Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Ιστορία της Βιβλιοθήκης[1][Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης στεγάζεται σε ένα παλαιό αρχοντικό στο κέντρο της πόλης, απέναντι από το πάρκο της Αγίας Ειρήνης. Το αρχοντικό αυτό, πρώην κλινική Δούκαρου, χρησιμοποιήθηκε από την Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων και το Σύλλογο Παροχής Εργασίας, ενώ κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής επιτάχθηκε και δυστυχώς χρησιμοποιήθηκε ως κρατητήριο.

Η πρώτη προσπάθεια ίδρυσης Δημόσιας Βιβλιοθήκης στο νησί γίνεται τη δεκαετία του 1920, με αποκορύφωση το 1929, όταν αποφασίζεται η σύσταση Συλλόγου με την ονομασία «Φιλοβιβλικός Σύλλογος», με αποκλειστικό σκοπό την ίδρυση Βιβλιοθήκης. Για την εξεύρεση πόρων ο Σύλλογος αποφασίζεται να παραδίδει εβδομαδιαίες διαλέξεις με χαμηλή τιμή εισόδου. Η Βιβλιοθήκη θα περιλαμβάνει Τμήμα εφημερίδων και περιοδικών, Φοιτητικό Τμήμα, Τμήμα Χειρογράφων, Αναγνωστήριο ενώ θα λειτουργεί και ως δανειστική. Σημαντικός είναι και ο ρόλος των προσφύγων καθώς στην εφημερίδα Ταχυδρόμος (11-09-1929) διαβάζουμε: "...ο κ. Νομάρχης εισηγήθη ότι με βάσει της προθυμίας των προσφ. Κοινοτήτων θα καταβάλλει πάσαν προσπάθειαν παρά τη Εθνική Τραπέζη και τω αρμοδίω Υπουργείω δια την απαλλοτρίωσιν του Τσινάρ Τζαμίου υπέρ της Βιβλιοθήκης και δη προς ενίσχυσιν του έργου της ιδρύσεως του κτιρίου αυτής...". Επιπλέον, αποφασίζεται η δημιουργία παραδοσιακών στολών της κάθε κοινότητας αλλά και η προμήθεια βιβλίων σχετικών με την ιστορία της κάθε περιοχής, τα οποία θα αποτελούν ιδιαίτερη συλλογή της Βιβλιοθήκης με τον τίτλο «Μικρασιατική Βιβλιοθήκη». 'Με την αποχώρηση ωστόσο, του νομάρχη Κυριακόπουλου από τη Λέσβο όλες αυτές οι προσπάθειες οδηγούνται σε αποτυχία, χωρίς να γνωρίζει κανείς που κατέληξαν τελικά τα χρηματικά ποσά και τα βιβλία που είχαν ήδη συγκεντρωθεί. Σχεδόν μία δεκαετία μετά,το θέμα επανέρχεται, με το Δήμο Μυτιλήνης να εγγράφει στον προϋπολογισμό του ποσό 25.000 δρχ. για την οργάνωση Δημοτικής Βιβλιοθήκης. Παράλληλα, ο τοπικός τύπος εκφράζει ανησυχίες για σημαντικό αριθμό πολύτιμων τεκμηρίων που υπάρχουν σε ιδιωτικές βιβλιοθήκες και καταστρέφονται, λόγω άγνοιας των ιδιοκτητών, ενώ θα μπορούσαν να εμπλουτίσουν τη Βιβλιοθήκη. Οι ίδιες ανησυχίες εκφράζονται και για τη Βιβλιοθήκη του ακαδημαϊκού Δ. Βερναρδάκη, πολλά βιβλία της οποίας είτε καταστρέφονται είτε χάνονται. Η Βιβλιοθήκη του Δ. Βερναρδάκη είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ίδρυση Δημόσιας Βιβλιοθήκης στο νησί. Επί σχεδόν μισό αιώνα, κυρίως λόγω κληρονομικών ζητημάτων, τα μοναδικής αξίας βιβλία του παρέμεναν κλεισμένα στο Γυμνάσιο Μυτιλήνης.

Θα χρειαστεί να φτάσουμε στο 1945, όπου με πρωτοβουλία της ΕΠΟΝ και του ΕΑΜ Μυτιλήνης, μέρος των βιβλίων του ακαδημαϊκού μεταφέρεται από το Γυμνάσιο Μυτιλήνης στο κτήριο όπου στεγάζεται σήμερα η Βιβλιοθήκη και συγκροτείται μετά από πολυετή προσπάθεια η πολυπόθητη Δημοτική Βιβλιοθήκη. Η εφημερίδα «Ελεύθερη Λέσβος» δημοσιεύει στις 10-3-1945 την επίσημη ανακοίνωση λειτουργίας της Βιβλιοθήκης στο κτήριο της οδού Σμύρνης και ενημερώνει για το ωράριο λειτουργίας της, ενώ η ίδρυση οριστικοποιείται και με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Μυτιλήνης. Σχεδόν σύσσωμος ο τοπικός τύπος υποδέχεται με τον πιο θερμό τρόπο την ίδρυση, επιτέλους, της Βιβλιοθήκης κάνοντας εκκλήσεις για δωρεές βιβλίων, με σημαντικότερες μεταξύ άλλων εκείνες των Χ. Μπίνου, Αρ. Νιάνια, Γρ. Ρουσέλλη, Α. Σιφναίου και των ομογενών από τη Νέα Υόρκη Γ. Παπανικόλα και Στρ. Χατζηρόκα. Τέλος, πολύ σημαντική υπήρξε η προσφορά ολόκληρης της Βιβλιοθήκης του Γυμνασιάρχη Ιωάννου Ολύμπιου από τον ίδιο.

