Κομοτηνή
| Κομοτηνή | |
|---|---|
| Χάρτης | |
| Θέση στην Ελλάδα | |
| Πληροφορίες | |
| Γεωγραφικό Διαμέρισμα | Θράκη |
| Περιφέρεια | Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης |
| Νομός | Νομός Ροδόπης |
| Αρ. δημ. διαμερισμάτων | 7 |
| Επίσημος πληθυσμός | 40.141 (2001) |
| Έκταση | 385.386 km² |
| Ταχυδρομικός κώδικας | 69100 |
| Τηλεφωνικός κωδικός | 25310 |
| Δήμαρχος | Πετριδης Γεωργιος |
| Δικτυακός τόπος | http://www.komotini.gr |
Η Κομοτηνή (παλαιότερα και Γκιουμουλτζίνα, τουρκικά: Gümülcine, το Βυζαντινό όνομα ήταν Κουμουτζηνά [1]) πρωτεύουσα της Δυτικής Θράκης, βρίσκεται στο βόρειο-ανατολικό τμήμα της Ελλάδας, στο νομό Ροδόπης. Είναι έδρα της διοικητικής περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, έδρα της διευρυμένης νομαρχιακής αυτοδιοίκησης Ροδόπης - Έβρου και πρωτεύουσα του νομού Ροδόπης. Στην Κομοτηνή, επίσης, έχει την έδρα του το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.
Πίνακας περιεχομένων |
[Επεξεργασία] Γενικά
Η πόλη είναι επίπεδη, χτισμένη μέσα στο Θρακικό κάμπο και στους πρόποδες της οροσειράς της Ροδόπης, σε υψόμετρο 31-55 μ., 30 περίπου χλμ. οδικώς από τη θάλασσα. Η ρυμοτομία της είναι ακανόνιστη και δαιδαλώδης, κυρίως στην παλιά πόλη, με εξαίρεση τις νέες συνοικίες που δημιουργούνται. Αποτελεί σπουδαίο εμπορικό, οικονομικό και συγκοινωνιακό κέντρο της Θράκης και βρίσκεται επί της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης-Αλεξανδρούπολης.
Η Κομοτηνή σήμερα είναι ένα ακμαίο εμπορικό και διοικητικό κέντρο. Είναι σαφώς κεντροβαρής πόλη με την πλειοψηφία της εμπορικής δραστηριότητας και τις υπηρεσίες να είναι συγκεντρωμένες γύρω από το κέντρο. Στο παρελθόν, ο ποταμός Μπουκλουτζάς (είναι παραπόταμος του ποταμού Βοσβόζη που πηγάζει από το Παπίκιο και χύνεται στην Ισμαρίτιδα λίμνη) χώριζε την πόλη σε δύο μέρη (διασχίζοντάς την από βορειοανατολικά προς τα νοτιοδυτικά). Τη δεκαετία του 1970, ύστερα από επανειλημμένες πλημμύρες, άλλαξε η κοίτη του ποταμού και αντικαταστάθηκε από τις κύριες οδικές αρτηρίες της πόλης. [2] Σήμερα στο Βοσβόζη ποταμό ρίχνονται τα επεξεργασμένα αστικά λύματα του βιολογικού καθαρισμού [3].
Η Κομοτηνή φημίζεται για τις διάφορες ποικιλίες στραγαλιών (λεμπλιεμπλιά), τα ιδιαίτερα χαρμάνια ελληνικού καφέ και τα παραδοσιακά γλυκά της, όπως μαλεμπί και το σουτζούκ λουκούμ (είδος λουκουμιού). Το σουτζούκ λουκούμ, το οποίο σήμερα θεωρείται παραδοσιακό γλυκό της Κομοτηνής παρασκευάστηκε για πρώτη φορά από τον Νεντίμ Μεμέτ σε ένα λουκουμάδικο της πόλης. [4] [5]
Η καρδιά της πόλη θεωρείται η κεντρική πλατεία της Κομοτηνής (η πλατεία Ειρήνης) όπου είναι το σημείο συγκέντρωσης της νυχτερινής ζωής η οποία τονώνεται από τον μεγάλο πληθυσμό φοιτητών που ζουν και σπουδάζουν στην πόλη [6]. Τα τελευταία χρόνια η περιοχή βορειοδυτικά της πόλης, το προάστιο Νέα Μοσυνούπολη (δίπλα στο οικισμό Ήφαιστο) έχει αναπτυχθεί εμπορικά με ανάπτυξη εμπορικών κέντρων και πολυκαταστημάτων.
[Επεξεργασία] Πληθυσμιακή Ιστορία και Ανάπτυξη
Η Κομοτηνή είναι μια πόλη πολυπολιτισμική. [7] [8] [9] [10] Ο πληθυσμός είναι εξαιρετικά πολύγλωσσος για πόλη τέτοιου μεγέθους [9] [11]. Αποτελείται από ντόπιους Έλληνες, πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη, Έλληνες Μειονοτικούς (Τουρκόφωνους, Πομάκους και Αθίγγανους, κυρίως Μουσουλμάνους στο θρήσκευμα), λιγοστούς απογόνους Αρμενίων προσφύγων και πολλούς Κωνσταντινουπολίτες, Ιμβρίους και Τενεδίους μετά τους διωγμούς που υπέστησαν κατά τα Σεπτεμβριανά του 1955 [εκκρεμεί παραπομπή]. Την δεκαετία του 1990 [12] στην πόλη και παλιννοστούντες ομογενείς από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ [13] (κυρίως Γεωργία, Αρμενία, Ρωσία, Ουκρανία και Καζακστάν [14]). Ο πληθυσμός της, κατά την απογραφή του 2001, είναι 52.659 κάτοικοι, αριθμός όμως που αυξάνεται σημαντικά, αν προστεθούν οι περίπου 10.000 [15] φοιτητές πλέον, που διαμένουν στην πόλη.
| Έτος | Πληθυσμός Πόλης | Αλλαγή | Πληθυσμός Δήμου | Αλλαγή |
|---|---|---|---|---|
| 1981 | 37.487 | - | 40.141 | - |
| 1991 | 37.036 | -461/-1,2% | 45.934 | 5.793/14% |
| 2001 | 40.141 | 3.105/+9% | 52.659 | 6.725/16% |
| 2011 | 66.580 [16] |
[Επεξεργασία] Ιστορία
[Επεξεργασία] Αρχαιότητα και Ρωμαίοι
Η Κομοτηνή υπήρξε ως επιβεβαιωμένος οικισμός, ήδη από το 2ο αιώνα μ.Χ. Αυτό το μαρτυρούν αρχαιολογικά ευρήματα της εποχής εκείνης, αλλά και στη συνέχεια, έως τον 4ο μ.Χ. αιώνα[17]. Επιβεβαιώνεται, επίσης, και από επιγραφή στο σωζόμενο και διακριτό σε διάφορα σημεία της πόλης, παλαιό τείχος του 4ου αιώνα μ.Χ. που αναγράφει "Θεοδοσίου κτίσμα". Η επιγραφή ανακαλύφθηκε από τον Κομοτηναίο καθηγητή Στίλπωνα Κυριακίδη και τον τότε δήμαρχο Σοφοκλή Κομνηνό. Εικάζεται ότι το πόλισμα Κομοτηνή ανάγεται στον 5ο αιώνα π.Χ. και συνδέεται με την ομώνυμη κόρη του Μαρωνίτη ζωγράφου Παρρασίου[18]. Στη Ρωμαϊκή εποχή ήταν ένα από τα πολλά διάσπαρτα φρούρια κατά μήκος της Εγνατίας οδού, που υπήρχαν στην περιοχή της Θράκης. Σημαντικότερη πόλη την περίοδο εκείνη ήταν η γειτονική Μαξιμιανούπολη, η παλαιότερη Θρακική Πορσούλις ή Παισούλαι (μετονομάστηκε σε Μοσυνούπολη τον 8-9ο αιώνα) [19]. Η Κομοτηνή αποτελούσε κόμβο της Εγνατίας οδού προς τη βόρεια κατεύθυνση που μέσα από το πέρασμα της Νυμφαίας οδηγεί στην κοιλάδα του Άρδα, τη Φιλιππούπολη και τη βυζαντνή Βερόη (σημερινή Στάρα Ζαγόρα). [20].
