Δούναβης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Δούναβης
Donau-Wien-UNOcity.jpg
Ο ποταμός Δούναβης διασχίζει τη Βιέννη
Verlaufskarte Donau (de).png
Χάρτης του Δούναβη
Πηγές Μέλανας Δρυμός, Γερμανία
Εκβολές Εύξεινος Πόντος, Ρουμανία
Μήκος 2872 χλμ.
Λεκάνη απορροής 817.000 τ΄χλμ

Ο Δούναβης, ο Δάννουβις των Βυζαντινών[1], ή Δανούβιος και Ίστρος (αποκαλείται Ίστρος το τελευταίο τμήμα του), ο Τούνα των Τούρκων, (Γερμ. Donau, Σλοβακ. Dunaj, Ουγγρ. Duna, Κροατ. Dunav, Σερβ. Дунав, Ρουμ. Dunărea, Βουλ. Дунав, Ουκρ. Дунай)είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος ποταμός της Ευρώπης (μετά τον Βόλγα).Θεωρούμενος διεθνής υδάτινος δρόμος, ο Δούναβης έχει τις πηγές του στην πόλη Ντοναουεσίνγκεν, που βρίσκεται στο Μέλανα Δρυμό της Γερμανίας στη συμβολή των ποταμών Μπριγκάχ και Μπρεγκ. Ο Δούναβης ρέει έπειτα προς τα ΝΑ για 2.872 χλμ περνώντας μέσα από τέσσερις πρωτεύουσες χωρών της κεντρικής Ευρώπης προτού εκβάλλει στον Εύξεινο Πόντο μέσω του Δέλτα του σε Ρουμανία και Ουκρανία.

Κάποτε μακροχρόνιο σύνορο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ο ποταμός περνάει ή αγγίζει τα σύνορα δέκα χωρών:Ρουμανία (29,0% της λεκάνης απορροής), Ουγγαρία (11,6%), Σερβία (10,2%), Γερμανία,(7,0%), Βουλγαρία (5,9%), Σλοβακία (5,9%), Κροατία (4,4%), Ουκρανία (3,8%) και Μολδαβία (1,6%) και Αυστρία. Η λεκάνη απορροής του εκτείνεται σε εννέα ακόμη χώρες.

Όνομα και ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το όνομα Ντανούβιους (Dānuvius) είναι λέξη δανεική από κάποια Σκυθική γλώσσα, ή πιθανόν Γαλατική. Είναι ένα από τα ονόματα ποταμών που προέρχονται από τη λέξη της Πρωτοϊνδοευρωπαϊκής γλώσσας *dānu, προφανώς όρο για τη λέξη "ποτάμι", αλλά επίσης πιθανόν από ένα πανάρχαιο κοσμικό ποταμού ή μια Βεδική ποτάμια θεά, ή ίσως από μια ρίζα για το βίαιος, γρήγορος, απείθαρχος. Άλλα ονόματα ποταμών με την ίδια ετυμολογία είναι ο Ντον, ο Ντόνετς, ο Δνείπερος (Dnieper) και ο Δνείστερος (Dniestr). Ο Δνείπερος (προσλαβικά Ντάναπιρ από τον Γότθο ιστορικό Ιορδάνη) και ο Δνείστερος, από Danapris και Danastius, προέρχονται αντίστοιχα από τα Σκυθικά Ιρανικά Ντάνου απάρα (ποταμός μακριά) και Ντάνου νάζντια (ποταμός κοντά).

Ο Δούναβης ήταν γνωστός στα Λατινικά ως Ντανούμπιους, Ντανούβιους, Ίστερ, στα Αρχαία Ελληνικά ως Ίστρος. Το Δακικό/Θρακικό όνομα ήταν Ντόναρις (Τάναις στα Ελληνικά, Άνω Δούναβης) και Ίστρος (Κάτω Δούναβης). Το Θρακικό-Φρυγικό του όνομα ήταν Ματόας, αυτός που φέρνει τύχη. Το Αρχαίο Ελληνικό Ίστρος ήταν δάνειο από Θρακικό/Δακικό που σήμαινε ΄΄δυνατός, γρήγορος΄΄, παρόμοιο με το Σανσκριτικό ισίρας γρήγορο.

Μετά τη Νορμανδική κατάκτηση της Αγγλίας στην Αγγλική γλώσσα χρησιμοποιείται η προερχόμενη από τα Λατινικά λέξη Danube.

