Πρέβεζα
Η Πρέβεζα είναι η πρωτεύουσα του Νομού Πρεβέζης, πόλη και λιμένας της Ηπείρου. Κατά την απογραφή του 2001 στην πόλη της Πρέβεζας κατοικούσαν 16.321 κάτοικοι, ενώ ο συνολικός πληθυσμός του Δήμου Πρέβεζας ήταν 19.605 κάτοικοι. Από το έτος 2010 με τον Νόμο 3852/2010 "Καλλικράτης" ο Δήμος Πρέβεζας περιλαμβάνει πλέον τους τέως Δήμους Πρέβεζας, Δήμο Λούρου και Δήμο Ζαλόγγου. Άρα, στον κάθετο άξονα εκτείνεται νότια από το λιμάνι Πρέβεζας, βόρεια μέχρι την Χαράδρα του Αχέροντα (Τρίκαστρο) και στον οριζόντιο άξονα δυτικά από το Ιόνιο πέλαγος, ακτή Μονολίθι, μέχρι ανατολικά τη Στεφάνη και το άκρο της χερσονήσου της Λασκάρας.
Πίνακας περιεχομένων |
[Επεξεργασία] Γεωγραφία
Γεωγραφικά, η πόλη βρίσκεται σε στρατηγική θέση στο κέντρο της παράλιας βορειοδυτικής Ελλάδας και είναι γνωστή για την αρχαία Νικόπολη, το ποτάμι του Αχέροντα και το νεκρομαντείο αλλά και για τις παραλίες της Παντοκράτορας, Αλωνάκι, Μονολίθι κ.λπ. Βρίσκεται στο νότιο άκρο του νομού που έχει σφηνοειδή μορφή και καταλήγει σε μια χερσόνησο με δύο σκέλη που φράζει την είσοδο του Αμβρακικού Κόλπου. Στον όρμο που σχηματίζεται από τα δύο σκέλη εισχωρεί το ακρωτήριο Ακρί του Ακτίου της Αιτωλοακαρνανίας που απέχει από την προβλήτα του λιμανιού της Πρέβεζας μόνο 600 μέτρα. Στο ανατολικό σκέλος (χερσόνησος του Αγίου Θωμά) βρίσκονται οι παραδοσιακοί μικροί παραθεριστικοί οικισμοί των κατοίκων της πόλης, χαρακτηριστικό που μπορεί να αναδειχθεί και να αξιοποιηθεί κατάλληλα στις σημερινές συνθήκες.
Η πόλη παρέχει πρόσβαση στις ακτές του Ιονίου αμμώδεις εκτάσεις και παραλίες συνολικής έκτασης πάνω από 50 χιλιομέτρων, σε ελάχιστη απόσταση από τον οδικό άξονα Πρέβεζας-Ηγουμενίτσας, οι οποίες δεν έχουν μέχρι στιγμής τύχει εκμετάλλευσης. Επίσης, παρέχεται πρόσβαση στον Αμβρακικό Κόλπο, με τις πολυάριθμες λιμνοθάλασσες στη βόρεια πλευρά του. Επίσης, οι κοντινές εκβολές των ποταμών Λούρου και Αράχθου παρουσιάζουν οικολογικό ενδιαφέρον. Νοτίως της Πρέβεζας βρίσκεται η Αιτωλοακαρνανία και το νησιωτικό συγκρότημα της Λευκάδας. Στα βορειοδυτικά, μικροί παραθαλάσσιοι ημιορεινοί οικισμοί. Επίσης, η Πάργα, παραδοσιακό θέρετρο βρίσκεται σε απόσταση μίας ώρας οδικώς. Η ίδια η πόλη φέρει έντονα τα ίχνη της ιστορικής της διαδρομής: Στην πόλη υπάρχουν τρία κάστρα και οχυρωματική τάφρος του Αλή Πασά (έχει μπαζωθεί το 1992, δεν υφίσταται πλέον), διατηρητέα κτίσματα, ενώ σε μικρή απόσταση βρίσκεται το Φρούριο του Ακτίου και το Κάστρο του Παντοκράτορα. Άλλα κοντινά αξιοθέατα είναι η Ρωμαϊκή Νικόπολη, η αρχαία Κασσώπη στη νότια πλευρά του Ζαλόγγου και το Νεκρομαντείο στις