[Επεξεργασία] Βυζαντινή περίοδος
Κατά την περίοδο της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βυζάντιο) ανήκε στο Θέμα Μακεδονίας, ενώ από τον 9ο αιώνα υπάγεται στο νεοϊδυθέν Θέμα Βολερού. Υπήρξε έως τότε, ασήμαντο φρούριο, που το 1207 ύστερα από την επιδρομή του τσάρου της Βουλγαρίας Ιβάν Α΄, αποτέλεσε καταφύγιο προσφύγων από τα γύρω φρούρια που καταστράφηκαν. Την περίοδο εκείνη πολλοί κάτοικοι της Μοσυνόπολης (πρώην Μαξιμιανούπολη) κατέφυγαν στην Κομοτηνή[22][23]. Ο πληθυσμός από τότε αυξανόταν συνεχώς, ώστε τελικά εξελίχθηκε σε σημαντική πόλη της περιοχής. Το 1331 ο Ιωάννης ΣΤ΄ Καντακουζηνός την αναφέρει ως Κουμουτζηνά. Το 1332 ο Ανδρόνικος Γ' Παλαιολόγος στρατοπέδευσε στην Κομοτηνή προκειμένου να αντιμετωπίσει τον ηγεμόνα της Σμύρνης Ομούρ στο χωριό Παναγία κοντά στη Μονή Παναγίας Βαθυρρύακος (σημερινά Φατύρρυακα), αλλά τελικά ο Ομούρ αποχώρησε χωρίς μάχη. Το 1341 ο ιστορικός Νικηφόρος Γρηγοράς την αναφέρει με το σημερινό της όνομα, ως Κομοτηνή. Το 1343, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου μεταξύ Ιωάννη ΣΤ' Καντακουζηνού και Ιωάννη Ε' Παλαιολόγου, η Κομοτηνή μαζί με τα γειτονικά φρούρια Ασωμάτου, Παραδημής, Κρανοβουνίου και Στυλαρίου, προσχωρούν στην παράταξη Καντακουζηνού. Στην Κομοτηνή κατέφυγε ο Ιωάννης ΣΤ' Καντακουζηνός το 1344 για να διασωθεί μετά από μάχη με τα στρατεύματα του Ομούρ και του Βούλγαρου συμμάχου του, Μομιτζίλου κοντά στην κατεστραμμένη ήδη Μοσυνόπολη[24].
[Επεξεργασία] Οθωμανική περίοδος
Το 1361 την κατακτά ο Γαζή Εβρενός πασάς και ξεκινάει η περίοδος Τουρκοκρατίας. Η πόλη αποτέλεσε τη πρώτη έδρα του Γαζή Εβρενός και έγινε διάσημη για το ομώνυμο τέμενος με το Ιμαρέτ (Πτωχοκομείο) (1370-1380) [1] [25]. Το μνημείο αυτό θεωρείται από τα αρχαιότερα δείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής στη Θράκη (αποτελείται από τρεις χώρους που διαμορφώνουν στην κάτοψη το σχήμα Τ - τύπου ζαβιγέ) και είναι κτισμένο με τη βυζαντινή τεχνική. Έχει συνδεθεί με τοπικές παραδόσεις των Κομοτηναίων για ύπαρξη βυζαντινού ναού της Αγίας Σοφίας στη συγκεκριμένη θέση, και σύμφωνα με αυτές, στο κτίσμα ενσωματώθηκαν τμήματα του ναού[26]. Στη νότια πλευρά του κτίσματος έχει ανακαλυφθεί εντοιχισμένο μαρμάρινο γυναικείο κεφάλι ρωμαϊκών χρόνων. Σήμερα το μνημείο (Ιμαρέτ της Κομοτηνής) ανήκει στην μητρόπολη και λειτουργεί ως Εκκλησιαστικό Μουσείο της Μητροπόλεως Μαρωνείας και Κομοτηνής. [27] Είναι το παλαιότερο σωζόμενο Ιμαρέτ της Ελλάδας (με νεότερο αυτό της Καβάλας) [28].
Με την Οθωμανική κατάκτηση πολλές οικογένειες Κομοτηναίων διέφυγαν στην Ήπειρο και ίδρυσαν το χωριό Κουμουτζάδες (σημερινός Αμμότοπος Άρτας). Καταδιωκόμενοι κι εκεί, αρκετοί προσέφυγαν στα Τρόπαια Γορτυνίας. Έως και σήμερα διατηρούνται οι δεσμοί μεταξύ των κατοίκων της Κομοτηνής, του Αμμοτόπου και των Τροπαίων[29]. Η Κομοτηνή υπάγεται πλέον στο βιλαέτι Αδριανουπόλεως και είναι έδρα του ομώνυμου καζά. Μετά την τουρκική κατοχή, η πόλη επεκτείνεται και έξω από τα τείχη. Η Κομοτηνή διατηρεί την ελληνική φυσιογνωμία της έως το τέλος του 16ου αιώνα. Ο Γάλλος περιηγητής Πιέρ Μπελόν αναφέρει γύρω στα 1540, ότι η πόλη κατοικείται από Έλληνες και λίγους Τούρκους. Συγκεκριμένα ο Πιέρ Μπλελόν αναφέρει "Βρήκαμε μια μικρή πόλη Commercine ("Κομμερσίνα" - εννοεί Γκιουμουλτζίνα - Κομοτηνή), που είναι μισή μέρα δρόμο μακριά από τη Μπουρού (Bourou) όπου είχε, ό,τι είδος κρέας θέλαμε να αγοράσουμε. Έχει ερείπια ενός μικρού κάστρου, και μέσα είναι η εκκλησία των Ελλήνων χριστιανών. Γιατί στο χωριό κατοικούν Έλληνες και λίγοι Τούρκοι". [30] [31] Ο Άγγλος Περιηγητής Έντουαντ Ντάνιελ Κλάρκε αναφέρει ότι το 1801 η Gymmergine (εννοεί την Κομοτηνή) είχε 1.000 σπίτια από τα οποία 400 ανήκαν σε Έλληνες, 60 σε Εβραίους, 15 σε Αρμένιους και 525 σε Τούρκους [32]. Θα απαιτηθούν μαζικές μετακινήσεις Γιουρούκων από το εσωτερικό της Μικράς Ασίας και ο εξισλαμισμός των Πομάκων, ώστε να ενισχυθεί ο μουσουλμανικός πληθυσμός της πόλης. Στην πόλη αναφέρεται και Εβραϊκή κοινότητα. Συγκεκριμένα ο Οθωμανός περιηγητής του 17ου αιώνα Εβλιγιά Τσελεμπή περιγράφει το φρούριο της Κομοτηνής ως μια όμορφη και στέρεη κατασκευή από τούβλα και πέτρες το οποίο κατοικείται από πολλούς Εβραίους [33]. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, στην περιοχή δρουν πολλές ένοπλες ομάδες Ελλήνων αρματολών, οι οποίες υποχρεώνουν τον Αχμέτ Γ΄ να διατάξει τη διάλυσή τους, χωρίς ικανοποιητικά αποτελέσματα[34]. Κατά την Επανάσταση του 1821, σπουδαία ήταν η προσφορά των Κομοτηναίων με κυριότερους αγωνιστές, τον Ιωαννίκιο (μετέπειτα μητροπολίτη), τον Αγγελή Κίρζαλη και το λοχαγό Σταύρο Κομπένο, μέλη της Φιλικής Εταιρείας[35]. Τις επόμενες δεκαετίες η Κομοτηνή αναπτύσσεται οικονομικά λόγω της επεξεργασίας και του εμπορίου καπνού και οι Έλληνες ευνοούμενοι από τα μέτρα υπέρ της ανεξιθρησκείας ελέγχουν πλήρως την οικονομική δραστηριότητα της πόλης. Εκείνη την περίοδο χτίστηκαν πολλά από τα αρχοντικά που κοσμούν σήμερα τους δρόμους της Κομοτηνής, όπως αυτά του Στάλιου, του Μαλλιόπουλου και του Πεΐδη[36]. Μετά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1877-1878, νέο κύμα Τούρκων προσφύγων συρρέουν στην Κομοτηνή. Την περίοδο εκείνη λόγω της έξαρσης του Βουλγαρικού εθνικισμού, η περιοχή δέχεται έντονες πιέσεις από τη Βουλγαρική πλευρά[37]. Το 1880 λειτουργούσαν στην πόλη Παρθεναγωγείο και Αστική Σχολή Αρρένων, το λεγόμενο "Σχολαρχείο"[38]. Το 1885 ιδρύεται στην Κομοτηνή ο πολιτιστικός σύλλογος "Ομόνοια" με έντονη δραστηριότητα στην πνευματική ζωή της πόλης, διοργανώνοντας θεατρικές παραστάσεις και συναυλίες[39]. Η πόλη την εποχή εκείνη ανέδειξε μεγάλους ευεργέτες, όπως ο Νέστωρ Τσανακλής, που με δωρεά του ανεγέρθηκε η Τσανάκλειος Σχολή, ο Δημήτριος Σίντος κ.α.[40]. Σημαντικές μορφές των γραμμάτων που γεννήθηκαν στην Κομοτηνή, ήταν ο ιατρός και καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Αλέξανδρος Συμεωνίδης [41] και η δασκάλα και ιατρός Βικτωρία Μαργαριτοπούλου (μία από τις πρώτες γυναίκες Ελληνίδες ιατρούς)[42].
[Επεξεργασία] Απελευθέρωση
Μετά την πολύχρονη τουρκική κατοχή (551 χρόνια) περνάει και στην κατοχή των Βουλγάρων κατά τον Ά Βαλκανικό Πόλεμο τον Οκτώβριο του 1912. Στο Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο, στις 14 Ιουλίου του 1913 απελευθερώθηκε από τον ελληνικό στρατό, αλλά στις 10 Αυγούστου του ίδιου έτους με τη συνθήκη Βουκουρεστίου (1913) παραχωρείται στη Βουλγαρία. Οι Βούλγαροι σχεδόν αμέσως εξαπολύουν διωγμούς κατά Ελλήνων, Πομάκων και Τούρκων. Στις 31 Αυγούστου του ίδιου χρόνου το κίνημα των Πομάκων με τη συνδρομή των ντόπιων Τούρκων και την υποστήριξη των Ελλήνων, εγκαθιδρύει τη βραχύβια Δημοκρατία Δυτικής Θράκης με έδρα την πόλη της Κομοτηνής. Το ανεξάρτητο αυτό κρατίδιο καταλύεται μετά από δύο μήνες στις 25 Οκτωβρίου του 1913 και η πόλη περνά πάλι στη Βουλγαρία. [43] Μετά τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Αύγουστο του 1919, η Κομοτηνή καταλαμβάνεται από τα Γαλλικά στρατεύματα και επιβάλλεται το περίεργο καθεστώς της Διασυμμαχικής Θράκης, με έδρα του ανεξάρτητου κρατιδίου την Κομοτηνή και διοικητή τον Γάλλο στρατηγό Σαρπύ. Την 14η Μαΐου 1920 επετεύχθη η διπλωματική νίκη του τότε πρωθυπουργού της Ελλάδας Ελευθερίου Βενιζέλου και του στενού συνεργάτη του Χαρίσιου Βαμβακά και η Κομοτηνή απελευθερώθηκε επισήμως, και ενώθηκε με την Ελλάδα. [44]
Οι μουσουλμανικοί πληθυσμοί της Κομοτηνής εξαιρέθηκαν από την ανταλλαγή πληθυσμών με την Τουρκία στην Συνθήκη της Λωζάνης το 1923. Μετά το 1922 προσέφυγαν στην πόλη αρκετοί πρόσφυγες από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη και την Ανατολική Ρωμυλία. Την ίδια περίοδο, επίσης, βρήκαν καταφύγιο και αρκετοί μουσουλμάνοι αντικεμαλιστές, ως πολιτικοί πρόσφυγες[45][46].
