Τουρχάν Χατιτζέ Σουλτάνα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τουρχάν Χατιτζέ Σουλτάν
Apartments Valide Sultan Topkapi March 2008pano.jpg
Σκηνή μιας Βαλιντέ Σουλτάνας και των συνοδών της στα διαμερίσματά της στο παλάτι Τοπ Καπί
Βαλιντέ Σουλτάν
12 Αυγούστου 1648 - 5 Ιουλίου 1683
Προκάτοχος Μαχπεϊκέρ Κιοσέμ Σουλτάν
Διάδοχος Σαλιχά Ντιλασούπ Σουλτάν
Χασεκί Σουλτάν
2 Ιανουαρίου 1642 - 12 Αυγούστου 1648
Προκάτοχος Μαχπεϊκερ Κιοσέμ Σουλτάν
Διάδοχος Εμετουλάχ Ραμπιά Γκιουλνούς Σουλτάν
Σύζυγος Ιμπραήμ Α'
Επίγονοι Μεχμέτ Δ'
Οίκος Οσμανιδών
Γέννηση 1627
Ροχατύν, Βασίλειο της Πολωνίας
Θάνατος 5 Ιουλίου 1683 (55 ετών)
Κωνσταντινούπολη, Οθωμανική Αυτοκρατορία
Τόπος ταφής Γενί Τζαμί, Κωνσταντινούπολη, Οθωμανική Αυτοκρατορία
Εθνικότητα Ουκρανική
Θρησκεία Χριστιανισμός, εξισλαμίστηκε μετά τη σύλληψή της

Η Τουρχάν Χατιτζέ Σουλτάν (τούρκικα: Turhan Hatice Sultan) (1627 - 5 Ιουλίου 1683) ήταν μία από τις Χασεκί Σουλτάν του Σουλτάνου Ιμπραήμ Α' και μητέρα του διαδόχου του Μεχμέτ Δ'.

Η Τουρχάν Χατιτζέ Σουλτάν ήταν μία απο τις κυριότερες εκπροσώπους του Σουλτανάτου των Γυναικών.

Ως Βαλιντέ Σουλτάν ο πλήρης τίτλος της ήταν Devletlu İsmetlu Turhan Hadice Valide Sultan Aliyyetü'ş-şân Hazretleri.

Χασεκί Σουλτάν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε το 1627. Η Τουρχάν Χατιτζέ, της οποίας η αρχική ονομασία ήταν Νάντια, θεωρήθηκε ότι ήταν Ουκρανικής καταγωγής. Είχε συλληφθεί κατά την διάρκεια μιας από τις επιδρομές των Τατάρων και πουλήθηκε ως σκλάβα. Ήταν Χριστιανή Ορθόδοξη και έπειτα εξισλαμίστηκε.Όταν ήταν περίπου 12 ετών, η Τουρχάν εστάλη στο παλάτι Τοπ Καπί ως δώρο για την μητέρα του Σουλτάνου Ιμπραήμ, Μαχπεϊκέρ Κιοσέμ Σουλτάν,απο τον Χάνο της Κριμαίας.

Ήταν ίσως η Κιοσέμ Σουλτάν που έδωσε την Τουρχάν στον Ιμπραήμ ως παλλακίδα.Η Τουρχάν ήταν γνωστή για την ομορφιά και την εξυπνάδα της.Είχε ξανθά μαλλιά και αδύνατο σώμα.Στις 2 Ιανουαρίου του 1642 σε ηλικία 14 ετών η Τουρχάν γέννησε έναν γιο, τον μελλοντικό Σουλτάνο Μεχμέτ Δ'. Στις 8 Αυγούστου 1648, ο Ιμπραήμ εκθρονίστηκε και αρκετές ημέρες αργότερα στραγγαλίστηκε. Τον διαδέχθηκε ο μεγαλύτερος γιος του Μεχμέτ Δ'.

Αντιπαράθεση με την Κιοσέμ Σουλτάν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την κυριαρχία του Μεχμέτ Δ', η θέση της Βαλιντέ Σουλτάν θα έπρεπε να πάει στην Τουρχάν. Ωστόσο η Τουρχάν αγνοήθηκε λόγω του ότι ήταν νέα και άπειρη. Αντ' αυτού, η γιαγιά του Σουλτάνου και προηγούμενη Βαλιντέ Σουλτάν, Κιοσέμ Σουλτάν, επανήλθε σε αυτή την υψηλή θέση.Η Κιοσέμ Σουλτάν ήταν Βαλιντέ Σουλτάν με δύο γιους, τον Μουράτ Δ' και τον Ιμπραήμ Α', έχοντας έτσι τη μεγαλύτερη εμπειρία από τις δύο γυναίκες.

