Ρέθυμνο
|
|
Αυτό το λήμμα χρειάζεται επιμέλεια ώστε να ανταποκρίνεται σε υψηλότερες προδιαγραφές ορθογραφικής και συντακτικής ποιότητας ή μορφοποίησης. Αίτιο: θα πρέπει να οργανωθούν με σωστότερο όλες οι πληροφορίες και το πολυμεσικό υλικό του άρθρου (δείτε π.χ. την ενότητα Πολιτισμός, Εθνολαογραφία) Για περαιτέρω βοήθεια, δείτε τα λήμματα πώς να επεξεργαστείτε μια σελίδα και τον οδηγό μορφοποίησης λημμάτων. |
| Ρέθυμνο | |
|---|---|
|
|
|
| Χάρτης | |
| Θέση στην Ελλάδα | |
| Πληροφορίες | |
| Γεωγραφικό διαμέρισμα | Κρήτη |
| Περιφέρεια | Κρήτης |
| Νομός | Ρεθύμνου |
| Δήμος | Ρεθύμνης |
| Επίσημος πληθυσμός | 28.987[1] |
| Έκταση | 26.777[1] km² |
| Υψόμετρο | 17 [1] m |
Το Ρέθυμνο είναι η πρωτεύουσα του ομώνυμου νομού (περιφερειακής ενότητας) της Κρήτης και η έδρα του μητροπολιτικού ομώνυμου Δήμου της περιφέρειας Κρήτης (πρόγραμμα Καλλικράτης). Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας ήταν έδρα του τότε Δήμου Ρεθύμνης. Εμφανίζει μεγάλη τουριστική κίνηση κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ενώ οι 2.500 και πλέον ενεργοί φοιτητές καθιστούν την πόλη ιδιαίτερα ζωντανή κατά την υπόλοιπη περίοδο του χρόνου. Ο πληθυσμός της πόλης ανέρχεται στους 28.987 κατοίκους (απογραφή 2001)[1]. Είναι η τρίτη σε πληθυσμό πόλη της Κρήτης μετά το Ηράκλειο και τα Χανιά.
[Επεξεργασία] Ιστορία
|
|
Αυτό το λήμμα ή η ενότητα δεν αναφέρει τις πηγές του ή δεν περιέχει επαρκείς παραπομπές. Μπορείτε να βοηθήσετε την Βικιπαίδεια προσθέτοντας κατάλληλες πηγές και παραπομπές που να υποστηρίζουν το λήμμα. |
Η σημερινή πόλη είναι κτισμένη στην ίδια θέση με την αρχαία Ρίθυμνα ή Ρήθυμνα ή Ριθυμνία. Μαρτυρίες για την ύπαρξη της πόλης αρχίζουν από τον 5ο-4ο αι. π.Χ. και είναι κυρίως τα αργυρά και χάλκινα νομίσματα, τα οποία έφεραν από τη μια όψη την κεφαλή του Απόλλωνα ή της Αθηνάς και από την άλλη τρίαινα ή δύο δελφίνια ή αίγα[2]. Από την κοπή αυτών των νομισμάτων διαφαίνεται ότι ήταν ανεπτυγμένη πόλη με αξιόλογο εμπόριο. Ίσως και να είχε αναπτύξει σχέσεις με τους Πτολεμαίους οι οποίοι την είχαν μετονομάσει σε Αρσινόη. Οι πληροφορίες κατά την βυζαντινή περίοδο κρίνονται πενιχρές. Άλλες αξιόλογες μαρτυρίες δεν υπάρχουν μέχρι το 1204, οπότε οι Ενετοί αγοράζουν από τους Φράγκους κατακτητές του Βυζαντίου ολόκληρη την Κρήτη έναντι 10.000 αργυρών μάρκων, όπου και αρχίζει η Ενετοκρατία που φθάνει χρονικά μέχρι το 1669. Οι Ενετοί αρχικά εκδιώκουν τους Γενουάτες του Ενρίκο Πεσκατόρε και εγκαθίστανται στο νησί, το οποίο, όμως, παραμελούν, δίνοντας μεγαλύτερη σημασία στις κτήσεις τους της ηπειρωτικής Ελλάδας και των Επτανήσων.
Το 1538 ο Χαΐρ αντ Ντιν (Khair ad Din), ναύαρχος του Οθωμανικού στόλου και κουρσάρος των ακτών της Αλγερίας (Μπαρμπαριάς), γνωστότερος ως Μπαρμπαρόσα (Κοκκινογένης), επιτίθεται στο νησί. Οι Ενετοί αποφασίζουν να οχυρώσουν κάπως την κτήση τους. Κτίζουν γύρω από την πόλη τείχος μήκους 1400 μ. (σήμερα ολοσχερώς κατεστραμμένο), αφήνοντας όμως την από θαλάσσης πλευρά εκτεθειμένη. Ο πειρατής Ολουτζ Αλή (1562) κατακτά έτσι εύκολα την πόλη και οι Ενετοί διαπιστώνοντας το σφάλμα τους, αφού τον εκδιώκουν, κτίζουν ένα φρούριο, την περίφημη Φορτέτζα, σήμερα διασωζόμενο και σήμα κατατεθέν της πόλης.
Ο 16ος αιώνας βρίσκει την πόλη σε μεγάλη πνευματική ανάπτυξη. Πολλοί Ρεθυμνιώτες καλλιτέχνες και λόγιοι εργάζονται όχι μόνο στην Κρήτη αλλά και στην Βενετία. Σημαντικές προσωπικότητες είναι ο Μάρκος Μουσούρος (1470–1517), ο Εμμανουήλ Τζάνες Μπουνιαλής και ο αδελφός του Μαρίνος Τζάνες Μπουνιαλής, δημιουργός του έπους "Κρητικός Πόλεμος", ο Νικόλαος Βλαστός, ο Ζαχαρίας Καλλέργης (συνέταξε και τύπωσε ο ίδιος "Μέγα Ετυμολογικόν Λεξικόν"), ο ζωγράφος Εμμανουήλ Λαμβάρδος, ο Γεώργιος Χορτάτσης (Ερωφίλη, Γύπαρις, Πανώρια) κ. ά.