[Επεξεργασία] Εβραίοι
Από τον 16ο αιώνα υπήρχε η ισραηλίτικη κοινότητα της Κομοτηνής, η οποία αποτελούνταν από Σεφαραδίτες Εβραίους οι οποίοι ασχολούνταν με το εμπόριο υφασμάτων μεταξιού και μαλλιού. Πολλοί Εβραίοι στην Κομοτηνή ήρθαν ως μετανάστες από την Αδριανούπολη και την Θεσσαλονίκη τα μέσα του 19ου αιώνα [47] [48]. Ανάμεσα στους μετανάστες ήταν άνθρωποι που ασχολούνται με χονδρεμπόριο καπνών και σιτηρών αλλά και με τραπεζικές εργασίες [47]. Η κοινότητα των Εβραίων βρισκόταν στο Βυζαντινό Φρούριο, ανάμεσα στα τείχη και η συνοικία ονομαζόταν Εβραγιά [47]. Ανάμεσα στα τείχη στο φρούριο υπήρχε η εβραϊκή Συναγωγή, η οποία χτίστηκε τον 18ο αιώνα και καταστράφηκε κατά την Κατοχή. Η Εβραϊκή κοινότητα το 1889 ιδρύει ένα αρρεναγωγείο και στην συνέχεια ένα παρθεναγωγείο το 1900. Το 1900 η Εβραϊκή Κοινότητα απαριθμούσε 1.200 μέλη και το 1910 ιδρύεται το μεικτό σχολείο Alliance Israelite Universelle μετά από ένωση του αρεναγωγείου και παρθεναγωγείου. Στο σχολείο αυτό διδασκόταν η ελληνική, η γαλλική και η εβραϊκή γλώσσα. Το σχολείο επειδή φημιζόταν για την πειθαρχία και την εκμάθηση της γαλλικής γλώσσας σε αυτό φοιτούσαν επίσης και ένας μικρός αριθμός Ελλήνων, Αρμενίων, και μουσουλμάνων μαθητών. Το σχολείο έκλεισε το 1940 και σήμερα στο χώρο αυτό στεγάζεται το 7ο Δημοτικό σχολείο Κομοτηνής. [49] [47] Το 1912-13 πολλοί Εβραίοι μετακομίζουν σε μεγάλες πόλεις, όπως στη Θεσσαλονίκη και στην Κωνσταντινούπολη. Μετά την απελευθέρωση της Κομοτηνής, το Μάιο 1920, η ισραηλίτικη κοινότητα Κομοτηνής διατηρούσε πολιτιστική λέσχη και φιλανθρωπικούς συλλόγους. [50]
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής και συγκεκριμένα στις 4 Μαρτίου 1943 οι Βούλγαροι σύμμαχοι των Ναζί συνέλαβαν 863 Εβραίους. Αρχικά τους μετέφεραν σε μια εγκαταλελειμμένη καπναποθήκη (κτήριο Chelborov). Στις 5 Μαρτίου τους επιβίβασαν σε τρένο και τους μετέφεραν αρχικά στο Σιμιτλί και στη συνέχεια στο Μπλαγκόεβγκραντ. Περίπου 20 άτομα αφέθηκαν ελεύθερα από εκεί, καθώς είχαν τουρκική, ισπανική και ιταλική υπηκοότητα. Οι υπόλοιποι μεταφέρθηκαν, στις 19 Μαρτίου, με ποταμόπλοιο από τον Δούναβη στη Βιέννη, από εκεί με τρένο στο Κατοβίτσε της Πολωνίας και στη συνέχεια στο στρατόπεδο εξόντωσης Τρεμπλίνκα, όπου εξοντώθηκαν. Επέζησαν του Ολοκαυτώματος μόνον οκτώ άτομα.[51][52]
Το 1958 η Ισραηλίτικη Κοινότητα της Κομοτηνής διαλύθηκε λόγω έλλειψης μελών. Η Εβραϊκή συναγωγή της Κομοτηνής διατηρείτο μέχρι το 1994, όταν πάρθηκε η απόφαση να κατεδαφιστεί [53]. Το κτήριο της συναγωγής είχε μοναδική αρχιτεκτονική στο χώρο των Βαλκανίων. Είχε κεντρικό τρούλο όπου από κάτω βρισκόταν τοποθετημένο το Βήμα. Στο εσωτερικό περιείχε μια σειρά από κίονες οι οποίοι κυκλικά στήριζαν την οροφή. Το Ιερό "Εχάλ" βρισκόταν στο ανατολικό τοίχο. [48] Το 2004 ο Δήμος Κομοτηνής τοποθέτησε, στο Πάρκο Αγίας Παρασκευής, μνημείο αφιερωμένο στους Εβραίους-θύματα του Ολοκαυτώματος των Γερμανοβούλγαρων κατακτητών. [54] [55] [56] [57]
[Επεξεργασία] Μουσεία
- Αρχαιολογικό Μουσείο: Στο μουσείο υπάρχουν εκθέματα από την ευρύτερη περιοχή της Θράκης από την Νεολιθική μέχρι τη Βυζαντινή περίοδο. Το μουσείο εγκαινιάστηκε το 1976 και είναι έργο του αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη. Από πλευράς αρχιτεκτονικής, το κτήριο του μουσείου, θεωρείται από τα πιο σύγχρονα της πόλης. Το εντυπωσιακό έκθεμα του μουσείου είναι η χρυσή προτομή του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Σεπτιμίου Σεβήρου (193-211 μ.Χ.). Τα εκθέματα του μουσείου εστιάζουν κυρίως στην παρουσία των Ελλήνων και στην Ελληνική τέχνη στην περιοχή του βόρειου Αιγαίου και της Θράκης. [58]
- Λαογραφικό Μουσείο: Το μουσείο λειτουργεί από το 1962 και στεγάζεται στο αρχοντικό Πεϊδη το οποίο ως κτήριο είναι δείγμα τοπικής λαϊκής αρχιτεκτονικής. Τα εκθέματα του μουσείου προέρχονται από την ευρύτερη περιοχή της Θράκης και την Μικρά Ασία και συμπεριλαμβάνουν παραδοσιακές φορεσιές, κεντήματα, αντικείμενα από χαλκό, ξύλο, πυλό και ασήμι, γεωργικά εργαλεία, εργαλεία παραδοσιακών επαγγελμάτων αλλά και είδη οικιακής χρήσης. Ανάμεσα στα εκθέματα βρίσκονται και τα προσωπικά αντικείμενα του Αρχιεπίσκοπου Αθηνών Χρυσάνθου (1881-1949) από την Τραπεζούντα ο οποίος γεννήθηκε στην Γρατινή Ροδόπης (ένα χωριό περίπου 13 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Κομοτηνής). [59]
- Εκκλησιαστικό Μουσείο Ιεράς Μητροπόλεως Μαρωνείας και Κομοτηνής: Από το 1999 στεγάζεται στο Ιμαρέτ Κομοτηνής. Στο μουσείο υπάρχουν εκκλησιαστικά εκθέματα (τα οποία χρονολογούνται από το 16ο έως τον 20ο αιώνα) όπως εικόνες, ιερά σκεύη, άμφια, χειρόγραφα από ναούς της περιοχής αλλά και δωρεές προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Ροδόπης. [60]
- Βυζαντινό Μουσείο: Στο μουσείο (ανήκει στο Ίδρυμα Παπανικολάου - θεωρείται ευεργέτης της πόλης) υπάρχουν εκθέματα βυζαντινών εκκλησιαστικών αντικειμένων, βιβλία, κοσμήματα, νομίσματα και σφραγίδες [61]. Το μουσείο συστάθηκε το 1988 και εγκαινιάστηκε το 1991. Βρίσκεται παραπλεύρως του νομαρχιακού μεγάρου και στο ίδιο κτήριο υπάρχει και αμφιθέατρο 420 θέσεων. [62]
- Μουσείο Καλαθοπλεκτικής των Ρωμά: Το μουσείο δημιουργήθηκε από τον Πρόδρομο Εμφιετζόγλου το 1995 και εκτίθονται ψάθινα αντικείμενα καλαθοπλεκτική αγροτικής και οικιακής χρήσης των Ρωμά από την ευρύτερη περιοχή της Θράκης (σημερινές περιοχές της Ελλάδος, Βουλγαρίας και Τουρκίας). Σύμφωνα με το μουσείο, οι Ρωμά, οι οποίοι ζούσαν-περιφέρονταν στην ευρύτερη περιοχή της Θράκης μέχρι την δεκαετία του 1960 έπλεκαν δεκάδες χιλιάδες καλάθια μέχρι την εμφάνιση του πλαστικού όπου η καλαθοπλεκτική παρήκμασε. [63] [59]
- Μουσείο «Καραθεοδωρή»: Μουσείο αφιερωμένο στον Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή ο οποίος είχε καταγωγή από την Θράκη (Νέα Βύσσα Έβρου) (Βερολίνο 1873 – Μόναχο 1950) ο οποίος ήταν κορυφαίος σύγχρονος Έλληνας μαθηματικός που διακρίθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο. [59]
[Επεξεργασία] Συνοικίες
- ΚΕΝΤΡΟ
- Ιστορικό Εμπορικό Κέντρο, Πλατεία Ειρήνης και πέριξ, Αρμενιό
- ΔΥΤΙΚΑ
- Νεα Μοσυνούπολη, Ρέμβη
- ΝΟΤΙΟΔΥΤΙΚΑ
- Καβακλιώτικα, Σταθμός, Εργατικά Σταθμού, Εργατικά ΔΕΗ
- ΝΟΤΙΑ
- Ζυμβρακάκη
- ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΑ
- Άγιος Στυλιανός
- ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ
- Νεόκτιστα
- ΒΟΡΕΙΑ
- Αγία Βαρβάρα/Στρατώνες
[Επεξεργασία] Προάστια
- Βιομηχανική Ζώνη (ΝΑ,9χλμ), με δεκάδες εργοστάσια και σταθμό ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου.
