Ηράκλειο Κρήτης

    Ο όρος «Ηράκλειο» ανακατευθύνει εδώ. Για άλλες χρήσεις, δείτε Ηράκλειο (αποσαφήνιση).

Ηράκλειο
Το φρούριο Κουλέ στο λιμάνι του Ηρακλείου.
Χάρτης
Θέση στην Ελλάδα
Ηράκλειο
Πληροφορίες
Γεωγραφικό Διαμέρισμα	Κρήτη
Περιφέρεια	Κρήτη
Νομός	Ηρακλείου
Αρ. δημ. διαμερισμάτων	5
Επίσημος πληθυσμός	173.450 (2011)
Έκταση	120 km²
Ταχυδρομικός κώδικας	71xxx
Τηλεφωνικός κωδικός	2810
Δήμαρχος	Γιάννης Κουράκης (ΠΑΣΟΚ)
Δικτυακός τόπος	http://www.heraklion.gr/

Ο Άγιος Πέτρος των Δομινικανών.

Το Ηράκλειο είναι η πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη της Κρήτης, καθώς και ο μεγαλύτερος λιμένας του νησιού. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 ο Δήμος Ηρακλείου έχει πληθυσμό 173.450 κατοίκους. Κύριοι οικονομικοί τομείς της πόλης είναι ο τουρισμός, η γεωργία και το εμπόριο. Διαθέτει βιομηχανική περιοχή 4 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του κέντρου. Το Ηράκλειο διαθέτει επίσης ένα από τα μεγαλύτερα σε κίνηση αεροδρόμια της χώρας (αεροδρόμιο "Νίκος Καζαντζάκης") και λιμάνι με μεγάλη κίνηση επιβατών και εμπορευμάτων.

Δ.δ. Ηρακλείου

Το Δημοτικό διαμέρισμα Ηρακλείου (Δ.δ. Ηρακλείου) αριθμούσε συνολικά 173.450 κατοίκους το 2011. Οι οικισμοί που το συναποτελούν είναι:

• το Ηράκλειο Κρήτης [ 130.914 ]
• η Αγία Ειρήνη [ 659 ]
• οι Αθάνατοι [ 138 ]
• η Βλυχιά [ 46 ]
• οι Γούρνες [ 124 ]
• ο Δρακουλιάρης [ 45 ]
• η Κνωσός[ 360 ]
• η Λοφούπολη [ 164 ]
• ο Μαραθίτης Ηρακλείου [ 252 ]
• η Σέμελη [ 33 ]
• η Φοινικιά [ 277 ]

Ιστορία

Μέρος των ενετικών νεωρίων του Ηρακλείου

Το Ηράκλειο βρίσκεται κοντά στo παλάτι της Κνωσού που την περίοδο του μινωικού πολιτισμού είχε τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πληθυσμού στην Κρήτη.

Η πόλη του Ηρακλείου κτίστηκε το 824, όταν κατέλαβαν τις ακτές οι Σαρακηνοί πειρατές υπό τον Αμπού Χαφέζ. Έχτισαν μεγάλο οχυρό με μια περιμετρική μεγάλη τάφρο γύρω από την οποία και αναπτύχθηκε η πόλη που έλαβε και την αρχική ονομασία Χάνδαξ. Οι Σαρακηνοί κατέστησαν την πόλη αυτή πρωτεύουσά τους και ορμητήριο των πειρατικών τους δραστηριοτήτων, πράγμα που εξόργισε τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

Το 961 οι Βυζαντινοί επιτέθηκαν στην πόλη, έσφαξαν τους Σαρακηνούς, τη λεηλάτησαν και την έκαψαν. Την ξανάκτισαν και κράτησαν την κυριαρχία της για 243 χρόνια.

Το 1204 η πόλη αγοράστηκε από τους Ενετούς εν μέσω μιας πολιτικής συμφωνίας που συμπεριλάμβανε μεταξύ άλλων την επανατοποθέτηση στο θρόνο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας του Ισαάκιου Β' Αγγέλου από τους Σταυροφόρους της 4ης Σταυροφορίας. Οι Ενετοί βελτίωσαν τις οχυρώσεις της πόλης χτίζοντας ένα τεράστιο τείχος (πάχους μέχρι 40μ σε ορισμένα σημεία), του οποίου το μεγαλύτερο μέρος σώζεται μέχρι και σήμερα. Το όνομα της πόλης από Handaq έγινε Candia στα Ιταλικά.

Το 1647 μ.Χ. ξεκίνησε η πολιορκία της πόλης από τους Οθωμανούς Τούρκους, η οποία κράτησε 22 χρόνια και κόστισε τη ζωή σε 30.000 Κρητικούς και 120.000 Τούρκους και εν τέλει έληξε με την κατάκτηση της πόλης το 1669, από τον Κιοπρουλού Φαζίλ Αχμέτ. Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας η πόλη έγινε γνωστή και ως “Μεγάλο Κάστρο” ή “Κάστρο”.

