Διδυμότειχο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 41°21′10″N 26°30′10″E / 41.35278°N 26.50278°E / 41.35278; 26.50278

Διδυμότειχο
Πόλη
Η Πύλη της Γέφυρας (Καλιόπορτα) στο Κάστρο.
Διδυμότειχο στον χάρτη: Ελλάδα
Διδυμότειχο
Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Γεωγραφικό διαμέρισμα Θράκη
Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης
Νομός Έβρου
Διοίκηση
 • Δήμαρχος Παρασκευάς Πατσουρίδης
Έκταση 354,134 τ.χλμ
Υψόμετρο 31 μ
Πληθυσμός 9.263 (2011)
Ταχυδρομικός κώδικας 683 00
Τηλεφωνικός κωδικός 25530
Ιστοσελίδα http://www.didymoteicho.gr

Το Διδυμότειχο (Τουρκικά: Dimetoka, Ντιμετόκα) είναι κωμόπολη της Θράκης με 9.263 κατοίκους,[1] έδρα του ομώνυμου δήμου της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Βρίσκεται σε απόσταση 85 χιλιομέτρων από την Αλεξανδρούπολη και 2 χιλιομέτρων από τα σύνορα της Ελλάδας με την Τουρκία. Σύμφωνα με μια θεωρία, το όνομά της το πήρε από τα διπλά τείχη του κάστρου Καλέ, ενώ σύμφωνα με μια άλλη θεωρία, το όνομα οφείλεται στις δύο αντικριστές οχυρωμένες πόλεις (οι δύο οχυρώσεις, η μία στο σημερινό Καλέ και η άλλη στον απέναντι λόφο, της Αγίας Πέτρας, που τον 3ο μ.Χ. εξυπηρετούσαν του Ρωμαίους, οι οποίοι αντιμετώπιζαν βαρβαρικές επιδρομές [2]).[3] Παλαιότερα η ρωμαϊκή πόλη Πλωτινόπολη βρισκόταν στον λόφο της Αγίας Πέτρας, όπου τα τελευταία χρόνια γίνονται αρχαιολογικές ανασκαφές και προσπάθεια ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου.[4][5]

Σώζονται ακόμα τα δεσμωτήρια, όπου είχε φυλακιστεί ο βασιλιάς της Σουηδίας Κάρολος ΙΒ' το 1713 από τους Οθωμανούς.[6] Το Τέμενος Βαγιαζήτ (Μεχμέτ Α') στην πλατεία της πόλης θεωρείται ένα από πιο μεγαλόπρεπα οθωμανικά τεμένη στην Ευρώπη και εγκαινιάστηκε το 1420.[7][8][9]

Γενικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Διδυμότειχο είναι χτισμένο στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροπόταμου, 950 χλμ ΒΑ της Αθήνας, 85 περίπου ΒΑ της Αλεξανδρούπολης και 40 από τα βουλγαρικά σύνορα. Ο Έβρος, φυσικό σύνορο της χώρας με την Τουρκία, ορίζει την πόλη ανατολικά και σε απόσταση όχι μεγαλύτερη από 1 χλμ., ενώ ο Ερυθροπόταμος σχηματίζει τα δυτικά και νότια όριά της. Η σύγχρονη οικιστική εικόνα είναι αποτέλεσμα διαδοχικών επεκτάσεων του αρχικού ιστορικού πυρήνα της ακρόπολης που στεγάζει και σήμερα τη λεγόμενη παλιά πόλη στην κορυφή του ασβεστολιθικού λόφου που ονομάζουμε «Καλέ» ή «Κάστρο». Ο λόφος αυτός μαζί με το μικρότερο της Αγίας Πέτρας αποτελούν το δυτικό και νοτιοανατολικό αντίστοιχα όριο οικοδομικής δραστηριότητας του Διδυμοτείχου.

Το Διδυμότειχο είναι έδρα Μητροπόλεως,[10] δημοτικών σχολείων και άλλων δημόσιων υπηρεσιών. Σύμφωνα με τη Θρησκευτική Μειονότητα των Μουσουλμάνων, μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 στη Θράκη, οι εθνότητες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή, παρά το διαφορετικό τους θρήσκευμα, διατήρησαν την ίδια εθνική ταυτότητα. Για αυτόν τον λόγο, η Συνθήκη τους καθορίζει ως μία μουσουλμανική μειονότητα ελληνικής εθνότητας, και όχι ως τρεις μουσουλμανικές μειονότητες (μια πομακική, μια τουρκική και μια τσιγγάνικη).[11] Στο Διδυμότειχο οι περισσότεροι Διδυμοτειχίτες Τούρκοι μετανάστευσαν ως πρόσφυγες στην Τουρκία κατά τους πολέμους της δεκαετίας 1910 ή στο μεσοπόλεμο και κυρίως την δεκαετία του 1940 (γερμανική κατοχή και εμφύλιο).[12] Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος της μουσουλμανικής (θρησκευτικής) μειονότητας στο Διδυμότειχο, είναι ρομά.[12][13] Οι ρομά βρίσκονται στην πόλη από το 16ο αιώνα και στην πλειοψηφία τους ήταν μουσουλμάνοι (ανάμεσά τους υπήρχαν και λίγες οικογένειες χριστιανικές).[12] Στην πόλη σήμερα έχει έδρα η Μουφτεία Διδυμότειχου όπου τοποτηρητής είναι ο μουφτής Μεχμέτ Σερίφ Δαμάδογλου.[14]