- Πανεπιστημιούπολη (ΒΔ,3χλμ)
- Ήφαιστος (ΒΔ,δίπλα στη Νέα Μοσυνούπολη),
- Ροδίτης (ΝΑ,5χλμ),
- Καρυδιά (ΒΑ,4χλμ),
- Κόσμιο (Ν,3χλμ)
- Θρυλόριο (ΝΑ,8χλμ)
- Αμπελόκηποι (ΝΑ,2χλμ)
- Κηκίδιο (ΝΑ,2χλμ)
- Υφαντές (Δ,2χλμ)
[Επεξεργασία] Παιδεία
Η Κομοτηνή είναι γνωστή πλέον πανεπιστημιούπολη στη Βόρεια Ελλάδα. Είναι έδρα της διοίκησης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και πολλών τμημάτων του:
- Νομική Σχολή
- ΤΕΦΑΑ
- Ιστορίας και Εθνολογίας
- Ελληνικής Φιλολογίας
- Κοινωνικής Διοίκησης
- Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης
- Διοίκηση Επιχειρήσεων (2009)
- Πολιτικής(2009)
- Γλώσσες, Φιλολογία και Πολιτισμός των Χωρών του Ευξείνου Πόντου.
Το πανεπιστήμιο φιλοξενεί πληθυσμό 10.000 φοιτητών. Η ίδρυσή του έχει επιφέρει πολλές θετικές συνέπειες στην αστική περιοχή και βοήθησε την ανάπτυξη και εξάπλωσή της.
Η Σχολή Αστυνομίας βρίσκεται στο 7ο χλμ Εθνικής Οδού Κομοτηνής/Ξάνθης και εδρεύει σε σύγχρονες εγκαταστάσεις.
[Επεξεργασία] Μέσα ενημέρωσης
[Επεξεργασία] Τηλεόραση
Ο κύριος τηλεοπτικός σταθμός που εδρεύει στην Κομοτηνή είναι το R Channel αν και άλλοι σταθμοί εκπέμπουν από αυτήν (ΔΕΛΤΑ από Αλεξανδρούπολη και ET3 από Θεσσαλονίκη).
[Επεξεργασία] Ραδιόφωνο
Διατίθενται πολλοί σταθμοί. Κάποιοι προέρχονται από γειτονικές πόλεις, ενώ κάποιοι από Αθήνα. Οι πιο σημαντικοί σταθμοί που εκπέμπουν απ'την πόλη είναι:
- Ροδόπη FM 95.5
- ΕΡΑ Κομοτηνής (Δίκτυο ΕΡΑ, Ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη στη Βόρεια Ελλάδα) 98.1
- Δίαυλος Ροδόπης 92.4
- Hit FM 92.9
- DeeJay 89.5
- Ράδιο Χρόνος 87.5
- Ράδιο Παρατηρητής 94
- Ράδιο Κομοτηνή 103.1
- Isik FM 91.8
- Ράδιο City 107.6
[Επεξεργασία] Τύπος
Εφημερίδες
- Ο Χρόνος
- Η Πατρίδα
- Παρατηρητής της Θράκης: Πολύγλωσση
- Το Ελεύθερο Βήμα
- Θρακική Αγορά
- Η Φωνή της Ροδόπης
- Αντιφωνητής
- Θρακική Γη
Ηλεκτρονικές Εφημερίδες
- Τα Νέα Της Ροδόπης - RodopiNews
Εφημερίδες που εκδίδονται στην Τουρκική.
- Γκιουντέμ (Gündem)
- Μπιρλίκ (Birlik)
- Τζουμχουριέτ (Cumhuriyet)
- Ολάι (Olay)
- Μπουλτέν (Bülten)
- Μιλλέτ (Millet)
Οι παραπάνω είναι διαθέσιμες για ανάγνωση στο διαδίκτυο μέσω του τομέα ειδήσεων της εμπορικής διαδικτυακής πύλης της Κομοτηνής.
Εφημερίδες που εκδίδονται στην Πομακική.
- Νατ Πρες
- Ζαγάλισα (http://www.zagalisa.gr) - έχει άρθρα κυρίως στην Ελληνική γλώσσα.
[Επεξεργασία] Συγκοινωνίες
Η Κομοτηνή είναι μεσόγειος πόλη και δεν διαθέτει λιμάνι. Επίνειό της είναι ο Άγιος Χαράλαμπος στη θέση της αρχαίας Μαρώνειας. Εξυπηρετείται από δύο αεροδρόμια. Το πλησιέστερο είναι αυτο της Αλεξανδρούπολης (65χλμ) και το άλλο βρίσκεται στη Χρυσούπολη Καβάλας (80χλμ).
[Επεξεργασία] Οδικό Δικτυο
Ο δρομος E90 διατρέχει την πόλη και τη συνδέει με τις άλλες πόλεις. Ο αυτοκινητόδρομος της Εγνατίας (A2) περνά νότια της πόλης. Μπορεί κανείς να εισέλθει από δύο κόμβους, τη Δυτική και την Ανατολική Κομοτηνής.
[Επεξεργασία] Αστικές/Υπεραστικές Συγκοινωνίες
Υπάρχει αστική συγκοινωνία με 5 κύριες γραμμές εντός της πόλης. Το ΚΤΕΛ συνδέει την Κομοτηνή με τους γύρω οικισμούς, τις παράλιες περιοχές και άλλες πόλεις.
[Επεξεργασία] Σιδηρόδρομος
Ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ) προσφέρει τακτικά δρομολόγια πέντε φορές την ημέρα προς Θεσσαλονίκη και Αθήνα (Δυτικά) Δρομολόγια ΟΣΕ και προς Έβρο και Κωνσταντινούπολη στα Ανατολικά.
[Επεξεργασία] Άθληση
Συμπεριλαμβάνονται το ΔΑΚ (Δημοτικό Αθλητικό Κέντρο Κομοτηνής - έδρα του Πανθρακικού), Πανθρακικό Στάδιο (προπονητικό), Υπαίθριο Αθλητικό Δημοτικό Κέντρο (ΒΑ του κέντρου), το Δημοτικό Κλειστό Γυμναστήριο και Κολυμβητήριο και το σύμπλεγμα αθλητικών εγκαταστάσεων του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου (Κλειστό Γυμναστήριο και κολυμβητήριο). Η ορεινή περιοχή στα βόρεια της πόλης προσφέρεται για mountain-biking, trekking και εκτός δρόμου οδήγηση.
Οι Ομάδες που δραστηριοποιούνται στην πόλη είναι:
- Α.Π.Σ. Πανθρακικός Κομοτηνής - Ποδοσφαιρική ομάδα, ανέβηκε στη Superleague τη σεζόν 2007-2008.
