Σάξονες

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Σαξονική μετανάστευση, 5ος αιώνας μ.Χ.

Οι Σάξονες (Λατινική γλώσσα: Saxones, Γερμανική γλώσσα: Sachsen, Αρχαία αγγλική γλώσσα: Seaxan, Ολλανδική γλώσσα: Saksen) ήταν ένας αρχαίος Γερμανικός λαός που ζούσε σε μία μεγάλη περιοχή νότια από την Βόρεια Θάλασσα με το όνομα Σαξονία.[1] Στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία ό όρος υποδηλώνει τους θαλάσσιους επιδρομείς στις βόρειες Γερμανικές ακτές που έγιναν αργότερα γνωστοί σαν Βίκινγκ.[2] Η καταγωγή τους φαίνεται ότι προέρχεται από λαούς στην βόρεια Γερμανία την εποχή που κυβερνούσε τους Φράγκους η Δυναστεία των Καρολιδών. Την εποχή των Μεροβίγγειων οι Σάξονες στην ηπειρωτική Ευρώπη σχετίζονται με την χερσόνησο που αργότερα ονομάστηκε Νορμανδία. Η μακρινή καταγωγή των Σαξόνων είναι αβέβαιη και έχει γίνει αντικείμενο διαφωνιών, μιά πιθανή εξήγηση είναι μία χερσόνησος στον κόλπο του Κιέλου, στην Βαλτική Θάλασσα που θεωρείται πατρίδα των Άγγλων.[3] Ο όρος "Σάξονες" παραπέμπει στους Σάξονες της Αγγλίας γνωστοί σαν Άγγλο-Σάξονες, οι πρώτοι Σάξονες ήταν Γερμανικού λαοί όπως Άγγλοι, Φριζοί, Γιούτες που δημιούργησαν μικρά βασίλεια όπως οι Φράγκοι. Τα πρώτα ρούχα και όπλα νότια του Τάμεση είναι όμοια με αυτά που χρησιμοποιούσαν στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, τα μετέπειτα ευρήματα βόρεια του Τάμεση δείχνουν ισχυρή Γερμανική επίδραση.[4][5]

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μαχαίρι "Σάξ"

Ο όρος '"Αγγλοσάξονας" χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά τον 8ο αιώνα για να διακρίνει τους Σάξονες που είχαν μεταναστεύει στην Αγγλία με αυτούς που παρέμεναν ακόμα στην ηπειρωτική Ευρώπη, όλοι ωστόσο ονομαζόντουσαν Σάξονες. Οι Άγγλοι Σάξονες σταμάτησαν τα μετέπειτα χρόνια τις επιδρομές, η κατάσταση με τους ηπειρωτικούς ήταν ασαφής μέχρι την εποχή που συγκρούστηκαν ο μυθικός ήρωας Βίτεκιντ και ο Καρλομάγνος. Οι ηπειρωτικοί Σάξονες αν και δεν αποτελούσαν ενιαία εθνική οντότητα τα ονόματα τους έχουν επιζήσει σε πολλές περιοχές στην Γερμανία μέχρι σήμερα. Το όνομα τους προέρχεται από το "Σαξ" ένα είδος μαχαιριού που χρησιμοποιούσαν εκείνη την εποχή.[6] Το Σαξ αποτελούσε σύμβολο σε πολλές Αγγλικές κομητείες, το Έσσεξ και το Μίντλσεξ είχαν στα εμβλήματα τους τρία Σαξ, πολλά ονόματα μετέπειτα Αγγλικών κρατιδίων όπως Σάσσεξ και Ουέσσεξ παραπέμπουν σε καταγωγή από τους Σάξονες. Ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ στο έργο του "Εδμόνδος ο Σιδηρόπλευρος" παρουσιάζει το όνομα τους να προέρχεται από το Λατινικό "Σάξα", δηλαδή "πέτρα" : [7]

"Πιό σκληροί και από την πέτρα αν και δεν ήταν οι ίδιοι πέτρες".

Στις Κέλτικες γλώσσες η Λατινική λέξη "Σάξονας" χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει τους Άγγλους, το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η λέξη "Σάσσενακ" που χρησιμοποιείται τον 21ο αιώνα από τους Σκωτσέζους για να προσδιορίσουν τους Άγγλους.[8] Το Αγγλικό Λεξικό της Οξφόρδης καταγράφει την πρώτη χρονιά που χρησιμοποιήθηκε (1771), το παλιότερο Γαελικό όνομα που χρησιμοποιούσαν οι Σκωτσέζοι για να προσδιορίσουν οτιδήποτε Αγγλικό ήταν "Σάσσανακ" ή "Σάσσαν". Η λέξη "Σάσσανακ" είναι μία Ιρλανδική λέξη που χρησιμοποιούν οι Κέλτες στην Ουαλλία για να προσδιορίσουν τους Άγγλους.