Στις γλώσσες των σύγχρονων χωρών στις οποίες ρέει ο Δούναβης, οι ονομασίες είναι:

  • Βουλγάρικα:Дунав (Dunav)
  • Kροατικά:Dunav
  • Γερμανικά:Donau
  • Ουγγρικά:Duna
  • Ρουμάνικα:Dunărea
  • Σέρβικα:Дунав, Dunav
  • Σλοβάκικα:Dunaj
  • Ουκρανικά:Дунай,Dunai

Γεωγραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λεκάνη απορροής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μαζί με τις προαναφερθείσες χώρες (δείτε πάνω), η λεκάνη απορροής του ποταμού συμπεριλαμβάνει τμήματα 9 ακόμη χωρών: Βοσνία και Ερζεγοβίνη (4,6%),Τσεχία (2,9%),Σλοβενία (2%), Μαυροβούνιο (0,9%), Ελβετία(0,2%),Ιταλία (<0,1%), ΠΓΔΜ (<0,1%) και Αλβανία,(0,1%). Το υψηλότερο σημείο της λεκάνης απορροής του Δούναβη είναι η κορυφή της Πιζ Μπερνίνα στα Ιταλό-Ελβετικά σύνορα σε υψόμετρο 4.049 μέτρων.

Παραπόταμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καθώς η λεκάνη απορροής του Δούναβη εκτείνεται σε πολλές χώρες, πολλοί παραπόταμοί του είναι από μόνοι τους σημαντικοί ποταμοί, πλωτοί για φορτηγίδες και άλλα σκάφη με ρηχό βύθισμα. Από τις πηγές του μέχρι τις εκβολές του στον Εύξεινο Πόντο, οι κυριότεροι παραπόταμοί του είναι (με τη σειρά του εισρέουν)

Εδώ οι ποταμοί Μπρεγκ και Μπρίγκαχ ενώνονται για να σχηματίσουν τον Δούναβη
Ο Δούναβης στο Ουλμ
Ο Δούναβης στη Μπρατισλάβα
Κάστρο της Βούδα, Βουδαπέστη, Ουγγαρία
Πύργοι Ντούνα(Δούναβη) στη Βουδαπέστη
Ο ποταμός στο Νικόπολ
Ο Δούναβης στο Έστεργκομ,Ουγγαρία
O Δούναβης στο Ρέγκενσμπουργκ, Γερμανία
O Δούναβης στο Λιντς, Αυστρία
Ο Δούναβης στη Βουδαπέστη, Κοινοβούλιο
  1. Ίλερ (ενώνονται στο Ουλμ )
  2. Λεχ
  3. Άλτμιουλ (ενώνονται στο Κέλχαιμ )
  4. Νάαμπ (ενώνονται στο Ρέγκενσμπουργκ )
  5. Ρέγκεν (ενώνονται στο Ρέγκενσμπουργκ)
  6. Ίζαρ
  7. Ινν (ενώνονται στο Πασάου )
  8. Ενς
  9. Μοράβας (ενώνονται κοντά στο κάστρο Ντέβιν)
  10. Βαχ (ενώνονται στο Κόμαρνο)
  11. Χρον (ενώνονται στο Στούροβο)
  12. Ίπελ
  13. Σίο
  14. Ντράβα
  15. Βούκα (ενώνονται στο Βούκοβαρ)
  16. Τίσα
  17. Σάβος (ενώνονται στο Βελιγράδι )
  18. Τίμις (ενώνονται στο Πάντσεβο)
    Ο ποταμός στην πόλη Σούλινα,Ρουμανία
  19. Μεγάλος Μοράβας
  20. Κάρας
  21. Τζίου (ενώνονται στο Μπεκέτ)
  22. Ίσκαρ
  23. Ολτ (ενώνονται στο Τούρνου Μαγκουρέλε )
  24. Όσαμ
  25. Γιάντρα
  26. Βέντεα
  27. Άρτζες (ενώνονται στην Ολτένιτσα)
  28. Ιαλόμιτσα
  29. Σερέτης (ενώνονται στο Γκαλάτσι )
  30. Προύθος (ενώνονται στο Γκαλάτσι )

Πόλεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Δούναβης διαρρέει τις ακόλουθες χώρες και πόλεις (από την πηγή προς τις εκβολές)