Πανοραμική άποψη της πόλης από το Κάστρο

Στο Διδυμότειχο βρίσκονται δύο φυσικά σπήλαια, το Σπήλαιο Καγιάλι και το σπήλαιο Βούβα που εντοπίστηκαν και εξερευνήθηκαν σε ένα μεγάλο τμήμα τους στις αρχές της δεκαετίας του 1960 από την Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία. Το Σπήλαιο της Ακρόπολης ή «Καγιάλι», έχει είσοδο στη δυτική πλευρά του λόφου της ακρόπολης, απέναντι σχεδόν από το «Πεντάζωνο», βυζαντινό πύργο στην ανατολική όχθη του Ερυθροπόταμου.[15][16] Το σπήλαιο Βούβα βρίσκεται ανάμεσα στο Διδυμότειχο και στο Κουφόβουνο[17] με σταλακτίτες και σταλαγμίτες μεγάλων διαστάσεων.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαιολογικά ευρήματα (κεραμικά, λίθινα) στο λόφο της Αγίας Πέτρας όπως και στο δυτικό άκρο του Κάστρου δείχνουν ότι η ιστορία του Διδυμότειχου ξεκινά την Νεολιθική περίοδο. Από την εποχή του σιδήρου Θρακικά φύλα εγκαταστάθηκαν στους δύο λόφους. Ορισμένα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι κατά την Ελληνιστική εποχή ήταν οικισμός με ευημερία. Στην συνέχεια, κατά την Ρωμαϊκή περίοδο, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Τραϊανός δίνει στην πόλη το όνομα Πλωτινούπολις η οποία βρισκόταν στο λόφο της Αγίας Πέτρας. Μετά τον 7ο αιώνα εγκαταλείπεται η Πλωτινούπολη και αναπτύσσεται η Βυζαντινή οχύρωση στο λόφο του Κάστρου. Κατά τη Βυζαντινή περίοδο η πόλη γίνεται πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, τρεις φορές, ενώ το 1341, ο Ιωάννης Καντακουζηνός επέλεξε το Διδυμότειχο για να στεφτεί αυτοκράτορας και να διαδεχτεί τον Ανδρόνικο Παλαιολόγο. Η στέψη του αυτοκράτορα έγινε με κάθε επισημότητα στις 26 Οκτωβρίου του 1341 [18][19] στο ναό του Αγίου Γεωργίου[20] του Παλαιοκαστρίτη (σήμερα Αρμένικη).[21] Κατά την Οθωμανική περίοδο το Διδυμότειχο γίνεται η πρώτη Οθωμανική πρωτεύουσα σε Ευρωπαϊκό έδαφος. Τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν ιδιαίτερα δύσκολα για τον πληθυσμό της πόλης, ενώ πολλοί μαρτύρησαν για τη χριστιανική πίστη τους.[22] Κατά την Ελληνική επανάσταση του 1821 εξεγέρθηκε και η περιοχή του Διδυμοτείχου (το Διδυμότειχο ήταν τότε η μεγαλύτερη πόλη της Δυτικής Θράκης), αλλά η επανάσταση καταστάλθηκε γρήγορα στην περιοχή μετά την ήττα των επαναστατών στη Μάχη του Σαλτηκίου. Ακολούθησε η Δίωση του Διδυμοτείχου, όταν ο Τουρκικός όχλος υποστηριζόμενος από τις Οθωμανικές αρχές, πραγματοποίησε σφαγές και απαγχονισμούς Ελλήνων. Οι σφαγές αυτές προκάλεσαν την απώλεια του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού της πόλης, καθώς οι περισσότεροι απ' όσους επέζησαν, προτίμησαν να εγκαταλείψουν την πόλη. Επίσης, κατέρρευσε και η έως τότε κραταιά βιομηχανία της πόλης που αποτελούνταν κυρίως από εργαστήρια πηλοπλαστικής και μεταξουργεία.[22][23] Το Διδυμότειχο απελευθερώνεται και ενώνεται επίσημα με την Ελλάδα με τη Συνθήκη των Σεβρών τον Ιούλιο του 1920.[2]

Εβραϊκή κοινότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην πόλη υπήρχε μια από τις αρχαιότερες Εβραϊκές κοινότητες της Ελλάδος. Στις 4 Μαΐου 1943 731 Εβραίοι του Διδυμοτείχου μεταφέρθηκαν στην Πολωνία όπου εξοντώθηκαν από τους Γερμανούς κατακτητές. Το 1985 πέθανε ο τελευταίος Εβραίος της πόλης και το 1987 διαλύθηκε επισήμως η Ισραηλιτική Κοινότητα του Διδυμοτείχου.[24]

Αρμενική κοινότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην πολυπολιτισμική πόλη του Διδυμοτείχου κατά την οθωμανική κατάκτηυση η αρμενική κοινότητα εμφανίστηκε περί τον 18ο αιώνα, ακολουθώντας στην ανάπτυξή την εβραϊκή κοινότητα.[25] Η αρμενική κοινότητα είναι παρούσα και στη σύγχρονη εποχή ως τμήμα της γενικότερης κοινότητας των Αρμενίων στην Ελλάδα[26]

Ιστορικά Μνημεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Διδυμότειχο έχει να επιδείξει σημαντικά Ρωμαϊκά, Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία.

Βυζαντινά μνημεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ρωμαϊκή ιστορία της πόλης συμπεριλαμβάνει την Πλωτινούπολη, μια αρχαία πόλη στο λόφο της Αγίας Πέτρας η οποία τον 7ο αιώνα εγκαταλείφθηκε και η Βυζαντινή ιστορία συνεχίστηκε στο λόφο του Καλέ. Τον 3ο αιώνα μ.Χ. συνυπήρχαν δύο οχυρώσεις, η μια της Πλωτινούπολης στον λόφο της Αγίας Πέτρας και η άλλη στο λόφο του Κάστρου.[2]

Πλωτινουπολη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Πλωτινούπολη ήταν μια πόλη (μέχρι τον 7ο αιώνα [2]) που βρισκόταν κοντά στη σημερινή πόλη του Διδυμότειχου, σε έναν λόφο που σήμερα ονομάζεται Αγία Πέτρα.[27]

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της ευρύτερης περιοχής αποτελεί η Χρυσή Προτομή:[28] Κατά το έτος 1965 στρατιώτες, οι οποίοι έσκαβαν χαρακώματα, βρήκαν τυχαία χρυσή προτομή γενειοφόρου άνδρα με κοσμημένο θώρακα. Το μέγεθος της προτομής είναι κατά τι μικρότερο του κανονικού, συνολικού ύψους 26 cm. Φέρει τριγωνική οπή και παραμόρφωση στην αριστερή παρειά του προσώπου, η οποία προήλθε από κτύπημα σκαπάνης. Πρόκειται για ένα έργο σφυρήλατο, από χρυσό, και βάρους περίπου 1 kg. Η προτομή αυτή απεικονίζει τον αυτοκράτορα Σεπτίμιο Σεβήρο (191-221 μ.Χ.).[27][29][30] Η προτομή αυτή σήμερα εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κομοτηνής και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα εκθέματα του μουσείου. Η προτομή χρονολογείται στη Ρωμαϊκή περίοδο (τέλη 2ου αι. μ.Χ. - αρχές 3ου αι. μ.Χ.).[29][31]

Μωσαϊκά από τις ανασκαφές 2009-2012 στο λόφο της Αγίας Πέτρας.
 