Από το 1952 η Βιβλιοθήκη, γίνεται Δημόσια και εμπλουτίζεται συνεχώς μέσω δωρεών και αγορών, με τεκμήρια που αριθμούν περισσότερους από 110.000 τίτλους και καλύπτουν ένα ευρύ πεδίο της ανθρώπινης γνώσης. Από τη δεκαετία του 1970 διαθέτει Κινητή Βιβλιοθήκη. Το 1992 ξεκινάει η μηχανοργάνωσή της, διαθέτει δωρεάν ηλεκτρονικούς υπολογιστές και πρόσβαση στο διαδίκτυο σε όλους τους κατοίκους και επισκέπτες της Λέσβου, όπως επίσης και υπολογιστές για άτομα με ειδικές ανάγκες. Αριθμεί 9500 μέλη και δανείζει περίπου 1500 βιβλία το μήνα. Τέλος, η Βιβλιοθήκη αναπτύσσει συνεργασίες με τοπικούς φορείς, όπως το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και Σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Λέσβου.

Συλλογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Συλλογές της Δ.Κ.Β. Μυτιλήνης αποτελούνται κυρίως από έντυπο, αλλά και οπτικοακουστικό υλικό. Η Συλλογή Βερναρδάκη αποτελεί τον πυρήνα της Βιβλιοθήκης. Σχεδόν ταυτόχρονα με την ίδρυσή της αρχίζουν, κυρίως μέσω δωρεών, να εμπλουτίζονται και οι υπόλοιπες Συλλογές, όπως η Τοπική Ιστορία και ο Τοπικός Τύπος. Αξιόλογες επίσης είναι οι συλλογές Κοινωνιολογίας, Ιστορίας και Ελληνικής Φιλολογίας. Τέλος, η Βιβλιοθήκη διαθέτει Φύλλα Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (Φ.Ε.Κ.) από το 1930 έως σήμερα, με μια διακοπή για τα έτη 1985-1990. Από το 1994 και εξής η πρόσβαση γίνεται ηλεκτρονικά. Οι Συλλογές της Βιβλιοθήκης, μαζί με το υλικό της Κινητής Βιβλιοθήκης, αριθμούν πάνω από 110.000 αντίτυπα και συνεχώς αυξάνονται.

  • Βιβλιοθήκη Βερναρδάκη
  • Τοπική Ιστορία
  • Τοπικός Τύπος
  • Βιβλία για παιδιά και νέους
  • Λογοτεχνία
  • Αρχείο Θείελπη Λεφκία

Ψηφιακή Βιβλιοθήκη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στόχοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης, αποτελεί θεματοφύλακα της ιστορίας και του πολιτισμού της Λέσβου και ευρύτερα της Αιολικής γης, έχοντας, μεταξύ άλλων, βασικό στόχο τη συγκέντρωση, διαφύλαξη και διάθεση στο κοινό, έντυπου και οπτικοακουστικού υλικού, που σχετίζεται με το νησί της Λέσβου και τα απέναντι Μικρασιατικά παράλια έως το 1922. Ήδη ψηφιακά αντίγραφα από τις συλλογές της Βιβλιοθήκης είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο μέσω του αποθετηρίου ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΗΡΟΔΟΤΟΣ, του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και του Υπουργείου Παιδείας. Όραμα της Βιβλιοθήκης είναι να λειτουργεί ως τράπεζα μνήμης, όπου μέσω της ψηφιοποίησης θα διασώζει, αναδεικνύει και προβάλει δωρεάν υλικό που σχετίζεται με την ιστορία, τον πολιτισμό, τις υλικές και άυλες παραδόσεις του τόπου μας. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος θα πρέπει η Βιβλιοθήκη να εξελιχθεί σε μια σύγχρονη Ψηφιακή Βιβλιοθήκη, λανσάροντας έτσι ένα νέο είδος λαϊκής Βιβλιοθήκης, όπου θα δίνεται προτεραιότητα στη διάσωση και διατήρηση, επιβίωση, ενίσχυση και ανάδειξη του πολιτισμού, της ιστορίας και της επιστήμης του τόπου, με την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών. Πολύτιμα και σπάνια τεκμήρια ποικίλης ύλης που σχετίζονται κυρίως με τη Λέσβο, θα βρίσκονται πλέον δωρεάν στη διάθεση των ερευνητών και μελετητών από οποιοδήποτε σημείο του κόσμου και αν βρίσκονται, οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας το επιθυμούν.