Η διακοπή της ανάπτυξης αυτής είναι απότομη. Το 1669 η Κρήτη κατακτάται από τους Τούρκους, οι οποίοι οδηγούν την πόλη και την ζωή της σε μαρασμό. Οι κάτοικοί της σταδιακά την εγκαταλείπουν, αλλά οι μικροεξεγέρσεις και οι μικροεπαναστάσεις δε λείπουν. Με την Επανάσταση του 1821 στην ηπειρωτική Ελλάδα η Κρήτη ξεσηκώνεται. Οι Τούρκοι δε δυσκολεύονται να καταπνίξουν την επανάσταση στο νησί, καθώς οι Κρητικοί πολεμούν μόνοι και αβοήθητοι. Χαρακτηριστικό είναι το επεισόδιο του σπηλαίου του Μελιδονίου, στο οποίο είχαν καταφύγει περίπου 370 άτομα (άνδρες και γυναικόπαιδα) που δεν ήθελαν να παραδοθούν: Οι Τούρκοι πέταξαν αναμμένα υλικά στην είσοδο του σπηλαίου, σκοτώνοντας με ασφυξία όσους είχαν κλειστεί σε αυτό (2 - 3 Οκτωβρίου 1823).
Το 1866 ξεσπά νέα επανάσταση. Αυτή τη φορά οι Κρήτες πολεμούν σχετικά αβοήθητοι και η επανάσταση καταπνίγεται. Χαρακτηριστικότερο επεισόδιο αυτής της επανάστασης είναι το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου (8 Νοεμβρίου 1866), ενός μοναστηριού 22 χλμ. ανατολικά του Ρεθύμνου.
Με την ανεξαρτητοποίηση της Κρήτης (1897) η πόλη αρχίζει και πάλι να αναπτύσσεται και κατασκευάζονται σε αυτήν έργα υποδομής (δρόμοι, γέφυρες, διδακτήρια). Η ανάπτυξη συνεχίζεται, όχι όμως με σημαντικό ρυθμό, για να διακοπεί με τη Μάχη της Κρήτης στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά την οποία η πόλη υφίσταται αρκετές καταστροφές. Διασώθηκε, παρόλ' αυτά, σημαντικό μέρος της (ενετικής) παλιάς πόλης, η οποία είναι μέχρι σήμερα μια από τις καλύτερα διασωζόμενες ενετικές πόλεις στην Ελλάδα.
[Επεξεργασία] Σήμερα
Μετά την απελευθέρωση η πόλη άρχισε να αναπτύσσεται εκ νέου τόσο οικιστικά όσο και πνευματικά. Σημαντική ώθηση της προσέδωσε η εγκατάσταση της Φιλοσοφικής Σχολής και της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης (περίπου 2.500 φοιτητές)[εκκρεμεί παραπομπή] και η δημιουργία της Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης που λειτουργεί σήμερα στην πανεπιστημιούπολη στον οικισμό Γάλλου [3].
Σήμερα το Ρέθυμνο είναι η 3η σε μέγεθος πόλη της Κρήτης με πληθυσμό περίπου 32.000 κατοίκων (απογραφή 2001) και βασίζει την οικονομία της στον τουρισμό, διαθέτοντας πολλά αξιοθέατα, μεγάλη αμμώδη παραλία και ισχυρή ξενοδοχειακή υποδομή. Συγκοινωνιακά η πόλη εξυπηρετείται οδικά με σύνδεση με το Ηράκλειο και τα Χανιά μέσω του Εθνικού δρόμου Ε 75 και επαρχιακό σχετικά καλό οδικό δίκτυο, με το οποίο συνδέεται με όλες τις περιοχές του Νομού. Διαθέτει, επίσης, νέο, σύγχρονο λιμένα. Δεν διαθέτει αεροδρόμιο.
- Πραγματικός Πληθυσμός Ρεθύμνου [4]
| Οικισμοί | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ρέθυμνο | 8.648 | 11.057 | 14.999 | 14.969 | 17.136 | 23.355 | 28.987 |
| Αγία Ειρήνη | 96 | 88 | 63 | 47 | 34 | 63 | 49 |
| Άγιος Μάρκος | - | - | - | - | 18 | 65 | - |
| Ανώγεια | 50 | 25 | 25 | 21 | 13 | 15 | 89 |
| Γάλλος | 315 | 274 | 252 | 180 | 146 | 205 | 430 |
| Γιαννούδι | 92 | 82 | 78 | 30 | 22 | 23 | 96 |
| Καστελλάκια | - | 45 | 27 | 36 | 105 | - | - |
| Κουμπές | - | 106 | - | - | - | - | - |
| Μετόχι Αλμπάνη | 67 | 79 | 31 | - | - | - | - |
| Μεγάλο Μετόχι (Ρισβάν) | - | 33 | 25 | - | 6 | 28 | 29 |
| Μικρό Μετόχι | - | - | - | - | 29 | 91 | 188 |
| Μισίρια | 294 | 212 | - | - | - | - | - |
| Ξηρό Χωριό | 214 | 219 | 132 | 90 | - | 114 | 131 |
| Περιβόλια | 853 | 805 | - | - | - | - | - |
| Πλατανές | 343 | 488 | - | - | - | - | - |
| Τρία Μοναστήρια | - | - | - | - | 18 | 105 | 107 |
| Σύνολα | 10.972 | 13.513 | 15.632 | 15.373 | 18.190 | 24.064 | 31.687 |
[Επεξεργασία] Κλίμα
| Μήνας [5] | Ιαν | Φεβ | Μαρ | Απρ | Μάι | Ιουν | Ιουλ | Αυγ | Σεπ | Οκτ | Νοε | Δεκ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Μέγιστη Μηνιαία θερμοκρασία (°C) | 15.5 | 15.7 | 17.2 | 20.4 | 24.2 | 28.2 | 29.9 | 29.8 | 27.5 | 24.0 | 20.4 | 17.2 |