 
 
 

Το 2009 ήρθε στο φως από τις ανασκαφές στο αρχαιολογικό χώρο ρωμαϊκό ψηφιδωτό με μυθολογικές παραστάσεις με τον Απόλλωνα, τη Μούσα, ερωτίδεις πάνω σε δελφίνια αλλά και εικόνες πτηνών. Οι ανασκαφές συνεχίστηκαν και το 2011 με την υποστήριξη του Δήμου Διδυμότειχου και της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης.[32][33] Το ψηφιδωτό χρονολογείται από β' μισό του 2ου και στις αρχές του 3ου μ.Χ.[5] Ανάμεσα στα μωσαϊκά που ανακαλύφθηκαν είναι ένα μωσαϊκό με "τερατόμορφους ιχθυοκένταυρους και Νηρηίδες¨".[34]

Δείτε:

Κάστρο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ναός της Αγίας Αικατερίνης (14ου αιώνα - εποχής των Παλαιλόγων [35]) Ο Ναός της Αγίας Αικατερίνης (14ου αιώνα - εποχής των Παλαιλόγων [35])
Ο Ναός της Αγίας Αικατερίνης (14ου αιώνα - εποχής των Παλαιλόγων [35])

Μετά τον 7ο αιώνα η Πλωτινούπολις εγκαταλείφθηκε και η Βυζαντινή πόλη αναπτύχθηκε στο λόφο του Καλέ (Κάστρο). Κατά την Βυζαντινή περίοδο το Διδυμότειχο και το Κάστρο είχε σημαντική γεωστρατηγική θέση και μετά το 1261 γίνεται από τις σημαντικότερες πόλεις της Θράκης. Είναι η γενέτειρα του Ιωάννη Γ΄του Βατάτζη και του Ιωάννη Ε΄του Παλαιολόγου και έδρα των αυτοκρατόρων Ιωάννη του Γ΄ Παλαιολόγου και του Ιωάννη του Στ΄ Καντακουζηνού στους εμφύλιους πολέμους το πρώτο μισό του 14ου αιώνα. Η σημερινή Αρμένικη εκκλησία είναι χτισμένη το διάστημα 1815-31 και ονομάζεται στην Αρμένικη γλώσσα ως Σουρπ Κεβόρκ (ή γνωστή ως η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου) είναι κτισμένη πάνω στο Βυζαντινό ναό του Αγ. Γεωργίου του Παλαιοκαστρίτη, όπου το 1341 στέφθηκε αυτοκράτορας ο Ιωάννης Καντακουζηνός.[36] Στο Κάστρο διατηρούνται σήμερα 24 πύργοι και μεταβυζαντινοί ναοί. Σε κάποιος πύργους υπάρχουν μονογράμματα βυζαντινών αυτοκρατόρων και διακοσμητικά μοτίβα. Μέσα στο κάστρο υπάρχουν διασκορπισμένες λαξευμένες σπηλιές οι οποίες χρησιμοποιούνταν ως τμήματα κατοικιών.[2] Κατά την Οθωμανική αυτοκρατορία μέσα στο κάστρο διέμενε η χριστιανική κοινότητα (Έλληνες στην πλειοψηφία, Βούλγαροι και Αρμένιοι) ενώ η μουσουλμανική κοινότητα κατοικούσε στην "κάτω πόλη" (έξω από το κάστρο).[35]

Μνημεία στο Κάστρο.
Οι οχυρώσεις και ο Ναός Σωτήρος Χριστού.
Οι οχυρώσεις και ο Ναός Σωτήρος Χριστού (1848).  
Ο Ναός του Αγίου Αθανασίου.
Ο Ναός του Αγίου Αθανασίου (1834).  
Πύργος της Βασιλοπούλας  
Ο Άγιος Γεώργιος όπου έγινε η στέψη του αυτοκράτορα Ιωάννη Καντακουζηνού το 1341 (σήμερα Αρμένικη Σουρπ Κεβόρκ).
  • Πύλη Αγοράς (κεντρική πύλη κάστρου).
  • Πύργος της Βασιλοπούλας.
  • Πύλη της Γέφυρας.
  • Ταραπχανές Πύργος - πυλίδα.
  • Ναός Αγίας Αικατερίνης (ταφικό παρεκκλήσι αρχών 14ου αιώνα - δίπλα στο ναό υπάρχουν λαξευμένοι τάφοι στο βράχο) - εποχής Παλαιολόγων.[35]
  • Αρμένικη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (Σουρπ Κεβόρκ) χτισμένη το 1815-31.
  • Ιερός Ναός Σωτήρος Χριστού (1848 - χτισμένο πάνω σε παλαιότερο ναό). Στο ναό υπάρχουν 2 βυζαντινές εικόνες 14ου αιώνα.
  • Μητρόπολη - Ναός Αγίου Αθανασίου - χρονολογείται από το 1834.[35]
  • Προσκύνημα Αγίου Δημητρίου.

Κάστρο Πυθίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

To Κάστρο του Πυθίου είναι ένα σημαντικό έργο στρατιωτικής αρχιτεκτονικής Βυζαντινής περιόδου, 15 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από το Διδυμότειχο (βρίσκεται βορειανατολικά του ομώνυμου χωριού Πυθίου). Το κάστρο ιδρύθηκε την περίοδο 1330 - 1340 από τον Ιωάννη ΣΤ' Καντακουζηνό (1341-1355).[37]

Οθωμανικά μνημεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αλατζά (Κόκκινο) τζαμί, γνωστό και ως Σαντριβάν Τζαμί - το μοναδικό σε λειτουργία στην πόλη.