Η πόλη ελευθερώθηκε το 1898 και μπήκε στην Κρητική Πολιτεία το 1908 που με τη σειρά της προσαρτήθηκε στην Ελλάδα το 1913. Κατά την απελευθέρωσή της η πόλη ονομάστηκε Ηράκλειο από τον Μινωικό οικισμό που υπήρχε στο σημείο, ήδη από τον 7ο π.Χ. αιώνα, σύμφωνα με τα "Γεωγραφικά" του Στράβωνα ("... έχει για επίνειο η Κνωσός το Ηράκλειο").

Συγκοινωνίες

Το λιμάνι του Ηρακλείου

Το Ηράκλειο αποτελεί σημαντικό λιμάνι στη Μεσόγειο και το διεθνές αεροδρόμιο Ν. Καζαντζάκης συνδέει την πόλη με ολόκληρο τον κόσμο. Ο Βόρειος οδικός άξονας της Κρήτης Β.Ο.Α.Κ. προσφέρει πρόσβαση στις μεγαλύτερες πόλεις του νησιού. Οι εθνικές οδοί Ηρακλείου-Μοιρών και Ηρακλείου-Αρκαλοχωρίου συνδέουν την πόλη με το εσωτερικό του νομού. Το αστικό ΚΤΕΛ Ηρακλείου εκτελεί δρομολόγια από το κέντρο προς όλη την πόλη και τις γύρω περιοχές. Το ΚΤΕΛ Κρήτης συνδέει το Ηράκλειο με ολόκληρο το υπόλοιπο νησί.

Από το 1922 έως το 1937, λειτούργησε βιομηχανικός σιδηρόδρομος, που συνέδεε τον Κούλε Ηρακλείου με τον Ξηροπόταμο, με σκοπό την κατασκευή του λιμανιού του Ηρακλείου. Το 2000 υπήρξε ανεκμετάλλευτη μελέτη για 2 γραμμές για το Τραμ Ηρακλείου , από τις οποίες η πρώτη θα συνέδεε το Παγκρήτιο Στάδιο με το Αεροδρόμιο και η δεύτερη το κέντρο του Ηρακλείου με την Κνωσσό.

Στο Ηράκλειο εδρεύει η ακτοπλοϊκή εταιρεία "Μινωικές Γραμμές" (Minoan Lines).

Αθλητικές Εγκαταστάσεις

• Το Παγκρήτιο Στάδιο, στη συνοικία Λίντο δυτικά του κέντρου
• Το γήπεδο "Θ. Βαρδινογιαννης", στη συνοικία Καμίνια
• Κλειστό Λίντο
• Kλειστό μπάσκετ Τ.Ε.Ι. Hρακλείου
• Δύο Αοράκια

Το Ηράκλειο ανήκει στις ολυμπιακές πόλεις που φιλοξένησαν τους Ολυμπιακούς αγώνες 2004.

Αθλητικές Ομάδες Πόλεως

• ΟΦΗ (Όμιλος Φιλάθλων Ηρακλείου)
• ΠΑΕ Εργοτέλης
• Π.Ο.Α.
• ΑΘΛ.Ε.Σ.Η. volleyball
• Ν.Α.Π.Ο. Ποσειδών Ηρακλείου
• ΠΟΑ Ηρακλείου
• Α.Π.Σ. Μινωϊκή Φορτέτσας
• Γ.Ε.Η
• ΔΕΙΛΙΝΟ
• ΦΙΛΑΘΛΗΤΙΚΟΣ
• ΗΡΑΚΛΕΙΟ Ο.Α.Α
• Α.Ε. ΚΑΤΣΑΜΠΑ

Αξιοθέατα

• Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου
• Ιστορικό Μουσείο Κρήτης
• Μουσείο Φυσικής Ιστορίας
• Μουσείο Μάχης της Κρήτης
• Αρχαιολογικός χώρος Κνωσού

Εκπαίδευση

Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Στην πόλη του Ηρακλείου λειτουργούν γύρω στα 75 νηπιαγωγεία, 51 Δημοτικά Σχολεία, 18 Γυμνάσια (ανάμεσα στα οποία ένα Πειραματικό, ένα Εσπερινό, ένα Καλλιτεχνικό, ένα Αθλητικό και ένα Μουσικό), 13 Γενικά Λύκεια και 6 Επαγγελματικά Λύκεια.

Ακαδημαϊκά ιδρύματα

Στο Ηράκλειο βρίσκονται οι Σχολές Θετικών Επιστημών και Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, (με 8.000 φοιτητές), εδρεύει το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ-FORTH) ένα από τα μεγαλύτερα ερευνητικά κέντρα της χώρας, καθώς και το Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Κρήτης (με 6.500 φοιτητές). Συνολικά, υπάρχουν 8 σχολές ΑΕΙ και 11 σχολές ΤΕΙ.

Τέκνα του Ηρακλείου

Ελ Γκρέκο

Το Ηράκλειο είναι η πατρίδα αρκετών διάσημων Ελλήνων, ανθρώπων των γραμμάτων και της τέχνης. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται ο συγγραφέας Νίκος Καζαντζάκης, ο νομπελίστας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης και ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, ένας από τους σημαντικότερους αναγεννησιακούς ζωγράφους (γεννήθηκε στο χωριό Φόδελε κοντά στο Ηράκλειο).

