Φάρσαλα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 39°17′31″N 22°23′10″E / 39.2919°N 22.3861°E / 39.2919; 22.3861

Φάρσαλα
Πόλη
Χαρακτικό του S. Pomardi, 19ου αι.
Φάρσαλα στον χάρτη: Ελλάδα
Φάρσαλα
Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Γεωγραφικό διαμέρισμα Θεσσαλία
Περιφέρεια Θεσσαλίας
Νομός Λάρισας
Διοίκηση
 • Δήμαρχος Άρης Καραχάλιος
Υψόμετρο 160μ. μ
Πληθυσμός 9.298 (2011)
Ταχυδρομικός κώδικας 403 00
Τηλεφωνικός κωδικός 24910-
Ιστοσελίδα http://www.farsala.gov.gr
Το ανάγλυφο των Φαρσάλων, ένα από τα αρχαιότερα τεκμήρια ελληνικής τέχνης. (Μουσείο του Λούβρου αρ. Ma 701)

Τα Φάρσαλα γνωστή στην αρχαιότητα ως Φάρσαλος είναι ημιορεινή κωμόπολη του νομού Λάρισας και βρίσκεται στο νότιο άκρο του νομού, στην άκρη του θεσσαλικού κάμπου, στις βόρειες απολήξεις του Ναρθακίου όρους, 45 χλμ. νότια της Λάρισας. Χτισμένη στη φυσική οδό που συνδέει τη Θεσσαλία με την νότια Ελλάδα, η πόλη υπήρξε πολλές φορές πέρασμα δυνάμεων είτε προς τον νότο είτε προς τον βορρά, αλλά και πεδίο ιστορικών συγκρούσεων, σημαντικότερη απο τις οποίες είναι αυτή που έγινε το 48 π.Χ. μεταξύ του Ιουλίου Καίσαρα και του Πομπήιου, με νικητή το πρώτο, στον εμφύλιο πόλεμο της Ρώμης.[1]

Είναι διοικητικό, οικονομικό και αγροτικό κέντρο της ομώνυμης επαρχίας. Οι κάτοικοι ασχολούνται με την γεωργία, κυρίως με την καλλιέργεια βαμβακιού, την κτηνοτροφία, ενώ πολλοί απασχολούνται και στις τοπικές μονάδες επεξεργασίας των αγροτικών προϊόντων, όπως για παράδειγμα στην κλωστοϋφαντουργία. Γνωστό προϊόν των Φαρσάλων είναι ο τοπικός "σαπουνέ" χαλβάς.

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Oι κάτοικοι του Δήμου Φαρσάλων, σύμφωνα με την απογραφή του 2001, ήταν 10.812, ενώ της πόλης των Φαρσάλων 9.801. Στις απογραφές των ετών 1991 και 1981, οι κάτοικοι της πόλης των Φαρσάλων ήταν 8.413 και 7.094, αντίστοιχα. Ο πραγματικός πληθυσμός της πόλης υπολογίζεται σήμερα(2006),με βάση αντικειμενικά στοιχεία (λ.χ. μαθητές δημοτικών σχολείων, συνδέσεις ύδρευσης, τηλέφωνα και παροχές ρεύματος) σε 14.000 κατοίκους, περίπου καθώς κατά την διενέργεια της τελευταίας απογραφής μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ιδίως Σαρακατσάνοι και Βλάχοι, μετέβη στα χωριά καταγωγής του (στις περιοχές Ασπροποτάμου Καλαμπάκας, Αργιθέας και Αγράφων Καρδίτσας καθώς και σε χωριά της επαρχίας Φαρσάλων) και απογράφηκε εκεί. Ενδεικτικά αναφέρεται η περίπτωση των χωριών Χαλίκι και Ανθούσα Ασπροποτάμου καθώς και τα χωριά Καστράκι και Άγιος Αντώνιος Φαρσάλων, τα οποία ενώ είναι ακατοίκητα όλο το χρόνο εμφανίζονται στην τελευταία απογραφή το καθένα τους με πληθυσμό εκατοντάδων κατοίκων, που κατοικούν μόνιμα στα Φάρσαλα. Αποτέλεσμα της συμπεριφορά αυτής είναι να μην αποτυπώνεται ο πραγματικός πληθυσμός της πόλης και να μην χρηματοδοτείται ανάλογα με τις ανάγκες της η πόλη καθώς και ο Δήμος. Ενδεικτικά αναφέρεται πως η χρηματοδότηση του έργου της αποχέτευσης με συμμετοχή του την δημοσίου δεν επιτεύχθηκε λόγω της συμπεριφοράς αυτής των μόνιμων κατοίκων που ενεργούν σαν να είναι "φιλοξενούμενοι" στην πόλη.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαιότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πόλη είναι χτισμένη στους πρόποδες ενός λόφου, του Ναρθακίου όρους, με υψόμετρο 160 μέτρα. Αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν την αδιάλειπτη κατοίκηση της τοποθεσίας ήδη από την Νεολιθική εποχή. Ακόμη και σήμερα είναι ορατά τα Κυκλώπεια τείχη που προστάτευαν την πόλη. Υπάρχει επίσης και ένας θολωτός τάφος της περιόδου αυτής.