Οι Οθωμανοί κατέλαβαν την πόλη το 1361 και το Διδυμότειχο έγινε η πρώτη πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Ευρωπαϊκή ήπειρο. Στην πόλη ο σουλτάνος Μουράτ Α' έκτισε τα ανάκτορα, ενώ στον Πύργο Ταραπχανέ, στο Κάστρο βρισκόταν ο αυτοκρατορικός θησαυρός.[2]

Στην πόλη υπήρχαν πολλά τεμένη και ιεροσπουδαστήρια τα περισσότερα από τα οποία κατεδαφίστηκαν τον 20ο αιώνα. Στην πόλη υπήρχε επίδραση των ετερόδοξων μουσουλμανικών κινημάτων και ιδιαίτερα των μπεκτασίδων όπου βρισκόντουσαν στην Θράκη [38] και σε αυτό οφείλεται η ίδρυση των πολλών τεμένων (ως αντίδραση του ορθόδοξου σουνιτισμού). Το Τέμενος του Νασούχ Βέη ή Ιμαρέτ Τζαμισί βρισκόταν στην νότια πλευρά του παλαιού Διοικητηρίου και μαζί με τον μεντρεσέ σωζόταν μέχρι το 1912. Το μεστζίτ Κουρτ Μπέη, Ανκά-Ελ-Βασή και Χαράτς είναι τεμένη τα οποία μνημονεύονται από τον Οθωμανό περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπή αλλά είναι άγνωστο με ποια τεμένη του 20ου αιώνα ταυτίζονταν. Το μεστζίτ Καραγκιόζ Μπέη βρισκόταν ψηλά στις πύλες της αγοράς ενώ το Καπουτζή μεζτζίτ πιθανολογείται ότι ταυτιζόταν με το τζαμί Κιοπρού (τζαμί της γέφυρας). Το Τατάρ Τζαμί βρισκόταν στην ομώνυμη συνοικία κοντά στο τεκέ του Τατάρ μπαμπά και σωζόταν σε καλή κατάσταση μέχρι το μεσοπόλεμο. Το Ζιντζιρλή μεσζίτ βρισκόταν κοντά στο παλιό ηρώο. Το Αμπντάλ Τζιντί ή Απτάλ Τζουνειτ πιθανότατα ταυτίζεται με το Μπουντούρ Τζαμί το οποίο καταστράφηκε στην διάρκεια των βαλκανικών πολέμων και ίχνη του σήμερα σώζονται νοτιοανατολικά τους πύργου της Βασιλοπούλας. Το Φεριντούν Αχμέτ Τζαμί βρίσκεται στην θέση του ζαχαροπλαστείου "Ελβετία" στην οδό Βενιζέλου. Το μεστζίτ του Ορούτς βρίσκόταν μεταξύ παλαιάς λαχαναγοράς κοντά στο αρχαίο ναό του Αγίου Νικολάου και σωζόταν μέχρι το μεσοπόλεμο ως χριστιανικό κατάστημα. Το Παζάρ-μπεϊλή ή Αλατζά (Κόκκινο) τζαμί, γνωστό και ως Σαντριβάν ή Τσαρσί Τζαμί (Τέμενος της Αγοράς) βρίσκεται νοτιοανατολικά του Τεμένους Μεχμέτ Α' το οποίο από το 1936-7 μέχρι σήμερα αποτελεί το μοναδικό σε λειτουργία τζαμί του Διδυμοτείχου.[39]

Το Τέμενος Βαγιαζήτ (Μεχμέτ Α')[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Τέμενος Μεχμέτ Α'

Η ανέγερση του Τέμενους Βαγιαζήτ (Μεχμέτ Α') έγινε κατά παραγγελία του σουλτάνου Μεχμέτ, γιου του Βαγιαζήτ το 1367 και εγκαινιάστηκε το Μάρτιο του 1420. Την οικοδόμηση την ανέλαβε ο Καδής του Διδυμοτείχου Σεγίντ Αλί και το μνημείο το έκτισε ο Ντογάν Μπιν Αμπντουλάχ με μηχανικό τον Ιβάζ Μπιν Βαγιαζίτ. Οι τοίχοι του μνημείου έχουν πάχος περίπου 2,50μ και η κύρια είσοδος είναι στην νότια πλευρά. Στην νοτιοανατολική πλευρά βρίσκεται ο επιβλητικός μιναρές ο οποίος αρχικά είχε ένα εξώστη. Το 1913 οι Τούρκοι πρόσθεσαν δεύτερο εξώστη, ψηλότερα από τον πρώτο ξανακτίζοντας το πάνω μέρος του μιναρέ, το οποίο είχε καταρρεύσει.[40]

Τέμενος Βαγιαζήτ (Μεχμέτ Α')
Το Τέμενος Βαγιαζήτ (Μεχμέτ Α').
Το Τέμενος Βαγιαζήτ (Μεχμέτ Α').  
Nοτιοανατολική πλευρά - μιναρές, ύψους 22 μέτρων.
Nοτιοανατολική πλευρά - μιναρές, ύψους 22 μέτρων.  
Νοτιοανατολική είσοδος.
Νοτιοανατολική είσοδος.  
Το Μινμπάρ - έργα συντήρησης.
Το Μινμπάρ - έργα συντήρησης.  

