Κύριοι δρόμοι της Ελλάδας

Αρίθμηση δικτύου αυτοκινητοδρόμων

Ως κύριοι δρόμοι της Ελλάδας εννοούνται οι οδικοί άξονες με σημαντική αξία για τις οδικές μεταφορές σε εθνικό επίπεδο: οι αυτοκινητόδρομοι και οι εθνικές οδοί. Οι δύο αυτές κατηγορίες δρόμων είναι διακριτές ως προς τις προδιαγραφές κατασκευής τους. Οι αυτοκινητόδρομοι ακολουθούν κατά κανόνα κατασκευαστικά πρότυπα υψηλότερης ποιότητας σε σχέση με τις εθνικές οδούς. Για παράδειγμα, ένας τυπικός αυτοκινητόδρομος αποτελείται από τέσσερις ή τρεις λωρίδες (τρεις ή δύο κυκλοφορίας και μία εκτάκτου ανάγκης σε κάθε κατεύθυνση), με διαζώματα στο κέντρο και στις πλευρές. Σε αντίθεση ένας εθνικός δρόμος, αν και σημαντικότερος από έναν τοπικό, μπορεί να είναι όμοιος κατασκευαστικά με αυτόν, π.χ. δύο λωρίδων, μίας για κάθε κατεύθυνση κυκλοφορίας, χωρίς διαζώματα. Επιπρόσθετα όσον αφορά τις διαφορές στην λειτουργία και συντήρηση μεταξύ των δύο τύπων, οι αυτοκινητόδρομοι συντηρούνται συχνά, με ένα αυστηρό πρόγραμμα και σε προληπτική βάση, από μία διαμορφωμένη ειδικά για αυτό το σκοπό αρχή. Εν αντιθέσει για την καλή κατάσταση των εθνικών οδών άμεσος υπεύθυνος είναι το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (Υ.Π.Ε.Κ.Α, πρώην Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε) ή οι επιμέρους νομαρχίες από τις οποίες διέρχεται ο δρόμος.

Αυτοκινητόδρομοι

Κόμβος (οδικό σήμα)

Αυτοκινητόδρομος (οδικό σήμα)

Η κατασκευή δικτύων αυτοκινητοδρόμων στην Ελλάδα ξεκίνησε σχετικά πρόσφατα. Το πρώτο τμήμα αυτοκινητοδρόμου που κατασκευάστηκε είναι αυτό που ενώνει τις δύο μεγαλύτερες πόλεις της Ελλάδας, την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, με εξαίρεση τα τμήματα στον Μαλιακό Κόλπο και στην Κοιλάδα των Τεμπών. Ακολούθησε η δημιουργία ενός αυτοκινητοδρόμου που θα "ενώνει" το ανατολικό άκρο της χώρας, τον Έβρο, με το δυτικό τη Θεσπρωτία. Ο αυτοκινητόδρομος αυτός ονομάστηκε Εγνατία Οδός, εξαιτίας της ύπαρξης ενός παραπλήσιου δρόμου στα ρωμαϊκά χρόνια, ο οποίος ένωνε τις δύο πρωτεύουσες: Ρώμη και Κωνσταντινούπολη. Η ανάγκη για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου κεντρικού άξονα που θα ενώνει τις τρεις μεγαλύτερες πόλεις (Πάτρα, Αθήνα, Θεσσαλονίκη) με τους Ευζώνους και την υπόλοιπη Ευρώπη - Κεντρικός Άξονας ΠΑΘΕ -, αλλά κι ενός δυτικού άξονα, που θα ενώνει την Αλβανία με τα Ιωάννινα, την Πάτρα και την Καλαμάτα, κατα μήκος του Ιονίου Πελάγους έγινε επιτακτική. Έτσι, κατά την τελευταία πενταετία αρκετές Εθνικές Οδοί της Ελλάδας παραχωρήθηκαν σε ιδιωτικές εταιρίες με σκοπό να εκσυγχρονιστούν ή να μετατραπούν σε δρόμους ταχείας κυκλοφορίας χωρίς την οικονομική επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού. Επικράτησε αυτοί οι οδικοί άξονες να αποκτούν μια ονομασία, όπως και στην περίπτωση της Εγνατίας Οδού. Οι κύριοι αυτοκινητόδρομοι ακολουθούν αρίθμηση με έναν αριθμό (μονάδα), ενώ οι δευτερεύοντες ή κλάδοι τους με δύο (δεκάδα) (με εξαίρεση τον Α90)

Στην σηματοδότηση τον Ελληνικών αυτοκινητοδρομων χρησιμοποείται η γραμματοσειρά DIN 1451.