  • Στην Αυστρία:
    • Λιντς, πρωτεύουσα της Άνω Αυστρίας
    • Κρεμς, πόλη της Κάτω Αυστρίας
    • Τουλν, πόλη της Κάτω Αυστρίας
    • Βιέννη, πρωτεύουσα της Αυστρίας, όπου η πλημμυρική πριοχή του Δούναβη λέγεται Λομπάου, όμως το Κέντρο της Πόλης βρίσκεται μακριά από τον κύριο ρου του Δούναβη (ορίζεται από το Ντονάουκαναλ - ΄κανάλι του Δούναβη΄).
  • Στη Σλοβακία:
  • Στην Ουγγαρία:
    • Μοσονμαγκιάροβαρ
    • Γκιορ
    • Κόμαρομ
    • Έστεργκομ
    • Βίσεγκραντ
    • Βατς
    • Σέντεντρε
    • Βουδαπέστη, πρωτεύουσα της Ουγγαρίας, η μεγαλύτερη πόλη στο Δούναβη
    • Σαζχαλόμπατα
    • Ράτσκεβε
    • Ντουναουίβαρος
    • Πακς
    • Κάλοτσα
    • Μπάγια
    • Μόχατς
  • Στην Κροατία:
    • Βούκοβαρ
    • Ίλοκ
  • Στν Μολδαβία:
    • Τζιουρτζιουλέστι
  • Στην Ουκρανία:
    • Ρενί
    • Ιζμαΐλ
    • Κιλιγιά
    • Βίλκοβε

Ο Δούναβης είναι ο μοναδικός ποταμός στον κόσμο που διαρρέει τέσσερις πρωτεύουσες.

Πανοραμική άποψη του Δούναβη στη Βιέννη
Πανόραμα του Δούναβη στη Βουδαπέστη

Νησιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χωρισμός σε τμήματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ανω Τμήμα. Από τις πηγές μέχρι τις Πύλες Ντέβιν. Ο Δούναβης παραμένει χαρακτηριστικά ορεινός ποταμός μέχρι το Πασάου, με μέση κλίση πυθμένα 0,0012% (12 ανά εκατομμύριο), από το Πασάου μέχρι τις Πύλες Ντέβιν η κλίση μειώνεται σε 0,0006%.
  • Μεσαίο Τμήμα. Από τις Πύλες Ντέβιν μέχρι τις Σιδηρές Πύλες. Η κοίτη του ποταμού φαρδαίνει και η μέση κλίση πυθμένα γίνεται μόνο 0,00006%.
  • Κάτω Τμήμα. Από τις Σιδηρές Πύλες μέχρι τη Σουλίνα, με μέση κλίση 0,00003%.

Σύγχρονη ναυσιπλοΐα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Δούναβης είναι πλωτός για υπερωκεάνια από τον Εύξεινο Πόντο ως τη Βραίλα της Ρουμανίας και για ποταμόπλοια μέχρι το Κέλχαιμ της Βαυαρίας (Γερμανία). Για μικρότερα πλοία μέχρι το Ουλμ της Βάδης-Βυρτεμβέργης.Περίπου 60 παραπόταμοι του είναι επίσης πλωτοί.

Από τότε που ολοκληρώθηκε το κανάλι Ρήνου-Μάιν-Δούναβη το 1992,ο ποταμός αποτελεί μέρος ενός διευρωπαικού υδάτινου δρόμου από το Ρότερνταμ στη Βόρεια Θάλασσα μέχρι την πόλη Σούλινα στον Εύξεινο Πόντο. Το 1994 ο Δούναβης ανακηρύχθηκε ένας από τους 10 Πανευρωπαϊκούς μεταφορικούς διαδρόμους, δρόμους στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, που απαιτούσαν μεγάλες επενδύσεις για τα επόμενα δέκα ως δεκαπέντε χρόνια. Η ποσότητα αγαθών που μεταφέρονται στο Δούναβη αυξήθηκε σε περίπου 100 εκατομμύρια τόνους το 1987. Το 1999 η μεταφορά στον ποταμό ήταν δύσκολη λόγω των βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ τριών γεφυρών στη Σερβία κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κοσόβου. Ο καθαρισμός των ερειπίων που προέκυψαν ολοκληρώθηκε το 2002 και μια προσωρινή πλωτή γέφυρα που δυσχέραινε τη ναυσιπλοΐα αφαιρέθηκε το 2005.

Στις Σιδηρές Πύλες ο Δούναβης ρέει μέσα από ένα φαράγγι, που αποτελεί τμήμα των συνόρων μεταξύ Σερβίας και Ρουμανίας. Περιλαμβάνει το φράγμα του Υδροηλεκτρικού Σταθμού Σιδηρές Πύλες Ι , που τον διαδέχεται 60 περίπου χιλιόμετρα κατάντι (έξω από το φαράγγι) ο Υδροηλεκτρικός Σταθμός Σιδηρές Πύλες ΙΙ.

