Σπάτα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Σημαία Ευρωπαϊκής Ένωσης Ελληνική Δημοκρατία Ελληνική Σημαία

Δήμος Σπάτων
Βόρεια Μεσογαία Texture 1 d.jpg Έμβλημα Σπάτων Βόρεια Μεσογαία Texture 2 d.jpg

Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου

Στατιστικά Στοιχεία
Υψόμετρο Πόλης: 120 μ (κέντρο)
Έκταση Δήμου: 52,469χμ2 (52.469 στρέμματα)
Πληθυσμός Δήμου: 10.203 κάτοικοι (2001)
Πυκνότητα Δόμησης: 194 κάτοικοι/χμ2 (2001)
Γεωγραφικά Δεδομένα

Σήμανση Σπάτων στον Αττικό Χάρτη


Πληροφορίες Δήμου

Δήμος Σπάτων


Έτος Ίδρυσης: 1912 (Κοινότητα)
Έτος Προαγωγής: 1952 (Δήμος)
Δήμαρχος: Αθανάσιος Τούντας (2006)
Διεύθυνση: Βασιλέως Παύλου & Φλέμινγκ
Ταχυδρομικός Κώδικας: 19004
Τηλέφωνο Επικοινωνίας: 210-6632200
Αποστολή Fax: 210-6633311
Αποστολή Ε-mail: dimoss1@otenet.gr
Επίσημος Ιστότοπος: www.spata.gr

Συντεταγμένες: 37°57′36″N 23°54′41″E / 37.96°N 23.9114°E / 37.96; 23.9114

Τα Σπάτα συνιστούν πόλη της Αττικής και έδρα του δήμου Σπάτων-Λούτσας. Βρίσκονται στο κέντρο της πεδιάδας των Μεσογείων (που οριοθετείται από τους ορεινούς όγκους της Πεντέλης, του Υμηττού και της Μερέντας) και πάνω σε λόφο. Διοικητικά υπάγονται στη Νομαρχία Ανατολικής Αττικής, με πρωτεύουσα τη γειτονική Παλλήνη, ενώ επίνειο τους είναι η Λούτσα του Δήμου Αρτέμιδος.

Ο σύγχρονος οικισμός των Σπάτων συγκροτείται σταδιακά από την εποχή της τουρκοκρατίας, ενώ αναγνωρίζεται ως κοινότητα της Αττικής το 1912. Το 1952 αναγνωρίζεται ως Δήμος Σπάτων-Λούτσας της Ανατολικής Αττικής.

Τα διοικητικά όρια του δήμου εκτείνονται σε απόσταση 20 χιλιομέτρων ανατολικά των Αθηνών, από τις ορεινές απολήξεις του Υμηττού και της Πεντέλης, μέχρι τον Κόλπο των Πεταλιών. Περιβάλλεται από τις δορυφορικές πόλεις της Παιανίας, της Παλλήνης, του Πικερμίου, Ραφήνος, Αρτέμιδος και Μαρκοπούλου. Εντός των διοικητικών του ορίων αναπτύσσονται πολλά διάσπαρτα χωριά όπου ιδρύονται τοπικοί πολιτιστικοί σύλλογοι που συμβάλλουν στην ανάπτυξη και ανάδειξή τους. Ορισμένα από αυτά είναι η Χριστούπολη, η Αγία Κυριακή, η Βελανιδέζα και πολλά άλλα.