Κατάλογος σημαντικότερων αυτοκινητοδρόμων σύμφωνα με απόφαση του 2008

Αριθμός	Σήμα	Διαδρομή	Οδικός άξονας (εταιρεία παραχώρησης)	Τμήματα υπό κατασκευή (ή μελέτη)
Α1		Εύζωνοι- Θεσσαλονίκη - Κατερίνη - Λάρισα - Λαμία - Αθήνα - Πειραιάς	Εγνατία Οδός ΑΕ, Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου ΑΕ, Νέα Οδός ΑΕ,	Κόλπος Μαλιακού, Κοιλάδα Τεμπών (υπό μελέτη:Χαλάστρα - Εύζωνοι)
Α11		Σχηματάρι - Χαλκίδα	Νέα Οδός ΑΕ	-
Α12		Βελεστίνο - Βόλος		(υπό μελέτη αναβάθμιση της υπάρχουσας Εθνικής Οδού)
Α13		Θήβα - Ελευσίνα		(υπό μελέτη)
Α2		Ηγουμενίτσα- Ιωάννινα - Γρεβενά - Κοζάνη - Βέροια - Θεσσαλονίκη - Καβάλα - Ξάνθη - Κομοτηνή - Αλεξανδρούπολη- Κήποι Έβρου	Εγνατία Οδός	-
Α25		Προμαχώνας - Σέρρες - Θεσσαλονίκη - Νέα Ποτίδαια		Σιδηρόκαστρο-Α/Κ Πετριτσίου, Στρυμονικό-Λευκώνας - Α/Κ Χριστού, Νέα Μουδανιά - Νέα Ποτίδαια - Κασσανδρεία
Α27		Κοζάνη-Πτολεμαΐδα-Φλώρινα-Νίκη		Φλώρινα-Νίκη (υπό μελέτη:Φλώρινα-Πτολεμαΐδα)
Α29		Σιάτιστα - Καστοριά - Ιεροπηγή - Κρυσταλλοπηγή		Κορομηλιά- Ιεροπηγή- Κρυσταλλοπηγή
Α3		Παναγιά Τρικάλων - Καλαμπάκα - Τρίκαλα - Καρδίτσα - Λαμία	Κεντρική Οδός	Παναγιά Τρικάλων-Λαμία
Α4		Τρίκαλα - Λάρισα		Α/Κ Αμυγδαλέας - Ραχούλας - Μάνδρας και Α/Κ Ζάρκου
Α5		Κακαβιά - Ιωάννινα - Άρτα - Αμφιλοχία - Αγρίνιο - Μεσολόγγι - Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου	Ιονία Οδός (Νέα Οδός ΑΕ)	Αντίρριο-Κεφαλόβρυσο, Κουβαράς-Αμφιλοχία-Σελλάδες, Φιλιππιάδα-Ιωάννινα
Α52		Αμβρακία-Άκτιο-Πρέβεζα		Αμβρακία-Άκτιο
Α6		Ελευσίνα- Ασπρόπυργος - Άνω Λιόσια - Ηράκλειο - Αμαρούσιο - Γέρακας - Παλλήνη - Κορωπί- Μαρκόπουλο	Αττική Οδός	-
Α7		Κόρινθος- Τρίπολη - Μεγαλόπολη- Καλαμάτα	Ανατολική Οδός Πελοποννήσου Μωρέας ΑΕ	Παραδείσια - Καλαμάτα
Α71		Λεύκτρο - Σπάρτη		Λεύκτρο-Σπάρτη
Α8		Ελευσίνα- Μέγαρα- Κόρινθος- Αίγιο- Ρίο	Ολυμπία Οδός	Κόρινθος-Ρίο
Α9		Ρίο- Πάτρα- Πύργος Ηλείας- Τσακώνα Μεσσηνίας	Ολυμπία Οδός	Μιντιλόγλι (Πάτρα) - Τσακώνα
Α90		Κίσσαμος - Χανιά -Ρέθυμνο -Ηράκλειο - Άγιος Νικόλαος- Σητεία	Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ)	(υπό μελέτη)

Εταιρείες και χάρτες

Το δίκτυο αυτοκινητοδρόμων το Μάρτιο του 2012

• Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου ΑΕ Χάρτης
• Νέα Οδός
• Εγνατία Οδός Χάρτης
• Κεντρική οδός Χάρτης
• Αττική Οδός ΑΕ Χάρτης
• Μωρέας ΑΕ Χάρτης
• Ολυμπία Οδός ΑΕ Χάρτης

Εθνικές οδοί

Οδός ταχείας κυκλοφορίας (οδικό σήμα)