εκβολές του Αχέροντα. Υλικά από τη Νικόπολη χρησιμοποίηθηκαν για οικοδομικές δραστηριότητες στην πόλη αρκετά από τα οποία σώζονται στο Φρούριο του Παντοκράτορα και στο επιθαλάσσιο τείχος από τα Παλιοσάραγγα ως τον Αη-Γιώργη, ενώ το άλλο τμήμα του τείχους αυτού καταστράφηκε από την κατασκευή της σημερινής προκυμαίας. Από τα σημαντικότερα ιστορικά ίχνη είναι τα τρία φρούρια (του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Ανδρέα και της Λασκάρας), τα Παλιοσάραγα που δεν διατηρούνται παρά μόνο γεωμετρικά (είναι στρατόπεδο όπως και τα δύο Φρούρια, ο Ανατολικός Προμαχώνας στη Βρυσούλα και άλλα μικρότερα. Η Ρωμαική Νικόπολη (δίπλα στην Πρέβεζα) από την οποία διασώζονται σημαντικά ευρήματα, στα 1000 περίπου χρόνια της ζωής της, ήταν μια από τις πιο λαμπρές μεγαλουπόλεις της περιοχής. Με θέατρα, ωδεία, στάδια, λουτρά, γυμνάσια, υδραγωγεία και κάθε είδους υποδομή στην ακμή της είχε πληθυσμό περίπου 150.000 κατοίκους με τις μετρήσεις της ΙΒ Εφορείας Αρχαιοτήτων μέσω Google Earth.
[Επεξεργασία] Ιστορία
[Επεξεργασία] Αρχαία Ιστορία
Στούς αρχαίους χρόνους η περιοχή της σημερινής Πρέβεζας δεν εκατοικείτο, η γεωγραφία της μάλλον ήταν αρκετά διαφορετική από ότι σήμερα, λόγω των πολλών προσχώσεων που επήλθαν, αλλά υπάρχουν δεδομένα ότι αποτελούσε λιμάνι του Βασιλέως Πύρρου Α, κατά τα Ελληνιστικά χρόνια. Στις 2 Σεπτεμβρίου του έτους 31 πΧ, έγινε στήν περιοχή της Πρέβεζας η διάσημη Ναυμαχία του Ακτίου μεταξύ του ναυτικού των συνασπισμένων Αντώνιου και Κλεοπάτρας και του Οκταβιανού Αύγουστου. Μετά τη νίκη του δεύτερου, η περιοχή άλλαξε άρδην με την ίδρυση της Αρχαίας Νικόπολης. Κατά τη διάρκεια της ζωής της Αρχαίας Νικόπολης, είναι βέβαιο ότι υπήρχαν στό σημερινό χώρο της Πρέβεζας δύο Ρωμαϊκά λιμάνια και εμπορικοί σταθμοί όπως και εργαστήριο αγγειοπλαστικής (βρέθηκε σε ανασκαφή το έτος 2008). Εξ άλλου δύο από τις έξι Παλαιοχριστιανιές Βασιλικές βρίσκονται εντός της πόλης Πρέβεζας, η μία δίπλα στό Ξενοδοχείο Margarona Royal, και η άλλη (Αγιος Μηνάς) στό Ψαθάκι. Η σημερινή Πρέβεζα ιδρύθηκε μετά την οριστική παρακμή της Νικόπολης, σιωπηλά ως ψαροχώρι, πιθανόν τον 11ο αιώνα από Ελληνες και Βενετούς ψαράδες από το νησί Burano όταν παραχωρήθηκε από τον Βυζαντινό Αυτοκράτορα στους Βενετούς ως «εμπορείο». Στην πρώτη αυτή περίοδο και καθ’ όλο το Μεσαίωνα η Πρέβεζα ακολούθησε τις τύχες του Δεσποτάτου της Ηπείρου του οποίου υπήρξε τμήμα. Απειλήθηκε επανειλημμένα από Νορμανδούς, Βενετούς, Αλβανούς, Φράγκους και Τούρκους που τελικά την κατέλαβαν το 1449, οπότε ο Σουλτάνος Βαγιαζήτ ο Β΄ κατασκεύασε στην Πρέβεζα Ναύσταθμο με νεώριο.