Ωστόσο αποδείχτηκε ότι η Τουρχάν ήταν υπερβολικά φιλόδοξη για να χάσει μια τέτοια υψηλή θέση χωρίς μάχη. Στον αγώνα της να γίνει Βαλιντέ Σουλτάν, η Τουρχάν Σουλτάν υποστηρίχθηκε από τον επικεφαλής μαύρο ευνούχο και τον Μέγα Βεζύρη, ενώ η Κιοσέμ Σουλτάν υποστηρίχθηκε από τον Σώμα των Γενιτσάρων και απ' όλες τις κοπέλες του χαρεμιού του Ιμπραήμ Α'.Παρά το γεγονός ότι η Κιοσέμ ως Βαλιντέ Σουλτάν έδειχνε το καλύτερο για την κυβέρνηση,οι άνθρωποι αγανάκτησαν με την επίδραση των Γενιτσάρων στην κυβέρνηση.

Σε αυτή την πάλη για την εξουσία, η Κιοσέμ είχε προγραμματίσει να εκθρονίσει τον Μεχμέτ Δ' και να τον αντικαταστήσει με έναν άλλο νεότερο εγγονό της,τον Σουλεϊμάν,που ήταν γιός μιας άλλης συζύγου του Ιμπραήμ,της Σαλιχά Ντιλασούπ Σουλτάν.Σύμφωνα με έναν ιστορικό το σχέδιο αυτό αποσκοπούσε στην αντικατάσταση της Τουρχάν απο την Ντιλασούπ γιατί η Ντιλασούπ ήταν ποιό εύκολα ελεγχόμενη.Το σχέδιο ήταν ανεπιτυχές, καθώς η Τουρχάν ενημερώθηκε από έναν από τους σκλάβους της Κιοσέμ και διέταξε την δολοφονία της. Η Κιοσέμ Σουλτάν δολοφονήθηκε το 1651 σε ηλικία 61 ετών,τρία χρόνια μετά την ενθρόνιση του εγγονού της,Μεχμέτ Δ'.

Βαλιντέ Σουλτάν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με τον θάνατο του αντιπάλου της, η Τουρχάν έγινε Βαλιντέ Σουλτάν. Ως αντιβασιλέας, η Τουρχάν ασκούσε μεγάλη δύναμη. Συνόδευσε τον γιο της σε σημαντικές συναντήσεις και σε αρκετές περιπτώσεις μίλησε πίσω από κουρτίνα.Ήταν βαθιά αγαπητή και σεβαστή από τον γιό της,Μεχμέτ Δ'.Την θεωρούσε συν-κυβερνήτη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της έδωσε μεγάλη δύναμη.Ήταν η μόνη Βαλιντέ Σουλτάν στην ιστορία που μοιράστηκε ισομερώς την εξουσία με τον γιο της,ξεπερνώντας ακόμη και Κιοσέμ στην πληρότητα της δύναμής της.

Λόγω της απειρίας της βασίζονταν σε άλλα μέλη της κυβέρνησης για να την ενημερώσουν για πολιτικά θέματα. Αυτό είναι εμφανές από την αλληλογραφία της με τους Μεγάλους Βεζύρηδες.Η αντιβασιλεία της Τουρχάν αμαυρώθηκε από τουλάχιστον δύο παράγοντες: τον πόλεμο με τους Βενετούς για το νησί της Κρήτης, και την οικονομική κρίση που προέκυψε από τις υψηλές δαπάνες της διεξαγωγής πολέμου.Οι αδύναμοι Μεγάλοι Βεζίριδες δεν βελτίωσαν την κατάσταση.Ωστόσο, το 1656 ο Κιοπριολού Μεχμέτ Πασά διορίστηκε στη θέση του Μεγάλου Βεζίρη.Στον Μεχμέτ Πασά δόθηκε μεγαλύτερη εξουσία απο του προκατόχους του.Έτσι,μερική απο την πολιτική εξουσία της Τουρχάν πήγε στον Μεγάλο Βεζίρη.