Ο όρος "Σάξονες" χρησιμοποιήθηκε τον 13ο αιώνα από Γερμανούς μετανάστες στην Τρανσυλβανία, κατόπιν πήγαν στην Μολδαβία από όπου προέρχεται το όνομα της πόλης Σάσκατ, σήμερα ανήκει στην Ρουμανία. Όταν ο μεγάλος Γερμανός συνθέτης Γκέοργκ Φρήντριχ Χαίντελ επισκέφτηκε την Ιταλία (1706 - 1709) παρουσίασε πολλά δείγματα της Σαξονικής του καταγωγής, στην όπερα "Αγριππίνη" οι Βενετοί τον χαιρέτησαν με την φράση "Ευτυχία στον αγαπημένο μας Σάξονα!".[9] Οι Φιννοί και οι Εσθονοί άλλαξαν σταδιακά την χρήση του ονόματος "Σαξονία" επεκτείνοντας την χρήση του σε ολόκληρη την Γερμανία. Η Φιννική λέξη "Σάξετ" που μεταφράζεται ψαλίδι προέρχεται από το Σαξονικό "Σάξ" από το οποίο πήραν το όνομα τους οι Σάξονες.[10] Στους Εσθονούς η λέξη μεταφράζεται ως "πολύ ισχυρός και πλούσιος άνθρωπος", οι ανώτερες τάξεις ήταν από τον 13ο αιώνα στην Σαξονία Γερμανικής καταγωγής. Η λέξη "Σάξ" χρησιμοποιείται στην Κάτω Σαξονία ως επώνυμο, το Ολλανδικό όνομα "Σαξία" μεταφράζεται "γυναίκα από την Σαξονία". Όταν έπεσε ο Ερρίκος ο Λέων το Δουκάτο της Σαξονίας διασπάστηκε, το όνομα μεταφέρθηκε στα εδάφη της Οικογένειας της Ασκανίας. Αυτό οδήγησε σε διαφοροποίηση ανάμεσα στην Κάτω Σαξονία στην οποία εγκαταστάθηκαν οι Σάξονες και στην Άνω Σαξονία που κατείχε ο Οίκος των Βέττιν. Η τελευταία περιοχή σταδιακά έγινε γνωστή σαν Σαξονία και σφετερίστηκε το όνομα.

Πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία και η θέση των Σαξόνων (125)

Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος στο έργο του Γεωγραφική Υφήγησις τον 2ο αιώνα είναι ο πρώτος που αναφέρει το όνομα των Σαξόνων, στο κείμενο του καταγράφει μία φυλή τους Σάξονες που βρίσκονταν βόρεια του ποταμού Έλβα.[11] Σε πολλές εκδόσεις του έργου αναφέρονται σαν "Άξονες", ο Τάκιτος από την άλλη καταγράφει τους "Αβίονες" έναν λαό που ζούσε στην Γερμανία. Πολλοί ιστορικοί μελετώντας τα κείμενα κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το όνομα "Σάξονες" ήταν μεταγενέστερο, το αρχικό τους όνομα δεν περιείχε το πρώτο γράμμα. Ο Γκάντμαντ Σύττε (1872 - 1958) αφού ανέλυσε τους χάρτες του Πτολεμαίου που είχαν σχέση με την βόρεια Ευρώπη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το αρχικό τους όνομα ήταν "Σάξονες", τονίζει ότι ο Πτολεμαίος συνήθιζε πολλές φορές να παραλείπει το αρχικό γράμμα, το ίδιο έκανε και με την Σαξονία.[12] Ο Σύττε τονίζει επίσης ότι σύμφωνα με την παράδοση η Παλαιά Σαξονία βρισκόταν σε περιοχές γύρω από την Βεστφαλία.[13] Ο Βέδας από την άλλη αναφέρει ότι η Παλαιά Σαξονία βρισκόταν πολύ κοντά στον Ρήνο, αυτό συμφωνεί με την άποψη του Σύττε.[14]

Ο πρώτος που τους ονομάζει ξεκάθαρα Σάξονες ήταν ο αυτοκράτορας Ιουλιανός (356), ήταν σύμμαχοι του Μαγνέντιου που ήταν ο μεγάλος του αντίπαλος στην Γαλατία. Ο Ζώσιμος καταγράφει μια φυλή Σαξόνων με το όνομα "Κουαδοί", πιθανότατα είναι παραφθορά της Γερμανικής φυλής Χαύκοι. Μπήκαν στην κοιλάδα του Ρήνου, έδιωξαν τους Σάλιους Φράγκους που μετακινήθηκαν στο Βέλγιο με την βοήθεια του Ιουλιανού.[15] Οι Σάξονες σχετίζονταν πάντα με επιδρομές μέσω της θάλασσας σε βάρκες, οι Ρωμαίοι δημιούργησαν μια περιοχή προστασίας γύρω από την Μάγχη, την "Σαξονική Ακτή". Την διετία 441 - 442 οι Σάξονες καταγράφονται για πρώτη φορά σαν κάτοικοι της Βρετανίας, ένας ανώνυμος Γαλάτης ιστορικός γράφει : "Οι Βρετανικές επαρχίες υποτάχθηκαν στην Σαξονική βασιλεία".[16] Οι Σάξονες καταγράφονται για πρώτη φορά σαν κάτοικοι της βόρειας Γερμανίας την εποχή που πέθανε ο Βασιλιάς των Φράγκων Θευδεβάλδος (555), οι Σάξονες βρήκαν την ευκαιρία να επαναστατήσουν. Ο διάδοχος του Χλωτάριος Α΄ τους υπέταξε, οι Σάξονες αναφέρονται από τότε άλλες φορές σαν σύμμαχοι και άλλες σαν εχθροί των Φράγκων, οι Θουρίγγιοι ήταν συνήθως σύμμαχοι των Σαξόνων.