[Επεξεργασία] Η Πρέβεζα υπό την Οθωμανική Αυτοκρατορία
Ακολουθεί μια περίοδος τρεισήμισι αιώνων κατά τη διάρκεια της οποίας η Πρέβεζα γνώρισε την εναλλασσόμενη κυριαρχία της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η βυζαντινολόγος Θέμις Χατζηγεωργίου γράφει, ότι η κατάληψη της Πρέβεζας έγινε το έτος 1452 μΧ ως εξής «…το έτος 1452 μΧ ο Οθωμανός στρατηγός Χατζήμπεης καταλαμβάνει ύστερα από σκληρό αγώνα τα οχυρά της Πάργας, της Ρηνιάσας, της Στροβίλλης, της Θεσπρωτίας, και του Βουθρωτού» στην σημερινή Αλβανία (Θέμις Χατζηγεωργίου, σελίδα 143). Το χρονικό «Άνθος» του Ιωαννίκιου Καρτάνου (εκδόσεις Hopf) περιέχει πληροφορίες, που είναι κατά λέξιν αντιγραμμένες στό «Βραχύ Χρονικό αριθμός 36/30» για τις επιχειρήσεις του Σουλτάνου Βαγιαζίτ ΙΙ (1481-1512) στη διάρκεια του Τουρκο - Βενετσιάνικου Πολέμου του 1449-1502/3 (G.Logo, 1900). Εκεί αναγράφεται, ότι η Μεθώνη έπεσε μετά από πολιορκία ενός μηνός, και λίγο πριν ο Βαγιαζίτ II είχε περάσει από το ακρωτήριο Δουκάτο της Λευκάδας, όπου ενίσχυσε το στόλο του με 28 Πρεβεζάνικα πλοία. Επί λέξει το χρονικό αυτό γράφει: «…εξέβη η αρμάτα και υπήγε εις το Κάβω δε Δουκάτω, και εκεί εσμίχθησαν τα κάτεργα της Πρέβεντζας, άρμενα είκοσι οκτώ, και μετά ταύτα εδιάβησαν εις την Μοθώνην» (Schneider A, 295, αρ. 36/30). Το συμπέρασμα είναι βέβαιο, ότι ήδη το έτος 1449 μΧ η Πρέβεζα βρισκόταν υπό Οθωμανική κατοχή. [1], [2], [3], [4], [5]. Το έτος 1538 έγινε στο θαλάσσιο χώρο της πόλης η διάσημη Ναυμαχία της Πρέβεζας. Η Ναυμαχία της Πρέβεζας (The Naval Battle of Preveza) έλαβε χώρα στις 28 Σεπτεμβρίου 1538 στην Πρέβεζα μεταξύ του Οθωμανικού στόλου υπό τον Hayredin Barbarossa και του ενωμένου στόλου της Χριστιανικής Συμμαχίας (Holy League) υπό τον Andrea Doria, η οποία συστήθηκε από τον Πάπα Παύλο τον Τρίτο. Λόγω της νίκης των Οθωμανών στη Ναυμαχία αυτή, παρά το ότι οι Δυτικοί είχαν ναυτική υπεροπλία, η σημερινή Τουρκία θεωρεί εθνική γιορτή του Ναυτικού την ημέρα της Ναυμαχίας της Πρέβεζας, και η πόλη Πρέβεζα (Preveze) είναι διάσημη στον Τουρκικό λαό, επειδή το γεγονός προβάλλεται ευρέως στα σχολικά εγχειρίδια