Στα ιστορικά χρόνια, η πόλη είναι γνωστή με το όνομα Φάρσαλος. Κατά τους Περσικούς πολέμους συμμάχησε με τους Αθηναίους. Αρχοντικό γένος της πόλης ήταν το γένος των Εχεκρατιδών. Στις αρχές του 4ο π.Χ. αιώνα η πόλη αποτέλεσε μέλος του Θεσσαλικού Κοινού. Αργότερα ενσωματώθηκε στο βασίλειο της Μακεδονίας, κατά την βασιλεία του Φιλίππου Β'. Η ευρύτερη περιοχή έγινε θέατρο συγκρούσεων τόσο μεταξύ Αιτωλών και Θεσσαλών ενάντια στους Μακεδόνες, όσο και κατά τον Β΄ και Γ΄ Μακεδονικό πόλεμο. Μετά την κατάλυση του Μακεδονικού βασιλείου από την Ρωμαϊκή Δημοκρατία, η Φάρσαλος πέρασε στην ρωμαίκή κυριαρχία. Η ευρύτερη περιοχή υπέστη καταστροφές κατά την διάρκεια των Ρωμαϊκών εμφυλίων, είτε λόγω των διερχόμενων στρατευμάτων, είτε λόγω Θρακών και άλλων μισθοφόρων που υπηρετούσαν στους στρατούς του εμφυλίου. Το 48 π.Χ. στην πεδιάδα των Φαρσάλων, ο Ιούλιος Καίσαρας νίκησε τον Πομπήιο, στην ομώνυμη μάχη, την Μάχη των Φαρσάλων.

Ο Στράβων, ιστορικός και γεωγράφος, αναφέρει δύο πόλεις, τον Παλαιφάρσαλο και τον Φάρσαλο, στα ιστορικά χρόνια. Η δήλωσή του ότι το Θετίδειον, ο ναός στα νότια της Σκοτούσσης, ήταν “κοντά στους δυο Φαρσάλους, τον παλαιό και τον νέο”, ίσως να σημαίνει ότι οι δύο πόλεις δεν ήταν διπλανές. Αν και η μάχη του 48 π.Χ. ονομάζεται η Μάχη των Φαρσάλων, τέσσερεις αρχαίοι συγγραφείς – ο γραφέας του Bellum Alexandrinum (48.1), ο Frontinus (Strategemata 2.3.22), ο Eutropius (20), και ο Orosius (6.15.27) – τοποθετούν τη μάχη κατηγορηματικά κοντά στον Παλαιφάρσαλο. Το 198 π.Χ. ο Φίλιππος E' είχε λεηλατήσει τον Παλαιφάρσαλο (Livy 32.13.9). Αν η νέα πόλη είχε βρεθεί διπλανή στην παλαιά, ο Φίλιππος θα είχε λεηλατήσει και τις δυο πόλεις, και ο Livy θα είχε γράψει “Φάρσαλο” αντί για “Παλαιφάρσαλο”. Ο άγγλος ιστορικός ο F. L. Lucas έχει αποδείξει (Annual of the British School at Athens, XXIV, 1919-21) ότι η Μάχη των Φαρσάλων έλαβε χώρα βόρεια του ποτάμου Ενιπέως, κοντά στο σημερινό χωριό της Κρήνης (η πρώην Δρίσκολη), και ο αμερικανός αρχαιολόγος ο John D. Morgan (“Palae-pharsalus – the Battle and the Town”, The American Journal of Archaeology, Vol. 87, 1, Jan. 1983), υποστηρίζει ότι η Κρήνη είναι χτισμένη στη θέση του Παλαιφαρσάλου, όπου ο αρχαίος δρόμος από τη Λάρισα έβγαινε από τους λόφους στη βόρεια πλευρά της πεδιάδας των Φαρσάλων

Το αρχαίο νόμισμα των Φαρσάλων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαίο ημίδραχμο των Φαρσάλων. 5ος αι. π.Χ.