| Ελάχιστη Μηνιαία θερμοκρασία (°C) | 9.5 | 9.4 | 10.4 | 12.5 | 15.6 | 19.3 | 21.7 | 21.8 | 19.5 | 16.6 | 13.7 | 11.2 |
| Απόλυτα ρεκόρ θερμοκρασίας (°C) | - | -0.8 | - | - | - | - | - | 41.4 | - | - | - | - |
| Μέση μηνιαία Βροχόπτωση (mm) | 133.8 | 94.9 | 80.1 | 35.0 | 14.2 | 5.6 | 0.5 | 2.0 | 20.4 | 90.5 | 75.9 | 108.9 |
| Μέση Μηνιαία Υγρασία (%) | 69.1 | 67.1 | 66.0 | 63.1 | 63.4 | 60.0 | 60.6 | 61.5 | 63.4 | 67.0 | 68.0 | 68.2 |
Ο νομός Ρεθύμνου ως τμήμα της Κρήτης ανήκει στη Μεσογειακή κλιματολογική ζώνη το κλίμα της οποίας χαρακτηρίζεται ως εύκρατο. Ο χειμώνας είναι ήπιος και υγρός με αρκετές βροχοπτώσεις και χιόνια στα Ορεινά. Η χιονόπτωση είναι σπάνια στις πεδινές εκτάσεις, αλλά αρκετά συχνή στις ορεινές. Γενικά η ατμόσφαιρα μπορεί να παρουσιαστεί ως αρκετά υγρή, ανάλογα με την εγγύτητα στη θάλασσα. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, η μέση θερμοκρασία κυμαίνεται μεταξύ 25-30 βαθμών (Κελσίου). Στα νότια του Νομού Ρεθύμνου, η θερμοκρασία είναι υψηλότερη και με περισσότερες ηλιόλουστες ημέρες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
[Επεξεργασία] Γειτονιές, Συνοικίες, Προάστια
[Επεξεργασία] Καλλιθέα
Η Καλλιθέα είναι μία περιοχή του Ρεθύμνου. Βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της πόλης κοντά στην παραλία και συνορεύει με τα Περιβόλια. Τα τελευταία χρόνια η περιοχή έχει ανοικοδομηθεί. Σημεία αναφοράς είναι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Πεταλιώτη και η περιοχή της ΒΙΟ, παλαιού εργοστασίου επεξεργασίας της πυρήνας. Παλαιότερα εκεί υπήρχε το γήπεδο του Κεραυνού ενώ κάποτε έδρα στην περιοχή είχε και η ΑΕΚ Καλλιθέας. Σήμερα στην περιοχή μένουν πολλοί φοιτητές, όμως έχουν παραμείνει και αρκετές οικογένειες.
[Επεξεργασία] Μασταμπάς
Ο Μασταμπάς είναι η "ανηφορική" γειτονιά της πόλης, στο δρόμο-έξοδο προς το νότο του Νομού Ρεθύμνου με τις φημισμένες παραλίες. Εκεί στεγάζεται το ΙΚΑ Ρεθύμνου.
[Επεξεργασία] Σχετικά Λήμματα
Παλιά πόλη Ρεθύμνου, Σοχώρα Ρεθύμνου, Ιρφάν Μετόχι
[Επεξεργασία] Οικισμοί
Αγία Ειρήνη, Ανώγεια Ρεθύμνης, Γιαννούδι, Καστελλάκια, Μισίρια,Άγιος Μάρκος, Ξερό Χωριό, Τρία Μοναστήρια[6]
[Επεξεργασία] Κήποι, Πλατείες
[Επεξεργασία] Δημοτικός κήπος
Ο δημοτικός κήπος βρίσκεται κοντά στο κέντρο της πόλης, αρκετά κοντά στην εκκλησία των Τεσσάρων Μαρτύρων. Στον κήπο υπάρχει παιδική χαρά, βρύσες με τρεχούμενο νερό, συντριβάνι, καφενείο ενώ παλαιότερα φιλοξενούσε και ποικιλία ζώων. Χρησιμοποιείται και ως τόπος άθλησης, αλλά και πολιτικών και πολιτισμικών συγκεντρώσεων όπως η γιορτή του κρασιού και το φεστιβάλ της ΚΝΕ.
[Επεξεργασία] Πλατεία Μικρασιατών
Η νέα πλατεία της Παλιάς Πόλης, όπου και το Σπίτι Πολιτισμού, το Ωδείο (Τζαμί Νερατζέ), ο Άγιος Φραγκίσκος και το Λαογραφικό Μουσείο.
[Επεξεργασία] Ιστορικά Μνημεία
Στο Ρέθυμνο συνυπάρχουν μεσαιωνικά μνημεία ενετικής και οθωμανικής περιόδου.
| Ενετικά μνημεία | ||||||||||
|
||||||||||
Η Φορτζέζα είναι το ενετικό οχύρωμα της πόλης 16ου αιώνα το οποίο στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε από τους Οθωμανούς. Το Οχυρό της Πύλης Φορτέτσας, γνωστό ως Ριβελίνο είναι πενταγωνικό οχύρωμα στην ανατολική πύλη και χτίστηκε από την Οθωμανούς μετά την κατάληψη της πόλης [7]. Υπολείμματα των οχυρωματικών έργων είναι η Μεγάλη Πόρτα-Porta Guora της οποία ελάχιστα μέρη της διατηρούνται μέχρι σήμερα (βρίσκεται στην αρχή της οδού Αντιστάσεως) [8] . Άλλα μνημεία είναι (η κρήνη Rimondi, ο Άγιος Φραγκίσκος, η Εκκλησία της Santa Maria -το σημερινό Ωδείο (Τέμενος Νερατζέ), η Μονή της Αγίας Βαρβάρας-Τζαμί Καρά Μουσά Πασά, η Loggia -Λέσχη Ενετών αξιωματικών- του Ρεθύμνου, η Εκκλησία της Μαρίας Μαγδαληνής - "Η Μικρή Παναγία")[9], καθώς και πολλά ιδιωτικά κτίρια, ιδίως θυρώματα[10], αξίζουν την προσοχή του επισκέπτη της πόλης.
