Άψαλος Πέλλας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°53′34″N 22°3′15″E / 40.89278°N 22.05417°E / 40.89278; 22.05417

Άψαλος
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Άψαλος
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚεντρική Μακεδονία
ΔήμοςΑλμωπίας
Γεωγραφία και στατιστική
ΝομόςΠέλλας
Υψόμετρο165
Πληθυσμός1.121 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΔραγομανίτσα

Η Άψαλος είναι ένα από τα μεγαλύτερα χωριά του Δήμου Αλμωπίας και της επαρχίας Αλμωπίας, στο Νομό Πέλλας. Κτισμένο σε υψόμετρο 165 μέτρων, απέχει απόσταση 11 χλμ. από την Αριδαία, 15 χλμ. από την Έδεσσα και 90 χλμ. από το κέντρο της Θεσσαλονίκης. Μέχρι το 1926, ήταν γνωστό ως Δραγομανίτσα ή Δραγουμάνιτσα ή Δραγομάντσι[1].

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προϊστορική εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην περιοχή έχουν ανακαλυφθεί δύο προϊστορικοί οικισμοί και ταφικός τύμβος της Εποχής του Χαλκού, που ανασκάφθηκαν το 1997 και 2000-2001 αντίστοιχα. Το 2009, κατά τη διάρκεια έρευνας που διενεργήθηκε από αρχαιολόγους της ΙΖ' ΕΠΚΑ, εντοπίστηκε ένα στρώμα πάχους 40-60 εκ., από το οποίο περισυλλέχθηκε μεγάλος αριθμός λίθινων εργαλείων, όπως φολίδες από πυριτόλιθο, κρουστήρες και κροκάλες με αποτυπώματα επίκρουσης. Πρόκειται για ευρήματα της Μεσολιθικής Εποχής (10.000-7.000 π.Χ.), εποχή κατά την οποία ο άνθρωπος ήταν ακόμη κυνηγός και τροφοσυλλέκτης και ζούσε σε εποχικούς καταυλισμούς, που βρίσκονταν κατά κανόνα κοντά σε ρέματα, ποτάμια ή λίμνες. Με τα ευρήματα αυτά τεκμηριώνεται η αδιάκοπη κατοίκηση της Αψάλου από τη Μεσολιθική έως και την Εποχή Χαλκού από ντόπιο πληθυσμό.[2]

Αρχαία πόλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το σημερινό όνομα του χωριού προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων "άπτομαι" και "αλς", διότι ήταν παράκτια περιοχή κατά την αρχαιότητα, σχηματίζοντας λιμνοθάλασσα.[3]

Λίγο πιο έξω από το χωριό βρίσκεται η αρχαία πόλη της Aψάλου, τα ευρήματα της οποίας χρονολογούνται κατά τους ελληνιστικούς χρόνους.

20ός αιώνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι χριστιανοί κάτοικοι του χωριού εγκαταστάθηκαν στην Άψαλο με την Μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών, οπότε και υπήρχε πληθυσμός 1210 κατοίκων[4]: Μικρασιάτες από τη Νικομήδεια, Πόντιοι από την Τραπεζούντα και Θράκες, ενώ το 1945 εγκαταστάθηκαν και οικογένειες Βλάχων.[3]

Άποψη του χωριού από ψηλά .

Έχει πραγματικό πληθυσμό 1.121 κατοίκων, οι οποίοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Στο χωριό υπάρχει μεγάλο δημοτικό και ολοήμερο σχολείο, νηπιαγωγείο, γήπεδο ποδοσφαίρου με σκεπασμένες κερκίδες, αγροτικό ιατρείο, φαρμακείο και πολλά καταστήματα. Ο κεντρικός δρόμος του χωριού (Σκύδρας-Αψάλου-Όρμας, επαρχιακή οδός 2 του Ν. Πέλλης) πλαισιώνεται από πολλές καφετέριες, καφενεία, ταβέρνες και χώρους συνεστίασης. Επίσης, στην Άψαλο λειτουργεί ένας Λαογραφικός σύλλογος Ποντίων που προσπαθεί να διασώσει παλιά ήθη και έθιμα των Ποντίων Αψαλιωτών.[5]

Υπάρχουν επίσης και δύο εκκλησίες ο Προφήτης Ηλίας και ο Άγιος Αθανάσιος.

Παλιά λειτουργούσε στο χωριό και οικοκυρική σχολή, όπου μάθαιναν οι γυναίκες επεξεργασία και μεταποίηση γάλακτος.Αρχείο:Οικοκυρική Σχολή.jpg

Μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε κοντινή απόσταση από την Άψαλο βρίσκεται η Επαρχιακή οδός 1 του Νομού Πέλλας, η οποία την συνδέει με την Αριδαία και την Έδεσσα. Με αυτήν, η Άψαλος συνδέεται με τρεις ισόπεδους κόμβους. (βλ. χάρτης)

Υπάρχει επίσης και η επαρχιακή οδός 2, η οποία την συνδέει με την Σκύδρα και την Όρμα, και που διέρχεται εντός του οικισμού.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Πανδέκτης
  2. «Μεσολιθικός καταυλισμός στην Άψαλο του Δήμου Αριδαίας». Ιστότοπος Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού. 3 Σεπτεμβρίου 2010. 
  3. 3,0 3,1 «DIMOTIKO SHOLEIO APSALOU». dim-apsal.pel.sch.gr. Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2020. 
  4. «Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ), έτος 1928». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2012. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουνίου 2012. 
  5. «Άψαλος: Το πεδινό κεφαλοχώρι της Πέλλας». Μαρία Ηλιάκη. 7 Απριλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2020. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]