ιστορίας. Είναι τέτοια η ιστορική σημασία της Ναυμαχίας της Πρέβεζας για τον Τουρκικό λαό, ώστε τα πλέον σύγχρονα Τουρκικά υποβρύχια σήμερα αποτελούν σειρά με το όνομα Turkish Navy Submarines “Preveze”. Ο ναύαρχος Hayreddin Barbarossa (Μπαρμπαρόσα) θεωρείται εθνικός ήρωας, και το Μαυσωλείο του βρίσκεται στό Ναυτικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης (Turkish Naval Museum, Istanbul). Εκεί επίσης βρίσκεται ο διάσημος πίνακας ζωγραφικής «H Ναυμαχία της Πρέβεζας» του ζωγράφου Ohannes Umed Behzad (1866).[6] Έτσι με μία Τουρκοβενετική συνθήκη η Πρέβεζα για ένα ολόκληρο αιώνα παραμένει υπό οθωμανική κυριαρχία. Το 1684 κυριεύεται για λίγο καιρό από τον επιδρομέα Μοροζίνη και καταστρέφεται. Το έτος 1699 με τη Συνθήκη του Κάρλοβιτς η Πρέβεζα υποχρεώθηκε να κατεδαφίσει τα φρούριά της. Είναι η πρώτη μεγάλη καταστροφή της. Το έτος 1718 την κατακτούν ξανά οι Βενετοί και τότε πρωτοκατοικούν στην Πρέβεζα πολλοί Επτανήσιοι ναυτικοί και Ιταλοί ψαράδες από το νησί Burano και Buranello πλησίον της Βενετίας. Από τους Βενετούς θα περάσει το έτος 1797, τον καιρό του Ναπολέοντα, στη βραχύχρονη Γαλλική κατοχή που θα κλείσει με το Χαλασμό της Πρέβεζας από τον Αλή Πασά το έτος 1798. Είναι η δεύτερη μεγάλη καταστροφή στην ιστορία της πόλης. Αυτή είναι η τελευταία τουρκική κατοχή που κράτησε μέχρι την απελευθέρωση του 1912 και κατά την οποία η Πρέβεζα γνώρισε περιόδους μεγάλης εξέλιξης και αύξησης του πληθυσμού της. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από έντονη οικοδομική δραστηριότητα οχυρωματικών και άλλων έργων από τον Αλή Πασά Τεπελενλή και το γιο του Βελή. Το έτος 1897 η Πρέβεζα αποτέλεσε θέατρο πολλώ επιειρήσεων του αποτυχημένου πολέμου του 1897 που έληξε άδοξα.[7], [8]
[Επεξεργασία] Απελευθέρωση και νεότερη Ιστορία