Κάτω Χώρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Σάξονες εγκαταστάθηκαν στις Κάτω Χώρες, κατέλαβαν την περιοχή βόρεια από τους Φράγκους και νότια από τους Φρίσιους, στα δυτικά έφτασαν μέχρι το Γκούι και στα νότια μέχρι τον Κάτω Ρήνο. Όταν κατέκτησε την περιοχή ο Καρλομάγνος έμεινε γνωστή σαν επισκοπή της Ουτρέχτης, το Σαξονικό δουκάτο του Χάμαλαντ έπαιξε σημαντικό ρόλο στην δημιουργία του δουκάτου του Γκέλντερν. Η τοπική διάλεκτος επηρεάστηκε σημαντικά από τα Ολλανδικά που έγινε η επίσημη γλώσσα τους. Οι Λομβαρδοί και ο βασιλιάς τους Αλβοΐνος κατέκτησαν την βόρεια Ιταλία (569), στο πλευρό τους ήταν και μερικοί Σάξονες.[17] Αργότερα ξεκίνησαν επιδρομές στην Προβηγκία (572), διαιρεμένοι ηττήθηκαν από τους Ρωμαίους αλλά αργότερα έκλεισαν μαζί τους ειρήνη, με τους όρους της συνθήκης οι Σάξονες της Ιταλίας εγκαταστάθηκαν με τις οικογένειες τους στην Αυστρασία.[18] Οι Σάξονες της Ιταλίας επέστρεψαν στην Προβηγκία σε δύο ομάδες που ενώθηκαν στην Αβινιόν, λεηλάτησαν την περιοχή αλλά ηττήθηκαν ξανά από τους Ρωμαίους, πλήρωσαν αποζημίωση για τις καταστροφές τους και επέστρεψαν στην Αυστρασία. Οι Σαξονικοί αυτοί λαοί είναι γνωστοί μόνο από έγγραφα, δεν υπάρχουν αρχαιολογικά ευρήματα που να πιστοποιούν την ύπαρξη Σαξονικών εγκαταστάσεων στην Γαλατία.

Σαξονική Γαλατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ευρώπη και η θέση των Σαξόνων (476)

Ένας Σάξονας βασιλιάς κατέκτησε το Ανζέ, τους απομάκρυνε ο Χιλδέριχος Α΄, βασιλιάς των Σαλίων Φράγκων και σύμμαχος του Ρωμαίου αυτοκράτορα.[19] Ο Σαξονικός εποικισμός της Μεγάλης Βρετανίας που ακολούθησε πολύ πιθανό να οφείλεται στις προσπάθειες των Φράγκων να επεκταθούν πέρα από την Μάγχη.[20] Μερικοί Σάξονες ζούσαν στις Γαλατικές ακτές σαν Ρωμαίοι Φοιδεράτοι, η ύπαρξη τους βεβαιώνεται από έγγραφα και από τοπωνύμια. Η ιστορία της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας καταγράφει την τοποθεσία τους Γκραννόνα που πιθανότατα ταυτίζεται με το Γκρανβίλ στην Νορμανδία. Το πρόθεμα "Γκρεν" χρησιμοποιήθηκε πιθανότατα σαν συστατικό για την ονομασία του νησιού Γκέρνσεϊ στην Μάγχη, προέρχεται από παλιότερο Γαλατικό θεό.[21][22] Ο Γρηγόριος Τουρώνης αναφέρει ότι Σάξονες από το Μπαγιέ συμμετείχαν στον στρατό του βασιλιά των Σαλίων Χιλπέριχου Α΄ εναντίον του βασιλιά της Βρετάνης Έρεκ Β΄ (579), ήταν οι μόνοι από τον Φραγκικό στρατό που συνετρίβησαν.[23][24] Οι Σάξονες του Μπαγιέ υποτάχθηκαν στα τέλη του 5ου αιώνα στον βασιλιά των Φράγκων Κλόβις Α΄, υπηρέτησαν τους Φράγκους σε στρατιωτικές υπηρεσίες και σε εισφορές. Οι Σάξονες υπηρέτησαν την βασίλισσα Φρεδεγόνδη στον εμφύλιο που είχε ξεσπάσει απέναντι στον κουνιάδο της Γκούντραμ (589).[25] Ο Δαγοβέρτος Α΄ χρησιμοποίησε τους Σάξονες του Μπεσάν στις εκστρατείες του εναντίον των Βάσκων (626), ένας από αυτούς ο Αετζίνα ίδρυσε το Δουκάτο της Γασκώνης στην Βασκονία.[26]