• Ανδρέας Ρίτσος, αγιογράφος (1422-1492)
• Φραγκίσκος Λεονταρίτης, αναγεννησιακός συνθέτης (περ. 1518 - περ. 1572)
• Μιχαήλ Δαμασκηνός, αγιογράφος (1530/35-1592/93)
• Φραγκίσκος Μπαρόκιος, μαθηματικός και αστρονόμος (1537-1604)
• Γεώργιος Κλώντζας, αγιογράφος (1540-1607)
• Ελ Γκρέκο, αναγεννησιακός ζωγράφος (1541-1614)
• Γιάννης Σμαραγδής σκηνοθέτης (*1946)
• Βιτσέντζος Κορνάρος, συγγραφέας (Γεννημένος στη Σητεία αλλά παντρεύτηκε και έζησε στο Μ. Κάστρο, 1553-1613)
• Εμμανουήλ Τζάνες, αγιογράφος (1610-1690)
• Θεόδωρος Πουλάκης, αγιογράφος (1622-1692)
• Κωνσταντίνος Βολανάκης, ζωγράφος (1837-1907)
• Αριστείδης Στεργιάδης, ύπατος αρμονιστής Σμύρνης (1861-1950)
• Νίκος Καζαντζάκης, συγγραφέας (1883-1957)[1] [2]
• Έλλη Αλεξίου, συγγραφέας (1894-1988)
• Σαπφώ Νοταρά, ηθοποιός (1907-1985)
• Οδυσσέας Ελύτης, ποιητής, κάτοχος βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας (1911-1996)
• Μανόλης Δρεττάκης, δημοσιογράφος, οικονομολόγος, πανεπιστημιακός και πολιτικός, πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής (*1934)
• Γιάννης Μαρκόπουλος, μουσικοσυνθέτης (*1939)
• Μανώλης Ρασούλης,συνθέτης, τραγουδιστής (1945-2011)
• Χρήστος Λεοντής,μουσικοσυνθέτης (*1940)
• Γιώργος Γραμματικάκης, πρώην πρύτανης τού Πανεπιστημίου Κρήτης με πλούσιο έργο σε πολλά επίπεδα (*1939)[3]
• Φώτης Καφάτος, Καθηγητής Βιολογίας, Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (*1940)
• Χρήστος Πολίτης, ηθοποιός
• Ιωσήφ Σηφάκης, Καθηγητής Πληροφορικής, αποδέκτης του βραβείου Turing για το 2007 (*1946)
• Μανώλης Λυδάκης, τραγουδιστής (*1961)
• Γιάννα Αγγελοπούλου-Δασκαλάκη, επιχειρηματίας και πολιτικός (*1955)
• Νίκος Μαχλάς, ποδοσφαιριστής (*1973)
• Γιώργος Σαμαράς, ποδοσφαιριστής (*1985)

Συνοικίες

Αγία Αικατερίνη Αγία Ειρήνη Χρυσοβαλάντου Αγία Μαρίνα Αγία Τριάδα Αγιος Δημητριος Άγιος Ιωάννης Άγιος Ιωάννης Χωστός Αγιος Μηνάς Ακαδημία Ανάληψη Αμπελόκηποι Ατσαλένιο Γιόφυρο Δειλινά Δημοκρατιας Εσταυρωμένος Ηλιούπολη Θέρισσος Καινούργια Πόρτα Καμαράκι Καμίνια

Κατσαμπάς Κηπούπολη Κομμένο Μπεντένι Κορακοβούνι Κορώνη Μαγάρα Κνωσσός Λίντο Μασταμπάς Μεσαμπελιές Μπεντεβή Ξηροποταμος Πανάνειο Παπα-Τίτου Μετόχι Πατέλες Πόρος Τρεις Βάγιες Τρία Πεύκα Φιλοθέη Φορτέτσα Χανιόπορτα Χρυσοπηγή Χερσόνησος

Προάστια

• Αγία Ειρήνη
• Αγία Μαρίνα
• Αθάνατοι
• Αμμουδάρα
• Αμνισσός
• Βασιλειές
• Βούτες
• Γάζι
• Γιοφυράκια
• Δαφνές
• Καβροχώρι
• Καλλιθέα
• Καρτερός
• Νέα Αλικαρνασσός
• Ξηρόκαμπος
• Σκαλάνι
• Σταυράκια
• Σύλλαμος
• Φοινικιά
• Τεκές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Δήμος Ηρακλείου
• Ιστορία της πόλης του Ηρακλείου
• Ηράκλειο Πληροφορίες για την πόλη του Ηρακλείου από το Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Κρήτης
• Μυθολογία Κρήτης
• Χάρτες Ηρακλείου
• Μελέτη ΤΕΕ για τραμ στο Ηράκλειο
• Φωτογραφίες από το Ηράκλειο