Στις 21 Οκτωβρίου 1912 η πόλη παραδίνεται De jure (μετά από συμφωνία) στον ελληνικό στρατό μετά από μια μάχη στη Νικόπολη. Ο Συνταγματάρχης του Ιππικού Παναγιώτης Σπηλιάδης εισέρχεται έφιππος στην Πρέβεζα το μεσημέρι της 21ης Οκτωβρίου 1912 ενώ οι Τούρκοι στρατιώτες είναι παρατεταγμένοι στην παραλία με τα όπλα στο έδαφος, και ο λαός ζητοκραυγάζει[9] Ο ιστορικός πυρήνας (Ιστορικό Κέντρο) της πόλης, διαμορφώθηκε το 19ο αιώνα και διασώζει τα πολεοδομικά χαρακτηριστικά της περιόδου εκείνης (πυκνός οικιστικός ιστός με στενούς δρόμους-καλντερίμια, Σεϊτάν Παζάρ, περιορισμένους κοινόχρηστους χώρους κ.λπ). Το υπόλοιπο πολεοδομικό συγκρότημα της πόλης είναι αποτέλεσμα διαδοχικών επεκτάσεων μετά το 1920. Μετά την αποχώρηση των Γερμανών ναζί από την Πρέβεζα, τον Σεπτέμβριο 1944, οι αντίπαλες ανταρτικές δυνάμεις του ΕΛΑΣ (αριστεροί) και του ΕΔΕΣ (δεξιοί) κατέλαβαν ταυτόχρονα την Πρέβεζα και συγκρούσθηκαν ενόπλως σε μια αιματηρή μάχη δέκα ημερών που αποκαλείται Η Μάχη της Πρέβεζας, ή τα Σεπτεμβριανά της Πρέβεζας. Η Μάχη αυτή έληξε αμέσως όταν ανακοινώθηκε η Συμφωνία της Καζέρτας και η πόλη περιήλθε προσωρινά στον ΕΔΕΣ. Ιστορικό μελανό σημάδι αυτής της Μάχης είναι η εκτέλεση αιχμαλώτων της ΕΠΟΝ στη θέση Παργινόσκαλα. Λίγους μήνες μετά, ανάλογη αντίστροφη εκτέλεση μελών του ΕΔΕΣ έλαβε χώρα στη θέση Νταλαμάνι Μελιανών του Δήμου Θεσπρωτικού (σήμερα Δήμος Ζηρού).[10] Μετά το 1983 η Πρέβεζα εντάχθηκε στον ενιαίο πολεοδομικό σχεδιασμό (Ε.Π.Α.).Σήμερα η πόλη διαθέτει πλήρη κοινωνική και τεχνική υποδομή και λειτουργίες Νομαρχιακού και Περιφερειακού επιπέδου: Διοίκηση, Νοσοκομείο, Εκπαίδευση και λοιπή κοινωνική υποδομή, αθλητικές εγκαταστάσεις, κεντρικές λειτουργίες πόλης, Λιμεναρχείο, Τελωνείο κ.λπ. Σε επίπεδο παραγωγικής υποδομής αναφέρουμε τη Βιομηχανική Ζώνη Πρέβεζας, περιοχή στην περιφέρεια της πόλης και τις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας και ιχθυογένεσης στον Αμβρακικό. Σημαντικός παράγων οικονομίας της πόλης είναι τα Θερμοκήπια Πρέβεζας, με κύριο προϊόν τη ντομάτα και άλλα οπωροκηπευτικά. Στη μεταφορική υποδομή σημαντική είναι η ύπαρξη του Λιμανιού και της Μαρίνας, το πλησίον Διεθνές Αεροδρόμιο του Ακτίου και της έδρας ΚΤΕΛ για τα λεωφορεία του Νομού.Μεγάλο άλμα γιά την σύνδεση της Πρέβεζας με την υπόλοιη Ελλάδα έγινε αφ ενός μέν με την Υποθαλάσσια σήραγγα Πρέβεζας - Ακτίου (2003) και αργότερα με την αποπεράτωση της Εγνατίας Οδού.