Υπάρχουν τρεις τεχνητές υδάτινες συνδέσεις που έχουν κατασκευαστεί στο Δούναβη: Το Κανάλι Δούναβη-Τίσα-Δούναβη στις περιοχές Βανάτο και Μπάκα (της Βοϊβοντίνα, βόρειας επαρχίας της Σερβίας), το 64 χλμ Κανάλι Δούναβη-Εύξεινου Πόντου, ανάμεσα στην Τσερναβόντα και την Κωνστάντζα (Ρουμανία), που τελείωσε το 1984 και μειώνει την απόσταση ως τον Εύξεινο Πόντο κατά 400 χλμ και το Κανάλι Ρήνου-Μάιν-Δούναβη (περίπου 171 χλμ.) που ολοκληρώθηκε το 1992 και συνδέει τη Βόρεια Θάλασσα με τον Εύξεινο Πόντο.

Ψαράς στο Δέλτα του Δούναβη

Το Δέλτα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Δέλτα του Δούναβη είναι Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1991. Οι υγρότοποί του (στη λίστα Ραμσάρ των υγρότοπων διεθνούς σημασίας) συγκεντρώνουν μεγάλα σμήνη αποδημητικών πτηνών, μεταξύ τους τον απειλούμενο με εξαφάνιση Πυγμαίο Κορμοράνο. Το δέλτα απειλούν ανταγωνιζόμενα συστήματα καναλιών και αποχέτευσης. Το Δέλτα του Δούναβη (Ρουμανικά : Delta Dunării, Ουκρανικά : Дельта Дунаю) είναι το δεύτερο μεγαλύτερο στην Ευρώπη μετά του Βόλγα και το πιο καλοδιατηρημένο στην Ευρώπη. Το μεγαλύτερο μέρος του Δέλτα βρίσκεται στην Ρουμανία, ενώ το βόρειο μέρος του βρίσκεται στην Ουκρανία. Η συνολική του έκταση ανέρχεται στα 4.152 τετραγωνικά χλμ., από τα οποία τα 3.446 τ. χλμ ανήκουν στη Ρουμανία. Το δέλτα φιλοξενεί πάνω από 300 είδη πουλιών κάθε χρόνο.

Oικολογία και Περιβάλλον[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η διεθνής επιτροπή για την προστασία του ποταμού Δούναβη είναι μια οργάνωση η οποία αποτελείται από εκπροσώπους 14 κρατών (Γερμανία, Αυστρια, Τσεχία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ουγγαρία, Κροατία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Μαυροβούνιο και Ουκρανία). Το συνέδριο, που συνήλθε το 1998, ασχολείται με ολόκληρο το ποτάμιο σύστημα του Δούναβη, συμπεριλαμβανομένων των παραποτάμων του και των υπογείων υδάτων του. Ο στόχος της είναι να παρακινήσει και να συντονίσει την καλή διαχείριση των νερών, δηλαδή τη δίκαια διανομή τους. Μέσα σε αυτά συμπεριλαμβάνονται και η καλή διατήρηση του νερού, καθώς και η διανομή του σε λογικά πλαίσια.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Δούναβης αποτέλεσε τοποθεσία πολλών από τους αρχαιότερους ανθρώπινους πολιτισμούς. Οι Νεολιθικοί πολιτισμοί του Δούναβη περιλαμβάνουν τους Γραμμικής Κεραμεικής της Μεσοδουνάβιας λεκάνης. Πολλές θέσεις του Πολιτισμού Βίντσα (Σερβία), που αναπτύχθηκε από την 6η έως την 3η χιλιετία π.Χ βρίσκονται κατά μήκος του ποταμού. Ο πολιτισμός Βούτσεντολ (από την ομώνυμη θέση κοντά στο Βούκοβαρ της Κροατίας) που αναπτύχθηκε την 3η χιλιετία π.Χ είναι γνωστός για τα έργα κεραμικής του.

O Αλέξανδρος ο Μέγας νίκησε τον βασιλιά των Τριβαλλών Σύρμο και τις βόρειες βαρβαρικές Θρακικές και Ιλλυρικές, προελαύνοντας από τη Μακεδονία έως το Δούναβη το 336 π.Χ.

Ο ποταμός ήταν τμήμα των Limes Germanicus (Γερμανικών Συνόρων) της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι Ρωμαίοι είχαν συχνά το Δούναβη ως βόρειο σύνορο της αυτοκρατορίας τους.