Ο Κάρολος ο Φαλακρός δημιούργησε σύμφωνα με επίσημα έγγραφα την περίοδο 843 - 846 μία διοικητική μονάδα στην περιοχή του Μπεσάν με το όνομα "Οτλίγκα Σαξονία", η χρήση της παραμένει αδιευκρίνιστη. Μερικά τοπωνύμια στην περιοχή του Μπεσάν μπορούν να χαρακτηριστούν σαν Σαξονικά όπως το Κοτ-τάν που ονομαζόταν παλιότερα Κολ-τάν δηλαδή "πόλη του Κόλα" από το Αγγλικό "τάουν".[27] Στην Βουλώνη αντίστοιχα στο βορινότερο σημείο της Γαλλίας υπάρχουν πολλά χωριά με την κατάληξη "θάν" κάτι που υποδηλώνει σημαντική Άγγλο-Σαξονική εγκατάσταση.[28] Πολλά τοπωνύμια επίσης τόσο στο Μπεσάν όσο και στην Βουλώνη περιέχουν την κατάληξη "χάμ" που προέρχεται από το Αγγλικό "χόμ" δηλαδή "σπίτι".[29] Στην πεδιάδα του Μπεσάν επικρατεί σε σημαντικό βαθμό το επώνυμο "Λεσέσν" με τις παραλλαγές του, το επώνυμο αυτό προέρχεται από το Γαλατική μετάφραση του ονόματος των Σαξόνων.[30] Η περίπτωση αυτή δείχνει οτι η περιοχή του Μπεσάν δεν επηρεάστηκε σημαντικά από τους Βίκινγκ. Πολλές αρχαιολογικές ανασκαφές στην περιοχή του Μπεσάν γύρω από την πόλη Καέν έφεραν στο φώς πολλά Άγγλο-Σαξονικά εργαλεία, κοσμήματα, όπλα και νεκροταφεία που χρονολογούνται από τον 5ο μέχρι τον 7ο αιώνα.[31][32] Η πρώτη Σαξονική πόλη στην Γαλλία ήταν η Βρον στην Πικαρδία, βρισκόταν σε μεγάλη ακμή στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία μέχρι τον 6ο αιώνα. Τα περισσότερα Σαξονικά ευρήματα χρονολογούνται τον 4ο και τον 5ο αιώνα, παρουσιάζει πληθυσμούς που διαφέρουν σημαντικά από τους γηγενείς κατοίκους, έχουν περισσότερο Γερμανικά χαρακτηριστικά. Το 92% των τάφων που ανακαλύφτηκαν στην περιοχή στις αρχές του 4ου αιώνα περιέχουν Γερμανικά όπλα. Μετά τον 6ο αιώνα η Σαξονική επίδραση στην περιοχή εξασθένησε σημαντικά, σταδιακά εξαφανίστηκε. Τα ευρήματα αυτά έχουν οδηγήσει τους αρχαιολόγους στο συμπέρασμα ότι οι Σάξονες εγκαταστάθηκαν από τους Ρωμαίους στην περιοχή ως Φοιδεράτοι.[33]

Η κατάκτηση της Βρετανίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ανδριάντας του Αλφρέδου του Μέγα

Οι Σάξονες μαζί με τους Άγγλους, τους Φρίζες και τους Γιούτες μετανάστευσαν στην Μεγάλη Βρετανία όταν έπεσε η Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, πολιορκούσαν το νησί πολλούς αιώνες και οικοδόμησαν πολλά οχυρά στην "Σαξονική ακτή". Όταν κατέρρευσε η Ρωμαϊκή κυριαρχία στην Βρετανία οι Σάξονες εγκαταστάθηκαν στα οχυρά αυτά ως αγρότες. Οι Σάξονες σύμφωνα με την παράδοση εγκαταστάθηκαν στην Βρετανία με στόχο να προστατεύσουν τις ακτές του νησιού από τις επιδρομές των Πίκτων. Η "Βρετανική Ιστορία" και ο μοναχός Χίλντας (500 - 570) γράφουν ότι ο Βρετανός βασιλιάς Βόρτιγκερν επέτρεψε σε Γερμανούς πολέμαρχους να εγκατασταθούν στο νησί Θάνετ με αντάλλαγμα στρατιωτικές υπηρεσίες. Ο Βέδας γράφει ότι ο Βόρτιγκερν τους παραχώρησε περισσότερη γη με αποτέλεσμα να μεταναστεύσουν στην περιοχή περισσότεροι Γερμανοί έποικοι. Οι ιστορικοί είναι διχασμένοι σχετικά με τα γεγονότα της Βρετανικής κατάκτησης των Σαξόνων, οι μισοί γράφουν ότι έγινε ειρηνικά αλλά οι υπόλοιποι όπως ο Χίλντας το εντελώς αντίθετο. Ο μοναχός Χίλντας συγκεκριμένα γράφει :

"Η φωτιά εξαπλώθηκε από θάλασσα σε θάλασσα με τα χέρια του εχθρού, καταστρέφοντας όλες τις πόλεις και τα εδάφη έφτασαν στην άλλη πλευρά του νησιού όπου βρισκόταν ο δυτικός Ωκεανός. Όλοι οι κίονες δέχτηκαν σκληρά χτυπήματα από τις πολιορκητικές μηχανές και ισοπεδώθηκαν, οι επίσκοποι με τους ιερείς και τον λαό τρομοκρατημένοι έφυγαν, τα σπαθιά έλαμπαν και οι φλόγες τους περικύκλωσαν από κάθε πλευρά. Αρκετά εξοργιστικό να βλέπει κανείς τις κορυφές των ψηλών πύργων στο έδαφος, ιερά σωριασμένα και ανθρώπινα μέλη βουτηγμένα στο αίμα, να μένουν άταφοι και να γίνονται τροφή για τα άγρια ζώα και πτηνά. Με μεγάλη ευλάβεια μπορεί να μιλήσει κανείς για τις ψυχές του που μεταφέρθηκαν στον Ουράνιο Παράδεισο μαζί με ιερούς Αγγέλους. Πολλοί δραπέτευσαν στα βουνά, η πείνα τους ανάγκασε να επιστρέψουν στους επιδρομείς και να τους ζητήσουν να γίνουν δούλοι τους με μεγάλο κίνδυνο να τους σκοτώσουν, οι πιο τυχεροί δραπέτευσαν πέρα από την θάλασσα θρηνώντας γοερά για το κακό που τους βρήκε. Όσοι δραπέτευσαν στα πυκνά δάση, στις κορυφές των βουνών και στα βράχια των ακτών παρέμειναν στην χώρα τους"