[Επεξεργασία] Ενετικά μνημεία
Η Φορτέτζα είναι ενετικό φρούριο το οποίο χρονολογείται από το 1573. Χτίστηκε σύμφωνα με το Ενετικό σύστημα οχυρωματικής αρχιτεκτονικής. [11] και κυρίως η Φορτέτζα [12]
Χαρακτηριστικό της κατασκευής είναι ότι οι προμαχώνες ενώνονται μεταξύ τους με τμήματα ευθυγράμμων τειχών, με μεγάλο πλάτος και με κλίση εξωτερικά, για να εξοστρακίζονται τα βλήματα των εχθρών. Θεμελιωτής του Φρουρίου είναι ο Ρέκτορας Αλβίζε Λάντο. Η θεμελίωσή του έγινε στις 13 Σεπτεμβρίου του 1573 και οι εργασίες στον περίβολο αλλά και στα δημόσια κτίρια που υπήρχαν μέσα σ' αυτόν ολοκληρώθηκαν το 1580. Η κατασκευή του έγινε σύμφωνα με τα σχέδια του αρχιτέκτονα Σφόρτσα Παλαβιτσίνι, που κατά τη διάρκεια της υλοποίησης της κατασκευής έκανε και κάποιες αλλαγές προς το καλύτερο. Στην κατασκευή δούλεψαν υποχρεωτικά 107.142 Κρητικοί, ενώ χρησιμοποιήθηκαν και 40.205 επιταγμένα ζώα. [εκκρεμεί παραπομπή]
[Επεξεργασία] Οθωμανικά μνημεία
Στην πόλη διασώζονται Οθωμανικά μνημεία:
| Οθωμανικά μνημεία | |||||||||
|
|||||||||
- Τέμενος Ιμπραΐμ Χαν: Αρχικά ήταν ενετικός καθεδρικός ναός αλλά κατά την Οθωμανική περίοδο μετατράπηκε σε Ισλαμικό Τέμενος αφιερωμένο στον σουλτάνο Ιμπραϊμ Χαν. Ο υπερμεγέθης σημερινός θόλος διαμέτρου 11μ προσθέθηκε από τους Οθωμανούς. [13] Σήμερα ο χώρος χρησιμοποιείται ως εκθεσιακός χώρος τέχνης [14].
- Τέμενος του Βελί Πασά ή Μασταμπά: Είναι μνημείο 17ου αιώνα και σύμφωνα με μια άποψη το όνομα Βελί Πασά, οφείλεται στον Βελί, κεχαγιά του Ντελί Χουσεΐν Πασά. [15]
- Τέμενος της βαλιντέ σουλτάν Τουρχάν Χαντιτζέ [16].
- Τέμενος του Γκαζί Ντελί Χουσεΐν Πασά ή Νερατζέ: Αρχικά ήταν ο ναός Σάντα Μαρία (καθολικός ναός μονής Αυγουστιανών μοναχών) ο οποίος το 1646 μετράπηκε από τον οθωμανό κατακτητή Γκαζί Ντελί Χουσεΐν Πασά σε ισλαμικό τέμενος. Σήμερα ο χώρος του μνημείου χρησιμοποιείται ως ωδείο και ο μιναρές βρίσκεται υπό συντήριση επειδή έχει πάρει μικρή κλίση. [17]
[Επεξεργασία] Μουσεία του Ρεθύμνου - Εκθέσεις
Στην πόλη υπάρχουν, ανάμεσα σε άλλα [18] [19]: Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου [20], το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ρεθύμνου [21], το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης [22], το Παλαιοντολογικό Μουσείο Ρεθύμνου [23] [24] αλλά και μικρότερα όπως το Μουσείο του Μητροπολιτικού Ναού Ρεθύμνου, που εγκαινιάστηκε στις 24-7-1994, στεγάζεται σε αίθουσα των γραφείων της ενορίας του Μητροπολιτικού Ναού Ρεθύμνου (νότια του ναού αυτού) και περιλαμβάνει 64 εκθέματα που καλύπτουν το διάστημα από το 1816 έως το 1992 [25]
[Επεξεργασία] Αρχαιολογικό Μουσείο του Ρεθύμνου
Το Αρχαιολογικό Μουσείο του Ρεθύμνου στεγάζεται σε ένα πενταγωνικό κτίριο ακριβώς μπροστά στη κεντρική πύλη της Φορτέτζας (Ανατολική Πύλη). Το κτίριο αυτό κατασκευάστηκε από τους Οθωμανούς για να προστατεύσουν την είσοδο του κάστρου. Τα εκθέματα προέρχονται από διάφορες περιοχές του νομού και αντιπροσωπεύουν όλες τις περιόδους της προϊστορικής και ιστορικής εποχής. Η Ύστερη Νεολιθική (3500-2900 π.Χ.) και η Πρωτομινωική (2800-2100 π.Χ.) αντιπροσωπεύονται με κεραμική, εργαλεία και γλυπτά, μεταξύ των οποίων και ένα βιολόσχημο μαρμάρινο ειδώλιο, που έχουν βρεθεί κυρίως στα σπήλαια στο Μελιδόνι και στο Γεράνι. Η Μεσομινωική περίοδος (2100-1600 π.Χ.) αντιπροσωπεύεται με ευρήματα που προέρχονται από τα κτιριακά συγκροτήματα στου Αποδούλου και στο Μοναστηράκι, όπως επίσης και από το ιερό της κορυφής στη Βρυσίνα. Αυτό που είναι πολύ ενδιαφέρον είναι ο μεγάλος αριθμός σφραγίδων και το πήλινο μοντέλο ενός βωμού, διατηρημένο μόνο στο άνω τμήμα του.
[Επεξεργασία] Βασιλική της Αγίας Σοφίας
Ένα από τα σημαντικότερα είναι η παλαιοχριστιανική Βασιλική της Αγίας Σοφίας. Κτίσμα της πρώιμης χριστιανικής εποχής (5ος αιώνας), ανασκάφηκε το 1948 και είναι η μεγαλύτερη παλαιοχριστιανική βασιλική της Κρήτης.