Αρχαίες πολιτισμικές αντιλήψεις για τον κάτω Δούναβη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέρος του Δανούβιου ή Ιστρου ποταμού ήταν επίσης γνωστός (μαζί με τον Εύξεινο Πόντο) ως Ωκεανός την αρχαία εποχή και ονομάζονταν Ωκεανός Ποταμός. Ο κάτω Δούναβης επίσης ονομάζονταν και Κέρας Ωκεάνιο στα Αργοναυτικά από τον Απολλώνιο το Ρόδιο. Το κάτω τμήμα του ποταμού έχει αργή, βαθιά, πλατιά πορεία οπότε μπορεί να γίνει κατανοητό γιατί θεωρούνταν κομμάτι του Ωκεανού.

Στις εκβολές του ποταμού, υπήρχε το ιερό νησί της Άλμπα (Λευκή, Πυθονήσ, Νησί των Φιδιών), αφιερωμένο στον Πελασγικό (και αργότερα Ελληνικό) Απόλλωνα, χαιρετίζοντας τον ήλιο που έβγαινε από την ανατολή. Ο Εκαταίος ο Αβδηρίτης αναφέρεται στο νησί του Απόλλωνα από την περιοχή των Υπερβορείων, στον Ωκεανό. Κατά μία εκδοχή του μύθου του ο ήρωας Αχιλλέας ετάφη στη Λεύκη (σήμερα ένα από τα στόμια του Δούναβη λέγεται Χίλια). Παλαιά ρουμάνικα παραδοσιακά τραγούδια αναφέρουν ένα λευκό μοναστήρι σε ένα λευκό νησί με εννιά ιερείς.

H αρχαιότερη γέφυρα του Δούναβη, κατασκευασμένη από τον Απολλόδωρο τον Δαμασκηνό, 103 - 105 μ.Χ., κατ' εντολήν του Τραϊανού, σύγχρονη Σερβία και Ρουμανία

Ανταγωνισμός στο Δούναβη των Οθωμανών με τους Ούγγρους και τους Αψβούργους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ανάμεσα στα τέλη του 14ου αιώνα και στα τέλη του 19ου η Οθωμανική Αυτοκρατορία αναμετρήθηκε με το Βασίλειο της Ουγγαρίας και αργότερα με τους Αυστριακούς Αψβούργους για τον έλεγχο του ποταμού,ο οποίος αποτελούσε τα βόρεια σύνορα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για αιώνες. Πολλοί από τους πολέμους Οθωμανών-Ούγγρων (1366-1526) και Οθωμανών-Aψβούργων (1526-1791) διεξήχθησαν κατά μήκος του ποταμού.

Οι σημαντκότεροι πόλεμοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά μήκος του Δούναβη περιλαμβάνουν τη Μάχη της Νικόπολης (1396), τη Μάχη του Μοχάτς (1526), την πρώτη Τουρκική Πολιορκία της Βιέννης (1529), την Πολιορκία του Εστερχομ (1543), το Δεκαπενταετή Πόλεμο (1591-1606), τη Δεύτερη πολιορκία της Βιέννης (1683) και το Μεγάλο Τουρκικό Πόλεμος (1683-1699).

Ο τελευταίος σημαντικός πόλεμος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο Δούναβη ήταν ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος (1877-1878).

Ο Δούναβης στις σιδερένιες πύλες
Σιδηρά πύλη-Υδροηλεκτρικός Σταθμός
Μια άποψη του παγωμένου Δούναβη στη Βιέννη κατά τη διάρκεια ενός ασυνήθιστα κρύου χειμώνα (Φεβρουάριος 2006). Κάτι τέτοιο συμβαίνει μια-δυο φορές κατά τη διάρκεια ζωής του ανθρώπου (κατά μεσο όρο)
Η Μπρατισλάβα συνήθως δεν υποφέρει από σημαντικές πλημμύρες, αλλά ο Δούναβης κάποιες φορές ξεχειλίζει από τη Δεξιά του όχθη

Οικονομικά θέματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πόσιμο νερό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε όλη του την πορεία, ο ποταμός είναι πηγή πόσιμου νερού για περίπου 20 εκατομμύρια ανθρώπους. Στη Βάδη-Βυρτεμβέργη της Γερμανίας το 2004 περίπου το 30% του νερού για την περιοχή ανάμεσα στη Στουτγκάρδη, το Μπαντ Μέργκενταιμ, το Άαλεν και το Άλμπ-Ντονάου περιοχή) προερχόταν από διυλισμένο νερό του Δούναβη. Άλλες πόλεις όπως το Ουλμ και το Πάσσαου χρησιμοποιούν επίσης λίγο νερό από τον ποταμό.