Ο σύγχρονος δήμος καταλαμβάνει έκταση 52.469 στρεμμάτων, το μεγαλύτερο τμήμα των οποίων καλύπτεται από αγροτικές εκτάσεις κι ένα μικρό κομμάτι συνιστά το παραδοσιακό κέντρο του οικισμού. Κατά την απογραφή του 2001 παρουσίαζε 10.203 κατοίκους, ήτοι 194 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Σύμφωνα δε με τις τελευταίες εκτιμήσεις πρέπει να ανέρχονται στους 15.000, τουτέστιν 286 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Τα τελευταία χρόνια η περιοχή γνωρίζει μεγάλη ανάπτυξη, τόσο οικιστικά όσο και εμπορικά, λόγω της λειτουργίας του γειτονικού αεροδρομίου "Ελευθέριος Βενιζέλος". Διαθέτει επίσης πολύ καλή συγκοινωνιακή σύνδεση και μέσω λεωφορειογραμμών που περνούν από την Αρτέμιδα προς το σταθμό της Δουκίσσης Πλακεντίας στην Αθήνα.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα σημερινά Σπάτα στην αρχαιότητα αποτελούσαν τον αττικό δήμο της Ερχιάς, που ανήκε στην Αιγηίδα φυλή και τοποθετείτο στη Μεσογαία χώρα σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση του Κλεισθένους. Στην περιοχή τοποθετείται ο παλαιότερος οικισμός της Κυθήρου, που ανήκε στην Πανδιονίδα φυλή σύμφωνα με την προ-Κλεισθένειο διαίρεση, αλλά η ακριβής ταυτοποίηση της Κυθήρου δεν έχει καταστεί δυνατή μέχρι σήμερα. Λόγω της θέσης τους πάνω σε λόφο, τα Σπάτα ήταν πάντα τόπος πρόσφορος για κατοίκηση, τόσο για λόγους αμύνης, όσο και για λόγους εξοικονόμησης της καλλιεργήσιμης γης. Νεολιθικός οικισμός έχει ανασκαφεί στον παρακείμενο λόφο Ζάγανι, ενώ μέσα στα ίδια τα Σπάτα έχει ανασκαφεί Μυκηναϊκό νεκροταφείο της Μεσοελλαδικής εποχής, ευρήματα εκ του οποίου εκτίθενται σε αίθουσα του Εθνικου Αρχαιολογικού Μουσείου των Αθηνών και άλλα σε εκθετήριο στο Αεροδρόμιο "Ελευθέριος Βενιζέλος". Συχνή είναι η ανεύρεση αρχαιολογικών ευρημάτων από χωματουργικές εργασιες, ενώ η εκτέλεση απλών αγροτικών εργασιών συχνά αποκαλύπτει αρχαιολογικού ενδιαφέροντος τεχνουργήματα (θραύσματα κεραμικών αγγείων κλπ). Από τον αττικό δήμο της Ερχιάς καταγόταν ο συγγραφέας Ξενοφών.

Η σύγχρονη ονομασία προκύπτει από την αρχαία ελληνική λέξη "σπάθη" στη μεσαιωνική και λατινο-αλβανική της μορφή "σπάθα" ή "σπάτα". Το τοπωνύμιο πιστεύεται ότι προέκυψε από όνομα ανθρώπου, κάτι που συνηθίζεται σε όλη την Ελλάδα, και ειδικότερα από το όνομα φύλαρχου της περιοχής, του Μπούα Σπάτα.

Χαρακτηριστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λεωφόρος Σπάτων

Τα Σπάτα σήμερα είναι μια αγροτική κωμόπολη με παραγωγή αμπελουργικών προϊόντων και δευτερευόντως ελαιολάδου. Στην περιοχή εδρεύουν ελαιοτριβεία και πολλά οινοποιεία, παραδοσιακά και σύγχρονα. Το θρησκευτικό στοιχείο είναι έντονο - οι δύο μεγαλύτεροι ναοί είναι ο ναός της Αναστάσεως του Χριστού, με προσκυνηματική εικόνα που θεωρείται προστατις των αυτοκινητιστών, και ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, καθεδρικός ναός της Μητροπόλεως Μεσογαίας και Λαυρεωτικής. Ως πολιούχοι τιμώνται οι Απόστολοι Πέτρος και Παύλος, ξωκκλήσι των οποίων είναι χτισμένο από την εποχή της Τουρκοκρατίας κοντά στην ανατολική παρυφή της κωμόπολης. Η εορτή των Αγίων στις 29 Ιουνίου εορτάζεται με τριήμερο πανηγύρι, το οποίο κορυφώνεται με την ολοήμερη και ολονύκτια ετοιμασία περίπου 50 καζανιών στιφάδου, από μοσχαρίσιο κρέας και κρεμμύδια, την παραμονή της εορτής. Το στιφάδο προαγοράζεται από δημότες και άλλους πιστούς και μοιράζεται σε αυτούς την ημέρα της εορτής των δύο Αποστόλων. Τα αμπέλια που περιβάλλουν την πόλη είναι διάσπαρτα από μικρά ξωκκλήσια, τα περισσότερα οικογενειακά και λειτουργούμενα κατά περίσταση με τη φροντίδα των κτιτορικών οικογενειών.

