Σαρία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Με τον όρο σαρία (Shari'a) ο δρόμος προς την πηγή ύδατος από το ρήμα "shara'a" (شرع), που σύμφωνα με το Λεξικό του Ιερού Κορανίου του Αμπντούλ Μανάν Ομάρ σχετίζεται με την ιδέα ενός συστήματος θείου νόμου, μιας ατραπού πίστης και πρακτικής, εννοείται ο ισλαμικός θρησκευτικός κώδικας διαβίωσης. Είναι εμπνευσμένη από το Κοράνιο[1] και χρησιμοποιείται ως αναφορά στο ισλαμικό δίκαιο, αλλά και τον ισλαμικό τρόπο ζωής γενικότερα[2].

Ιστορική προοπτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Σαρία θεμελιώνεται καταρχήν στον 7ο αι. στο Κοράνιο και τη Σουνά, δηλαδή τις ρήσεις, τις πρακτικές και τις διδασκαλίες του προφήτη Μωάμεθ[3]. Λαμβάνοντας υπόψιν ότι σε κανένα δίκαιο δεν υφίσταται η έννοια της παρθενογένεσης η Σαρία φέρεται ενίοτε ως σύστημα που έχει δεχθεί επιρροές από το ρωμαϊκό δίκαιο, δεδομένου ότι αναπτύχθηκε κυρίως τον 8ο αι. σε περιοχές της άλλοτε ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, όπως και σε χριστιανικές περιοχές του Ιράκ, στις οποίες οι μουσουλμανικές κοινότητες χρειάστηκε να διαμορφώσουν το δικό τους δίκαιο, πολύ πριν επηρεάσει η αρχαιοελληνική φιλοσοφία την ισλαμική θεολογία. Άλλωστε σχολές δικαίου με την αυστηρή έννοια του όρου ξεπήδησαν στη Συρία και το Ιράκ πριν το τέλος του Χαλιφάτου των Ομαγιαδών, περίπου το 750[4]. Σε όλες τις περιόδους της ιστορίας διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο η συναίνεση της μουσουλμανικής κοινότητας στον καθορισμό και τη χρήση αυτού του θεολογικού ουσιαστικά εγχειριδίου.

Αναπτυσσόμενη σχεδόν δύο αιώνες μετά τον θάνατο του Μωάμεθ, το 632, η Σαρία ακολούθησε την ανάπτυξη της ισλαμικής αυτοκρατορίας στη βόρεια Αφρική δυτικά και την Κίνα ανατολικά. Λαμβανομένου υπ' όψιν ότι ο προφήτης Μωάμεθ θεωρείτο ο ευσεβέστερος των πιστών, η ζωή του και οι τρόποι του έγιναν πρότυπο για τους μουσουλμάνους και καταγράφηκαν από λογίους στο Χαντίθ[5]. Δεδομένου ότι κάθε διακριτή κοινότητα προσπάθησε να συμφιλιώσει τα τοπικά ήθη με το Ισλάμ, η χαντίθ λογοτεχνία αναπτύχθηκε σε ξεχωριστές σχολές ισλαμικής σκέψης: Από αυτές ξεχωρίζουν οι σουνιτικές σχολές, Χανμπαλί, Μαλίκι, Σαφί'ι και Χαναφί και οι σιιτική σχολή Τζα'φαρί.

Σημαντική για την ανάπτυξη της Σαρία υπήρξε η διαφωνία ανάμεσα σε δύο από τους ιδρυτές της, τον Μαλίκ ιμπν Ανάς και τον μαθητή του Ιμπν αλ-Σαφ'ί στο ζήτημα της αξιοπιστίας των διάφορων Χαντίθ[6]. Ο Μαλίκ ιμπν Ανάς χρησιμοποίησε επιπλέον πηγές για τη διαμόρφωση της σαρία, όπως ο πρακτικός βίος των Μεδινέζων, καθώς δυνητικά οδηγούσε πίσω στον βίο του Προφήτη. Η πηγή του αμφισβητήθηκε από πολλούς λογίους, καθώς η συναίνεση δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στις εθιμικές πρακτικές των κατοίκων της Μεδίνας, αποκλείοντας τους υπόλοιπους μουσουλμάνους[7]. Ο Ιμπν αλ-Σαφ'ί θεώρησε πως ήταν αναγκαίο να διερευνήσει κάθε «χαντίθ» ξεχωριστά, από την εποχή του Μωάμεθ και πέρα. Επί μακρόν οι ισλαμιστές λόγιοι ασχολήθηκαν με το ποιο «χαντίθ» είναι αληθές και ποιο όχι, γεγονός που οδήγησε σε συγκρούσεις για την ορθή εφαρμογή του νόμου της σαρία. Οι πρωτοποριακές τεχνικές που εισήγαγε ο Αλ-Σαφ'ί ήταν:

  • Η αναλογική αιτιολόγηση για την ανάπτυξη νέων νόμων από τους ήδη υπάρχοντες.
  • Η τεχνική της αποδοχής της συναίνεσης μια μουσουλμανικής κοινότητας, με αιτιολογία ότι ο Αλλάχ δε θα επέτρεπε να είναι μια ολόκληρη μουσουλμανική κοινότητα λανθασμένη σε ζητήματα βασικών ισλαμικών αρχών.

Πρωτοπόρα μορφή της διαμόρφωσης του ισλαμικού νόμου υπήρξε ο ιμάμης Αμπού Χανίφα, ιδρυτής της σχολής Χαναφί. Η σχολή Χαναφί και η σχολή Μαλίκι είναι οι πρώτες που καταγράφονται σε διαφορετικά νομικά συμπιλήματα, με σημαντικές διαφορές μεταξύ τους εξαιτίας κυρίως του γεγονότος ότι αναπτύχθηκαν σε διαφορετικά κοινωνικά περιβάλλοντα.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Σαρία δεν εφαρμόζεται σε καμία περιοχή.

Παραπομπές-σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Κοράνιο Σουρά 45 εδ. 17: ...κατόπιν σου δώσαμε τη Σαρία, στη θρησκεία, ακολούθησέ τη και μην ακολουθείς τη λαγνεία εκείνων που δε γνωρίζουν...
  2. Sharia στο LookLexicon Encyclopedia
  3. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, ως υπέρτατος δικαστής της κοινότητας ο Μωάμεθ φαίνεται πως επέλυσε νομικά ζητήματα βάσει του Κορανίου. Η ίδια ad hoc δραστηριότητα επαναλήφθηκε μετά τον θάνατό του από τους χαλίφες της Μεδίνα. Βλ. Sharī’ah. (2009). Encyclopædia Britannica. Ανάκτηση 29 Ιουνίου, 2009, από Encyclopædia Britannica Online: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/538793/Shariah
  4. H.A.R. Gibb, «The Shari'a».
  5. Δηλαδή Σουνά, ισλαμικό έθος ή πρακτική, ιδιαίτερα εκείνη που συνδέεται με την υποδειγματική ζωή του Μωάμεθ όπως καταγράφηκε στο Χαντίθ που σημαίνει κυριολεκτικά αναφορά ή αφήγηση. Βλ. "Glossary," The Institute of Ismaili Studies.
  6. Liebesny Herbert J. 1975, The Law of the Near and Middle East: Readings, Cases, and Materials, Sunny Press, 21.
  7. Liebesny Herbert J. 1975, The Law of the Near and Middle East: Readings, Cases, and Materials, Sunny Press, 20.

Δικτυακοί τόποι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]