Ο Χλίντας γράφει επίσης ότι στην "μάχη του Όρους Μπαντόν" (516) περίπου 44 χρόνια πριν γράψει την ιστορία του, οι Κέλτες νίκησαν τους Σάξονες και καθυστέρησαν την κατάκτηση της Βρετανίας. Ο ιστορικός Βέδας τον 8ο αιώνα έγραψε ότι σταδιακά οι Σάξονες έγιναν κυρίαρχοι στο νησί και το μοίρασαν σε τέσσερα μεγάλα βασίλεια :

  • Ανατολικοί Σάξονες : Έσσεξ
  • Μέσοι Σάξονες : Μίντλσεξ
  • Νότιοι Σάξονες : Σάσσεξ
  • Δυτικοί Σάξονες : Ουέσσεξ

Το βασίλειο του Ουέσσεξ σύντομα είχε το προβάδισμα με την δυναστεία που ίδρυσε ο Εγβέρτος του Ουέσσεξ και ολοκλήρωσε την ενοποίηση ολόκληρων των Σαξόνων της Βρετανίας με τον Αλφρέδο τον Μέγα. Ο Αλφρέδος αμέσως συγκρότησε στρατό και οχύρωσε το νησί για να το προστατεύσει από τις επιδρομές των Βίκινγκ.

Οι ηπειρωτικοί Σάξονες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Δουκάτο της Σαξονίας περί το 1000

Οι ηπειρωτικοί Σάξονες έμειναν στην περιοχή που ήταν γνωστή ως Παλαιά Σαξονία (531 - 804) μέχρι τα τέλη του 8ου αιώνα. Ο Καρλομάγνος τους υπέταξε και δημιούργησε το Δουκάτο της Σαξονίας που περιείχε περιοχές όπως η Βεστφαλία, η Ίστφαλία και το Χόλσταϊν. Οι ηπειρωτικοί Σάξονες αντιστάθηκαν σκληρά στην αλλαγή θρησκείας, μέχρι την εποχή του Καρλομάγνου δεν είχαν ασπαστεί τον χριστιανισμό στο Φραγκικό βασίλειο.[34][35] Όταν ο αυτοκράτορας έκανε εκστρατεία στην Ισπανία υποσχέθηκαν υποταγή και να βαπτιστούν χριστιανοί (778), γρήγορα αθέτησαν την υπόσχεση τους και άρχισαν να λεηλατούν τις περιοχές γύρω από τον Ρήνο. Την ίδια τακτική ακολουθούσαν κάθε φορά που ο αυτοκράτορας ήταν απασχολημένος με άλλα θέματα.[36] Ο Καρλομάγνος τους υπέταξε ολοκληρωτικά με μια μεγάλη και μακρόχρονη σειρά από εκστρατείες γνωστές σαν "Σαξονικοί Πόλεμοι" (772 - 804), μετά την υποταγή τους αναγκάστηκαν με την βία να ασπαστούν τον χριστιανισμό. Ο Καρλομάγνος τους μετέφερε στην Νευστρία, παραχώρησε τα εδάφη που είχαν στο Χόλσταϊν στον βασιλιά των Αβοτριτών. Ο βιογράφος του αυτοκράτορα γράφει σχετικά με τα γεγονότα που κατέληξαν στην ολοκλήρωση του πολέμου :

"Μετά την υποταγή τους εγκατέλειψαν τα παγανιστικά έθιμα και την λατρεία του Σατανά, προσχώρησαν στην χριστιανική θρησκεία των Φράγκων και έγιναν μαζί τους ένας λαός".

Όταν ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο η Δυναστεία των Καρολιδών οι Σάξονες πέρασαν σε καθεστώς υποτέλειας, οι ίδιοι με άλλες Σλαβικές φυλές όπως οι Αβοτρίτες και οι Βένδες ήταν υποχρεωμένοι να εξοπλίζουν με στρατεύματα τον αυτοκράτορα στις εκστρατείες του. Ο Ερρίκος Α΄ ο Ορνιθοθήρας ήταν ο πρώτος Δούκας της Σαξονίας που έγινε βασιλιάς (919), ο γιος του Όθων Α΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο, ο Οίκος των Οθωνιδών έπεσε όμως σύντομα (1024). Το δουκάτο διαιρέθηκε όταν ο Ερρίκος ο Λέων αρνήθηκε να ακολουθήσει τον ξάδελφο του Φρειδερίκο Α΄ Βαρβαρόσσα στην εκστρατεία του στην Λομβαρδία (1180). Τον Μεσαίωνα την εποχή που κυβερνούσαν ο Οίκος των Σαλίων και το Τευτονικό Τάγμα Γερμανοί μετανάστες εγκαταστάθηκαν ανατολικότερα στην περιοχή που κατοικούσε η Σλαβική φυλή Σορμπς που σταδιακά εκγερμανίστηκε. Η περιοχή αυτή ονομαζόταν παλιότερα Κομητεία του Μάισεν, οι κυβερνήτες του Μάισεν σταδιακά σφετερίστηκαν την ονομασία Σαξονία και ονόμασαν την περιοχή τους Δουκάτο της Σαξονίας (1423). Το αποτέλεσμα ήταν η Σαξονία να αποτελεί στα νεώτερα χρόνια την μεγαλύτερη επαρχία της Ανατολικής Γερμανίας με πρωτεύουσα την Δρέσδη. Η αυθεντική Σαξονία αντίθετα αποτελεί Ομόσπονδο κρατίδιο που βρίσκεται στα βόρεια της Δυτικής Γερμανίας με το όνομα Κάτω Σαξονία.

Θρησκεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαία θρησκεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι θρησκευτικές πρακτικές των Σαξόνων είναι στενά συνδεδεμένες με την πολιτική, τα ετήσια συμβούλια της φυλής ξεκινούσαν με έκκληση στους θεούς. Η διαδικασία με την οποία εκλέγονταν οι δούκες στους πολέμους, με κλήρο δείχνει ότι έδιναν μεγάλη σημασία στην θεία πρόνοια που τους καθοδηγούσε στην λήψη αποφάσεων.[37] Υπήρχαν πολλά τελετουργικά σημεία οι "πυλώνες" που ήταν συνήθως δέντρα ή σκαλοπάτια, ο στόχος τους ήταν να συνδεθεί ο ουρανός με την γη. Ο Καρλομάγνος κατέστρεψε έναν από αυτούς τους πυλώνες στο Έρεσμπουργκ (772) Οι θρησκευτικές πρακτικές των πρώτων Σαξόνων στην Βρετανία φαίνεται από τα ονόματα των θεών και την χρήση του Γερμανικού ημερολογίου. Οι Γερμανικοί θεοί Όντιν, Φρίγκα, Τυρ και Θρουντρ είχαν τόπους λατρείας και ναούς στο Σάσσεξ, το Ουέσσεξ και το Έσσεξ. Ο τρίτος και ο τέταρτος μήνας του χρόνου που αντιστοιχεί στον Μάρτιο και Απρίλιο στο Αρχαίο Αγγλικό ημερολόγιο είχαν τα ονόματα "Χρέθαμοναθ"' και "Εόστρεμοναθ" που αντιστοιχούσαν στο "μήνας της Χρέθα" και "μήνας της Εόστρε". Οι δυο Γερμανίδες θεές λατρευόντουσαν από τους πρώτους Σάξονες στην Βρετανία.[38] Οι Σάξονες πρόσφεραν γλυκά στους θεούς τον "Σόλμονμοναθ" που αντιστοιχούσε στον Φεβρουάριο. Ο "Χάλεγκμοναθ" που αντιστοιχούσε στον Σεπτέμβριο, ο μήνας που γινόταν η σοδειά ονομαζόταν "ιερός μήνας" ή "μήνας των προσφορών".[39] Το Σαξονικό ημερολόγιο ξεκινούσε στις 25 Δεκεμβρίου, ο Δεκέμβριος και ο Ιανουάριος είχαν το όνομα "Γιούλι". Οι Σάξονες γιόρταζαν επίσης σε άγνωστη ημερομηνία την μητέρα των θεών Μόντρα σε μία γιορτή με το όνομα "Νύχτα των Μητέρων".

Εκχριστιανισμός Αγγλοσαξόνων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κατώτερες τάξεις παρέμειναν πιστές στην αρχαία θρησκεία για πολλά χρόνια ακόμα και όταν οι ανώτερες μεταστράφηκαν στον χριστιανισμό. Η μεταστροφή των Σαξόνων στον Χριστιανισμό ξεκίνησε τον 7ο αιώνα με την επίδραση των Γιουτών του Κεντ. Ο Άγιος Βιρίνος απεστάλη στην Βρετανία από την Ρώμη την δεκαετία του 630 για να εκχριστιανίσει τους Δυτικούς Σάξονες, ο πρώτος βασιλιάς που εκχριστιανίστηκε ήταν ο Κινεγκίλς του Ουέσσεξ. Οι Δυτικοί Σάξονες μετά τον εκχριστιανισμό τους βγήκαν από την αφάνεια, από τότε υπάρχουν γραπτές πηγές σχετικά με την ιστορία τους, ο Βιρίνος μετά από έντονες προσπάθειες μπόρεσε να τους εκχριστιανίσει όλους.[40] Η πρώτη επισκοπή που ιδρύθηκε στο Ουέσσεξ είχε έδρα το Ντόρτσεστερ. Ο Γούλφχερ της Μερκίας στους Νότιους Σάξονες εκχριστιάνισε τον Εθελβάχ του Σάσσεξ, ο Άγιος Γουίλφριντ (633 - 709), επίσκοπος της Γιορκ ξεκίνησε τον εκχριστιανισμό του λαού (681), η πρώτη νότια επισκοπή είχε έδρα το Σέλσι. Οι Ανατολικοί Σάξονες αντιστάθηκαν περισσότερο στην διάδοση του χριστιανισμού, η περιοχή τους ήταν έδρα παγανιστικών τελετών.[41] Ο βασιλιάς των Ανατολικών Σαξόνων Σάιμπερτ προσηλυτίστηκε νωρίς στον χριστιανισμό και ίδρυσε επισκοπή με έδρα το Λονδίνο, την μεταστροφή των Ανατολικών Σαξόνων ολοκλήρωσε ο Άγιος Τσαντ τις δεκαετίες του 650 και του 660.

