που έφτασαν στα Επτάνησα και ξεκίνησαν την πολιορκία τους, οι περισσότεροι κάτοικοι της Ιθάκης από φόβο δραπέτευσαν με πλοία οι υπόλοιποι κρύφτηκαν στα βουνά. Οι δύο δυνάμεις με την Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης (1479) μοίρασαν τα νησιά.[4]. Η Ζάκυνθος πέρασε ολόκληρη στην Δημοκρατία της Βενετίας, η Κεφαλλονιά και η Ιθάκη μοιράστηκαν ανάμεσα στους Βενετούς και τους Οθωμανούς, την περίοδο 1484 - 1499 τον έλεγχο στο μεγαλύτερο τμήμα της Ιθάκης είχαν οι Οθωμανοί.[5] Όταν ξέσπασε ο Δεύτερος Βενετοτουρκικός πόλεμος (1499 - 1503) η Βενετία είχε σοβαρότατο ενδιαφέρον για να αποκτήσει τα Επτάνησα και από το 1500 απέκτησε τον έλεγχο τους. Με την ειρηνική Συνθήκη που ακολούθησε ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και την Δημοκρατία της Βενετίας (20 Μαΐου 1503) η Κεφαλονιά, η Ζάκυνθος και η Ιθάκη πέρασαν στην Δημοκρατία ενώ η Λευκάδα παρέμεινε στους Οθωμανούς, παρέμεινε υπό Βενετικό έλεγχο μέχρι την πτώση της Δημοκρατίας (1797). Οι Βενετοί έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον για το έρημο μέχρι τότε νησί και μετέφεραν κατοίκους από τα γειτονικά νησιά.[6]

Γάλλοι, Τούρκοι και Ρώσοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ιθάκη σε έργο του Έντουαρντ Ντόντουελ (1821)

Μετά την κατάλυση της Δημοκρατίας τα νησιά πέρασαν στην Α΄ Γαλλική Δημοκρατία (1797 - 1798) και έγιναν η έδρα του Γαλλικού Διαμερίσματος της Ιθάκης μαζί με την Κεφαλλονιά, την Ζάκυνθο, την Λευκάδα και τμήμα της ξηράς, η έδρα της νομαρχίας βρισκόταν στο Αργοστόλι. Ο πληθυσμός του νησιού δέχτηκε θερμά τους Γάλλους και ασπάστηκε τις νέες επαναστατικές τους ιδέες, οι Γάλλοι ανέλαβαν το διοικητικό και το δικαστικό σύστημα αλλά οι Ιθακήσιοι σύντομα αγανάκτησαν από την ψηλή φορολογία. Το νησί κατέλαβε τα επόμενα χρόνια η Ρωσία σε συνεργασία με τους Οθωμανούς, την περίοδο (1798 - 1807) δημιουργήθηκε η Επτάνησος Πολιτεία με έδρα την Κέρκυρα. Την υψηλή διοίκηση είχαν οι Οθωμανοί αλλά ουσιαστικά την εξουσία είχαν οι Ρώσοι, η Ιθάκη είχε 1 από τους 14 εκπροσώπους στο Κοινοβούλιο της Πολιτείας. Η Ιθάκη ανέπτυξε τότε σε ισχυρό βαθμό την ναυτιλία της, τα πλοία της μετέφεραν εμπορεύματα από την Μαύρη Θάλασσα. Με την Συνθήκη του Τιλσίτ τα Επτάνησα πέρασαν ξανά στους Γάλλους (1807 - 1809) αλλά και η δεύτερη Γαλλική κυριαρχία ήταν σύντομη, ο Βρετανικός στόλος άρχισε να πολιορκεί το νησί και οικοδόμησε ένα φρούριο στο Βαθύ Ιθάκης. Η Μεγάλη Βρετανία που βρισκόταν σε πόλεμο με τον Ναπολέων Α΄ ξεκίνησε σκληρή πολιορκία στα Επτάνησα (1809), τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου η Βρετανική σημαία κυμάτιζε στο κάστρο της Ζακύνθου, ακολούθησε η υποταγή της Κεφαλλονιάς και της Ιθάκης.

Βρετανική κυριαρχία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σημαία του Ηνωμένου Κράτους των Ιονίων νήσων

Τα Επτάνησα έγιναν με την "Συνθήκη των Παρισίων" τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείου (5 Νοεμβρίου 1815) σαν Ηνωμένον Κράτος των Ιονίων Νήσων και η έδρα του Ύπατου Αρμοστή Ιονίων Νήσων.[7] Την περίοδο 1810 - 1814 τοποθετήθηκε επαρχιακός κυβερνήτης της Ιθάκης ο στρατηγός Σαρλ Φιλίπ ντε Μποσέ. Σύντομα δημιουργήθηκε από τους κατοίκους ισχυρό κίνημα αντίστασης, τα κινήματα είχαν αρχικά στόχο να ενισχύσουν τους Έλληνες της ηπειρωτικής Ελλάδας στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 αλλά στράφηκαν σύντομα και εναντίον των Βρετανών. Τα κινήματα αντίστασης έγιναν πιο ισχυρά (1848) με αποτέλεσμα οι Βρετανοί να κάνουν αυστηρότερους τους νόμους και να προχωρήσουν σε μέτρα καταστολής.

Στην Βρετανική κυριαρχία οι Έλληνες άρχοντες της Ιθάκης είχαν έντονη συμμετοχή στην Φιλική Εταιρεία και σε όλες τις Ελληνικές μάχες όπως στην Πολιορκία του Μεσολογγίου και σε ναυμαχίες με τους Οθωμανούς στην Μαύρη Θάλασσα και τον Δούναβη. Η Δεύτερη Εθνική Συνέλευση στην Αθήνα εξέλεξε βασιλιά των Ελλήνων τον πρίγκιπα Γουλιέλμο της Δανίας που στέφθηκε νέος βασιλιάς ως Γεώργιος Α΄ της Ελλάδας. Η Μεγάλη Βρετανία μετά την απόφαση αυτή έδωσε δώρο στην Ελλάδα τα Επτάνησα επειδή η αδελφή του νέου Έλληνα βασιλιά Αλεξάνδρα της Δανίας είχε παντρευτεί τον πρίγκιπα Εδουάρδο της Ουαλίας, διάδοχο του Αγγλικού θρόνου. Η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία, η Ελλάδα και η Ρωσία υπέγραψαν την "Συνθήκη του Λονδίνου" (29 Μαρτίου 1864) που κατοχύρωσε τα Επτάνησα ως Ελληνική επαρχία. Ο Λόρδος Ύπατος Αρμοστής των Ιονίων Νήσων κήρυξε επίσημα την Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα.[8]

Τοπικά Πανηγύρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 30 Ιουνίου των Αγ. Αποστόλων στις Φρίκες
  • 17 Ιουλίου της Αγ. Μαρίνας στην Εξωγή
  • 20 Ιουλίου του Προφήτη Ηλία στο Κιόνι
  • 5 & 6 Αυγούστου του Σωτήρος στο Σταυρό
  • 14 Αυγούστου παραμονή της Παναγίας στην Ανωγή
  • 15 Αυγούστου της Παναγίας στον Πλατρειθιά

Δήμος Ιθάκης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δήμος Ιθάκης
Δήμος

2011 Dimos Ithakis.png

Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Έδρα Βαθύ
Διοίκηση  
 • Δήμαρχος Διονύσιος Γερ. Στανίτσας (2014)
Διοικητική υπαγωγή  
 • Αποκ. διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου
 • Περιφέρεια Ιονίων Νήσων
 • Περιφ. ενότητα Ιθάκης
Διαμέρισμα Ιόνια Νησιά
Νομός Κεφαλληνίας
Έκταση 117,8 km2
Πληθυσμός 3.231 (απογραφή 2011)

Ο δήμος Ιθάκης περιλαμβάνει το νησί της Ιθάκης και τις γύρω νησίδες.