Το τέμενος Βαγιαζήτ θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ισλαμικά μνημεία στην Ευρώπη[9] και το μεγαλύτερο σε έκταση (σχεδόν χιλίων τετραγωνικών μέτρων) στο χώρο των Βαλκανίων. Το Τέμενος βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του Διδυμότειχου και είναι κηρυγμένο ως διατηρητέο από το 1946. Η αρχική στέγη του μνημείου (14ου αιώνα) είναι κατασκευασμένη από ξύλο βελανιδιάς και διατηρείται μέχρι σήμερα. Η στέγη του θεωρείται «Από τα σημαντικότερα μνημεία από ξύλο στον κόσμο» και έχει σχήμα πυραμιδοειδές.[41] Το μνημείο έχει επίσης μοναδική αξία λόγω της τοιχογραφίας με την ουράνια πόλη (στο Ισλάμ δεν επιτρέπονται γραφικές αναπαραστάσεις).[9]

Το μνημείο βρίσκεται υπό κατάρρευση αλλά από το 1969 έχουν ξεκινήσει ορισμένα σωστικά μέτρα. Το 1970 μετά από έντονα καιρικά φαινόμενα κατέρρευσε μέρος του επιβλητικού κυλινδρικού μιναρέ (ύψους 22 μέτρων). Το Υπουργείο Πολιτισμού το 1998-9 [8][41] κάλυψε την οροφή με πλαστική μεμβράνη ώστε να προστατευτεί το μνημείο από τις βροχές. Το 2008 κατάρρευσε μέρος του μιναρέ και έσχισε την προστατευτική πλαστική μεμβράνη της οροφής.[41] Το Τέμενος αυτήν την στιγμή είναι ερειπωμένο (ρηγματώσεις, αποκλίσεις, ανάπτυξη μούχλας λόγω γήρανσης υλικών, σεισμών και την επίδραση του περιβάλλοντος [42]), αλλά συντηρείται - ανακαινίζεται από σχετικές δράσεις του Υπουργείου Πολιτισμού.[42][43] Η αναστήλωση χρηματοδοτείται από τα Ευρωπαϊκά Κονδύλια του ΕΣΠΑ [9] (με κονδύλι 4.156.000 ευρώ το οποίο εντάχθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2011 στο πρόγραμμα ΕΣΠΑ [44]).[45]

Λουτρά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χαμάμ του Ορούτς Πασά - γνωστά ως τα Λουτρά των Ψιθύρων ή ως τα Λουτρά του Έρωτα Χαμάμ του Ορούτς Πασά - γνωστά ως τα Λουτρά των Ψιθύρων ή ως τα Λουτρά του Έρωτα
Χαμάμ του Ορούτς Πασά - γνωστά ως τα Λουτρά των Ψιθύρων ή ως τα Λουτρά του Έρωτα

Σύμφωνα με τον Οθωμανό περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπή στην πόλη υπήρχαν επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας τρία δημόσια και εβδομήντα ιδιωτικά λουτρά. Σήμερα σώζονται όλα τα δημόσια λουτρά τα οποία έχουν χαρακτηριστεί δείγματα εξαιρετικής οθωμανικής αρχιτεκτονικής.[46]

Τα Χαμάμ του Ούρτς Πασά ή γνωστά ως τα Λουτρά των Ψιθύρων ή ως τα Λουτρά του Έρωτα [3][47] χρονολογούνται από το 1398 και είναι τα αρχαιότερα σωζόμενα Οθωμανικά λουτρά στην Ευρώπη.[2][48] Για την ανάδειξη του μνημείου αυτού όπως και ενός λουτρού στο Σβίλεγκραντ της Βουλγαρίας υπογράφηκε συμφωνία στις 14 Μαρτίου 2011 μεταξύ Ελλάδος Βουλγαρίας και Ευρωπαϊκής ένωσης.[49][50] Τα Λουτρά βρίσκονται στις όχθες του Ερυθροπόταμου ποταμού.[3]

Λίγο βορειότερα του Τεμένους Μεχμέτ Α' στην κεντρική πλατεία του Διδυμότειχου υπάρχει το χαμάμ Φεριντούν Αχμέντ Μπεγκ [51] το οποίο χρονολογούνται από τον 1571/2 [3][52] αιώνα.[47] Το χαμάμ είχε δύο τμήματα, ένα για άνδρες και ένα για γυναίκες με ξεχωριστή είσοδο. Η είσοδος στο λουτρό των ανδρών γινότανε από την πλατεία και είχε μια μνημειακή είσοδο. Τα λουτρά σταμάτησαν να λειτουργούν στις αρχές του 20ου αιώνα.[51]

Σε πολύ αποσπασματική μορφή σώζονται δίπλα στην παλαιά οδική γέφυρα τα Λουτρά της Γέφυρας τα οποία δεν χρησιμοποιούνταν πριν τις αρχές του 20ου αιώνα.[46]

Πυροστιά / Μαυσωλείο (τουρμπές) Ορούτς Πασά.

Πυροστιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Πυροστιά είναι το Μαυσωλείο του Ορούτς Πασά (τουρμπές), ο τάφος του Ορούτς Πασά [2] και βρίσκεται πίσω από το σημερινό δημαρχείο του Διδυμοτείχου. Ο Ορούτς Πασάς ήταν στρατηγός του Οθωμανικού στρατού και είναι ο ιδρυτής των ομώνυμων λουτρών Λουτρών των Ψιθύρων.[53] Η ταύτιση του μαυσωλείου με τον Ορούτς Πασά έγινε με το Σελχάνε, την επετηρίδα της αυτοκρατορικής διοίκησης της Αδριανούπολης του έτους 1892/93.[54][55]

Το μνημείο χρονολογείται από το 15ο αιώνα. Είναι ανοικτού τύπου και αποτελείται από ένα βάθρο με καμαροσκέπαστο θάλαμο όπου στο παρελθόν είχε πλινθόκτιστο θόλο ο οποίος έχει καταπέσει. Το 1989 βρέθηκε σε κρύπτη σκελετός άνδρα χωρισμένος στα δύο. Η ταφή με τέτοιο τρόπο ώστε να μην αντικρίζει το σώμα ο ήλιος υπόδειξε ότι πρόκειται για μουσουλμανική ταφή.[55]

Καλέ Παναΐρ - Γκάιντες 2012.