Κόμβος (οδικό σήμα)

Ο παρών κατάλογος των εθνικών οδών της Ελλάδας απεικονίζει την κατάσταση όπως ήταν κατά το έτος 1998. Μικρές εξαιρέσεις υπάρχουν σε περιπτώσεις οδών που δεν είχαν κατασκευαστεί ακόμη τότε (π.χ.: το τμήμα Λαμία-Στυλίδα-Αλμυρός-Βελεστίνο-Λάρισα της Εθνικής Οδού 1, του οποίου η κατασκευή ολοκληρώθηκε αργότερα). Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι την εποχή σύνταξης του αρχικού καταλόγου, το 1963, πολλά τμήματα των εθνικών οδών δεν ήταν καν ασφαλτοστρωμένα.

Το 1998 εκδόθηκε από την ΕΣΥΕ κατάλογος με τίτλο Μητρώο Εθνικών Οδών με στόχο τη συμπλήρωση και επικαιροποίηση της υπουργικής απόφασης του 1963. Οι διαφορές μεταξύ των δύο καταλόγων είναι αξιοσημείωτες, καθώς στο μεσοδιάστημα κατασκευάστηκαν δεκάδες χιλιόμετρα καινούριων οδών εθνικής σημασίας. Π.χ. ο αυτοκινητόδρομος (ν.ε.ο.) Κατερίνης - Κλειδίου - Χαλάστρας - Θεσσαλονίκης και ο αυτοκινητόδρομος Κορίνθου - Νεμέας - Τρίπολης.