Η Τουρχάν εμπόδισε την σύζυγο του γιού της,Εμετουλάχ Ραμπιά Γκιουλνούς Σουλτάν,να σκοτώσει τους αδελφούς του γιού της απο άλλες μητέρες,Σουλεϊμάν Β' και Αχμέτ Β'Σουλεϊμάν Β',ο εγγονός που σκόπευε να ενθρονίσει η Κιοσέμ Σουλτάν,ήταν γιός της Σαλιχά Ντιλασούπ Σουλτάν και ο Αχμέτ Β' ήταν γιός της Χατιτζέ Μουαζέζ Σουλτάν.

Έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο γιός της Τουρχάν Χατιτζέ Σουλτάν,Μεχμέτ Δ'.

Η ιστορικός Λέσλι Πιρς βλέπει το έτος 1556 ως σημείο καμπής στην ζωή της Τουρχάν.Με την παροχή περισσότερης εξουσίας στον Μεγάλο Βεζίρη,η πολιτική εξουσία της Τουρχάν περιορίστηκε.Ωστόσο,διοχετεύσε τις ενέργειές της σε άλλους τομείς της ζωής.Η Τουρχάν άρχισε να χτίζει.Ήταν μεγάλη "οικοδόμος" της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το πρώτο έργο της ξεκίνησε το 1658, ίσως σε απάντηση στην Ενετική απειλή η Τουρχάν κατασκεύασε δύο φρούρια κοντά στην είσοδο των Δαρδανελίων.Το ένα ήταν στην ευρωπαική πλευρά και το άλλο στην ασιατική πλευρά και υπάρχουν μέχρι σήμερα.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη αναγνώριση της Τουρχάν επιτεύχθηκε, έχοντας ολοκληρώσει το Γενί Τζαμί στην Κωνσταντινούπολη.Το Γενί Τζαμί έχει μία ενδιαφέρουσα ιστορία.Η κατασκευή του τζαμιού άρχισε από τη Σαφιγιέ Σουλτάν,σύζυγο του Μουράτ Γ' και μητέρα του Μεχμέτ Γ'.Είχε επιλέξει την εμπορική συνοικία της πόλης,Εμίνονου,για την θέση του τζαμιού.Αυτή η περιοχή κατοικούνταν από τους μη-μουσουλμάνους.Με την κατασκευή ενός νέου τζαμιού στο ΕμίνονουΣαφιγιέ ήθελε να πετύχει τον εξισλαμισμό της περιοχής.Για να χτιστεί σε αυτήν την περιοχή,η γη έπρεπε να διατεθεί απο τους τοπικούς μη-μουσουλμάνους κατοίκους,κάτι που δεν κύλησε ομαλά.

Το 1597 τοποθετήθηκε η πρώτη πέτρα στο τζαμί. Ωστόσο, μετά το θάνατο του γιου της Σαφιγιέ Σουλτάν,Μεχμέτ Γ',το 1603 η κατασκευή σταμάτησε εφόσον η Σαφιγιέ δεν ήταν πλέον Βαλιντέ Σουλτάν.Η κατασκευή εγκαταλείφθηκε για 57 χρόνια και το 1660 η περιοχή καταστράφηκε από πυρκαγιά.Το τζαμί πήρε τη δεύτερη ευκαιρία του, όταν η Τουρχάν Σουλτάν αποφάσισε να τελειώσει αυτό που άρχισε η Σαφιγιέ Σουλτάν.Το συγκρότημα ολοκληρώθηκε το 1665, που περιλάμβανε όχι μόνο το τζαμί, αλλά και ένα σχολείο, δημόσια λουτρά, αγορά και νεκροταφείο.Σύμφωνα με την ιστορικό Λέσλι Πιρς το Γενί Τζαμί κέρδισε τη διάκριση να είναι το πρώτο αυτοκρατορικό τζαμί που χτίστηκε από μια γυναίκα.

Στο Γενί Τζαμί βρίσκονται οι τάφοι της Τουρχάν Χατιτζέ Σουλτάν,του γιου της Μεχμέτ Δ' καθώς και πέντε μετέπειτα Σουλτάνων (Μουσταφά Β', Αχμέτ Β', Μαχμούτ Α', Οσμάν Γ' και Μουράτ Ε'),της Γκιουλτζεμάλ Σουλτάν και της Τιριμουτζγκάν Σουλτάν και διαφόρων μελών της Οθωμανικής αυλής.