Στην Αυστρία και την Ουγγαρία, το περισσότερο νερό απορροφάται από το έδαφος και από ανοιξιάτικες πηγές,και μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το νερό του Δούναβη. Επίσης οι περισσότερες πολιτείες δεν μπορούν να καθαρίσουν το νερό του ποταμού λόγω της εκτεταμένης μόλυνσης του. Μόνο κάποιες περιοχές στη Ρουμανία όπου το νερό είναι καθαρότερο μπορούν ακόμη να υδρεύονται κανονικά από το Δούναβη.

Ναυσιπλοία και μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως Διάδρομος 7 της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο Δούναβης είναι σημαντική οδός μεταφοράς. Μετά τη διάνοιξη του Καναλιού Ρήνου-Μάιν-Δούναβη ο ποταμός συνδέει το Λιμάνι του Ρότερνταμ και τα βιομηχανικά κέντρα της Δυτικής Ευρώπης με τη Μάυρη Θάλασσα και επίσης, μέσω του Καναλιού Δούναβη-Εύξεινου Πόντου, με το Λιμάνι της Κωνστάντζας.

Ο υδάτινος δρόμος είναι σχεδιασμένος για μεγάλα σκάφη ποτάμιας ναυσιπλοίας (110,00 Χ 11,45 μέτρα), αλλά στο μεγαλύτερο μέρος του μπορεί να δεχθεί πολύ μεγαλύτερα. Ο Δούναβης έχει εν μέρει διωρυγοποιηθεί στη Γερμανία (5 υδατοφράκτες) και στην Αυστρία (10 υδατοφράκτες). Προτάσεις να κατασκευασθούν νέοι υδατοφράκτες για να διευκολυνθεί η ναυσιπλοία δεν έχουν προχωρήσει, εν μέρει λόγω περιβαλλοντικών προβληματισμών.

Κατάντι των υδατοφρακτών Φροιντενάου στη Βιέννη, η διωρυγοποίηση του Δούναβη έχει περιορισθεί στο φράγμα Γκαμπτσίκοβο και τους υδατοφράκτες κοντά στην Μπρατισλάβα και τους δύο διπλούς υδατοφράκτες των Σιδηρών Πυλών, κατά μήκος του Δύναβη - συνόρου Σερβίας και Ρουμανίας. Αυτοί οι υδατοφράκτες έχουν μεγαλύτερες διαστάσεις (παρόμοιες με εκείνους του Ρωσικού ποταμού Βόλγα, μερικοί 300 επί πάνω από 30 μέτρα). Κατάντι των Σιδηρών Πυλών ο ποταμός ρέει ελεύθερα μέχρι τον Εύξεινο Πόντο σε μήκος πάνω από 860 χιλιόμετρα.

Εκτός από δύο δευτερεύοντα πλωτά παρακλάδια, οι μόνοι μεγάλοι πλωτοί ποταμοί που συνδέονται με το Δούναβη είναι ο Δράβος, ο Σάβος και ο Τίσα. Στη Σερβία επίσης συνδέεται με τον ποταμό ένα δίκτυο καναλιών, γνωστό ως Κανάλια Δούναβη-Τίσα-Δούναβη.

Ψάρεμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σημασία του ψαρέματος στο Δούναβη, η οποία ήταν ύψιστη στο Μεσαίωνα έχει μειωθεί δραματικά. Κάποιοι ψαράδες είναι ακόμα ενεργοί σε ορισμένα σημεία του ποταμού και στο Δέλτα υπάρχει σημαντική βιομηχανία.

Μόνο στο οικοσύστημα του Άνω Δούναβη υπάρχουν περίπου 60 είδη ψαριών ενώ στο οικοσύστημα του Κάτω Δούναβη-Δνείστερου υπάρχουν περίπου τα διπλάσια. Aνάμεσα σε αυτά υπάρχει μια εξαιρετική μεγάλη ποικιλομορφία οξύρρυγχων, συνολικά έξι είδη (μπελούγκα, Ρώσικος οξύρρυγχος, νόθος οξύρρυγχος, στουριόνι, ο αστερόεις οξύρρυγχος και ο οξύρρυγχος των Ευρωπαϊκών θαλασσών), αλλά όλα απειλούνται και έχουν σε μεγάλο βαθμό - ή ολοκληρωτικά στην περίπτωση του τελευταίου - εξαφανισθεί από τον ποταμό. Ενα από τα μεγαλύτερα είδη σολωμού είναι ενδημικό στη λεκάνη του Δούναβη, αλλά έχει εισαχθεί και αλλού από τον άνθρωπο.

Τουρισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα τουριστικά και φυσικά σημεία κατά μήκος τη διαδρομής του ποταμού συμπεριλαμβάνονται η Κοιλάδα Βαχάου, το Εθνικό Πάρκο Δούναβη-Άουεν στη Γερμανία, το Γκέμεντς στην Ουγγαρία, το Φυσικό Πάρκο του Ανω Δούναβη στη Γερμανία, το Κόπατσκι Ριτ στην Κροατία, οι Σιδηρές Πύλες στη Σερβία και Ρουμανία, το δέλτα του ποταμού στη Ρουμανία και το Φυσικό Καταφύγιο Σρεμπάρνε στη Βουλγαρία.

Οι όχθες του Δούναβη στη Βουδαπέστη είναι τόπος παγκόσμιας κληρονομιάς,και μπορεί κανείς να τις δει μέσα από βόλτες αξιοθεάτων που προσφέρονται στην πόλη.

Η Καμπή του Δούναβη είναι επίσης δημοφιλής τουριστικός προορισμός.

Το Δουνάβιο Ποδηλατικό Μονοπάτι είναι ποδηλατικό μονοπάτι κατά μήκος της διαδρομής του ποταμού. Χωρίζεται σε τέσσερα τμήματα:

  • Ντονάουσινγκεν-Πασάου (559 χλμ)
  • Πασάου-Βιέννη (340 χλμ)
  • Βιέννη-Βουδαπέστη (306 χλμ)
  • Βουδαπέστη-Εύξεινος Πόντος (1670 χλμ)

Το Μονοπάτι του Σουλτάνου είναι μια πεζοπορική διαδρομή κατά μήκος του ποταμού μεταξύ Βιέννης και Σμεντέρεβο στη Σερβία. Από εκεί το Μονοπάτι του Σουλτάνου αφήνει το Δούναβη καταλήγοντας στην Κωνσταντινούπολη. Τα τμήματά του κατά μήκος του ποταμού είναι

  • Βιέννη-Βουδαπέστη (323 χλμ)
  • Βουδαπέστη-Σμεντέρεβο (595 χλμ)

Σημαντικά Εθνικά Πάρκα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Φυσικό Πάρκο Ανω Δούναβη (Γερμανία)
  • Δουνάβιο μεταξύ Νόιμπουργκ και Ινγκολσταντ (Γερμανία)
  • Περιοχή Προστασίας της Φύσης Ντοναουλάιτεν (Γερμανία)
  • Φυσικό Πάρκο Ντονάου Άουεν (Aυστρία)
  • Χράνενα κράινα όμπλαστ Ντούναϊσκε λόυχι (Σλοβακία)
  • Εθνικό Πάρκο Δούναβη-Ίποϊ (Ουγγαρία)
  • Εθνικό Πάρκο Δούναβη-Δράβου (Ουγγαρία)
  • Φυσικό Πάρκο Κόπατσκι ριτ (Κροατία)
  • Φυσικό Καταφύγιο Γκόρνιε Ποντούναβλιε (Σερβία)
  • Εθνικό Πάρκο Φρούσκα Γκόρα (Σερβία)
  • Φυσικό Καταφύγιο Κόβιλσκο-Πετροβαράντινσκι ριτ (Σερβία)
  • Φυσικό Καταφύγιο Μεγάλου Πολεμικού Νησιού (Σερβία)
  • Εθνικό Πάρκο Τζέρνταπ (Σερβία)
  • Φυσικό Πάρκο Σιδηρών Πυλών (Ρουμανία)
  • Φυσικό Πάρκο Περζίνα (Βουλγαρία)
  • Προστατευόμενη Περιοχή Κάλιμοκ-Μπρούσλεν (Βουλγαρία)
  • Φυσικό Καταφύγιο Σρέμπαρνα (Βουλγαρία)
  • Φυσικό Πάρκο Βουνών Ματσίν (Ρουμανία)
  • Φυσικό Πάρκο Μικρού Νησιού Βραίλας (Ρουμανία)
  • Καταφύγιο Βιόσφαιρας Δέλτα Δούναβη (Ρουμανία)
  • Καταφύγιο Βιόσφαιρας Δούναβη Ουκρανίας