Εκχριστιανισμός ηπειρωτικών Σαξόνων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ηπειρωτικοί Σάξονες εκχριστιανίστηκαν σε μεγάλο βαθμό στα τέλη του 7ου και στις αρχές του 8ου αιώνα από Άγγλους ιεραποστόλους, δυο από αυτούς ο Έβαλντ ο Λευκός και ο Έβαλντ ο Μελανός βρήκαν μαρτυρικό θάνατο από τους χωρικούς.[42] Τους αιώνες που ακολούθησαν οι χωρικοί αντιστάθηκαν σκληρά στην διάδοση του χριστιανισμού, η νέα θρησκεία διαδόθηκε εύκολα μόνο στις ανώτερες τάξεις. Ο Άγιος Λεμπουίν, άλλος ένας Άγγλος ιεραπόστολος πέτυχε την περίοδο 745 - 770 να εκχριστιανίσει σε σημαντικό βαθμό τους Σάξονες ιδιαίτερα στην ανατολική Ολλανδία, έκτισε μία εκκλησία και απέκτησε πολλούς φίλους από την αριστοκρατία. Μερικοί από τους αριστοκράτες τον έσωσαν από το εξαγριωμένο πλήθος σε μία Σύνοδο κοντά στην Βρέμη. Οι κατώτερες τάξεις αρνήθηκαν επίμονα στην διάδοση του χριστιανισμού, παρέμειναν προσκολλημένοι λάτρες της αρχαίας Γερμανικής θρησκείας.[43] Όταν ολοκληρώθηκαν οι Σαξονικοί Πόλεμοι οι Σάξονες ενσωματώθηκαν στο Φραγκικό βασίλειο του Καρλομάγνου, οι χωρικοί εξακολουθούσαν να αντιστέκονται σκληρά στην διάδοση του χριστιανισμού, η βάπτιση τους γινόταν μόνο με την βία. Ο Αλκουίνος της Υόρκης σε μία επιστολή του γράφει :

"Άν ο γλυκός λόγος του Ιησού γινόταν γνωστός με κηρύγματα στην γλώσσα τους σε αυτούς τους βασανισμένους ανθρώπους με τέτοια αποφασιστικότητα όπως η πληρωμή των φόρων θα μπορούσαν και οι ίδιοι να γίνουν πρόθυμοι να βαπτιστούν".[44]