[Επεξεργασία] Μουσείο Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης
Το Μουσείο Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης στεγάζεται σε ένα συντηρημένο Βενετσιάνικο κτίριο, ένα εξαιρετικό παράδειγμα της αστικής κατοικίας αυτής της εποχής, το οποίο χρονολογείται από τον 17ο αιώνα και το Υπουργείο Πολιτισμού το έχει χαρακτηρίσει ως διατηρητέο ιστορικό μνημείο. Ξέχωρα από τις σπουδαίες συλλογές που φιλοξενούνται εδώ, και το ίδιο το κτίριο αξίζει ως μνημείο.
Εκθέτονται κοστούμια, χειροποίητα υφαντά, εργαλεία υφαντικής κοστούμια, χειροποίητα υφαντά και εργαλεία υφαντικής, κεντήματα και δαντέλες, παραδοσιακά κεραμικά και εργαλεία πηλοπλαστικής και κεραμικής τέχνης και εργαλεία μεταλλοτεχνίας. Η όλη διαδικασία της παρασκευής ψωμιού, μια από τις χαρακτηριστικές δραστηριότητες στο Ρέθυμνο, ξεκινώντας από την συγκομιδή του σιταριού, έως το ψήσιμο του ψωμιού, επίσης παρουσιάζεται στο Μουσείο, μαζί με κάποια άλλα παραδοσιακά επαγγέλματα, όπως του σαγματοποιού, του σιδερά, του αγρότη και του μαχαιροποιού.
Υπάρχει επίσης και μια σημαντική συλλογή ιστορικών φωτογραφικών ντοκουμέντων και χαρτών. Στο χώρο του Μουσείου διοργανώνονται εκπαιδευτικά προγράμματα, ενώ διατίθενται και διάφορες εκδόσεις του Μουσείου με ποικίλα θέματα.
[Επεξεργασία] Μουσείο Θαλάσσιας ζωής
Σε αυτό το μουσείο ο επισκέπτης μπορεί να βρει ένα σοβαρό αριθμό αντιπροσώπων της θαλάσσιας χλωρίδας και πανίδας, κύρια μαλάκια, ψάρια και σπόγγους. Υπάρχουν, επίσης, και κάποια απολιθώματα. Το Μουσείο στεγάζεται σε ένα αβαείο, πρόσφατα ανακαινισμένο, στη παλιά πόλη. Οι συλλογές του είναι από τις σπουδαιότερες του Ρεθύμνου.
[Επεξεργασία] Δημοτική Πινακοθήκη «Λ. Κανακάκης»
Η Δημοτική Πινακοθήκη «Λ. Κανακάκης» φιλοξενείται σε ένα Βενετσιάνικο παλιό κτίριο, στην παλιά πόλη, ακριβώς κάτω από τη Φορτέτζα. Στην Πινακοθήκη υπάρχει η διαρκής έκθεση των έργων του Λ. Κανακάκη, αλλά και έργα πολλών άλλων συγχρόνων Ελλήνων καλλιτεχνών από το 1950 και μετά. Από το 1995 η Πινακοθήκη έχει ενταχθεί στο Εθνικό Πολιτιστικό Δίκτυο και είναι τμήμα του Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης, γεγονός που έχει επηρεάσει την κατεύθυνση και προσανατολίσει τις δραστηριότητες της Πινακοθήκης.
Ως αποτέλεσμα αυτού, η Πινακοθήκη και το κέντρο οργανώνουν αρκετές δραστηριότητες σχετικές με την Μοντέρνα Τέχνη, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό, όλο το χρόνο. Επίσης εκτός από τις εκθέσεις, οργανώνονται και Σεμινάρια, διαλέξεις και εκδίδονται βιβλία και λευκώματα και εκπαιδευτικό υλικό ποικίλου ενδιαφέροντος και προσανατολισμού.
[Επεξεργασία] Μόνιμη Έκθεση Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας
Μόνιμη έκθεση με τίτλο «Σπήλαια, Μνημεία Φυσικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς» της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας, φιλοξενείται στην οδό Πατελάρου 14, περιοχή Μικρή Παναγία. Η έκθεση λειτουργεί κάθε Τετάρτη από 18.00-20.00.[26]
[Επεξεργασία] Ιεροί Ναοί - Μονές
Στην Παλιά πόλη του Ρεθύμνου βρίσκονται οι εξής ιεροί ναοί: Εισόδια της Θεοτόκου (Μεγάλη Παναγία, Μητρόπολη), Αγία Βαρβάρα, Άγιος Αντώνιος, Άγιοι Απόστολοι (προσκύνημα), Κυρία των Αγγέλων (Μικρή Παναγία), Άγιος Γεώργιος (Γρότα), Αγία Αικατερίνη, Άγιοι Θεόδωροι, Άγιος Σπυρίδων, Τέσσερις Μάρτυρες [27] Σημειώνεται ότι η Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου αποτελεί επαρχία του Θρόνου του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης.