Οικισμοί και νησίδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναλυτικά οι οικισμοί και οι νησίδες που αποτελούν τον δήμο Ιθάκης:

Δημοτικό διαμέρισμα Ιθάκης [ 1.826 ]
Δημοτικό διαμέρισμα Ανωγής Ιθάκης [ 50 ]
Δημοτικό διαμέρισμα Εξωγής -- η Εξωγή [ 42 ]
Δημοτικό διαμέρισμα Κιονίου -- το Κιόνι [ 171 ]
Δημοτικό διαμέρισμα Λεύκης Ιθάκης [ 56 ]
Δημοτικό διαμέρισμα Περαχωρίου Ιθάκης [ 354 ]
Δημοτικό διαμέρισμα Πλατρειθιά Ιθάκης [ 260 ]
Δημοτικό διαμέρισμα Σταυρού -- ο Σταυρός [ 325 ]

Δήμαρχοι Ιθάκης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 1954-59 Βλυσμάς
  • 1959-64 Κολυβάς (ιατρός)

..........................

  • 1975-1996 Σπύρος Αρσένης
  • 1996-2006 Τηλέμαχος Καραβίας
  • 2006-2010 Γεώργιος Βασιλόπουλος
  • 2011- Σεπτέμβριος 2013 Ιωάννης Κασσιανός- Παύθηκε το 2013 επειδή σύμφωνα με έκθεση του ΓΓ της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, οι πράξεις του "επέφεραν βλάβη στα συμφέροντα του Δήμου"[9].
  • Σεπτέμβριος 2013-2013 Ελένη Ραυτοπούλου (προσωρινά)
  • Σεπτέμβριος 2013- 2014 Νίκη Κασσιανού (προσωρινά)
  • 1η Σεπ 2014 - σήμερα: Στανιτσας.Γερ.Διονύσης

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. https://www.britannica.com/place/Ithaca-island-Greece
  2. Vella, John.(2016)."Homer’s Ogygia: An Imaginary or a Historiography?",Athens:ATINER'S Conference Paper Series,No:MDT2016-2007.
  3. http://www.hri.org/infoxenios/english/ionian/zakynthos/history.html
  4. Ντίνος Κονόμος, Ζάκυνθος, Πεντακόσια χρόνια (1478-1978), τόμος τρίτος: Πολιτική Ιστορία (τεύχος Α', 1478 – 1800), σελ. 24-25.
  5. Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Cephalonia". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.
  6. https://www.britannica.com/place/Ithaca-island-Greece
  7. One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Gardner, Ernest Arthur; Caspari, Maximillian Otto Bismark (1911). "Corfu". In Chisholm, Hugh. Encyclop?dia Britannica. 7 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 145–146.
  8. https://web.archive.org/web/20090411090942/http://www.corfuweb.gr/gb-history6.htm
  9. Παύθηκε ο δήμαρχος Ιθάκης, Perifereia News, 10-9-2013.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "Ιθάκη: Το σύμβολο". Ειδικό αφιέρωμα για το νησί των μύθων και της ιστορίας του περιοδικού Γεωτρόπιο τεύχος 70 σ. 84-92 (Αύγ. 2001)
  • Tzakos, Christos I. Ithaca and Homer: The Truth, The Advocacy of the Case. Translator: Geoffrey Cox. Archived from the original
  • Paul Hetherington, The Greek Islands. Guide to the Byzantine and Medieval Buildings and their Art, Londres, 2001.
  • Henry Schliemann, Ithaque, le Péloponnèse, Troie : recherches archéologiques, Paris, C. Reinwald, 1869.
  • Claude Dervenn, Iles de Grèce d'Ithaque à Samothrace, Paris, Impr. auxiliaire ; J. de Gigord. (S.M.), 1939.
  • Gilles Le Noan, À la recherche d'Ithaque : essai sur la localisation de la patrie d'Ulysse, Quincy-sous-Sénart, Éd. Tremen, 2001.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]