Κατάλογος εθνικών οδών σύμφωνα με την απόφαση του 1963

Αριθμός	Σήμα	Διαδρομή
1		Αθήνα - Δεκέλεια - Αταλάντη - Καμένα Βούρλα - Θερμοπύλες - Λαμία - Στυλίδα - Αλμυρός - Βελεστίνο - Λάρισα - Τέμπη - Κατερίνη - Αλεξάνδρεια - Ν. Χαλκηδόνα - Γέφυρα - Πολύκαστρο - Εύζωνοι.
2		Κρυσταλλοπηγή (σύνορα με Αλβανία) - Βατοχώρι - Πισοδέρι - Φλώρινα - Έδεσσα - Γιαννιτσά - Νέα Χαλκηδόνα - Θεσσαλονίκη - Λαγκαδίκια - Αμφίπολη - Καβάλα - Τοξότες - Ξάνθη - Πόρτο Λάγος - Κομοτηνή - Μέση - Αλεξανδρούπολη - Φέρρες - Αρδάνιο - Γέφυρα Έβρου.
3		Ελευσίνα - Θήβα - Λιβαδειά - Μπράλλος - Λαμία - Φάρσαλα - Λάρισα - Τύρναβος - Ελασσόνα - Σέρβια - Κοζάνη - Πτολεμαΐδα - Βεύη - Φλώρινα - Νίκη (σύνορα).
4		Αλεξάνδρεια - Βέροια - Καστανιά - Πολύμυλος - Κοζάνη.
5		Ρίο - Αντίρριο - Μεσολόγγι - Αγρίνιο - Αμφιλοχία - Άρτα - Φιλιππιάδα - Ιωάννινα.
6		Βόλος - Λάρισα - Τρίκαλα - Καλαμπάκα - Γέφυρα Μουργκάνι - Κατάρα - Μέτσοβο - Ιωάννινα - Ηγουμενίτσα.
7		Κόρινθος - Νεμέα - Άργος - Τρίπολη - Μεγαλόπολη - Καλαμάτα.
8		Αθήνα - Κόρινθος - Ξυλόκαστρο - Δερβένι - Αίγιο - Ρίο - Πάτρα.
9		Πάτρα - Κάτω Αχαΐα - Λεχαινά - Πύργος - Ζαχάρω - Κυπαρισσία - Πύλος - Μεθώνη.
12		Θεσσαλονίκη - Σέρρες- Μεσορράχη- Δράμα- Καβάλα.
13		Κατερίνη - Άγιος Δημήτριος - Ελασσόνα.
14		Δράμα - Παρανέστι- Σταυρούπολη- Ξάνθη.
15		Γέφυρα Μουργκάνι - Γρεβενά - Μπάρα - Νεάπολη - Καστοριά - Τρίγωνο - Άγιος Γερμανός.
16		Θεσσαλονίκη - Αρναία - Ιερισσός.
17		Ιωάννινα - Δωδώνη.
18		Εθνική Οδός 21- Καναλάκι- Παραμυθιά- Μενίνα.
20		Κοζάνη - Μπάρα - Νεάπολη - Τσοτύλι - Πεντάλοφος - Επταχώρι - Κόνιτσα - Καλπάκι - Ιωάννινα.
21		Φιλιππιάδα - Πρέβεζα.
22		Καλπάκι - Κακαβιά (Αλβανία).
24		Κέρκυρα - Παλαιοκαστρίτσα.
25		Κέρκυρα - Γύρος Αχιλλείου.
26		Ελασσόνα - Δεσκάτη - Καρπερό.
27		Άμφισσα - Μπράλλος.
28		Οδός Αεροδρομίου Λάρισας.
29		Στενή - Όσιος Λουκάς.
30		Άρτα - Βουλγαρέλι - Τρίκαλα - Καρδίτσα - Νέο Μοναστήρι - Φάρσαλα - Μικροθήβες - Αγχίαλος - Βόλο.
31		Αίγιο - Φτέρη - Καλάβρυτα.
33		Πάτρα - Τριπόταμο - Λεβίδι.
34		Βόλος - Νεοχώρι - Τσαγκαράδα - Χορευτό.
35		Ζάκυνθος - Κερί.
36		Μυτιλήνη - Καλλονή.
38		Λαμία - Καρπενήσι - Αγρίνιο - Θέρμο.
39		Τρίπολη - Σπάρτη - Γύθειο.
40		Οδός Αεροδρομίου Αγρινίου.
42		Αμφιλοχία - Βόνιτσα - Λευκάδα.
44		Θήβα - Χαλκίδα - Αλιβέρι - Λέπουρα.
46		Οδός Αεροδρομίου Τανάγρας.
48		Λιβαδειά - Αράχοβα - Δελφοί - Άμφισσα - Λιδωρίκι - Ναύπακτος - Αντίρριο.
50		Αργοστόλι - Σάμη.
51		Αρδάνιο - Διδυμότειχο - Ορεστιάδα - Καστανιές - Τουρκικά σύνορα.
53		Αλεξανδρούπολη - Αισύμη - Δέρειο - Βουλγαρικά σύνορα.
54		Αθήνα - Σταυρός - Ραφήνα.
55		Ξάνθη- Εχίνος- Βουλγαρικά σύνορα.
56		Αθήνα - Πειραιάς.
57		Δράμα - Κάτω Νευροκόπι - Βουλγαρικά σύνορα.
58		Οδός Αεροδρομίου Ελευσίνας.
59		Μεσορράχη - Αμφίπολη.
60		Οδός Αεροδρομίου Μεγάρων.
62		Σάμος - Λιμένας Καρλοβασίου.
63		Σέρρες - Σιδηρόκαστρο - Προμαχώνας.
64		Κάτω Αχαΐα - Άραξος.
65		Εθνική Οδός 2 (στη Θεσσαλονίκη)- Κιλκίς.
66		Εθνική Οδός 7 (στο σιδηροδρομικό σταθμό Νεμέας)- Νεμέα - Ψάρι - Σκοτεινή - Κανδήλα - Λεβίδι.
67		Οδός Αερολιμένα Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη).
68		Φίχτια - Μυκήνες.
69		Λιμένας - Λιμενάρια Θάσου.
70		Άργος - Ναύπλιο - Θέατρο Επιδαύρου - Παλαιά Επίδαυρος.
71		Οδός Αεροδρομίου - Νέας Αγχιάλου.
72		Οδός Αεροδρομίου Τριπόλεως.
74		Τρίπολη - Λεβίδι - Βυτίνα - Ολυμπία - Βαρβάσαινα - Πύργος.
75		Καλλιμασιά - Χίος - Καρδάμυλα.
76		Μεγαλόπολη - Ανδρίτσαινα - Ναός Επικουρείου Απόλλωνος.
77		Χαλκίδα - Ιστιαία - Αιδηψός.
78		Οδός Αεροδρομίου Ανδραβίδας.
79		Άγιος Μερκούριος - Σκάλα Ωρωπού.
80		Οδός Αεροδρομίου Άρεως.
81		Άνοιξη - Καπανδρίτι - Κάλαμος - Αμφιαράεον.
82		Σπάρτη - Καλαμάτα - Μεσσήνη - Βελίκα - Χατζή - Πύλος.
83		Αθήνα - Κηφισιά - Άνοιξη - Μαραθώνας - Ραφήνα.
84		Σπάρτη - Μυστράς.
85		Ραφήνα - Πόρτο Ράφτη - Λαύριο.
86		Κροκεές - Μολάοι - Μονεμβασιά.
87		Γλυκά Νερά - Παλλήνη - Χριστούπολη - Σπάτα.
88		Οδός Αεροδρομίου Μαριτσών.
89		Σταυρός - Παιανία - Μαρκόπουλο - Λαύριο - Προέκταση προς Κ. Ποσειδωνία - Σούνιο.
90		Καστέλλι - Χανιά - Ρέθυμνο - Ηράκλειο - Άγιος Νικόλαος - Σητεία.
91		Αθήνα - Λεωφόρος Συγγρού - Γλυφάδα - Βουλιαγμένη - Βάρκζα - Λαγονήσι - Σαρωνίδα - Παλ. Φώκαια - Σούνιο - Προέκταση προς Κ. Ποσειδωνία - Λαύριο.
92		Οδός Αεροδρομίου Καστελλίου.
94		Οδός Αεροδρομίου Σούδας.
95		Ρόδος - Κολύμπια - Λίνδος.
97		Ηράκλειο - Φαιστός - Αγία Γαλήνη.
99		Ηράκλειο - Αρκαλοχώρι.

