Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου
Imxanthis.png
Λογότυπο της Ι.Μ.Ξάνθης
Γενικές πληροφορίες
XώραΕλλάδα
ΈδραΞάνθη
Ενορίες86
Μονές4 (2 αντρικές, 2 γυναικείες)
Μητροπολιτικός ναόςΆγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος (Παλιάς Πόλης)
Ιστοσελίδαim-xanthis.gr
Ιεραρχία
ΜητροπολίτηςΠαντελεήμων
ΠρωτοσύγκελλοςΑρχιμ. Σωφρόνιος Γκουτζίνης
Ιεροκήρυκες2
Εφημέριοι92
Διάκονοι4

Η Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου είναι μια από τις Μητροπόλεις των λεγομένων «Νέων Χωρών[α]». Έδρα της είναι η Ξάνθη , ενώ ο τίτλος της περιλαμβάνει την αρχαία ιστορική πόλη Περιθεώριον.

Σημερινός Μητροπολίτης της είναι ο Παντελεήμων Καλαφάτης. Ο Μητροπολιτικός Ναός είναι αφιερωμένος στον Τίμιο Πρόδρομο, ενώ ο Καθεδρικός στην Του Θεού Σοφία.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Καθεδρικός Ναός της Του Θεού Σοφίας

Πρωτοχριστιανικά & Βυζαντινά χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εικάζεται πως πέρασε από την περιοχή ο Ευαγγελιστής Λουκάς, αφού ο Παύλος τον άφησε στους Φιλλίπους.[2] Αργότερα, στο σημερινό νομό Ξάνθης υπήρχαν 4 Επίσκοπές: Ξανθείας, Περιθεωρίου, Πολυστύλου (Άβδηρα) & Πόρων (Πόρτο Λάγος).[3]

Επισκοπή Τοπείρου (Ξανθείας)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι πρώτες πληροφορίες γι' αυτήν προέρχονται από τους Πρωτοβυζαντινούς αιώνες. Από τα τέλη του 4ου αιώνα ο Μητροπολίτη Τραϊανουπόλεως είχε αναδειχθεί επισκοπή.[3]

Επισκοπή Περιθεωρίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Περιθεώριο βρίσκεται στο ΒΔ άκρο της λίμνης Βιστωνίδας. Συναντάται και με το όνομα Αναστασιούπολη. Κατά τον 6ο αιώνα είχε είδη αναδειχθεί σε Επισκοπή και υπαγόταν και αυτή στη Μητρόπολη Τραϊανουπόλεως. Λόγω συνεχών επιδρομών από Τούρκικα φύλα η περιοχή ερήμωσε και τα εδάφη της περιήλθαν στις Πατριαρχικές Εξαρχίες.[4]

Τουρκοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λόγω των πολλών εξόδων και φόρων που το κράτος επέβαλε, αποφασίστηκε από το Πατριαρχείο η συνένωση των δυο Επισκοπών, Τοπείρου και Περιθεωρίου, σε μια ενιαία Μητρόπολη με την ονομασία "Ξάνθης & Περιθεωρίου". Ωστόσο πάλι υπήρχε μεγάλη οικονομική επιβάρυνση, το 1721 προσάρτησε όλη την επαρχία της Καβάλας καθώς και την περιοχή της Ελευθερούπολης μέχρι το Παγγαίο και τον ποταμό Στρυμώνα. Καθ' όλη τη Τουρκοκρατία η Μητρόπολη Ξανθείας αποτέλεσε μεγάλο Πνευματικό κέντρο και καταφύγιο για τους υποδουλωμένους Έλληνες.[5]

Τοπική Αγιολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολιούχος της Ξάνθης είναι ο Τίμιος Πρόδρομος (Μητροπολιτικός Ναός) (29 Αυγούστου), ενώ συμπολιούχος είναι ο νεοφανής Άγιος Θεοφάνης Επίσκοπος Περιθεωρίου (3 Μαϊου), ο οποίος αγιοκατατάχθηκε το 2000 επί Μητροπολίτου Παντελεήμονος Καλαφάτη.