- Γ.Α.Σ. Κομοτηνή - Ομάδες Μπάσκετ, Βόλλευ και Κολύμβησης
- A.E. Κομοτηνή - Ομάδες Μπάσκετ, Βόλλευ και Ποδοσφαίρου
- Ολυμπιάδα - Στίβος
[Επεξεργασία] Γνωστοί Κομοτηναίοι
- Αθανάσιος Βατοπεδινός εκ Κομοτηνής, λόγιος[64].
- Νέστωρ Τσανακλής (1841-1932), ευεργέτης και οφφικίαλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως[65][66].
- Σαδίκ Αχμέτ, (7 Ιανουαρίου 1947 - 24 Ιουλίου 1995), ιατρός και πολιτικός.
- Απόστολος Γκρόζος, πολιτικός, γενικός γραμματέας του ΚΚΕ, υπουργός εργασίας
- Πωλ Σουλικιάς, ζωγράφος.
- Γιάννης Κατέβας, τραγουδιστής[67][68]
- Αντώνιος Παπαδήμος, πολιτικός, υπουργός Παιδείας (1930 και 1947)
- Αλή Φεβζή, ζωγράφος (καθηγητής ζωγραφικής και υδατογραφικής εμπρού), δάσκαλος, γεννημένος το 1945[69].
- Ευριπίδης Στυλιανίδης, (γεν. 8 Απριλίου 1966), βουλευτής, διατέλεσε υπουργός Παιδείας και Μεταφορών.
- Νικόλαος Αρβανιτίδης, καθηγητής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, o "μέντορας του Σίλικον Βάλευ"[70]
- Ομέρ Χαμδή, πρόεδρος και ιδρυτής του Κέντρου Πομακικών Ερευνών.
- Φράγκος Φραγκούλης,στρατηγός, διατέλεσε αρχηγός ΓΕΣ.
- Θανάσης Γκαϊφύλλιας, μουσικοσυνθέτης, στιχουργός, τραγουδιστής [71][72]
- Μισέλ Φάις, συγγραφέας γεννημένος το 1957 [73].
- Γεώργιος Πεταλωτής, βουλευτής, πρώην υφυπουργός στον πρωθυπουργό και εκπρόσωπος τύπου, νυν υφυπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
- Χαλήλ Μουσταφά, δικηγόρος και μουσικός, μουσικό συγκρότημα Balkanatolia.
- Σύλλας Σεραφείμ, ηθοποιός[74]
- Κώστας Μπανιώτης, αθλητής στίβου (άλτης), πρωταθλητής άλματος εις ύψος
- Ροβήρος Μανθούλης, σκηνοθέτης
- Αλέξανδρος Ταξιλδάρης, αθλητής του υγρού στίβου (Κολύμβηση), αργυρός παραολυμπιονίκης[75].
[Επεξεργασία] Παραπομπές
- ↑ 1,0 1,1 Γεώργιος Λιακόπουλος (2002). The Ottoman conquest of Thrace: Aspects of historical geography. Άγκυρα: Μεταπτυχιακή εργασία στο Πανεπιστήμιο Bilkent. σελ. 75.
- ↑ Κωνσταντίνος Κατσιμίγας. "Πολεοδομική και ιστορική εξέλιξη της Κομοτηνής". Προσωπική ιστοσελίδα. http://katsimigas.wordpress.com/%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%AE/. Ανακτήθηκε την 2012-01-12.
- ↑ Hans Kupfersberger (2010-09-15). "Groundwater and Dependent Ecosystems: New Scientific and Technical Basis for Assessing Climate Change and Land-use Impacts on Groundwater Systems". Project acronym: GENESIS / Deliverable. σσ. 21. http://www.bioforsk.no/ikbViewer/Content/73615/version=1/Deliverable%201.1.pdf. Ανακτήθηκε την 2012-01-12.
- ↑ "H τέχνη του σουτζούκ λουκούμ". Εφημερίδα Το Έθνος. 2011-05-17. http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22733&subid=2&pubid=44278950. Ανακτήθηκε την 2012-01-11.
- ↑ "Παραδοσιακά προϊόντα - Ν.Ροδόπης". Ιστοσελίδα ΕΟΤ: www.visitgreece.gr. http://www.visitgreece.gr/el/gastronomy/traditional_products/traditional_products_prefecture_of_rodopi. Ανακτήθηκε την 2012-01-11.
- ↑ "Γυρίσματα "Φοιτητές Κομοτηνής"". Γυρίσματα - Εκπομπή του τηλεοπτικού καναλιού Σκάϊ. http://girismata.skai.gr/default.asp?pid=2&vid=676&rid=1&cid=. Ανακτήθηκε την 2012-01-11.
- ↑ Φόρουμ Ανταλλαγής Απόψεων «Πολυπολιτισμική Κοινωνία & Τοπική Αυτοδιοίκηση, Κομοτηνή 22 Οκτωβρίου 2005. Εισήγηση του πρώην Δημάρχου Κομοτηνής Αναστάσιου Βαβατσικλή Πολυπολιτισμική Κοινωνία και Τοπική Αυτοδιοίκηση. (pdf)
- ↑ Πρακτικά συνέδριου Εταιρείας Παιδαγωγικών Επιστημών Κομοτηνής Παρασκευή 8 Απριλίου 2005: Εισήγηση του Αντιπρόεδρου ΤΕΕ Θράκης Κωνσταντίνου Κατσιμίγα Η πολεοδομική εξέλιξη της Κομοτηνής. σελ. 219 αναφέρεται στην Κομοτηνή ως τυπική πολυπολιτισμική πόλη. (pdf)
- ↑ 9,0 9,1 24-Ιαν-2010 Άρθρο της Ελένης Αργυρίου στην εφημερίδας Ο Ριζοσπάστης: Καθ'οδόν: Στην Κομοτηνή.
- ↑ Ιστοσελίδα Δήμου Κομοτηνής: Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Πολιτιστικές Ανάπτυξης "Ορφέας" Κομοτηνής.
- ↑ Ανώτατος Διοικητής Φρουράς Κομοτηνής (2010-02). "Οδηγός για την Κομοτηνή Φεβ 2010.". Ιστοσελίδα Ελληνικού Στρατού. σσ. 12. http://www.army.gr/files/File/enimerotikoi/DSS/4komotini.pdf. Ανακτήθηκε την 2012-01-01.
- ↑ Ερώτηση Γ. Πετελωτή προς τον υπουργό Εσωτερικών (2008-04-25). "«Παραμέληση της ευπαθούς πληθυσμιακής ομάδας των παλιννοστούντων ομογενών από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ»". Ιστοσελίδα ΠΑΣΟΚ. http://www.pasok.gr/portal/resource/contentObject/id/88298948-30ee-4dcc-b61d-c5fc320677e3. Ανακτήθηκε την 2012-01-11.
- ↑ "Ζητούν λύση για την ιθαγένεια 5.000 ομογενείς". Εφημερίδα Ελευθεροτυπία. 2001-05-16. http://archive.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=16.05.2001,id=49401788. Ανακτήθηκε την 2012-01-11.
- ↑ "«Γαστρονομικός Παράδεισος Η Κομοτηνή»". Εφημερίδα Ελεύθερο Βήμα. 2010-03-17. http://www.eleftherovima.gr/cgi-bin/news/viewnews.cgi?newsid1268812048,22253,. Ανακτήθηκε την 2012-01-11.