Κατάλογος επιπλέον εθνικών οδών σύμφωνα με το Μητρώο Εθνικών Οδών του 1998

Όνομα	Σήμα	Διαδρομή
8α		Ελευσίνα- Μέγαρα- Κινέτα- Άγιοι Θεόδωροι- Λουτράκι- Κόρινθος- Κιάτο- Ξυλόκαστρο- Δερβένι- Ακράτα- Διακοπτό- Αίγιο- Λόγγος- Ρίο- Πάτρα
16α		Εθνική Οδός 16- Πολύγυρος.
34α		Βόλος- Πορταριά- Χορευτό.
111		Αγία Τριάδα Σιμοπούλου- Λάμπεια- Λάλας- Αρχαία Ολυμπία.

Ευρωπαϊκές οδοί

Το διεθνές δίκτυο Ε-οδών είναι ένα σύστημα σύνδεσης των κύριων οδών που διασχίζουν τα ευρωπαϊκά κράτη, από το οποίο προκύπτουν ενιαίες ενδοευρωπαϊκές διαδρομές (ευρωπαϊκές οδοί, συντμ. Ε-οδοί). Η αρίθμησή τους γίνεται με το γράμμα «Ε» συνοδευόμενο από διψήφιο ή τριψήφιο αριθμό, για τη δε σήμανσή τους χρησιμοποιούνται πράσινα ορθογώνια οδικά σήματα με χαρακτηριστικά στρογγυλεμένες γωνίες.

Συνήθως μία ευρωπαϊκή διαδρομή περιλαμβάνει εθνικές οδούς διαφόρων κρατών, υπάρχουν όμως και κάποιες που περιορίζονται στο έδαφος μιας μόνο χώρας (π.χ. η Ε92 που συνδέει την Ηγουμενίτσα με το Βόλο). Συχνά επίσης δεν περιορίζονται αποκλειστικά σε χερσαία διαδρομή, αλλά συμπεριλαμβάνουν και θαλάσσια τμήματα που εξυπηρετούνται από οχηματαγωγά πλοία.

Αριθμός	Σήμα	Διαδρομή (στην Ελλάδα)
E55		Ηγουμενίτσα-Πρέβεζα-Ρίο-Πύργος-Καλαμάτα
E65		Νίκη-Κοζάνη-Λάρισα-Δομοκός-Λαμία-Άμφισσα-Ρίο-Αίγιο-Κόρινθος-Τρίπολη-Καλαμάτα-Κίσσαμος-Χανιά
E75		Εύζωνοι-Θεσσαλονίκη-Πειραιάς-Χανιά-Σητεία
E79		Προμαχώνας - Σέρρες - Θεσσαλονίκη - Νέα Ποτίδαια
E90		Ηγουμενίτσα-Θεσσαλονίκη-Αλεξανδρούπολη
E92		Ηγουμενίτσα-Ιωάννινα-Τρίκαλα -Λάρισα-Βόλος
E94		Κόρινθος-Μέγαρα-Αθήνα-Σαρωνικός
E962		Ελευσίνα-Θήβα

Πηγές

• ΓΓΔΕ:Ελληνικό Διευρωπαϊκό Δίκτυο
• Απόφαση υπουργού Δημοσίων Έργων, αριθμός Γ. 25871. Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, Τεύχος Β', αριθμός φύλλου 319, 23/7/1963.
• Μητρώο Εθνικών Οδών, ΕΣΥΕ, 1998.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων
• Γενική Γραμματεία Δημοσίων Έργων
• Ελληνικό Οδικό Δίκτυο