Η πόλη είναι γνωστή για τις αθλητικές εγκαταστάσεις που συναντώνται στην είσοδο της πόλης επί της Λεωφόρου Σπάτων. Επιπλέον, τα Σπάτα έχουν καταστεί σημαντικός συγκοινωνιακός κόμβος λόγω της γειτνίασής τους με τον Αερολιμένα των Αθηνών. Κύριες πλατείες είναι η Πλατεία Ξενοφώντος στο κέντρο της πόλης στην οποία πραγματοποιούνται έργα ανάπλασης και πεζοδρόμησης των γύρω δρόμων, τοποθέτηση καλαίσθητων πινακίδων και φωταγώγηση. Βασικό σημείο εστίασης των κατοίκων αποτελεί και η Πλατεία Δημαρχείου επί της Οδού Βασιλέως Παύλου. Ελεύθεροι χώροι συναντώνται και στην είσοδο της πόλης επί των Αθλητικών εγκαταστάσεων, καθώς και γύρω από τα εκκλησάκια της περιοχής.

Στα Σπάτα λειτουργούν 8 δημόσια σχολεία (3 νηπιαγωγεία, 3 δημοτικά, Γυμνάσιο και Γενικό Λύκειο), δημοτικός βρεφονηπιακός σταθμός και δημοτική σχολή μουσικής, παράρτημα του Λυκείου των Ελληνίδων που ασχολείται με την διδασκαλία και διάδοση των ελληνικών χορών και τη διαφύλαξη της παραδοσιακής φορεσιάς, παραρτήματα του Σώματος Προσκόπων και του Σώματος Ελληνίδων Οδηγών, πολιτιστικοί σύλλογοι και ιδιωτικά σχολεία εγκατεστημένα στην ευρύτερη κτηματική περιοχή. Βορείως του οικισμού λειτουργούσε συγκρότημα υπερποντίων κεραιών του ΟΤΕ, το οποίο έχει παραχωρηθεί στο Δήμο με προοπτική δημιουργίας αθλητικών εγκαταστάσεων. Παραπλεύρως ευρίσκεται η έκταση μελλοντικής ανεγέρσεως του προπονητικού κέντρου της ΑΕΚ Αθηνών και το Κέντρο Υγείας Σπάτων.

Συγκοινωνιακή Σύνδεση και Προσβασιμότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Σπάτα είναι οικοδομημένα στην καρδιά της πεδιάδας των Μεσογείων και περιβάλλονται από γνωστές πόλεις της Ανατολικής Αττικής. Καθίστανται προσβάσιμα από την είσοδο 18 ("Οδός Παιανίας-Σπάτων") της Αττικής Οδού, που ενώνει το λεκανοπέδιο των Αθηνών με την πεδιάδα των Μεσογείων μέχρι και τον Διεθνή Αερολιμένα "Ελευθέριος Βενιζέλος". Με τη Μεσογαία συνδέονται με τον αυτοκινητόδρομο Σταυρού-Ραφήνας μέσω της Λεωφόρου Αγίου Δημητρίου που διέρχεται από τη Χριστούπολη. Ο αυτοκινητόδρομος καταλήγει στην Περιφερειακή Υμηττού προς τα ανατολικά προάστια των Αθηνών. Τα Σπάτα παρακάμπτονται εκ Βορρά από την περιφερειακή οδό ("Δημάρχου Μπέκα") καθ' οδόν προς Αρτέμιδα και την ακτή του Ευβοϊκού.

Με την Παλλήνη, το Γέρακα, τα Γλυκά Νερά και την Ανθούσα στα βορειοδυτικά συνδέονται με τη Λεωφόρο Σπάτων, ενώ με το Πικέρμι στα βόρεια συνδέονται με τη Λεωφόρο Αγίου Χριστοφόρου που καταλήγει στη Λεωφόρο Μαραθώνος προς τη Ραφήνα στα βορειοδυτικά. Η Λεωφόρος Σπάτων διακλαδίζεται στην Οδό Βασιλέως Παύλου και την Οδό Δημάρχου Μπέκα που διασταυρώνονται με τη Λεωφόρο Καραμανλή προς την Αρτέμιδα στα ανατολικά. Με το Κορωπί και το Μαρκόπουλο στα νότια συνδέεται η πόλη με την επέκταση της Λεωφόρου Λαυρίου. Με την Παιανία συνδέεται στα δυτικά μέσω της Λεωφόρου Αγίου Θωμά που διασταυρώνει την Αττική Οδό.

Οικισμοί Σπάτων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

• τα Σπάτα [ 7.738 ] • η Αγία Κυριακή [ 540 ] • ο Άγιος Ιωάννης [ 241 ] • ο Άγιος Νικόλαος Μπούρα [ 103 ] • ο Άγιος Σεραφείμ [ 220 ] • η Βελανιδιά [ 237 ] • το Έτος Στέκο [ 111 ] • ο Ήμερος Πεύκος [ 93 ] • η Νεάπολη [ 461 ] • ο Φοίνικας [ 229 ] • η Χριστούπολη [ 230 ] •

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα