Μιχαήλ Ζ΄ Δούκας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Μιχαήλ Ζ΄ Δούκας, γνωστός και ως ο Παραπινάκης (περ. 10501090), ήταν αυτοκράτωρ των Ρωμαίων το 1067 (για λίγους μήνες) και από το 1071 μέχρι το 1078.

Μιχαήλ Ζ' Δούκας
Dukász Mihály VII.jpg
ΜΙΧΑΗΛ ΕΝ ΧΩ ΠΙΣΤΟC ΒΑCΙΛΕΥC ΡΩΜΑΙΩΝ Ο ΔΟΥΚΑC
αυτοκράτορας των Ρωμαίων
Περίοδος 1071 - 1078
Προκάτοχος Ρωμανός Δ' Διογένης
Διάδοχος Νικηφόρος Γ' Βοτανειάτης
Σύζυγος Μάρθα (Μαρία) Βαγρατιδών
Επίγονοι Κωνσταντίνος πορφυρογέννητος
Οίκος Δούκες
Γέννηση 1050
Θάνατος 1090
Commons page Πολυμέσα σχετικά με το θέμα
δεδομέναπ  σ  ε )

Η ενθρόνιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήταν πρωτότοκος υιός του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ι΄ Δούκα (1059-1067) και της Ευδοκίας Μακρεμβολίτου. Νήπιο σχεδόν εστέφθη συμβασιλέας από τον πατέρα του και δεκαετής περίπου τον διαδέχθηκεν, όταν εκείνος πέθανε τον Μάϊον του 1067. Μετά από λίγους μήνες η μητέρα του παντρεύτηκε τον στρατηγόν Ρωμανόν Διογένην, οπότε τον Ιανουάριον του 1068 του παρέδωσε την βασιλικήν αρχήν.

Το φθινόπωρον του 1071, όταν έγινε γνωστόν ότι οι Τούρκοι αιχμαλώτισαν τον αυτοκράτορα Ρωμανόν Δ', οι φίλοι του Δούκα -πρωτοστατούντος του καίσαρα Ιωάννου Δούκα- αναγόρευσαν αυτοκράτορα τον Μιχαήλ και εξόρισαν την Ευδοκία στο μοναστήριον της Πιπερούς, που η ίδια είχε ιδρύσει στην Προποντίδα, όπου δια της βίας εκάρη μοναχή. Στο μεταξύ ο Ρωμανός Δ' ελευθερωθείς από τον Σουλτάνον Άλπ Αρσλάν ερχόταν να διεκδικήσει τον θρόνον. Τότε ο Μιχαήλ Ζ΄ θορυβηθείς εξαπέστειλε στρατεύματα τα οποία συνέλαβαν τον Ρωμανόν Δ' και τον τύφλωσαν.

Πρώτες αποφάσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μιχαήλ Ζ' αναλαμβάνοντας την Αρχήν προσέλαβεν ως λογοθέτην των δρόμων τον ευνούχον Νικηφόρον (Νικηφορίτζη), ο οποίος απομάκρυνεν από τα ανάκτορα όλους τους συγγενείς και φίλους του αυτοκράτορα. Είχε καταστεί δε πανίσχυρος κυβερνήτης με αδικίες και καταχρήσεις. Έφθασε δε να πουλά τον σίτον στον λαόν αντί ενός μεδίμνου και τούτο ελλιπή «παρά πινακίω», εξ ου και το προσωνύμιον "ο Παραπινάκης".

Σημαντικά προβλήματα στη θητεία του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην σιτοδείαν και τον λιμόν που ενέσκηψαν ήλθε να προστεθεί και η επιδρομή των Τούρκων, που θεώρησαν άκυρες τες συνομολογηθείσες συμφωνίες με τον Ρωμανόν Δ' και εισβάλλοντας στην Μικράν Ασίαν κατέλαβαν τες εκεί περιοχές. Τον ίδιον καιρόν συνέβη και η ανταρσία του Φράγκου Ουρσελίου, η επανάστασις της Βουλγαρίας, η επιδρομή των Χρωβατών (Κροατών) στην Ιλλυρίαν και των Νορμανδών στην κάτω Ιταλίαν, οι οποίοι στην συνέχειαν στράφηκαν στα αλβανικά παράλια. Εναντίον αυτών εστάλη ο στρατηγός Δαμιανός Δαλασσηνός, ο οποίος ηττήθηκε κατά κράτος από τους Βουλγάρους και τους συμμάχους τους Σέρβους. Αποσταλείς στην συνέχειαν ο στρατηγός Νικηφόρος Βρυέννιος κατόρθωσε να ειρηνεύσει τες χώρες εκείνες και να καθυποτάξει τους Βουλγάρους και να εκδιώξει τους Χρωβάτες, τους Σέρβους και τους Νορμανδούς. Νέες όμως θύελλες εξερράγησαν.