Στο εσωτερικό του τάφου της Τουρχάν Χατιτζέ Σουλτάν βρίσκεται ο τόπος ταφής της Σαλιχά Σουλτάν,μητέρας του Μαχμούτ Α', της Εμινέ Μιχρισάχ Σουλτάν, μητέρας του Μουσταφά Γ' και της Ραμπιά Σερμί Σουλτάν, μητέρας του Αμπντούλ Χαμίτ Α'.

Θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο τάφος της Τουρχάν Χατιτζέ Σουλτάν,στο Γενί Τζαμί

Η Τουρχάν ήταν η τελευταία γυναίκα που άσκησε τόσο μεγάλη δύναμη ώστε να ενεργεί ως αντιβασιλέας για ένα νεαρό γιο.Ως γυναίκα,δεν ήταν εκτεθημένη σε δημόσιους χώρους στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.Η Τουρχάν έδειξε τον εαυτό της στους υπηκόους της μέσω των έργων της.Για να υπερασπιστεί την είσοδο των Δαρδανελίων,η Τουρχάν έχτισε δύο φρούρια και έτσι έγινε ο φύλακας της αυτοκρατορίας.

Η Τουρχάν Χατιτζέ Σουλτάν πέθανε το 1683 στην Κωνσταντινούπολη σε ηλικία 55 ετών και τάφηκε στο Γενί Τζαμί, όπου βρίσκονται οι τάφοι του γιου της και των απογόνων της.

Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Μαχπεϊκέρ Κιοσέμ Σουλτάν
Βαλιντέ Σουλτάν
12 Αυγούστου 1648 - 5 Ιουλίου 1683
Διάδοχος
Σαλιχά Ντιλασούπ Σουλτάν
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Μαχπεϊκέρ Κιοσέμ Σουλτάν
Χασεκί Σουλτάν
2 Ιανουαρίου 1642-12 Αυγούστου 1648
Διάδοχος
Εμετουλάχ Ραμπιά Γκιουλνούς Σουλτάν
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Turhan Hatice Sultan της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Natalia Yakovenko."Essays on History on Ukraine. From the Earliest Times until the End of the 18th Century". 1997.
  • Ruth Barzilai-Lumbroso (2008). Turkish Men, Ottoman Women: Popular Turkish Historians and the Writing of Ottoman Women's History. ProQuest ISBN 978-0-549-48355-7 This article also recounted Turhan Sultan's transformation from a 14-year-old Russian captive, presented to Kosem Sultan who had been the Valide Sultan at the time, to a powerful valide herself.
  • Marc David Baer (1 Sep 2011). Honored by the Glory of Islam: Conversion and Conquest in Ottoman Europe. Oxford University Press. ISBN 978-0-199-79783-7.
  • Peirce, p.252
  • Miriam Cooke, Erdağ M. Göknar, Grant Richard Parker (2008). Mediterranean passages: readings from Dido to Derrida. University of North Carolina Press. ISBN 978-0-807-83183-0.
  • Halide Edib Adıvar, Mushirul Hasan, Academy of Third World Studies (2009). East faces West: impressions of a Turkish writer in India. Academy of Third World Studies, Jamia Millia Islamia. ISBN 978-8-189-83351-0.
  • Narodna biblioteka "Sv. sv. Kiril i Metodiĭ. Orientalski otdel, International Centre for Minority Studies and Intercultural Relations, Research Centre for Islamic History, Art, and Culture (2003). Inventory of Ottoman Turkish documents about Waqf preserved in the Oriental Department at the St. St. Cyril and Methodius National Library: Registers Volume 1 of Inventory of Ottoman Turkish Documents about Waqf Preserved in the Oriental Department at the St. St. Cyril and Methodius National Library, Rumen Kovachev. Narodna biblioteka "Sv. sv. Kiril i Metodiĭ.
  • F. L. Carsten (1961). The New Cambridge Modern History: The ascendancy of France, 1648-88, Volume 5publisher=CUP Archive. ISBN 978-0-521-04544-5.
  • A History of the Ottoman Empire to 1730. CUP Archive.
  • Thys-Senocak, p. 17
  • Honored by the Glory of Islam: Conversion and Conquest in Ottoman Europe, p. 35
  • Thys-Senocak,p.25
  • Thys-Senocak,p.26
  • Peirce, p.250
  • Peirce, p.253
  • Peirce,p.255-256
  • Thys-Senocak, p.109
  • Thys-Senocak,p.186
  • Thys-Senocak,p.189-192
  • Thys-Senocak,p.195-196
  • Peirce,p.206
  • Peirce,p. 206
  • Peirce,p.258
  • Peirce,p.207