Καλαβριανή διάλεκτος Γκρίκο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Καλαβριανή διάλεκτος Γκρίκο
Περιοχή Καλαβρία
Έθνος Έλληνες της Κάτω Ιταλίας
Χώρα Ιταλία
Φυσικοί ομιλητές 2.000
Ταξινόμηση Ινδοευρωπαϊκές
Κώδικες γλώσσας
Linguasphere 56-AAA-aib
Glottolog apul1236[1]
Greco calabro.png

Η καλαβριανή διάλεκτος Γκρίκο,[2][3][4] είναι διάλεκτος των Ελλήνων της Κάτω Ιταλίας στην περιοχή της Καλαβρίας στην νότια Ιταλία. Αποτελεί την μια από τις 2 κύριες διάλεκτους των Γκρίκο, με την άλλη να είναι η διάλεκτος Γκρίκο ανατολικότερα στην περιοχή της Απουλίας.

Επισκόπηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η γλώσσα ταξινομείται από την ΟΥΝΕΣΚΟ ως απειλούμενη με εξαφάνιση,[5][6] και ο αριθμός των ομιλητών της στην περιοχή θεωρείται πως είναι περίπου 2.000.[7] Ταξινομείται από τον οργανισμό του Εθνολόγου ως διάλεκτος της νέας ελληνικής γλώσσας[8] με την έννοια της σύγχρονης καθομιλούμενης γλώσσας των ελληνικών γλωσσών, όπως τα ποντιακά και τα τσακωνικά, καθώς η καλαβριανή εκδοχή θεωρείται πως είναι κοντινότερα στα νέα ελληνικά. Η καλαβριανή διάλεκτος δεν είχε ποτέ εκτεταμένη χρήση, όπου εκτός από την καθημερινή επικοινωνία μεταξύ των ομιλητών της δεν απέκτησε ποτέ κάποιον σημαντικό ρόλο στην τοπική αυτοδιοίκηση, λογοτεχνία, ή εκκλησιαστικά ζητήματα. Η χρήση της διαλέκτου έχει τις ρίζες της στην εποχή των αρχαίων ελληνικών αποικιών της Μεγάλης Ελλάδας, ενώ κατά τον Μεσαίωνα η ευρύτερη περιοχή διατέλεσε από το 536 έως το 1071 υπό την διοίκηση των Βυζαντινών -ως θέμα της Καλαβρίας-, έως ότου κατακτήθηκε από τους Νορμανδούς.[9] Η γλώσσα δοκιμάστηκε ιδιαίτερα τον 20ό αιώνα ειδικά κατά την περίοδο της φασιστικής Ιταλίας καθώς η χρήση της ακολουθούνταν από στίγμα μη ιταλικότητας και αποθαρρύνονταν ενεργά από τις αρχές.[10] Σήμερα η γλώσσα χρησιμοποιείται σε 9 κωμοπόλεις της περιοχής της Μποβέσια, στις οποίες περιλαμβάνονται η Μπόβα Σουπεριόρε, Ρογκούντι, Γκαλιτσιάνο, Κοριό ντι Ρογκούντι, Μπόβα Μαρίνα, και η πόλη της Ρέτζιο ντι Καλάμπρια. Στα χαρακτηριστικά της γλώσσας είναι πως δεν διατηρεί το τελικό -ς, π.χ. η λέξη γάϊδαρος προφέρεται ως γκάνταρο / gadaro, ενώ για την γραφή της χρησιμοποιείται η λατινική γραφή αντί για το ελληνικό αλφάβητο.

Υπάρχουν 2 περιοδικά σε κυκλοφορία στην περιοχή, το I Riza (Η Ρίζα) το οποίο είναι τρίγλωσσο σε γκρίκο, ιταλικά, και νέα ελληνικά και εκδίδεται κάθε 4 μήνες, και το CUMELCA το οποίο εκδίδεται κάθε 3.

Δείγμα κειμένου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καλαβριανή Γκρίκο
To gadaro ce lo lico

Mia mera, asce purrì, ena gadàro evoscevvje charapimèno, chorto chlorò sce ena mmali mesa sta vunà. Ecì condà iche era rrìaci pu trèchonda èsteddhe mia mùsica glicìa me to lìgo nerò frisco ce catharò.

Νέα ελληνική γλώσσα
Ο γάιδαρος και ο λύκος

Μια μέρα, το πρωί, ένα γαϊδουράκι βοσκούσε χαρούμενο, χόρτο χλωρό σ'ένα λιβάδι μέσα στα βουνά. Εκεί κοντά είχε ένα ρυάκι που τρέχοντας έκανε μια μουσική γλυκιά με το λίγο νερό φρέσκο και καθαρό.

Ιταλική γλώσσα
L'asino e il lupo

Un mattino un asino pascolava beato in un prato d'erba tenera su un piano tra due montagne. Nelle vicinanze scorreva un ruscello, producendo un allegro mormorio con la sua acqua fresca e limpida

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Hammarström, Harald. Forkel, Robert. Haspelmath, Martin και άλλοι., επιμ. (2016). «{{{name}}}». Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. http://glottolog.org/resource/languoid/id/apul1236. 
  2. F. Violi, Lessico Grecanico-Italiano-Grecanico, Apodiafàzzi, Reggio Calabria, 1997.
  3. Paolo Martino, L'isola grecanica dell'Aspromonte. Aspetti sociolinguistici, 1980. Risultati di un'inchiesta del 1977
  4. In Salento e Calabria le voci della minoranza linguistica greca | Treccani, il portale del sapere
  5. «Endangered languages in Europe: report». www.helsinki.fi. Ανακτήθηκε στις 23 April 2018. 
  6. «Euromosaic - Greek (Griko) in Italy». www.uoc.edu. Ανακτήθηκε στις 23 April 2018. 
  7. Tom Mueller, Calabria Grecanica, article at madeinsouthitaly.com, accessed 31 March 2015: "In the last 30 years alone, five Greek-speaking villages have been abandoned. Though no one knows exactly how many native speakers remain, they cannot number much above 2,000."
  8. «Greek». ethnologue.com. Ανακτήθηκε στις 23 April 2018. 
  9. «Department of History : Calabria, AD 400-1000: Settlements, societies and landscapes - Durham University». www.dur.ac.uk (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 2017-02-09. 
  10. «The Last of the Calabrian Greeks» (στα αγγλικά). Istoria. http://istoria.life/greko-calabria/2017/8/14/the-last-of-the-calabrian-greeks. Ανακτήθηκε στις 2018-11-05. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]