[Επεξεργασία] Αξιοθέατα του Δήμου Πρέβεζας
Οπως προαναφέρθηκε, ο Νέος Δήμος Πρέβεζας βάσει του Νόμου 3852/2010 "Καλλικράτης" περιλαμβάνει τον τ. Δήμο Πρέβεζας, τον τ. Δήμο Ζαλόγγου και τον τ. Δήμο Λούρου. Συνεπώς παρατίθεται κατωτέρω πίνακας αξιοθεάτων από τις 3 περιοχές, από το βιβλίο του Χαράλαμπου Γκούβα "Ιστορία του Νομού Πρέβεζας", έκδοση ιδρύματος "Μουσείο Τεχνών και Επιστημών Πρέβεζας Χαράλαμπος Γκούβας", 2009:[11]
[Επεξεργασία] Αξιοθέατα δημοτικού διαμερίσματος Πρέβεζας(αλφαβητικά):
- Άγαλμα και Μνημείο με οστά Οδυσσέα Ανδρούτσου
- Άγαλμα Ελευθερίου Βενιζέλου, πλατεία Ανδρούτσου
- Άγαλμα Κώστα Καρυωτάκη, οδός Δαρδανελίων
- Άγιος Θωμάς Πρέβεζας
- Αισθητικό δάσος Μονολιθίου, Μονολίθι
- Ανάγλυφη επιγραφή Ιστορίας Σεϊτάν Παζάρ Πρέβεζας
- Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης, Λ. Ιωαννίνων
- Αρχαία Νικόπολη: Βασιλική Α’ Αλκίσωνος
- Αρχαία Νικόπολη: Βασιλική Β’ Δομετίου
- Αρχαία Νικόπολη: Θέατρο Οκταβιανού
- Αρχαία Νικόπολη: Νυμφαίον
- Αρχαία Νικόπολη: Ρωμαϊκό Ωδείον
- Αρχαία Νικόπολη: Μνημείο Αυγούστου
- Αρχαία Νικόπολη: Ρωμαϊκό Στάδιο Νικοπόλεως
- Αρχαία Νικόπολη: Ρωμαϊκές Θέρμες (2)
- Εκβολές ποταμού Λούρου (Delta), Μιχαλίτσι
- Ενετικό Ρολόϊ Πύργος, οδός Εθν. Αντιστάσεως, Πρέβεζα
- Επιτύμβια στήλη Κώστα Καρυωτάκη, Βαθύ
- Ίδρυμα Ακτία Νικόπολις, Νίκος Καράμπελας
- Ίδρυμα Μουσείο Τεχνών Επιστημών Χαράλαμπος Γκούβας
- Ιστορικό παραδοσιακό κέντρο Πόλης Πρέβεζας
- Καμάρες Νεωρίου Πρέβεζας, μετέπειτα φυλακή
- Μνημείο Παργινόσκαλας, Πρέβεζα
- Ναός Αγίου Χαραλάμπους Πρέβεζας
- Ναός Αγίου Αθανασίου (Οδός 21ης Οκτωβρίου)
- Ναός Αγίου Κωνσταντίνου, Πρέβεζα
- Ναός Αγίας Τριάδας, Νεοχώρι Πρέβεζα
- Ναός Παναγίας των Ξένων, Πρέβεζα
- Ναός Παντοκράτορος, Πρέβεζα
- Ναυπηγείο παραδοσιακό στο Βαθύ,
- Nicopolis Club, Μονολίθι
- Οθωμανικά Λουτρά Αλή Πασά, Πρέβεζα
- Οθωμανικό Τέμενος (Γενή Τζαμί), Πρέβεζα
- Παραλιακή οδός Ελ. Βενιζέλου
- Παραλία Κυανή Ακτή Πρέβεζα
- Παραλία Μονολίθι Πρέβεζας
- Παραλία Αλωνάκι, Πρέβεζας
- Προμαχών (Bastion), παραλία Πρέβεζας
- Σήραγγα Άκτιο Πρέβεζα (Immersed Tunnel)
- Φρούριο Παντοκράτωρ, εποχής Αλή Πασά
- Φρούριο Λασκάρας, εποχής Αλή Πασά
- Φρούριο Αγίου Ανδρέα Πρέβεζας (Ιτς Καλέ),
- Φρούριο Αγίου Γεωργίου Πρέβεζας (Γενή Καλέ), εποχής Αλή Πασά [12]