Ο διάδοχος του Καρλομάγνου Λουδοβίκος ο Ευσεβής εφάρμοσε πιστά τις συμβουλές του Αλκουίνου με αποτέλεσμα να ξεκινήσει ο προσηλυτισμός των Φράγκων χωρικών στον χριστιανισμό.[45] Οι κατώτερες τάξεις έκαναν άλλη μία αιματηρή εξέγερση υπέρ του παγανισμού την δεκαετία του 840 την "Στελλίνγκα", εναντίον της αριστοκρατίας που είχε συμμαχήσει με τον αυτοκράτορα Λοθάριο Α΄. Μετά την καταστολή της Στελλίνγκα ο Λουδοβίκος ο Γερμανικός έφερε ιερά κειμήλια από την Ρώμη στην Σαξονία προκειμένου να πείσει τον λαό να ασπαστεί την Καθολική Εκκλησία.[46] Ένας Ανώνυμος Σάξονας ποιητής στον στίχο του "Τα Χρονικά της Βασιλείας του Καρλομάγνου" που έγραψε την περίοδο 888 - 891 υμνούσε τον αυτοκράτορα για την κατάκτηση της Σαξονίας που ενσωματώθηκε στην αυτοκρατορία των Φράγκων και εκχριστιανίστηκε. Ο παγανισμός και οι λατρείες σε αρχαίες θεές όπως η Φρέγια υπήρχαν στους Σάξονες χωρικούς μέχρι τον 12ο αιώνα. Τον 9ο αιώνα οι Σάξονες αριστοκράτες έγιναν φανατικοί οπαδοί του μοναχισμού, δημιούργησαν μοναστικές κοινότητες σαν αντίβαρο στους γύρω παγανιστικούς λαούς όπως οι Σλάβοι στα ανατολικά και οι Βίκινγκ στα βόρεια. Η χριστιανική λογοτεχνία αναπτύχθηκε έντονα στην Παλαιά Σαξονία με την έντονη επίδραση των μοναστικών κοινοτήτων.[47] Ο Καρλομάγνος και ο Λουδοβίκος ο Ευσεβής από την αρχή ζήτησαν την δημιουργία χριστιανικών έργων σε λαϊκή γλώσσα ώστε να προσελκύσει τις κατώτερες Σαξονικές τάξεις που ήταν αρνητικές. Το πρώτο έργο Χέλιαντ σε λαϊκή γλώσσα αποτελούσε μια περιγραφή για την ζωή του Χριστού επικής μορφής, ακολούθησε η μετάφραση σε λαϊκή γλώσσα του πρώτου βιβλίου της Παλαιάς Διαθήκης Γένεσις. Οι δύο Σύνοδοι στην Τουρ (813) και στο Μαίντς (848) που αποφάσισαν να γράψουν όλα τα χριστιανικά βιβλία σε λαϊκή γλώσσα. Το παλιότερο διατηρημένο κείμενο στην Σαξονική διάλεκτο ήταν ένας βαπτιστικός όρκο που χρονολογείται στα τέλη του 8ου και στις αρχές του 9ου αιώνα, όλες οι προσπάθειες έγιναν ώστε να γίνουν κατανοητά τα κείμενα από τις λαϊκές τάξεις.[48]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Springer 2004, σ. 12
  2. Springer 2004, σ. 2004
  3. Springer 2004, σ. 2004
  4. Halsall, Guy, Barbarian Migration and the Roman West 376-568, σσ. 386–392
  5. Haydn Middleton (1 June 2001). Romans, Anglo-Saxons & Vikings in Britain. Heinemann. σ. 7
  6. https://www.lexico.com/definition/saxon
  7. "New times and old stories". Literary Appropriations of the Anglo-Saxons. σ. 111
  8. https://www.merriam-webster.com/dictionary/sassenach
  9. Barber, David W. (1996). Bach, Beethoven And the Boys: Music History as it Ought to be Taught
  10. Suomen sanojen alkupera. Etymologinen sanakirja, R-O. Suomalaisen kirjallisuuden seura, Kotimaisten kielten tutkimuskeskus. 2012. σ. 146
  11. https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Saxony
  12. Schutte, σσ. 22-23
  13. https://archive.org/stream/ptolemysmapsofno00schrich#page/64/mode/2up/search/saxones
  14. https://books.google.gr/books?id=6HCeJU_7SFwC&pg=PA70&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
  15. Haywood, John, Dark Age Naval Power: A Re-Assessment of Frankish and Anglo-Saxon Seafaring ..., σ. 42
  16. John T. Koch (2006). Celtic Culture: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO. σ. 59
  17. Bachrach, σ. 39
  18. Bachrach, σ. 39
  19. Γρηγόριος Τουρώνης, "Ιστορία των Φράγκων", Penguin 1974
  20. Stenton, σ. 12
  21. Francois de Beaurepaire, Les noms des communes et anciennes paroisses de la Manche, editions Picard 1986. σσ. 125 –127
  22. Questions d'histoire de Bretagne (in French). E.N.S.B. 1984. σ. 127
  23. History of the Franks, volume II. Trans. O. M. Dalton, Clarendon Press 1967
  24. Bachrach, σ. 52
  25. Bachrach, σ. 63
  26. Fredegar, IV.54, σ. 66
  27. Albert Dauzat and Charles Rostaing, Dictionnaire etymologique des noms de lieux en France, Librairie Guenegaud 1979. σ. 215
  28. Dauzat and Rostaing, DEN
  29. Louis Guinet, Les emprunts gallo-romans au germanique (du Ier a la fin du Veme siecle), editions Klincksieck 1982
  30. http://www.geopatronyme.com/cgi-bin/carte/famcarte.cgi?nom=lecesne&client=carte
  31. Quelques temoignages de le presence Anglo-Saxonne dans le Calvados, Basse-Normandie (Christian Pilet), in Fruhmittelalterliche Studien (1979), Berlin, New York (Walter de Gruyter) 2009
  32. Des Saxons en Basse-Normandie au VIe siecle ? A propos de quelques decouvertes archeologiques faites recemment dans la basse vallee de l'Orne (C. Lorren) in Studien zur Sachsenforschung 2, 1980
  33. C. Seillier, La Presence germanique en Gaule du Nord au Bas-Empire, Revue du Nord, 1995, Νο 77
  34. "They are much given to devil worship," Einhard said, "and they are hostile to our religion," as when they martyred the Saints Ewald
  35. Benjamin Lieberman (22 March 2013). Remaking Identities: God, Nation, and Race in World History. Rowman & Littlefield Publishers. σ. 53
  36. Benjamin Lieberman (22 March 2013). Remaking Identities: God, Nation, and Race in World History. Rowman & Littlefield Publishers. σ. 53
  37. Goldberg, σ. 474
  38. Stenton, σσ. 97–98
  39. Stenton
  40. Stenton, σσ. 97–98
  41. Stenton, σ. 102
  42. Goldberg, σ. 474
  43. Goldberg
  44. Goldberg, σ. 478
  45. Hummer, σ. 141
  46. Hummer, σ. 143
  47. Goldberg, σ. 477
  48. Hummer, σσ. 138–139

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γρηγόριος Τουρώνης, "Ιστορία των Φράγκων"
  • Bachrach, Bernard S. Merovingian Military Organisation, 481–751. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1971.
  • Goldberg, Eric J. "Popular Revolt, Dynastic Politics, and Aristocratic Factionalism in the Early Middle Ages: The Saxon Stellinga Reconsidered." Speculum, Τόμος. 70,
  • Hummer, Hans J. Politics and Power in Early Medieval Europe: Alsace and the Frankish Realm 600–1000. Cambridge University Press: 2005.
  • Reuter, Timothy. Germany in the Early Middle Ages 800–1056. New York: Longman, 1991.
  • Reuter, Timothy (trans.) The Annals of Fulda. (Manchester Medieval series, Ninth-Century Histories, Volume II.) Manchester: Manchester University Press, 1992.
  • Springer, Matthias (2004), Die Sachsen, Kohlhammer
  • Stenton, Sir Frank M. Anglo-Saxon England. 3rd ed. Oxford University Press, 1971.
  • Wallace-Hadrill, J. M., translator. The Fourth Book of the Chronicle of Fredegar with its Continuations. Connecticut: Greenwood Press, 1960.
  • Thompson, James Westfall. Feudal Germany. 2 vol. New York: Frederick Ungar Publishing Co., 1928.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Saxons της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).