Πάπας Γρηγόριος Ζ΄

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πάπας
Γρηγόριος Ζ'
Gregory VII.jpg
Από 22 Απριλίου 1073
Έως 25 Μαΐου 1085
Προκάτοχος Πάπας Αλέξανδρος Β΄
Διάδοχος Πάπας Βίκτωρ Γ΄
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση 1020
Σοβάνα, Τοσκάνη, Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία
Θάνατος 25 Μαΐου 1085 (65 ετών)
Σαλέρνο, Ιταλία

Ο Γρηγόριος Ζ΄ (Papa Gregorio VII, 1020 - 25 Μαΐου 1085) ήταν Πάπας από τις 22 Απριλίου του 1073 έως το θάνατό του το 1085.

Ήταν ένας από τους σημαντικούς μεταρρυθμιστές Πάπες, πιο γνωστός ίσως για τη διαφωνία του με τον Ερρίκο Δ' της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που επιβεβαίωσε την υπεροχή της παπικής εξουσίας και για το νέο εκκλησιαστικό δίκαιο που διέπει την εκλογή του Πάπα από το Κολλέγιο των Καρδιναλίων.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Πάπας Γρηγόριος Ζ' καταγόταν από τον φραγκικό στρατό κατοχής, που εγκαταστάθηκε στην Ιταλία την εποχή του Καρλομάγνου[1]. Έλπιζε να οδηγήσει ο ίδιος μια εκστρατεία προς την Ανατολή το 1074[2].

Από την εποχή του, οι κανονολόγοι πρόβαλαν πρώτοι το ερώτημα για το ποιος έχει την ανώτατη αυθεντία στη διδασκαλία της Εκκλησίας[3]. Ως αντίδραση στο ανατολικό σχίσμα αλλά και στον ανταγωνισμό με το Γερμανό αυτοκράτορα Ερρίκο Δ', ο πάπας Γρηγόριος Ζ’ εισηγήθηκε τη «γρηγοριανή μεταρρύθμιση», η οποία αύξανε τον συγκεντρωτισμό της Εκκλησίας και αποκρυστάλλωνε την πολιτική θεολογία της Αγίας Έδρας: πρέπει να υπάρχει αγαθή συνεργασία και σύμπλευση ιεροσύνης (sacredotium) και βασιλείας (imperium), όμως η πρώτη επιβάλλεται της δεύτερης, διότι η μεν Εκκλησία είναι θεοΐδρυτη, το δε κράτος υπάρχει μόνο χάριν θείας οικονομίας[4].

Το 1075, ο Πάπας Γρηγόριος Ζ' προέβαλε -στις περίφημες Παπικές Υπα­γορεύσεις του- τις αξιώσεις του παπικού θρόνου για την απόλυτη κυριαρχία του κόσμου:
"Η Ρωμαϊκή Εκκλησία ιδρύθηκε από τον ίδιο τον Θεό. Ο πάπας είναι ο απόλυτος κύριος της παγκόσμιας Εκκλησίας. Διορίζει και καθαιρεί επισκόπους. Μόνο αυτός μπορεί να συγκαλέσει Οικουμενική Σύνοδο. Οι αντιπρόσωποί του είναι ανώτεροι από τους επισκόπους. Μόνο αυτός χρησιμοποιεί τα αυτοκρατορικά διάσημα. Οι πρίγκιπες οφείλουν να του φιλούν τα πόδια. Έχει το δικαίωμα να καθαιρεί τους αυτοκράτορες. Χωρίς τη δική του έγκριση κανένα βιβλίο δεν είναι έγκυρο. Οι αποφάσεις του δεν ακυρώνονται από κανέναν αυτός μόνος μπορεί να ακυρώνει τις αποφάσεις όλων των άλλων. Ο πάπας δεν μπορεί να κριθεί από κανέναν. Η αγιότητά του είναι εξασφαλισμένη χάρη στις αρετές του αγίου Πέτρου. Η Ρωμαϊκή Εκκλησία δεν σφάλλει ποτέ, ούτε και πρόκειται ποτέ να σφάλει"[5].

Η Άννα Κομνηνή θεωρούσε σαν βασικά αίτια της διαμάχης ανάμεσα στον Ερρίκο Δ' και στον Γρηγόριο Ζ' τα προβλήματα της σιμωνίας (εξαγορά αξιωμάτων) και της ανάθεσης επισκοπών σε ανάξια πρόσωπα[6]. Η μεταρρύθμιση του Γρηγορίου Ζ' απέβλεπε στην κατάργηση της σιμωνίας, στην επιβολή της αγαμίας του κλήρου και, κυρίως, στην απαγόρευση της περιβολής, δηλαδή του διορισμού των επισκόπων από τον αυτοκράτορα[7]. Επίσης, ο Πάπας Γρηγόριος Ζ΄ καθόρισε στο μέλλον η εκλογή των Παπών να μην επικυρώνεται από τον αυτοκράτορα.