Πολιτισμική σημασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ο Δούναβης αναφέρεται στον τίτλο ενός γνωστού βαλς του Αυστριακού συνθέτη Γιόχαν Στράους An der schönen blauen Donau (Στον όμορφο γαλάζιο Δούναβη). Aυτό το κομμάτι είναι γνωστό παγκοσμίως και χρησιμοποιείται ευρέως ως νανούρισμα. "Τα κύματα του Δούναβη" (Valurile Dunării στα Ρουμάνικα) είναι βαλς από το Ρουμάνο συνθέτη Ίον Ιβανόβιτσι. Ο Γιόε Τσάβινουλ έγραψε μια συμφωνία για το Δούναβη που ονομάζεται "Ιστορίες του Δούναβη". Εκτελέστηκε για πρώτη φορά το 1993 στο φεστιβάλ Μπρούκνερ, στο Λιντς.
  • Ο Δούναβης ξεχωρίζει στο Βουλγαρικό Εθνικό Υμνο, ως συμβολικός εκπρόσωπος του φυσικού πλούτου της χώρας. Σε Λιθουανικά παραδοσιακά τραγούδια η εμφάνιση του Δούναβη (Ντουνόιους, Ντουνογέλις) είναι συχνότερη από αυτή του Νέμαν,του μεγαλύτερου ποταμού της χώρας.
  • Η Γερμανική παράδοση ζωγραφικής τοπίου, η σχολή του Δούναβη,αναπτύχθηκε στην κοιλάδα του Δούναβη το 16ο αιώνα. Ένα από τα αριστουργήματα του Κλάουντιο Μάγκρις ονομάζεται "Δούναβης".
  • Ο "Πιλότος του Δούναβη" (1908) του Ιουλίου Βερν περιγράφει τις περιπέτειες του ψαρά Σερτζ Λάντκο καθώς καταπλέει τον ποταμό. "Οι Ιτιές" του Αλτζερνον Μπλάκγουντ, για μια εκδρομή με βάρκα στο ποτάμι, θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα έργα της λογοτεχνίας του υπερφυσικού.
  • Ο ποταμός είναι το θέμα της ταινίας The Ister (2004). Τμήματα δρόμου της Γερμανικής ταινίας Ιm Juli διαδραματίζονται στο Δούναβη. Στην ταινία του 1980 του Νίκολας Ρεγκ Bad Timing το πέρασμα των συνόρων στο Δούναβη από τη Μπρατισλάβα στη Βιέννη εκτυλίσεται το ειδύλλιο μεταξύ της Μιλένα (Τερέζα Ράσελ), του Αλεξ (Αρτ Γκαρφάνκελ) και του συζύγου της Μιλένα Στέφαν (Ντένχολμ Έλιοτ).
  • Ο ποταμός αναφέρεται πολλές φορές στη σάγκα της Τζέιν Μαρί Αουελ "Τα Παιδιά της Γης", ιδιαίτερα στο βιβλίο "Οι Πεδιάδες της Διάβασης", όπου οι πρωταγωνιστές Αιλα και Γιόνταλαρ ταξιδεύουν προς τα δυτικά κατά μήκος του ποταμού, που τον ονομάζουν Μεγάλη Μητέρα-Ποταμό, λόγω του μεγέθους του.
  • Υπάρχουν Χασίδικα (Εβραικά) τραγούδια (Τσαμπάντ Νιγκουνίμ) που λέγονται "ντουνάι" και χρονολογούνται από το 1800. Πολλά είναι νανουρίσματα και παίρνουν το όνομά τους από τον ποταμό. Αγρότες γύρω από το ποτάμι συνήθιζαν να πηγαίνουν εκεί και να τραγουδούν πνευματικά τραγούδια ευχαριστώντας το θεό για τη μεγάλη ομορφιά που αντίκρυζαν κάθε μέρα.
  • Η ταινία του Μίκλος Γιάντσο "Το Βαλς του Γαλάζιου Δούναβη"
  • Η Ουγγρική γλυκιά σπεσιαλιτέ Ντούνα Κάβιτς (βότσαλα του Δούναβη) πήρε το όνομά της από τον ποταμό.
  • Ενα Ουγγρικό παραδοσιακό συγκρότημα (Ντούνα Μουβεσέγκιουτες) έχει πάρει το όνομά του από τον ποταμό. Αποτελείται από 30 χορευτές και μουσικούς. Κατά τις παραστάσεις τους επιδεικνύουν την Ουγγρική παραδοσιακή μουσική, χορούς και ενδυμασίες.

Παραπομπές και πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Nicetas Choniates, Historia, Walter de Gruyter, 1975 σελ. 153 στο Google Books