- ↑ "ΔΠΘ Κομοτηνή". Ιστοσελίδα Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Κομοτηνής. http://www.duth.gr/university/komotini/. Ανακτήθηκε την 2011-11-08.
- ↑ "Ανακοίνωση προσωρινών αποτελεσμάτων Απογραφής Πληθυσμού 2011". Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία. 2011-07-22. http://www.tovima.gr/files/1/2011/07/22/apografh22.pdf. Ανακτήθηκε την 2012-01-02.
- ↑ ιστότοπος Θράκη Οn Line, Ιστορία Κομοτηνής
- ↑ Αρχαία Σύγχρονη Κομοτηνή, Ροδόπη, Δρ. Μαρίνα Π. Ζωγράφου, Εκδόσεις Γκοβόστη 2002[Χρειάζεται σελίδα]
- ↑ Ιωάννης Λ. Σιγούρος (1997). Νομός Ροδόπης: Ιστορία - Αρχαιολογία - Γεωγραφία - Ανθρωπογεωγραφία - Πολιτισμός. Κομοτηνή: Εταιρία Παιδαγωγικών Επιστημών Κομοτηνής. σελ. 74-77. ISBN 960-85512-6-9.
- ↑ Στίλπων Κυριακίδης, ΙΜΧΑ, Ιστορία της Κομοτηνής, 1959
- ↑ Αικατερίνη Μπάλλα (2007-11-28). "Κομοτηνή". Οδηγός Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. http://www.xanthi.ilsp.gr/cultureportalweb/article.php?article_id=826&topic_id=10&level=&belongs=&area_id=58&lang=gr. Ανακτήθηκε την 2012-01-11.
- ↑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, ΤΕΦΑΑ, Κομοτηνή
- ↑ Θρακικός Ηλεκτρονικός Θησαυρός, Μαξιμιανούπολη
- ↑ Θρακικός Ηλεκτρονικός Θησαυρός, Κομοτηνή
- ↑ 25,0 25,1 Μελκίδη Χρύσα (2006-10-25). "Κομοτηνή". Δικτυακή Πύλη για την ανάδειξη της ιστορικής και της πολιτιστικής φυσιογνωμίας της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. http://www.xanthi.ilsp.gr/cultureportalweb/article.php?article_id=516&topic_id=56&level=2&belongs=9&area_id=58&lang=gr. Ανακτήθηκε την 2011-07-17.
- ↑ "Μουσεία Κομοτηνής". Ιστοσελίδα Δήμου Κομοτηνής. http://www.komotini.gr/tourGuide.php?tid=3&albc=24. Ανακτήθηκε την 2012-01-09.
- ↑ Σταυρούλα Δαδάκη. "Ιμαρέτ". Ιστοσελίδα Υπουργείου Πολιτισμού. http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=1775. Ανακτήθηκε την 2011-07-17.
- ↑ Μανώλης Πιμπλής (2009-04-13). "Ένα βιβλίο ενώνει για τη σωτηρία των ιμαρέτ". Εφημερίδα Τα Νέα. http://www.tanea.gr/politismos/article/?aid=4511880. Ανακτήθηκε την 2011-12-17.
- ↑ Αρχαία Σύγχρονη Κομοτηνή, Ροδόπη, Δρ. Μαρίνα Π. Ζωγράφου, Εκδόσεις Γκοβόστη 2002[Χρειάζεται σελίδα]
- ↑ Ιωάννης Λ. Σιγούρος (1997). Νομός Ροδόπης: Ιστορία - Αρχαιολογία - Γεωγραφία - Ανθρωπογεωγραφία - Πολιτισμός. Κομοτηνή: Εταιρία Παιδαγωγικών Επιστημών Κομοτηνής. σελ. 94. ISBN 960-85512-6-9.
- ↑ Pierre Belon (1553). Les observations de plusieurs si gularites et choses memorables, trouvees en Grece, Asia, Iudee, Egypte, Arabie et autres pays estranges. Paris. σελ. 137-140.
- ↑ Ιωάννης Λ. Σιγούρος (1997). Νομός Ροδόπης: Ιστορία - Αρχαιολογία - Γεωγραφία - Ανθρωπογεωγραφία - Πολιτισμός. Κομοτηνή: Εταιρία Παιδαγωγικών Επιστημών Κομοτηνής. σελ. 96. ISBN 960-85512-6-9.
- ↑ Ιωάννης Λ. Σιγούρος (1997). Νομός Ροδόπης: Ιστορία - Αρχαιολογία - Γεωγραφία - Ανθρωπογεωγραφία - Πολιτισμός. Κομοτηνή: Εταιρία Παιδαγωγικών Επιστημών Κομοτηνής. σελ. 95. ISBN 960-85512-6-9.
- ↑ Οι πολεμικοί άνδρες της Μακεδονίας κατα την προεπαναστατική περίοδο (αρματολοί, κλέφτες και πειραταί), Ι. Κ. Βασδραβέλης, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Σελ.35, 1966-67
- ↑ Άρθρο Γεώργιου Νεστωράκη, Άγνωστοι επιφανείς Κομοτηναίοι Φιλικοί,εφημερίδα Χρόνος, Κομοτηνή, 9-9-2005
- ↑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, ΤΕΦΑΑ, Κομοτηνή
- ↑ ιστότοπος Θράκη Οn Line, Ιστορία Κομοτηνής
- ↑ Μαρία Μαρκίδου, Η Παιδεία στην Κομοτηνή και στην περιφέρεια πριν από το 1920
- ↑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Η Ιστορία της Κομοτηνής μέσα από φωτογραφίες
- ↑ Η πολιτισμική και πνευματική προσφορά της τοπικής Εκκλησίας στην Κομοτηνή και το Νομό Ροδόπης από το 1860 έως σήμερα, Ιωάννης Ελ. Σιδηράς
- ↑ "Βιογραφικό Αλέξανδρου Συμεωνίδη". Ιστοσελίδα Ελληνικής Εταιρίας Έρευνης του Καρκίνου. http://www.cancer-research.gr/pages/simeonidis-cv. Ανακτήθηκε την 2012-01-11.
- ↑ Αδελφότητα Κομοτηναίων Θεσσαλονίκης "Η Ροδόπη", Κομοτηνή
- ↑ Λένα Διβάνη (2000). Η εδαφική ολοκλήρωση της Ελλάδας (1830 - 1947). Αθήνα: Καστανιώτης. σελ. 584-587. ISBN 978-960-03-2902-5.
- ↑ Ιωάννης Σιδηράς (2011-05-16). "Από την Α΄ Βουλγαρική κατοχή στην ενσωμάτωση της Θράκης στον ελληνικό εθνικό κορμό". Εφημερίδα Παρατηρητής της Θράκης. http://www.paratiritis-news.gr/detailed_article.php?id=144636&categoryid=11. Ανακτήθηκε την 2011-05-17.
- ↑ Πρόδρομος Ημαθίας
- ↑ Ευστράτιος Ζεγκίνης, καθηγητής τουρκολογίας-ισλαμολογίας του ΑΠΘ, Θρησκευτική ελευθερία και θρησκευτικότητα των μουσουλμάνων της Δυτικής Θράκης, περιοδικό Άρδην, τεύχος 12, 1998
- ↑ 47,0 47,1 47,2 47,3 Θωμάς Σταμούλης (2011-10-05). "Ακολουθώντας τα χνάρια των Εβραίων της Κομοτηνής". Εφημερίδα Παρατηρητής. http://www.paratiritis-news.gr/detailed_article.php?id=147939&categoryid=11. Ανακτήθηκε την 2011-11-11.
- ↑ 48,0 48,1 "H Εβραϊκή Κοινότητα της Κομοτηνής". Επίσημη ιστοσελίδα Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβούλιου. http://www.kis.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=291&Itemid=107. Ανακτήθηκε την 2011-05-17.
- ↑ "Η ιστορία της εκπαίδευσης των Εβραίων στην Κομοτηνή". Εφημερίδα Ελεύθερο Βήμα. 2011-10-05. http://www.eleftherovima.gr/cgi-bin/news/viewnews.cgi?newsid1317826638,82782,. Ανακτήθηκε την 2011-11-11.
- ↑ Θρασύβουλου Ορ. Παπαστρατή (2002-04-03). "Οι Εβραίοι της Κομοτηνής". Εφημερίδα ο Χρόνος. http://www.xronos.gr/detail.php?d_month=03&d_year=2011&ID=28984. Ανακτήθηκε την 2011-11-08.
- ↑ Bar-Zohar, Michael, The trains went out empty, Hed-Artzi, Or-Yhuda, Israel, 1999, σελ. 85, 86, 90, 130-131
- ↑ Σύμφωνα με τον Ιστοχώρο Jewish virtual Library συνολικά επέστρεψαν, χωρίς κανένα περιουσιακό στοιχείο, μόνον δεκαοκτώ άτομα
- ↑ Θρασύβουλος Ορ. Παπαστράτης (2010-02-23). "Στάχτες και δάκρυα στη λίμνη… (ΙΙ)". ΟΔΟΣ - Εβδομαδιαία εφημερίδα της Καστοριάς. http://odos-kastoria.blogspot.com/2010/02/blog-post_16.html. Ανακτήθηκε την 2011-11-02.
- ↑ Βιβλίο: "Το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων - Μνημεία και Μνήμες", Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος, 1η Έκδοση: Ιανουάριος 2007, ISBN 978-960-86029-4-6, σελ. 51-56.
- ↑ 15-Μαρ-2010 άρθρο στην εφημερίδα Παρατηρητής της Θράκης: Το ζήτημα της ιστορίας των Εβραίων της Κομοτηνής ξανά στην επικαιρότητα - Με το βιβλίο του Θρασύβουλου Ορ. Παπαστρατή "Από τη Γκιουμουλτζίνα στην Τρεμπλίνκα. Ιστορία των Εβραίων της Κομοτηνής".
- ↑ 3-Απρ-2002 αφιέρωμα στην εφημερίδα ο Χρόνος: Οι Εβραίοι της Κομοτηνής: Σημειώματα Θρασύβουλου Ορ. Παπαστρατή.
- ↑ 09-Απρ-2010 άρθρο στην εφημερίδα Παρατηρητής της Θράκης: Η ιστορία του Σαμπετάι και της Νταίζη από την Κομοτηνή του Βασίλη Ριτζαλέου.
- ↑ Διαμαντής Τριαντάφυλλος. "Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής". Ιστοσελίδα "Οδυσσεύς" του Υπουργείου Πολιτισμού. http://odysseus.culture.gr/h/1/gh151.jsp?obj_id=3423. Ανακτήθηκε την 2011-07-20.
- ↑ 59,0 59,1 59,2 "Κομοτηνή - Περιήγηση: Μουσεία". Ιστοσελίδα Δήμου Κομοτηνής. http://www.komotini.gr/tourGuide.php?tid=3&albc=24. Ανακτήθηκε την 2011-07-20.
- ↑ "Εκκλησιαστικό Μουσείο Ιεράς Μητροπόλεως Μαρωνείας και Κομοτηνής". Οδυσσεύς - Ιστοσελίδα Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού. http://odysseus.culture.gr/h/1/gh152.jsp?obj_id=3525. Ανακτήθηκε την 2012-01-09.
- ↑ "Βυζαντινό Μουσείο Κομοτηνής-Ίδρυμα Ν.Παπανικολάου". in.gr. http://entertainment.in.gr/html/ent/704/ent.39704.asp. Ανακτήθηκε την 2011-07-20.
- ↑ "Περιήγηση: Η Πόλη". Ιστοσελίδα Δήμου Κομοτηνής. http://www.komotini.gr/tourGuide.php?tid=1&albc=22. Ανακτήθηκε την 2012-01-10.
- ↑ "Παρουσίαση Μουσείου Ρωμά Κομοτηνής". Επίσημη Ιστοσελίδα Μουσείου Ρωμά Κομοτηνής. http://www.romagr.gr/museum.htm. Ανακτήθηκε την 2011-07-20.
- ↑ Κάτοπτρον, κατάλογος λογίων
- ↑ Άρθρο στην Εφημερίδα "Χρόνος", Γη Θρακική, γη Πατριαρχική, Ιωάννης Ελ. Σιδηράς, Κομοτηνή, 6 Δεκεμβρίου 2007
- ↑ Κωνσταντίνος Ουράνης, Νέστωρ Τσανακλής, Ένας πρόγονος και ένας πρωτοπόρος, Λέυκωμα Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης[
- ↑ Mygreek fm, Κατέβας Γιάννης
- ↑ Άρωμα Βινυλίου, Τάσος Κριτσιώλης, Τα Μεταγλωτισμένα, Γιάννης Κατέβας
- ↑ Επίσημη Ιστοσελίδα Φεζί Αλή: Βιογραφία.
- ↑ Άννα Γριμάνη, Ένας Κομοτηναίος στη Σίλικον Βάλευ", Κομοτηνή 7 Απριλίου 2010, εφημερίδα Χρόνος, αναδημοσίευση άρθρου Καθημερινής
- ↑ MIC Music Portal, Θανάσης Γκαϊφύλιας
- ↑ Enallax News, Γιώργος Καλτσίδης Ρούσος, Θανάσης Γκαϊφύλλιας
- ↑ Επίσημη Ιστοσελίδα Μισέλ Φάις: Βιογραφία.
- ↑ Άρθρο στην εφημερίδα Χρόνος, Ο συντοπίτης μας ηθοποιός αυτοπροσδιορίζεται, Σίλας Σεραφείμ "Η Κομοτηνή: Ο εξάντας μου στη ζωή", Μαρία Φανφάνη, Κομοτηνή, 27 Μαρτίου 2007
- ↑ Ελληνική Παραολυμπιακή Επιτροπή, Αλέξανδρος Ταξιλδάρης
[Επεξεργασία] Σχετικοί Σύνδεσμοι
- Δήμος Κομοτηνής
- Οδηγός για την Κομοτηνή (pdf) Φεβ 2010. Δημοσιευμένο από την ιστοσελίδα του στρατού.
- Τα Νέα Της Ροδόπης - Rodopi News
- I.E.K. Κομοτηνής
- Πανθρακικός Κομοτηνής
[Επεξεργασία] Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ
Κομοτηνή (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)
Κομοτηνή, η πρωτεύουσα της Θράκης (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)
Χίλια Σπίτια (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)
[Επεξεργασία] Ψηφιακό αρχείο ΕΟΑ
Θράκη. Μια πανάρχαιη ελληνική περιοχή - 1969 (Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο)
Επίσκεψη του πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου στην Κομοτηνή: Ομιλία του πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου στην Κομοτηνή - 1983 (Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο)
|
|||||
|
|||||
|
||||||||