Στις 14 Φεβρουαρίου του 1076, ο Πάπας Γρηγόριος Ζ’ αφόρισε τον Ερρίκο Δ’. Το 1077, στη διάρκεια της διαμάχης μεταξύ της κοσμικής και της εκκλησιαστικής (παπικής) εξουσίας, για το προνόμιο της απονομής του τίτλου του επισκόπου, ο πάπας Γρηγόριος Ζ’ και ο αυτοκράτορας Ερρίκος Δ’, αφορισμένος από τον πάπα και εκθρονισμένος, συναντήθηκαν στην Κανόσα, μετά από πρόσκληση της δούκισσας Ματθίλδης, ιδιοκτήτριας του πύργου[8]. Ο Πάπας Γρηγόριος Ζ’ ανάγκασε τον αυτοκράτορα να τον παρακαλεί, ξυπόλυτος στο χιόνι επί τρεις ημέρες, να τον δεχθεί προκειμένου να άρει τον αφορισμό που του είχε επιβάλει· ούτε ψωμί δεν έδιναν στον αυτοκράτορα, διότι όλοι εφοβούντο ότι αν εξυπηρετούσαν τον αφορισμένο θα πήγαιναν και αυτοί στην κόλαση[9].

Έτσι, στις 28 Ιανουαρίου του 1077, ο Πάπας Γρηγόριος Ζ' ανακάλεσε τον αφορισμό του Ερρίκου Δ' της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Το 1078 ο Πάπας Γρηγόριος Ζ΄ κάλεσε στο Βατικανό τον Όθωνα του Λατζερύ (μετέπειτα Πάπα Ουρβανό Β') και τον ονόμασε Καρδινάλιο της Όστια και ο Όθων του ανταπέδωσε τη χάρη, καθιστάμενος ένας από τους πλέον ένθερμους υποστηρικτές των Γρηγοριανών μεταρρυθμίσεων, τις οποίες προώθησε με κάθε δυνατό τρόπο.

Ο αυτοκράτορας Ερρίκος Δ΄ δεν είχε ξεχάσει την αισχρή ταπείνωση που του είχε επιφυλάξει στην Κανόσα ο Πάπας Γρηγόριος Ζ΄. Ενισχυμένος οικονομικά από το Βυζάντιο συγκέντρωσε γρήγορα ένα πολυάριθμο εκστρατευτικό σώμα και βάδισε κατά της Ρώμης. Ύστερα από πολιορκία που κράτησε περισσότερο από ένα χρόνο, ο Ερρίκος κατέλαβε την Ρώμη τον Μάρτιο του 1084. Ο Πάπας κάλεσε σε βοήθεια τον Νορμανδό δούκα Ροβέρτο Γυισκάρδο. Τον Μάιο του 1084 οι δυνάμεις του Γυισκάρδου έφτασαν στη Ρώμη, την οποία είχε ήδη εγκαταλείψει ο Γερμανός αυτοκράτορας, και ακολούθησε ένα απερίγραπτο λουτρό αίματος καθώς ο Ροβέρτος έκανε τα πάντα ώστε η παπική εξουσία να μην αμφισβητηθεί από κανέναν. Ο Πάπας Γρηγόριος Ζ' γνωρίζοντας ότι μετά τα γεγονότα δεν μπορούσε πλέον να μείνει στη Ρώμη κατέληξε εξόριστος στο Μόντε Κασίνο και έπειτα στο Σαλέρνο όπου και πέθανε στις 25 Μαΐου του 1085.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Φράγκοι, Ρωμαίοι, Φεουδαλισμός και Δόγμα Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία
  2. Οι Σταυροφορίες e-Ιστορία
  3. Πως έγινε ο Πάπας αλάθητος Ελεύθερη Βούληση
  4. Πολιτική Θεολογία: ο Ρωμαιοκαθολικός Μεσαίωνας Νέα Πολιτική
  5. Patrologia Latina, έκδ. J.P. Migne, Παρίσι 1844-1890, τ. 148, 107. Βλ. ελληνική μετάφραση: Βλασίου Ιω. Φειδά, Εκκλησιαστική Ιστορία Β', Αθήνα 1994, σελ. 336
  6. Οι δύο εξουσίες: Η διαμάχη μεταξύ παπών και αυτοκρατόρων και οι θεωρίες των βυζαντινών Αποστολική Διακονία
  7. Κοινωνία και εξουσία στη Δυτική Ευρώπη Διαδραστικά Σχολικά Βιβλία
  8. Κανόσα Υγεία Online
  9. Απαραίτητη η συνεργασία των εκκλησιών για την πρόοδο της ανθρωπότητας Το Ποντίκι

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα