Μουσουλμάνος

Μουσουλμάνος εν ώρα προσευχής, πίνακας του Ζαν-Λεόν Ζερόμ (1865).

Μουσουλμάνος (καλούμενος στην παλαιότερη ελληνική γραμματεία και «μωαμεθανός») χαρακτηρίζεται ο οπαδός του Ισλάμ, μιας μονοθεϊστικής θρησκείας της Αβρααμικής παράδοσης, ο οποίος ασπάζεται και ακολουθεί τη διδασκαλία του Προφήτη Μωάμεθ. Ο θρησκευτικός βίος των μουσουλμάνων αρθρώνεται θεμελιωδώς στους Πέντε Στύλους του Ισλάμ, οι οποίοι συγκροτούν τον πυρήνα της λατρευτικής και ηθικής πρακτικής: η διακήρυξη της πίστεως (σαχάντα), οι υποχρεωτικές καθημερινές προσευχές (σαλάτ), η νηστεία κατά τον ιερό μήνα του Ραμαζανιού (σάουμ), η ελεημοσύνη και κοινωνική προσφορά (ζακάτ), καθώς και το προσκύνημα στην πόλη της Μέκκας (χατζ), το οποίο κάθε μουσουλμάνος καλείται, εφόσον δύναται, να εκπληρώσει τουλάχιστον μία φορά κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Οι μουσουλμάνοι θεωρούν το Κοράνιο, το θεμελιώδες ιερό κείμενο του Ισλάμ, ως τον κυριολεκτικό λόγο του Αλλάχ, όπως αποκαλύφθηκε στον Μωάμεθ, τον τελευταίο κατά την ισλαμική παράδοση προφήτη. Πέραν του Κορανίου, οι μουσουλμάνοι αναγνωρίζουν και προγενέστερες θείες αποκαλύψεις, όπως την Ταουράτ (Τορά), το Ζαμπούρ (Ψαλμούς) και το Ιντζίλ (Ευαγγέλιο). Τα εν λόγω κείμενα συνδέονται στενά με τον Ιουδαϊσμό και τον Χριστιανισμό, οι οποίοι εκλαμβάνονται εντός της ισλαμικής θεολογικής παράδοσης ως παλαιότερες, μερικώς αυθεντικές εκφάνσεις της μοναθεϊστικής πίστης που το Ισλάμ θεωρεί ότι αποκαθιστά. Η πλειονότητα των μουσουλμάνων ακολουθεί επίσης τη σούνα, δηλαδή το σύνολο των διδαχών και πρακτικών που αποδίδονται στον Μωάμεθ, όπως αυτές διασώζονται στους χαντίθ και σε συναφή παραδοσιακά κείμενα.

Με εκτιμώμενο αριθμό σχεδόν δύο δισεκατομμυρίων πιστών, οι μουσουλμάνοι ανέρχονται περίπου στο 26% του παγκόσμιου πληθυσμού. Κατά φθίνουσα σειρά, η γεωγραφική κατανομή τους ανά ήπειρο παρουσιάζει τα ακόλουθα ποσοστά: 45% στην Αφρική, 25% στην Ασία και την Ωκεανία συνολικά, 6% στην Ευρώπη και 1% στην Αμερική. Σε πιο εξειδικευμένες γεωγραφικές υποδιαιρέσεις, τα ποσοστά διαμορφώνονται περίπου ως εξής: 91% στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, 90% στην Κεντρική Ασία, 65% στον Καύκασο, 42% στη Νοτιοανατολική Ασία, 32% στη Νότια Ασία και 42% στην υποσαχάρια Αφρική.

Παρά την ύπαρξη πολλών δογμάτων, σχολών και επιμέρους ρευμάτων, καθώς και μουσουλμάνων που δεν προσδιορίζονται από συγκεκριμένη ομολογιακή ταυτότητα, οι δύο κυρίαρχες ομολογιακές παραδόσεις είναι το σουνιτικό Ισλάμ (περίπου 87–90% του συνολικού μουσουλμανικού πληθυσμού) και το σιιτικό Ισλάμ (περίπου 10–13%). Σε απόλυτους αριθμούς, η Νότια Ασία συνιστά την περιοχή με το μεγαλύτερο ποσοστό (περίπου 31%) του παγκόσμιου μουσουλμανικού πληθυσμού. Σε επίπεδο μεμονωμένων κρατών, η Ινδονησία αποτελεί τη μεγαλύτερη μουσουλμανική χώρα, συγκεντρώνοντας περίπου το 12% των μουσουλμάνων παγκοσμίως, ενώ το Πακιστάν ακολουθεί ως το δεύτερο πολυπληθέστερο μουσουλμανικό κράτος. Εκτός χωρών με μουσουλμανική πλειοψηφία, η Ινδία και η Κίνα διαθέτουν τις μεγαλύτερες μουσουλμανικές κοινότητες, με ποσοστά περίπου 11% και 2% αντίστοιχα επί του παγκόσμιου μουσουλμανικού πληθυσμού. Λόγω των δημογραφικών τάσεων και του σχετικά υψηλού ρυθμού αύξησης του μουσουλμανικού πληθυσμού, το Ισλάμ συγκαταλέγεται στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες θρησκείες παγκοσμίως. Επιπλέον, κατά τη σύγχρονη ιστορική περίοδο, μουσουλμανικές κοινότητες έχουν κατά τόπους υποστεί διώξεις ή συστηματικές διακρίσεις ποικίλης έντασης, ιδίως σε τμήματα της Κίνας, της Ινδίας, ορισμένων περιοχών της Αφρικής και της Νοτιοανατολικής Ασίας.