Άλλες τοπικές γιορτές είναι:

- της Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας ( 15 Αυγούστου)

- της Παναγίας Καλαμούς (23 Αυγούστου)

- των Ταξιαρχών (Σταυρούπολη-8 Νοεμβρίου)[6]

Τα Ελευθέρια της πόλης είναι στις 4 Οκτωβρίου.[7]

Επισκοπικός κατάλογος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όνομα Έτη Σημειώσεις
Τοπείρου
Γερόντιος 342
Λουκιανός 431
Ευσέβιος 451
Αναστασιουπόλεως
Θεόδωρος 550 – 613
Θεόφιλος 787
Ξανθείας
Γεώργιος 879
Γεράσιμος 1329
Παύλος 1344, 47
Περιθεωρίου
Ιάκωβος 879
Θεοφάνης 1350
Δωρόθεος 1355 – 81
Ξάνθης και Περιθεωρίου
Ιγνάτιος 1467[8]
Ιωσήφ 1474 – 1477
Ματθαίος 1484 – 1488
Παχώμιος 1497, 1498
Θεοδόσιος 1541
Δοσίθεος 1545 – 1564
Ιωάσαφ 1564 – 1565
Παΐσιος 1565 – 1566
Ιωάσαφ 1566 – 1570
Φίλιππος 1570
Γρηγόριος 1575 – 1580
Φιλήμων 1580 – 1590
Παρθένιος 1590 – 1593
Φιλόθεος 1593
Γρηγόριος 1595 – 1609
Γαβριήλ 1609 – 1623
Δωρόθεος 1623
Σαμουήλ 1623 – 1632
Ιωαννίκιος Α΄ 1632
Ιωαννίκιος Β΄ 1634
Σαμουήλ 1646 – 1648
Σίλβεστρος 1648
Ιωσήφ 1671
Δαμασκηνός 1671
Δανιήλ 1697
Δαμασκηνός 1702
Συμεών 1702 – 1707
Μακάριος 1708 – 1720
Κύριλλος 1721 – 1726
Παρθένιος 1726 – 1742
Μητροφάνης 1742 – 1756
Κύριλλος 1756 – 1764
Φιλάρετος 1764 – 1789
Ναθαναήλ 1789 – 1806
Σεραφείμ 1806 – 1831
Ευγένιος Οκτώβριος 1831 – Οκτώβριος 1848 από Κλαυδιουπόλεως[9]
Μελέτιος 3 Οκτωβρίου 1848[10] – 26 Ιανουαρίου 1858[11] από Μυτιλήνης[9], κατόπιν πάλι Μυτιλήνης
Πανάρετος 26 Ιανουαρίου 1858[11] – 25 Φεβρουαρίου 1861 από Λαμψάκου[9], κατόπιν Φιλιππουπόλεως
Διονύσιος 25 Φεβρουαρίου 1861 – 13 Οκτωβρίου 1866 από Κεστεντηλίου[12], επαύθη[13]
Ιλαρίων 15 Μαρτίου 1867[14] – 23 Οκτωβρίου 1872 από Λεύκης[9]
Καλλίνικος Α 23 Οκτωβρίου 1872 – 4 Μαρτίου 1875 από Νύσσης[9], κατόπιν Χαλκηδόνος
Καλλίνικος Β 7 Μαρτίου 1875 – 12 Δεκεμβρίου 1877 από Βάρνης[9]
Φιλόθεος 12 Δεκεμβρίου 1877 – 26 Αυγούστου 1885[9] από Κορυτσάς
Διονύσιος 2 Σεπτεμβρίου 1885 – 1 Αυγούστου 1891 από Ελευθερουπόλεως[9], κατόπιν Γάνου και Χώρας
Ιωακείμ 1 Αυγούστου 1891 – 25 Νοεμβρίου 1910 από Νικοπόλεως, κατόπιν Θεσσαλονίκης
Άνθιμος 25 Νοεμβρίου 1910 – 3 Σεπτεμβρίου 1922 από Σαράντα Εκκλησιών
Πολύκαρπος 13 Οκτωβρίου 1922 – 17 Αυγούστου 1935[15] από Νεοκαισαρείας[9]
Ιωακείμ Νοέμβριος 1935 – 5 Δεκεμβρίου 1942 από Πτολεμαΐδος[9] κατόπιν Πολυανής
Ιωακείμ 10 Δεκεμβρίου 1945 - 10 Δεκεμβρίου 1953 από Πολυανής[9], β΄ θητεία
Αντώνιος 28 Μαρτίου 1954 – 24 Ιουλίου 1994 †
Παντελεήμων Α΄ 29 Ιανουαρίου 1995 - σήμερα Ενθρονίστηκε στις 23 Μαρτίου 1995[16][17]