[Επεξεργασία] Αξιοθέατα δημοτικού διαμερίσματος Ζαλόγγου(αλφαβητικά):
- Αρχαία ακρόπολη Κασώπη, Καμαρίνα
- Δάσος Λεκατσά, Μυρσίνη
- Μονή Ταξιάρχη Μιχαήλ, Ζάλογγο
- Μονή Αγίου Δημητρίου, Ζάλογγο
- Μονή Κοζίλης, Αρχάγγελος
- Μνημείο Θυσίας Ζαλόγγου, Καμαρίνα
- Μνημείο Ηρώων ΕΔΕΣ, Αρχάγγελος
- Παραλία Καστροσυκιάς, Καστροσυκιά
- Παραλία Καναλίου, Κανάλι
- Παραλία Λυγιάς, Λυγιά
- Ρωμαϊκό Υδραγωγείο, Αρχάγγελος[13]
[Επεξεργασία] Αξιοθέατα δημοτικού διαμερίσματος Λούρου(αλφαβητικά):
- Αρχαία Ακρόπολη Τρίκαστρο, Τρίκαστρο Πρέβεζας
- Δάσος Αγίου Βαρνάβα, Λούρος
- Ναός Αγίου Βαρνάβα, Λούρος
- Μονή Αγίου Αβάσσου, Κοτσανόπουλο
- Μονή Προφήτη Ηλία, Ηλιοβούνι, Στεφάνη
- Ποταμός Λούρος[14]
[Επεξεργασία] Παραπομπές
- ↑ Θέμις Χατζηγεωργίου: «Το Δεσποτάτον της Ηπείρου», Αθήνα 1962, σελίδα 143
- ↑ Αλέξης Σαββίδης: «Το Χρονικό της Πρέβεζας», λεύκωμα «Λεύκωμα Νικόπολις Πρέβεζα», έκδοση 1991 και δεύτερη έκδοση Έργον 1994
- ↑ Αλέξης Σαββίδης: «Η Τουρκική Κατάληψη της Πρέβεζας από τα Βραχέα Χρονικά», Άμφισσα 1991, σελίδες 3061-3062
- ↑ G.Logo: «La Guerra di Venezia contro I Turki», έκδοση 1900
- ↑ Xαράλαμπος Γκούβας: "Η Ιστορία του Νομού Πρέβεζας, έκδοση 2009
- ↑ Γκούβας Χαράλαμπος: "Η Ιστορία του Νομού Πρέβεζας", έκδοση 2009
- ↑ Kάδμιος: Πολεμικαί Επιχειρήσεις παρά την Πρέβεζαν, εκδόσεις Σαλίβερος, Αθήναι 1900, ΓΕΣ
- ↑ Γκούβας Χαράλαμπος: "Η Ιστορία του Νομού Πρέβεζας", έκδοση 2009
- ↑ Γκούβας Χαράλαμπος: "Η Ιστορία του Νομού Πρέβεζας", έκδοση 2009
- ↑ Γκούβας Χαράλαμπος: "Η Ιστορία του Νομού Πρέβεζας", έκδοση 2009
- ↑ Γκούβας Χαράλαμπος: "Η Ιστορία του Νομού Πρέβεζας", έκδοση 2009
- ↑ Γκούβας Χαράλαμπος: "Η Ιστορία του Νομού Πρέβεζας", έκδοση 2009
- ↑ Γκούβας Χαράλαμπος: "Η Ιστορία του Νομού Πρέβεζας", έκδοση 2009
- ↑ Γκούβας Χαράλαμπος: "Η Ιστορία του Νομού Πρέβεζας", έκδοση 2009
[Επεξεργασία] Προτεινόμενη βιβλιογραφία για την Πρέβεζα
- Κώστας Κόμης, Τα δημογραφικά χαρακτηριστικά της Πρέβεζας (18ος αι.), Μνημών 19 (1997), σελ.143-160
[Επεξεργασία] Εξωτερικοί σύνδεσμοι
- Επίσημη ιστοσελίδα του δήμου Πρέβεζας
- Μετεωρολογικός Σταθμός Πρέβεζας SV6GMQ - Καιρικές Συνθήκες
Πρέβεζα-Κ.Γ.Καρυωτάκης (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)
Το λιθάρι του Θεού (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)
|
|||||