Τα Φάρσαλα είχαν κόψει νόμισμα, και μερικά αρχαία κέρματα έχουν διασωθεί.[2]

  • Το αργυρό Αιγινίτηκο ημίδραχμο των Φαρσάλων του 5ου αι. π.Χ. απεικονίζει το δεξί προφίλ της προτομής της Αθηνάς. Φοράει σκουλαρίκια και περιδέραιο, ενώ την κεφαλή στολίζει Αττικό κράνος με λοφίο και φίδια. Η πίσω όψη φέρει την επιγραφή Φ ΑR στο δεξιό άκρο και με κατεύθυνση από επάνω προς τα κάτω και απεικονίζει την κεφαλή αλόγου από τα δεξιά. Το κέρμα έχει διάμετρο 15 χιλ. και ζυγίζει 3,38 γραμ..[2]

Απελευθέρωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μάχη των Φαρσάλων από τον Γεώργιος Ροϊλο (1867-1928).

Τα Φάρσαλα που επί τουρκοκρατίας ονομάζονταν Τσατάλτζα, απελευθερώθηκαν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1881, όταν ενώθηκε η Θεσσαλία στο Ελληνικό Βασίλειο. Τότε γνώρισαν νέα περίοδο άνθησης. Κατά τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, σφοδρή μάχη δόθηκε στην περιοχή των Φαρσάλων, στις 24 Απριλίου, με τις οθωμανικές δυνάμεις.

Β' Παγκόσμιος Πόλεμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τον δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τα Φάρσαλα γνώρισαν σημαντικές καταστροφές. Το 1941 βομβαρδίστηκαν από τους Γερμανούς, ενώ το Μάρτιο του 1943 η πόλη πυρπολήθηκε από τους Ιταλούς και αρκετοί κάτοικοι εκτελέστηκαν ως αντίποινα για τις επιθέσεις ανταρτών. Στον εμφύλιο που ακολούθησε την Κατοχή, η πόλη δέχτηκε επίθεση ανταρτών, γεγονός που μαρτυρούν ακόμη τα πολυάριθμα πολυβολεία γύρω από την πόλη.

Σύγχρονη πόλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σύγχρονη πόλη δυστυχώς είναι άχρωμη λόγω των καταστροφών κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και των σεισμών που ακολούθησαν την δεκαετία του 1950. Επίσης, κατά την διάρκεια της περιόδου 1985 - 2000 πολλές παλιές οικοδομές κατεδαφίστηκαν και στην θέση τους κτίστηκαν αμφίβολης αισθητικής πολυκατοικίες με το σύστημα της αντιπαροχής. Η ρυμοτομία της είναι μείγμα της παλιάς πόλης της τουρκοκρατίας και των "πειραματισμών" διαφόρων δημοτικών παραγόντων που προσπάθησαν μάλλον ατυχώς να βελτιώσουν την κατάσταση. Αισθητή είναι η ατολμία των δημοτικών παραγόντων στη διάνοιξη οδών[εκκρεμεί παραπομπή]. Τα τελευταία χρόνια γίνεται προσπάθεια εξωραϊσμού του κέντρου της πόλης με την κατασκευή πεζοδρόμων και κλιμάκων προς το αισθητικό άλσος του Προφήτη Ηλία που δεσπόζει νότια της πόλης. Η πόλη έχει κυκλοφοριακό πρόβλημα λόγω της έλλειψης ενός κεντρικού χώρου στάθμευσης λόγω αντικειμενικών αλλά και υποκειμενικών αδυναμιών.[εκκρεμεί παραπομπή]

Σεισμική δραστηριότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ό,τι δεν καταστράφηκε από τους κατακτητές καταστράφηκε από τον σεισμό του 1954,[3] ο οποίος προκάλεσε μεγάλες καταστροφές στα κτήρια της πόλης. Αποτέλεσμα του σεισμού ήταν να μη υφίστανται παλιά κτήρια και οι περισσότερες οικοδομές της πόλης είναι νέες και κακής αισθητικής.

Τοπικά μέσα ενημέρωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εφημερίδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Νέα Φάρσαλα[4]
  • Πρώτος Τύπος Φαρσάλων[5]

Ραδιοφωνικοί Σταθμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ράδιο Στόρκ 89,8[6]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Λουκανός, Φαρσάλια (λατ. Pharsalia): επικό ποίημα σε δέκα βιβλία που αναφέρεται και ως Bellum Civile
  2. 2,0 2,1 John Ward (1832-1912) και Sir George Francis Hill (1867-1948), επιμ. (1902) (στα Αγγλικά). Greek coins and their parent cities. Λονδίνο: Murray. http://www.archive.org/details/greekcoinstheirp00warduoft. Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2009. 
  3. Ι.Γ.Δ.Ε. με επίκεντρο τις Σοφάδες 3.4.1954 7,0 της κλίμακος Ρίχτερ
  4. Διαδικτυακός τόπος Εφημερίδας Νέα Φάρσαλα/
  5. Διαδικτυακός τόπος Εφημερίδας Πρώτος Τύπος Φαρσάλων/
  6. Διαδικτυακός τόπος Ράδιο Στόρκ 89,8/

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]