Ο στρατηγός Νέστωρ στην Δρίστριαν (σημερ. Σιλίστρια) της Βουλγαρίας, δυσαρεστηθείς δια την αργοπορίαν της μισθοδοσίας του και του στρατού του, απαίτησε την καθαίρεσιν του Νικηφορίτζη. Αρνούμενος ο Μιχαήλ Ζ', ο Νέστωρ στασίασε προσλαμβάνοντας δια συμμάχους του τους Πατσινάκες ή Πατσενέγκες και φθάνοντας στα προάστια της Κωνσταντινουπόλεως, όπου οι κάτοικοι πέθαιναν σωρηδόν από τον λοιμόν μένοντας άταφοι.

Εγκατάλειψη του θρόνου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μπροστά σ' αυτές τις συμφορές ο Μιχαήλ Ζ' παρέμεινε ανάλγητος και προχώρησε στην καθαίρεση του δαφνοστεφή στρατηγού Νικηφόρου Βρυεννίου και του στρατηγού Βασιλακίου. Τότε ο Βρυέννιος στασίασε και αναγορεύθηκε «αυτοκράτορας πασών των επαρχιών από Δυρραχίου μέχρι Αδριανουπόλεως» και αυτής της Κωνσταντινουπόλεως. Τότε στασίασε και ο Νικηφόρος Βοτανειάτης από τη Μικρά Ασία που έφθασε στη Χαλκηδόνα και στη Χρυσόπολη κυριεύοντας τα στενά του Βοσπόρου. Τότε εξερράγη λαϊκή εξέγερση: πρόκριτοι και λαός πήραν τα όπλα την Κυριακή του Λαζάρου 1078, επιτέθηκαν στη φρουρά των ανακτόρων και τελικά αιχμαλώτισαν τον Μιχαήλ Ζ' και εξανάγκασαν αυτόν και την αυτοκράτειρα Μαρία να καρούν μοναχοί. Τη μεθεπομένη εισήλθε στη πόλη επευφημούμενος ο νέος αυτοκράτορας Νικηφόρος Γ΄ Βοτανειάτης.

Μετά από κάποιο χρόνο ο Μιχαήλ Ζ' προεχειρίσθη μητροπολίτης Εφέσου, αλλά μεταμεληθείς επέστρεψε στη μονή Στουδίου, κατ΄ άλλους στη Μονή του Μανουήλ (1071 -1078), όπου παρέμεινε μέχρι το θάνατό του. Ο Μιχαήλ Ζ’ από το γάμο του με τη Μαρία απέκτησε ένα γιο, τον πορφυρογέννητο Κωνσταντίνο, τον οποίο σε μικρή ηλικία μνήστευσε με την κόρη του Νορμανδού ηγεμόνα της Κάτω Ιταλίας, Ροβέρτου Γισκάρδου. Ο Αλέξιος Α' Κομνηνός, ανεβαίνοντας στο θρόνο το 1081, μνήστευσε αυτόν με τη κόρη του, Άννα. Από αυτό λαμβάνοντας αφορμή ο Ροβέρτος Γισκάρδος επιχείρησε το 1081 την κατά του Βυζαντίου μεγάλη εκστρατεία.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μιχαήλ Ζ' νυμφεύθηκε τη Μάρθα (Μαρία) Βαγρατιδών, κόρη του Βαγράτ Δ' ηγεμόνα της Γεωργίας. Μητέρα της ήταν η Βorena της Αλανίας, αδελφή του Durgulel ηγεμόνα των Αλανών. Υιός τους ήταν ο

  • Κωνσταντίνος (1074-1095) ο πορφυρογέννητος.

Νομίσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την περίοδο της βασιλείας του κυκλοφόρησαν ιστάμενα και τεταρτηρά από χρυσό ή ήλεκτρο, αργυρά ολόκληρα ή στα 2/3 ή στο 1/3 του μιλιαρησίου και χάλκινες φόλλεις. Τα μη καθαρά χρυσά φανερώνουν την κατάπτωση της οικονομίας. Το ιστάμενον έχει την προτομή του γενειοφόρου Μιχαήλ Ζ' με στέμμα και λώρο, που κρατά το λάβαρο στο δεξί χέρι και σταυροφόρο σφαίρα στο αριστερό. Επιγραφή +ΜΙΧΑΗΛ ΒΑCIΛ[ΕΥC] Ο Δ[OYKAC].[1]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. David R. Sear, Byzantine coins & their values, Seaby Ltd., 2nd edition 1996

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
  • "Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου" τομ. 13ος, σελ. 680.
Προηγούμενος
Ρωμανός Δ΄ Διογένης
Αυτοκράτορας του Βυζαντίου
Επόμενος
Νικηφόρος Γ΄ Βοτανειάτης