[Επεξεργασία] Μητροπολιτικός Ιερός Ναός
Ο ναός είναι τύπου παλαιοχριστιανικής βασιλικής, τρίκλιτης, άνευ τρούλλου. Το μεσαίο κλίτος είναι υπερυψωμένο δίνοντας τη δυνατότητα της δημιουργίας δίλοβων παραθύρων για πλουσιότερο φωτισμό. Επισημαίνονται τρεις κτιριακές φάσεις του Καθεδρικού ναού ή του ναού των Εισοδίων της Θεοτόκου. Ο πρώτος μικρός ναΐσκος χάνεται στα βάθη των αιώνων. Ο δεύτερος ναός, μεγαλύτερο και επιβλητικότερος, ανεγέρθηκε από τον Επίσκοπο Καλλίνικο Νικολετάκη το 1844 και ο τρίτος ναός, ο σημερινός, ανοικοδομήθηκε το 1956. Δίπλα στο Ναό βρίσκεται το Κωδωνοστάσιο τους πόλης του Ρεθύμνου, νεοκλασικής δόμής, του οποίου η οικοδόμηση έγινε από τη Χριστιανική Δημογεροντία της πόλεως και ολοκληρώθηκε το 1894. Σε αυτό έγιναν τη διετία 1995-1996 στερεωτικές εργασίες και τότε το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο αντικατέστησε και το παλαιό ωρολόγιο με νεό δορυφορικό ηλεκτρικό. Το παλαιό δε το τοποθέτησε στο Εκκλησιακό Μουσείο.[28] [29]
[Επεξεργασία] Αγία Βαρβάρα
Βορειοδυτικά του ναού των Εισοδίων της Θεοτόκου και σε μικρή απόσταση απ' αυτόν, ακριβώς νότια της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ρεθύμνου βρίσκεται ο ναός της Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου), ο οποίος εμφανίζει σε κάτοψη σχήμα ελεύθερου σταυρού με τρούλο. Οικοδομήθηκε το 1885. Η Αγία Βαρβάρα έσωσε την πόλη από πολλές επιδημίες, γι' αυτό οι Ρεθυμνιωτές τη θεωρούν πολιούχο τους. Στον αύλειο χώρο του ναού, εκτός από τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου, στεγάζεται η Ενοριακή Εστία καιο αγιογραφικός κύκλος της Ενορίας των Εισοδίων της Θεοτόκου [30] [31]
[Επεξεργασία] Ναός Τεσσάρων Μαρτύρων
Ο νέος τρίκλιτος ναός των Τεσσάρων Νεομαρτύρων Αγγελή, Μανουήλ, Γεωργίου και Νικολάου έχει οικοδομηθεί στη θέση παλαιότερων, ανατολικά της ομώνυμης πλατείας και κοντά στο χώρο του μαρτυρίου τους. Ο σημερινός ναός εγκαινιάσθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 1975. το κεντρικό κλίτος είναι αφιερωμένο στους Αγίους Τεσσάρους Μάρτυρες (28 Οκτωβρίου), το βόρεια στους Αγίους Τεσσαράκοντα Μάρτυρες (9 Μαρτίου) και το νότια στους Άγιους Δέκα Μάρτυρες της Κρήτης (23 Δεκεμβρίου). Οι Τέσσερις Νεομάρτυρες μαρτύρησαν το 1824 και καταθιώθηκαν αμέσως ως Άγιοι στη συνείδηση των Ρεθύμνιων, που αργότερα τους αναγνώρισαν ως προστάτες της σύγχρονης πόλης. Στο τέμπλο του Ναού υπάρχουν εικόνες του Φώτη Κόντογλου [32] [33]
[Επεξεργασία] Ναός Κυρίας των Αγγέλων
ο ναός της Κυρίας των Αγγέλων ή "Μικρή Παναγία", όπως ακούγεται σήμερα, σε σύγκριση με τη "Μεγάλη Παναγία", το μητροπολιτικό ναό του Ρεθύμνου, βρίσκεται ακριβώς στη συμβολή των οδών Νικηφόρου Φωκά και Θ. Αραμπατζόγλου. Χτίστηκε στα τελευταία χρόνια της Βενετοκρατίας και ήταν αφιερωμένος στην Αγία Μαρία Μαγδαληνή του τάγματος των Δομινικανών.[34] [35]
[Επεξεργασία] Τίμιος Σταυρός
Ο Τίμιος Σταυρός (14 Σεπτεμβρίου) στον ομώνυμο ιερό λόγο του Ρεθύμνου αναδείχθηκε σε σπουδαίο προσκύνημα από την ιερότητα του χώρου και τη θαυματουργή δύναμη του Τιμίου Σταυρού. Ο χώρος του λόφου, αλλά και η ευρύτερη περιοχή του, υπήρξε σημαντικό θρησκευτικό κέντρο, όταν ακόμα η πόλη παρέμενε μικρή και άσημη. Γι' αυτό στη σύγχρονη εποχή (1949) οικοδομήθηκε ο μικρός μονόχωρος ναός του Τιμίου Σταυρού, στο πιο περίοπτο σημείο του και τοποθετήθηκε εκεί ο θαυματουργός Σταυρός. [36]
[Επεξεργασία] Μονή Σωτήρα Χριστού
H Μονή αυτή βρίσκεται στον Κουμπέ Ρεθύμνου [37]
[Επεξεργασία] Πολιτισμός, Αθλητισμός
[Επεξεργασία] Πολιτιστικές εκδηλώσεις
H πόλη υπερηφανεύεται για την πνευματική της παράδοση [38] και τα τέκνα της. Τους θερινούς μήνες διεξάγονται το Αναγεννησιακό Φεστιβάλ Ρεθύμνου [39], η Γιορτή Κρασιού [40] και άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Υπάρχει Δημοτικό Θέατρο [41], αρκετοί κινηματογράφοι, ανάμεσά τους και ένας θερινός [42] και Δημοτική Φιλαρμονική- Δημοτικό Ωδείο Ρεθύμνης (αλλά και ιδιωτικά ωδεία), Δημοτική Χορωδία, Δημοτική Πειραματική Συμφωνική Ορχήστρα Ρεθύμνου [43]. Το Φεβρουάριο πραγματοποιείται το Ρεθυμνιώτικο καρναβάλι[44] [45]. Την ίδια περίοδο, λίγο νωρίτερα, διοργανώνεται από τους Ρεθυμνιώτες το Κυνήγι Θησαυρού στο Ρέθυμνο, ένα ομαδικό παιχνίδι ιστορικών γνώσεων.