Ενορίες- Μονές- Καθιδρύματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μητροπολιτικός Ναός του Τιμίου Προδρόμου

Ενορίες- Εκκλησίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μητρόπολη έχει 86 ενορίες.

Μονές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Μητρόπολη υπάγονται 4 Μοναστήρια.

Αντρικές Μονές (2)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Παναγία Αρχαγγελιώτισσα: Βρίσκεται βορειοανατολικά της Ξάνθης, πάνω από τη συνοικία Σαμακώβ. Δεν έχουμε πολλές πληροφορίες για την ιστορική πορεία του μοναστηριού. Όλο το χρόνο, αλλά ιδίως των δεκαπενταύγουστο, γίνεται στη μονή Πανθρακικό προσκύνημα.[18]
  • Παμμέγιστοι Ταξιάρχες: Βρίσκεται βορειοδυτικά της πόλης. Το 1974 μετά από πυρκαγιά, καταστράφηκαν πολλοί χώροι της μονής, πλήν του καθολικού. Στη θέση τους χτίστηκαν κτήρια με αίθουσες διδακαλίας.[19]

Γυναικείες Μονές (2)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Παναγία Καλαμού: Βρίσκεται βόρεια της πόλης. Κτίσμα μόλις του 20ου αιώνα, με προηγούμενη όμως ιστορία. Σύμφωνα με την παράδοση, κτίσθηκε κατά τους εικονομαχικούς χρόνους από εικονόφιλους μοναχούς. Η ονομασία του μοναστηριού οφείλεται στην εικόνας της παναγίας που βρέθηκε μέσα σε μια καλαμιά.[20]
  • Αγία Ειρήνη: Βρίσκεται στα βορειοανατολικά της Ξάνθης, απέναντι από το στρατιωτικό Νοσοκομείο της πόλης. Κτίσθηκε το 1972 .[21]

Εκκλησιαστική Σχολή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σήμερα στον χώρο της μονή των Ταξιαρχών έχουν κτισθεί αίθουσες διδασκαλίας που απαρτίζουν το Εκκλησιαστικό Γυμνάσιο- Λύκειο της Πόλης. Μαθητές από όλη τη Θράκη και την Ανατολική Μακεδονία φοιτούν στη σχολή.

Κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μητρόπολη επιτελεί πλούσιο κοινωνικό έργο έχοντας διάφορες φιλανθρωπικές δομές, όπως την Τράπεζα της Αγάπης, κοινωνικό Φαρμακείο και Ιατρείο, κοινωνικό παντοπωλείο, τράπεζες αίματος, φιλόπτωχα ταμεία, ταμεία για υποτροφίες και επιδόματα. Επιπλέον, διαθέτει την Μονάδα ανοιχτής φροντίδας ηλικιωμένων «Άγιος Παντελεήμων». [22] Κατά καιρούς η Μητρόπολη βοηθάει Νοσηλευτικά ιδρύματα (όπως το Γενικό Νοσοκομείο Ξάνθης το 2020) και άλλους φορείς.