Φεστιβάλ Γκάιντας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Διδυμότειχο είναι διάσημο για το φεστιβάλ φεστιβάλ γκάιντας Καλέ Παναΐρ το οποίο λαμβάνει χώρα κάθε Πεντηκοστή (το Σαββατοκύριακο της εορτής του Αγίου Πνεύματος). Στο φεστιβάλ αυτό, πλήθος μουσικών με παραδοσιακές Θρακικές γκάϊντες και νταούλια ξεχύνεται στους δρόμους και ακολουθεί παραδοσιακό θρακιώτικο γλέντι.[56][57]

Φεστιβάλ Πολιτισμού Διδυμοτείχου - Ερυθροπόταμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το 1999 έως το 2001 πραγματοποιήθηκε στο Διδυμότειχο από την Ομάδα Πρωτοβουλίας Νέων της πόλης το τοπικό τριήμερο φεστιβάλ “Φως του Κάστρου”, το οποίο όμως δεν διοργανώθηκε ξανά λόγο έλλειψης χρηματοδότησης.

Το 2007 σχεδιάστηκαν και οργανώθηκαν από την αρχή οι εκδηλώσεις “Φως του Κάστρου” με σκοπό να ενταχθούν ως θεματική σκηνή σε ένα νέο φεστιβάλ με περισσότερες οργανωμένες δράσεις. Έτσι, το 2008 άρχισαν να πραγματοποιούνται οι εκδηλώσεις με νέο τίτλο ως «Φεστιβάλ Πολιτισμού Διδυμοτείχου – Ερυθροπόταμος».

Το νέο φεστιβάλ διοργανώνεται με επιτυχία από το 2008 και είναι ένας σημαντικός πολιτιστικός θεσμός του Διδυμοτείχου. Παρουσιάζει πολυμορφικές εκδηλώσεις με ιστορικό, επιστημονικό, περιβαλλοντικό, αθλητικό, μουσικό και εικαστικό ενδιαφέρον σε θεματικές σκηνές ανά ημέρα.

Σκοπός του φεστιβάλ είναι η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής σε συνδυασμό με την φυσική ομορφιά του τόπου και την ενεργή συμμετοχή του επισκέπτη.

Στόχοι του, να αξιοποιεί πολιτιστικούς χώρους, να προβάλει την ιστορία, να παράγει πολιτισμό, να συνεχίσει να προσφέρει θέαμα-ψυχαγωγία και να φιλοξενήσει στο μέλλον περισσότερες μορφές πολιτισμού.

Η πολύχρονη προσπάθεια του φεστιβάλ στηρίζεται στη συμμετοχή όλων για την ανάπτυξη - ανάδειξη του Διδυμοτείχου και των επαρχιών του, ως ένα σημαντικό εναλλακτικό Τουριστικό Προορισμό της Θράκης.

www.redriver.gr, www.erythropotamos.gr, www.erithropotamos.gr, www.facebook.com/redrivergr

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εξέλιξη του πληθυσμού του Διδυμοτείχου έχει ως εξής:

Εξέλιξη
πληθυσμού
του Διδ/χου [1]
1940 7.791
1951 7.358
1961 7.894
1971 8,893
1981 8.571
1991 8.902
2001 8.978
2011 9.367

Προσωπικότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Απογραφή πληθυσμού - κατοίκων 2011, Μόνιμος πληθυσμός, Διδυμότειχον.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 «Διδυμότειχο: Η πόλη μας / Ιστορικά στοιχεία». Ιστοσελίδα Δήμου Διδυμότειχου. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-01-07. http://archive.is/ewT3y. Ανακτήθηκε στις 2012-06-05. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «Didymoteicho». visitgreece.gr - ιστοσελίδα Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού. http://www.visitgreece.gr/en/main_cities/didymoteicho. Ανακτήθηκε στις 2012-06-06. 
  4. «Πλωτινούπολη». visitgreece.gr - Ιστοσελίδα Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού. http://www.visitgreece.gr/el/culture/archaeological_sites/plotinoupoli. Ανακτήθηκε στις 2012-06-06. 
  5. 5,0 5,1 Κάργας Βασίλης (2011-11-02). «Στο Διδυμότειχο: Ψηφιδωτός θησαυρός 130 τ.μ.». Εφημερίδα Το Έθνος. http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22784&subid=2&pubid=63513225. Ανακτήθηκε στις 2011-11-03. 
  6. «Διδυμότειχο». Ιστοσελίδα Οδυσσεύς του Υπουργείου Τουρισμού και Πολιτισμού. http://odysseus.culture.gr/h/3/gh352.jsp?obj_id=2647. Ανακτήθηκε στις 2012-06-05. 
  7. Σταυρούλα Δαδάκη. «Τέμενος Μεχμέτ Α'». Δικτυακός τόπος Οδυσσεύς του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού. http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=5901. Ανακτήθηκε στις 2012-06-06. 
  8. 8,0 8,1 26-Νοε-2010 - Άρθρο στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία της Ν. Κοντράρου-Ράσσια: "Είναι ένα από τα πιο σημαντικά Οθωμανικά μνημεία της Ευρώπης: Λίφτινγκ σωτηρίας στο τέμενος Βαγιαζήτ".
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 26-Νοε-2010 - Άρθρο στην Εφημερίδα Το Έθνος της Αγγελικής Κώττη:"Εργα αποκατάστασης στο τέμενος Βαγιαζήτ."
  10. «Ιστορία της Ιεράς Μητροπόλεως Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου». Ίστοσελίδα Ιεράς Μητροπόλεως Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου. http://www.imdos.gr/sample-page/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8C/. Ανακτήθηκε στις 2012-06-05. 
  11. Υπουργείο Εξωτερικών, Υπηρεσία Ενημέρωσης: Μουσουλμανική μειονότητα Θράκης
  12. 12,0 12,1 12,2 Αθανάσιος Ι. Γουρίδης (2008). Διδυμότειχο μία άγνωστη πρωτεύουσα. Δήμος Διδυμότειχου. σελ. 146-147. ISBN 978-960-86488-1-4. 
  13. Renée Hirschon (2003). Studies in forced migration, Vol. 12 - Crossing the Aegean: an appraisal of the 1923 compulsory population exchange between Greece and Turkey. Berghahn Books. σελ. 127. ISBN 978-1-57181-562-0. 
  14. «Μουφτεία Έβρου». Επίσημη Σελίδα Μουφτείας Διδυμοτείχου. http://www.muftididymoteicho.com/. Ανακτήθηκε στις 2012-06-06. 
  15. «Αγροτουρισμός - Δήμος Διδυμότειχου - Σπήλαιο Καγιάλι». in.gr. http://archive.in.gr/Reviews/placeholder.asp?lngReviewID=1671&lngChapterID=25605&lngItemID=25630. Ανακτήθηκε στις 2012-06-05. 
  16. «Δήμος Αλεξανδρούπολης - Το περιβάλλον». Ιστοσελίδα Δήμου Αλεξανδρούπολης. http://www.alexpolis.gr/default.asp?static=188. Ανακτήθηκε στις 2012-06-05. 
  17. «Ιστορία του Ν.Έβρου». Visit Greece - Ιστοσελίδα Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού. http://www.visitgreece.gr/el/history/history_evros_prefecture. Ανακτήθηκε στις 2012-06-05. 
  18. Πολιτιστική Πύλη Θράκης, Εθνολογικό Μουσείο Θράκης, Στέψη Ιωάννη Καντακουζηνού στο Διδυμότειχο
  19. Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, Ύστερη Βυζαντινή περίοδος 1204 - 1453, Ιωάννης Ε΄ Παλαιολόγος, Α΄ περίοδος βασιλείας, Έναρξη Εμφυλίου
  20. Ευστάθιος και Ναταλία, Η αληθινή ιστορία, Άγγελος Κρητικός
  21. e-Evros.gr, Ένωση Πολιτιστικών Φορέων Ν. Έβρου, Το κάστρο του Διδυμοτείχου
  22. 22,0 22,1 Αντιαιρετικόν Εγκόπλιον, Προσφορά αίματος και θυσιών της Θράκης 1361 - 1829, Ομαδικαί σφαγαί και απαγχονισμοί εις Διδυμότειχον / Νεομάρτυς Διονύσιος ο Μοναχός / Νεομάρτυς Ιάκωβος ο Διάκονος / Νεομάρτυς Παρθένιος εκ Διδυμοτείχου / Δήωσις και λεηλασία του Διδυμοτείχου (1821)
  23. Η Θράκη και ο Έβρος, πρωτοπόροι εις τους αγώνας της φυλής μας (1361 - 1920), επιμέλεια: Απόστολος Ευθυμιάδης, Δημήτριος Παπαράλλης και Ευάγγελος Καμαριανάκης, Β΄ Νομαρχιακή Επιτροπή Λαϊκής επιμόρφωσης Έβρου, σσ. 222 - 250
  24. «H Εβραϊκή κοινότητα Διδυμοτείχου». Ιστοσελίδα Κεντρικού Ισραηλίτικου Συμβούλιου. http://www.kis.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=285&Itemid=115. Ανακτήθηκε στις 2012-06-05. 
  25. Διδυμότειχο: η ακριτική πόλη των μύθων και των κάστρων
  26. Η Αρμενική Κοινότητα στην Ελλάδα
  27. 27,0 27,1 «Ανασκαφή Πλωτινόπολης Διδυμοτείχου Έβρου». Ιστοσελίδα Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού. http://www.yppo.gr/5/g5111.jsp?obj_id=2114. Ανακτήθηκε στις 2011-11-03. 
  28. «Τις χρυσές προτομές Ρωμαίων αυτοκρατόρων σε Κομοτηνή και Ελβετία συνδέει έρευνα αρχαιολόγου». archeology.gr. 2011-10-06. http://www.archaiologia.gr/new/blog/2011/10/06/%CF%84%CE%B9%CF%82-%CF%87%CF%81%CF%85%CF%83%CE%AD%CF%82-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%AD%CF%82-%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%CE%AF%CF%89%CE%BD-%CE%B1%CF%85%CF%84%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84/. Ανακτήθηκε στις 2011-11-03. 
  29. 29,0 29,1 «Προτομή του Σεπτιμίου Σεβήρου». Ιστοσελίδα Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού. http://odysseus.culture.gr/h/4/gh430.jsp?obj_id=6125. Ανακτήθηκε στις 2011-11-03. 
  30. «Πλωτινόπολη». Ιστοσελίδα Δήμου Διδυμότειχου. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-07-02. http://archive.is/5FanL. Ανακτήθηκε στις 2011-11-03. 