Για την επίτευξη του στόχου αυτού η Βιβλιοθήκη προχωράει:

  • Στη συστηματική ψηφιοποίηση και τεκμηρίωση όλου του υλικού της, με προτεραιότητα στις σπάνιες εκδόσεις και στον τοπικό τύπο περασμένων

αιώνων. Η ψηφιοποίηση πραγματοποιείται είτε μέσω ένταξης της Βιβλιοθήκης σε Ευρωπαϊκά Προγράμματα, είτε μέσω της πρακτικής άσκησης των φοιτητών του Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

  • Στη συνεργασία με τοπικούς πολιτιστικούς φορείς που διαθέτουν ψηφιακά τεκμήρια.
  • Στη συνεργασία με σχολεία της Λέσβου, μέσω της πιλοτικής δράσης

"Μαθαίνω την ιστορία του τόπου μου μέσω των νέων τεχνολογιών", όπου οι μαθητές ψηφιοποιούν και τεκμηριώνουν μοναδικής αξίας υλικό, που σχετίζεται με τον τόπο και την οικογένειά τους, όπως φωτογραφίες, αντικείμενα, έγγραφα κ.λπ.

  • Στη συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, όπου με την παραχώρηση

server και την κατάλληλη τεχνολογική υποστήριξη, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα σύγχρονο ψηφιακό αποθετήριο, στο οποίο θα φιλοξενείται όλη η ιστορία και ο πολιτισμός της Λέσβου και των απέναντι Μικρασιατικών παραλίων έως το 1922.

Τι υλικό της Βιβλιοθήκης ψηφιοποιείται κατά προτεραιότητα:

  • Τοπικός τύπος που χρονολογείται από τα τέλη του 19ου αιώνα
  • Ελληνικός τύπος της Μικράς Ασίας μέχρι το 1922
  • Ελληνικός τύπος της Κωνσταντινούπολης περασμένων αιώνων
  • Βιβλία τοπικής ιστορίας προηγούμενων αιώνων, που είτε σχετίζονται είτε εκδόθηκαν στη Λέσβο και στη Μικρά Ασία
  • Βιβλία τοπικής ιστορίας που εκδόθηκαν από το 1940 και μετά, αλλά δεν κυκλοφορούν πλέον στο εμπόριο και παρουσιάζουν αυξημένη ζήτηση
  • Πρώτες εκδόσεις Αρχαίων Ελλήνων Κλασικών συγγραφέων με το παλαιότερο τεκμήριο να χρονολογείται το 16ο αιώνα
  • Σπάνια λεξικά εκδόσεων Λειψίας, Βενετίας κ.λπ
  • Περιοδικά Πανελλήνιας εμβέλειας που κυκλοφόρησαν από τα μέσα του 19ου αιώνα και μετά
  • Αρχείο Θείελπη Λεφκία
  • Φωτογραφικό υλικό

Διαδικασία ψηφιοποίησης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα στάδια ψηφιοποίησης και τεκμηρίωσης που ακολουθεί η Βιβλιοθήκη βασίζονται κατά κύριο λόγο στον οδηγό καλών πρακτικών ψηφιοποίησης, που καταρτίστηκαν από το δίκτυο Αριστείας Minerva[2] και στον Οδηγό Καλών Πρακτικών για την Ψηφιοποίηση και τη Μακροπρόθεσμη Διατήρηση: Καλές Πρακτικές και Πρακτικές Οδηγίες του Πανεπιστημίου Πατρών[3]. Πιο αναλυτικά:

  • Επιλογή υλικού για ψηφιοποίηση
  • Προετοιμασία για ψηφιοποίηση και μεταχείριση των πρωτοτύπων
  • Ψηφιοποίηση
  • Αποθήκευση και Τύποι αρχείων
  • Επεξεργασία των ψηφιακών αντιγράφων
  • Προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων
  • Δειγματολειπτικός έλεγχος ποιότητας
  • Διατήρηση του ψηφιακού περιεχομένου
  • Τεκμηρίωση
  • Ανάδειξη - Προβολή

Κατάλογος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1992 ξεκινάει η μηχανοργάνωση της Βιβλιοθήκης με τη χρήση του αυτοματοποιημένου βιβλιοθηκονομικού προγράμματος ΑΒΕΚΤ. Καταλογογραφημένο είναι μέρος των Συλλογών της Βιβλιοθήκης, με απώτερο στόχο την αναδρομική καταλογογράφηση όλου του υλικού της. Πλήρως καταλογογραφημένη είναι η Συλλογή Τοπικής Ιστορίας, ο Τοπικός Τύπος, η Ελληνική και Ξένη πεζογραφία, τα Θεατρικά βιβλία, τα βιβλία για παιδιά και νέους, μέρος της Συλλογής Βερναρδάκη, της Ποίησης και της Κοινωνιολογίας. Η οnline αναζήτηση στον κατάλογο της Βιβλιοθήκης μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε μέσω της ιστοσελίδας της Βιβλιοθήκης είτε μέσω του Συλλογικού Καταλόγου Δημοσίων Βιβλιοθηκών "Αργώ", που δημιούργησε και υποστηρίζει το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]