[Επεξεργασία] Σύλλογοι, Αθλητισμός
Στην πόλη υπάρχουν αρκετοί σύλλογοι: Α.Γ.Ο. Ρεθύμνου, Ν.Ο. Ρεθύμνου, Ε.Α. Ρεθυμνιακού, Α.Ο. Νέος Αστέρας Ρεθύμνου, Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία, Ελληνική Ορνιθολογική Ομοσπονδία, Ε.Π.Σ. Ρεθύμνου Λειτουργεί το Δημοτικό Κλειστό Γυμναστήριο Ρεθύμνου "Μελίνα Μερκούρη" [46], το γήπεδο της Σοχώρας [47] και το στάδιο Γάλλου [48]
[Επεξεργασία] Οικονομία, Υποδομές
[Επεξεργασία] Υποδομές Τουρισμού
Η πόλη επενδύει ιδιαίτερα στον τουρισμό, κλασσικό και εναλλακτικό, διαθέτει μεγάλο δίκτυο ξενοδοχειακών μονάδων [49] και προσφέρεται για συνεδριακό τουρισμό[50], αγροτουρισμό[51], για τουρισμό με ποδήλατα[52], ορειβατικό τουρισμό και θαλάσσια σπόρ[53]
[Επεξεργασία] Πληροφορίες για τους επισκέπτες
Η πόλη προσφέρεται για ενδιαφέρουσες βόλτες. Περιηγηθείτε με τα πόδια στα σοκάκια της Παλιάς Πόλης [54] [55], αλλά και στην υπόλοιπη πόλη, η οποία μάλιστα προσφέρει και δίκτυο ποδηλατόδρομων [56]. H πόλη διαθέτει λιμάνι (νέο και ενετικό [57]), χώρους πρόσδεσης σκαφών αναψυχής [58], μαρίνα [59], όπου και υπαίθριο πάρκιγκ αυτοκινήτων. Στην πόλη λειτουργούν λαϊκές αγορές: Την Πέμπτη (στο πάρκιγκ νότια του Ναού των Τεσσάρων Μαρτύρων), το Σάββατο (στην πλατεία Δικαστηρίων), Βιολογικών Προϊόντων: Την Τετάρτη απόγευμα (νότια του Δημοτικού Κήπου)[60]
[Επεξεργασία] Μεταφορές, συγκοινωνία
Η πόλη δεν διαθέτει αεροδρόμιο και εξυπηρετείται από τα αεροδρόμια Χανίων και Ηρακλείου. Yπάρχει σύνδεση με πλοίο για Πειραιά (τους καλοκαιρινούς μήνες και για Σαντορίνη)[61] Με λεωφορείο:Υπάρχουν δρομολόγια του ΚΤΕΛ Χανίων-Ρεθύμνου [62] και του ΚΤΕΛ Ηρακλείου-Λασιθίου [63] Φυσικά μπορεί κανείς να ενοικιάσει αυτοκίνητο, δίκυκλο ή ποδήλατο[64] ή χρησιμοποιήσει ταξί για τις μετακινήσεις του.
[Επεξεργασία] Άλλες πληροφορίες
Η περιοχή της πόλης του Ρεθύμνου έχει ενταχθεί στο Κτηματολογικό Γραφείο Ρεθύμνου, ήδη από 12-3-2008. (Άλλες περιοχές που εξυπηρετούνται από το γραφείο αυτό: Άδελε, Αργυρούπολη Ρεθύμνου, Αρμένοι Ρεθύμνου, Ατσιπόπουλο Ρεθύμνου, Γεράνι Ρεθύμνου, Επισκοπή , Μαρουλάς Ρεθύμνου, Πρασιές, Πρινές, Ρουσσοσπίτι Ρεθύμνου, Χρωμοναστήρι Ρεθύμνου) [65]
Στην πόλη λειτουργoύν:
[Επεξεργασία] Δείτε επίσης
Τέκνα της Πόλης
Γεωγραφία
Κινηματογράφος
- Η Χαραυγή της Νίκης, κινηματογραφική ταινία που γυρίστηκε στην πόλη του Ρεθύμνου.
Μουσική
- Οι Φόβοι του Πρίγκηπα, μουσικό συγκρότημα που ξεκίνησε από το Ρέθυμνο.
[Επεξεργασία] Αδελφοποιημένες πόλεις
[Επεξεργασία] Εξωτερικοί σύνδεσμοι
- Ρέθυμνο Κρήτης, Ιστοσελίδα Δήμου Ρεθύμνου.
- Ιστοσελίδα τουριστικής προβολής της Νομαρχίας Ρεθύμνου, Νομαρχιακή Επιτροπή Τουριστικής Προβολής Ρεθύμνης.
- Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ρεθύμνου
- Δημοτικός Αθλητικός Οργανισμός Ρεθύμνου
Ρέθυμνο (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Ε.Ρ.Τ.)
Ρέθυμνο (Ματιές σε Ελληνικούς οικισμούς) (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Ε.Ρ.Τ.)
[Επεξεργασία] Παραπομπές
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Πραγματικός Πληθυσμός 2001 σ. 123 (PDF, 793 kb)
- ↑ Π. Δρανδάκη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια
- ↑ Περιγραφή της Πανεπιστημιούπολης Γάλλου στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου Κρήτης
- ↑ Εθνική Στατιστική Αρχή, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη (ΕΛΣΑΤ), Απογραφές 1940-2001
- ↑ Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία
- ↑ Μιχάλης Εμμ. Αντωνογιαννάκης, Ο Βρύσινας, Το βουνό του Ρεθέμνους, τοπογραφική, γεωγραφική, ιστορική, κοινωνική και λαογραφική θεώρηση, Αθήνα 2010, σελ. 392-419
- ↑ "Οχυρό της Πύλης Φορτέτσας του Ρεθύμνου (Ριβελίνο)". Ινστουτότο Μεσογειακών Σπουδών. http://digitalcrete.ims.forth.gr/tourkology_monuments_display.php?id=798. Ανακτήθηκε την 2012-04-12.
- ↑ H βενετσιάνικη οχύρωση της πόλης
- ↑ Δημόσια Οικοδομήματα
- ↑ Ιδιωτικά Κτίρια
- ↑ Πόλη Ρεθύμνου:άρωμα αναγέννησης, άρθρο της 7-4-2012 στο Έθνοςgr
- ↑ H Φορτέτζα του Ρεθύμνου
- ↑ "Τζαμί του Ιμπραΐμ Χαν". Ιστοσελίδα Δήμου Ρέθυμνου. http://tour.rethymno.gr/route4/tzami-chan/tzami-chan.html. Ανακτήθηκε την 2012-04-11.
- ↑ "«Είδωλα» στο τζαμί του Ρεθύμνου". Εφημερίδα Ελευθεροτυπία. 2009-07-24. http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=66582. Ανακτήθηκε την 2012-04-11.
- ↑ "Τζαμί του Βελί Πασά στο Ρέθυμνο". Ψηφιακή Κρήτη - Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών. http://digitalcrete.ims.forth.gr/tourkology_monuments_display.php?id=46. Ανακτήθηκε την 2012-04-11.
- ↑ "Τζαμί της βαλιντέ σουλτάν Τουρχάν Χαντιτζέ στο Ρέθυμνο". Ψηφιακή Κρήτη - Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών. http://digitalcrete.ims.forth.gr/tourkology_monuments_display.php?id=45. Ανακτήθηκε την 2012-04-11.
- ↑ "Τζαμί του Γκαζί Ντελί Χουσεΐν Πασά στο Ρέθυμνο". Ψηφιακή Κρήτη - Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών. http://digitalcrete.ims.forth.gr/tourkology_monuments_display.php?id=38. Ανακτήθηκε την 2012-04-11.
- ↑ Κατάλογος Μουσείων στην ιστοσελίδα του Δήμου
- ↑ Κατάλογος Μουσείων στην ιστοσελίδα τουριστικής προβολής του νομού
- ↑ το Μουσείο στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού
- ↑ το Μουσείο στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού
- ↑ Η ιστοσελίδα του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης
- ↑ Η ιστοσελίδα του Μουσείου
- ↑ H φύση του Ρεθύμνου άλλοτε και το Παλαιοντολογικό Μουσείου στην ιστοσελίδα της Νομαρχίας
- ↑ πρ. Χαράλαμπος Καμηλάκης, Το Μουσείο του Μητροπολιτικού Ναού Ρεθύμνου, Ρέθυμνο 1995 (όπου και η παρουσίαση των εκθεμάτων, τόσο στην ελληνική, όσο και στην αγγλική, γερμανική και ιταλική γλώσσα)
- ↑ "ΣΠΗΛΑΙΑ, ΜΝΗΜΕΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ". Ρεθεμνιώτικα Νέα. 10 Δεκεμβρίου 2010. http://www.rethnea.gr/news/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=7782&cntnt01returnid=75. Ανακτήθηκε την 14-5-2010.
- ↑ Μιχάλης Τρούλης, Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, Ιστορία-Μνημεία-Θησαυροί, Ι.Μ.Ρ.Α., Ρέθυμνο, 2000, σελ. 121
- ↑ πρ. Χαράλαμπος Καμηλάκης, Ο Μητροπολιτικής Ιερός Ναός Τα Εισόδια της Θεοτόκου Ρεθύμνου και τα περί αυτόν κτίσματα και παρεκκλήσια, Ρέθυμνο 1999, σελ. 30, 110 και 266-278
- ↑ Η Μητρόπολη στην ιστοσελίδα του Δήμου
- ↑ Μιχάλης Τρούλης, ο.π., σελ. 133
- ↑ ο Ναός Αγ. Βαρβάρας στην ιστοσελίδα του Δήμου
- ↑ Μιχάλης Τρούλης, ο.π, σελ. 140-141
- ↑ O Ναός στην ιστοσελίδα του Δήμου
- ↑ Μιχάλης Τρούλης, ο.π, σελ. 135
- ↑ o Ναός στην ιστοσελίδα του Δήμου
- ↑ Μιχάλης Τρούλης, ο.π., σελ. 115
- ↑ Η Μονή στην ιστοσελίδα του Δήμου
- ↑ "Η πνευματική παράδοση του Ρεθύμνου" στην ιστοσελίδα του Δήμου
- ↑ Η ιστοσελίδα του Αναγεννησιακού Φεστιβάλ
- ↑ Η ιστοσελίδα της Γιορτής του Κρασιού
- ↑ Παρουσίαση του Δημοτικού Θεάτρου στην ιστοσελίδα του Δήμου
- ↑ Κατάλογος κινηματογράφων στην ιστοσελίδα του Δήμου
- ↑ Παρουσίαση των μουσικών σχημάτων στην ιστοσελίδα του Δήμου
- ↑ Παρουσίαση του Καρναβαλιού στην ιστοσελίδα του Δήμου
- ↑ Η ιστοσελίδα του Καρναβαλιού
- ↑ το Κλειστό στο διαδίκτυο
- ↑ Χωρικός εντοπισμός του γηπέδου
- ↑ Το γήπεδο Γάλλου, εντοπισμός
- ↑ Διαμονή
- ↑ Παρουσίαση δυνατοτήτων συνεδριακού τουρισμού σε φυλλάδιο της ιστοσελίδας τουριστικής προβολής του νομού
- ↑ Παρουσίαση δυνατοτήτων αγροτουρισμού σε φυλλάδιο της ιστοσελίδας τουριστικής προβολής του νομού
- ↑ Ποδηλατικές διαδρομές
- ↑ Δραστηριότητες
- ↑ Διαδρομές στην πόλη, 1ος περίπατος, όπως προτείνεται στο ιστότοπο τουριστικής προβολής του Νομού
- ↑ ο προτεινόμενος 2ος περίπατος
- ↑ πληροφορίες για τους ποδηλατόδρομους Ρεθύμνου στο διαδίκτυο
- ↑ Το ενετικό λιμάνι στην ιστοσελίδα τουριστικής προβολής του Νομού
- ↑ Χώρος πρόσδεσης, ιστοσελίδα Δήμου
- ↑ Η μαρίνα, ιστοσελίδα Δήμου
- ↑ Λαϊκές Βιολογικών Προϊόντων
- ↑ Μετακινήσεις
- ↑ Δρομολόγια ΚΤΕΛ
- ↑ Δρομολόγια ΚΤΕΛ
- ↑ Ποδηλατικές Διαδρομές στην Πόλη και στον Νομό Ρεθύμνου
- ↑ Αναζήτηση Κτηματολογικών Γραφείων
- ↑ Ιστοσελίδα Δημόσιας Βιβλιοθήκης
- ↑ Πληροφορίες για αλλοδαπούς στην ιστοσελίδα του Δήμου
|
|||||