  31. Διαμαντής Τριαντάφυλλος. «Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής». Ιστοσελίδα "Οδυσσεύς" του Υπουργείου Πολιτισμού. http://odysseus.culture.gr/h/1/gh151.jsp?obj_id=3423. Ανακτήθηκε στις 2011-07-20. 
  32. «Ο Απόλλωνας αποκαλύφθηκε στο ψηφιδωτό της Πλωτινόπολης». Εφημερίδα ο Χρόνος. 2011-10-28. http://xronos.gr/detail.php?d_month=11&d_year=2011&ID=73714. Ανακτήθηκε στις 2011-11-03. 
  33. «Η Περιφέρεια θα χρηματοδοτήσει την ανάδειξη των ευρημάτων της Πλωτινόπολης.». e-evros.gr. 2011-11-02. http://www.e-evros.gr/index.php?sec=85&cid=11606. Ανακτήθηκε στις 2011-11-03. 
  34. Σταύρος Παπαθανάκης (2012-11-21). «Τερατόμορφοι ιχθυοκένταυροι και Νηρηίδες τα νέα ευρήματα στην Πλωτινόπολη». Εφημερίδα Παρατηρητής Θράκης. http://paratiritis-news.gr/detailed_article.php?id=156982&categoryid=10. Ανακτήθηκε στις 2012-11-21. 
  35. 35,0 35,1 35,2 35,3 «Διδυμότειχο». ΙΕΛ - ILSP - Θρακικός Ηλεκτρονικός Θησαυρός. http://www.xanthi.ilsp.gr/thraki/tour/tour1.asp?geo=T43. Ανακτήθηκε στις 2012-06-30. 
  36. Θρησκευτικά μνημεία Διδυμοτείχου
  37. «Το κάστρο του Πυθίου». Ιστοσελίδα Δήμου Διδυμοτείχου. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-07-02. http://archive.is/dsbIW. Ανακτήθηκε στις 2012-06-07. 
  38. Δείτε βιβλίο Ευστράτιος Χ. Ζεγκίνης (2001). Ο Μπεκτασιμός στην Δ. Θράκη - Συμβολή στην ιστορία της διαδόσεως του μουσουλμανισμού στο Ελλαδικό χώρο.. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Π. Πουρνάρα - Institute for Balkas Studies. ISBN 960-242-226-2. 
  39. Αθανάσιος Ι. Γουρίδης (2008). Διδυμότειχο μία άγνωστη πρωτεύουσα. Δήμος Διδυμότειχου. σελ. 105-106. ISBN 978-960-86488-1-4. 
  40. "Τέμενος Μεχμέτ Α'" - Κείμενο της αρχαιολόγου: Σταυρούλα Δαδάκη, Υπουργείο Τουρισμού και Πολιτισμού.
  41. 41,0 41,1 41,2 26-Νοε-2010 - Άρθρο στην εφημερίδα Καθημερινή της Γιώτας Σύκκας: "Ανάσα ζωής στο Βαγιαζήτ τζαμί στο Διδυμότειχο - «Ναι» του ΚΑΣ για ένταξή του στο ΤΔΠΕΑΕ".
  42. 42,0 42,1 26-Νοε-2010 - Άρθρο στην εφημερίδα Καθημερινή: "Αναδεικνύεται το τέμενος Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο".
  43. Συντήρηση εσωτερικών επιχρισμάτων και τοιχογραφιών του τεμένους Βαγιαζίτ Διδυμοτείχου.
  44. Συνέντευξη του Γενικού Γραμματέα Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, Γιώργου Καλαντζή. (2012-01-24). «24-01-12 Σημεία συνέντευξης του Γενικού Γραμματέα Θρησκευμάτων στην ιστοσελίδα www.azinlikca.net». Ιστοσελίδα Υπουργείου Παιδείας. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2012-12-18. http://archive.is/fktV. Ανακτήθηκε στις 2012-01-25. 
  45. Επισκευή του Τεμένους Βαγιαζήτ >00:00< Δέλτα TV (2011-03-26)
  46. 46,0 46,1 Αθανάσιος Ι. Γουρίδης (2008). Διδυμότειχο μία άγνωστη πρωτεύουσα. Δήμος Διδυμότειχου. σελ. 107. ISBN 978-960-86488-1-4. 
  47. 47,0 47,1 Eleni Kanetaki (2005). «The still existing ottoman hamams in the Greek territory». Middle East Technical University / Faculty of Architecture. http://jfa.arch.metu.edu.tr/archive/0258-5316/2004/cilt21/sayi_1-2/81-110.pdf. Ανακτήθηκε στις 2012-06-06. 
  48. Ελένη Κανετάκη (2001-05-20). «Τα Οθωμανικά Λουτρά στην Ελλάδα». Εφημερίδα Καθημερινή - Ένθετο Εφτά Ημέρες. σελ. 16. http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/2001/05/20052001.pdf. Ανακτήθηκε στις 2012-06-05. 
  49. «JOVAPROB / Joint valorisation and promotion of the old baths in the trans border area». European Territorial Cooperation - Greece Bulgaria 2007-2013. http://www.greece-bulgaria.eu/index.php?option=com_projects&view=item&id=39&Itemid=8. Ανακτήθηκε στις 2012-06-06. 
  50. «Έγκριση έκδοσης Χρηματικού Εντάλματος Προπληρωμής και ορισμός υπολόγου για μεταφορά πιστώσεων από το Δήμο Διδυμοτείχου στο Δήμο Svilengrad Βουλγαρίας για το έργο “Joint valorization and promotion of the old baths in the trans border area" (JOVAPROB) (2).». Διαύγεια - Εθνικό Τυπογραφείο. 2012-07-11. http://et.diavgeia.gov.gr/f/dimos_didymoteichou/ada/%CE%9241%CE%9E%CE%A99%CE%A4-%CE%A19%CE%9B. Ανακτήθηκε στις 2012-07-26. 
  51. 51,0 51,1 Αθανάσιος Ι. Γουρίδης (2008). Διδυμότειχο μία άγνωστη πρωτεύουσα. Δήμος Διδυμότειχου. σελ. 108-109. ISBN 978-960-86488-1-4. 
  52. Ελένη Κανετάκη (2004). Οθωμανικά Λουτρά στον Ελλαδικό Χώρο. Αθήνα: Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος. σελ. 132. ISBN 960-8369-04-5. 
  53. Ελένη Αργυρίου (2008-05-18). «Καθ' οδόν: Στο Διδυμότειχο». Εφημερίδα Ριζοσπάστης. http://www1.rizospastis.gr/wwwengine/story.do?id=4542060. Ανακτήθηκε στις 2012-06-05. 
  54. Αθανάσιος Ι. Γουρίδης (2008). Διδυμότειχο μία άγνωστη πρωτεύουσα. Δήμος Διδυμότειχου. σελ. 106. ISBN 978-960-86488-1-4. 
  55. 55,0 55,1 «Η Πυροστιά». Ιστοσελίδα Δήμου Διδυμότειχου. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-07-02. http://archive.is/t3dam. Ανακτήθηκε στις 2012-06-07. 
  56. «Καλέ Παναΐρ 2012». Ιστοσελίδα Δήμου Διδυμότειχου. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-07-02. http://archive.is/y1VXU. Ανακτήθηκε στις 2012-06-05. 
  57. Βασίλης Πρεμίδης (2012-06-01). «Διδυμότειχο:Εκδηλώσεις για την «Πεντηκοστή-Καλέ Παναΐρ»». ΕΡΤ. http://www.ert.gr/orestiada/24781-Didymoteicho-Ekdhlwseis-gia-thn-%C2%ABPenthkosth-Kale-Panair%C2%BB. Ανακτήθηκε στις 2012-06-05. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Αρχείο ΕΡΤ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

 LP  Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το αντίστοιχο λήμμα της Live-Pedia. (ιστορικό).

Η εισαγωγή του κειμένου της Livepedia στη Βικιπαίδεια έγινε πριν την 1η Νοεμβρίου 2008, συνεπώς ισχύει η διπλή αδειοδότηση υπό την άδεια CC-BY-SA 3.0 και την GFDL.