Υποσημειώσεις και παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Νέες Χώρες» ονομάζονται 36 Μητροπόλεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου, οι οποίες μετά τους Βαλκανικούς πολέμους περιήλθαν στην ελληνική επικράτεια. Αυτές συνεχίζουν να υπάγονται πνευματικά στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, αλλά με την Πατριαρχική και Συνοδική Πράξη της 4ης Σεπτεμβρίου 1928 η Διοίκησή τους παραχωρήθηκε «επιτροπικώς» και υπό δέκα ρητούς όρους στην Εκκλησία της Ελλάδος[1].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Μαζαράκης, Ευάγγελος (2020). Το υφιστάμενο εκκλησιαστικό καθεστώς των Νέων Χωρών (PDF). Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. 
  2. «Αρχή της Χριστιανικής Ζωής». Ιερα Μητροπολη Ξανθης (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  3. 3,0 3,1 «Επισκοπή Τοπείρου». Ιερα Μητροπολη Ξανθης (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  4. «Η Επισκοπή Περιθεωρiου». Ιερα Μητροπολη Ξανθης (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  5. «Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας». Ιερα Μητροπολη Ξανθης (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  6. «Η Ιερά Μητρόπολις σήμερα». Ιερα Μητροπολη Ξανθης (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  7. «Αγιολογία». Ιερα Μητροπολη Ξανθης (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  8. Παπαδόπουλος-Κεραμεύς, Αθανάσιος (1903). «Μάρκος Ξυλοκαράβης: πατριάρχης οικουμενικός και είτα πρόεδρος Αχριδών». Византийский временник 10: 14. http://digital.lib.auth.gr/record/67552/files/arc-2007-26504.pdf. Ανακτήθηκε στις 14 Απριλίου 2021. 
  9. 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 Φιλιππαίου, Θεοκλήτου (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 1960). «Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως Επισκοπαί καί Επίσκοποι (1833-1906), Β´». Θεολογία 31 (3): 366. http://www.ecclesia.gr/greek/press/theologia/material/1960_3_1_Filippaios2.pdf. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2021. 
  10. Μάρκου, Μάρκος. «Ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Μυτιλήνης κυρός Μελέτιος. (;-1867)». Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2021. 
  11. 11,0 11,1 Καλλίφρων, Βασίλειος Δ. (1867). Εκκλησιαστικά ή Εκκλησιαστικόν Δελτίον. Κωνσταντινούπολη. σελ. 153. 
  12. Μάρκου, Μάρκος. «Ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης πρώην Ξάνθης κυρός Διονύσιος. (περ. 1800-1885)». Προσωπική ιστοσελίδα του Μάρκου Μάρκου. 
  13. Καλλίφρων, Βασίλειος Δ. (1867). Εκκλησιαστικά ή Εκκλησιαστικόν Δελτίον. Κωνσταντινούπολη. σελ. 261. 
  14. Καλλίφρων, Βασίλειος Δ. (1867). Εκκλησιαστικά ή Εκκλησιαστικόν Δελτίον. Κωνσταντινούπολη. σελ. 137. 
  15. Μάρκου, Μάρκος. «Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης πρώην Ξάνθης κυρός Πολύκαρπος. (1864-1939)». Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2021. 
  16. StavrosKaripidisPage (1 Απριλίου 2012). «17 χρόνια από την ενθρόνιση του Ξάνθης Παντελεήμονα». Νέα, Ειδήσεις, Εκδηλώσεις στην Ξάνθη. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  17. «Μητροπολίτης Ξάνθης Παντελεήμων Καλαφάτης». markmarkou.sites.sch.gr. Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  18. «Παναγία Αρχαγγελιώτισσα». Ιερα Μητροπολη Ξανθης (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  19. «Παμμέγιστοι Ταξιάρχες». Ιερα Μητροπολη Ξανθης (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  20. «Παναγία Καλαμού». Ιερα Μητροπολη Ξανθης (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  21. «Αγία Ειρήνη». Ιερα Μητροπολη Ξανθης (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2020. 
  22. «Ιερα Μητροπολη Ξανθης». Ιερα Μητροπολη Ξανθης (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2020.