Ιερά Μητρόπολις Πέτρας και Χερρονήσου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ιερά Μητρόπολις
Πέτρας και Χερρονήσου
Seal of impeh.png
Γενικές πληροφορίες
Ίδρυση19\800 μ.Χ.
XώραΕλλάδα
ΈδραΝεάπολη Λασιθίου
ΥπαγωγήΕκκλησία Κρήτης
Αρχιερατικές περιφέρειες4
Ενορίες81
Ναοί346
Μονές11
Μητροπολιτικός ναόςΜητροπολιτικός Ναός Μεγάλης Παναγίας
Ιστοσελίδαimpeh.gr
Ιεραρχία
ΜητροπολίτηςΓεράσιμος
ΠρωτοσύγκελλοςΑρχιμανδρίτης Τίτος Ταμπακάκης
Γενικός Αρχιερατικός ΕπίτροποςΠρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Ατσαλάκης
Ιεροκήρυκες2
Εφημέριοι96
Διάκονοι3

Η Ιερά Μητρόπολις Πέτρας και Χερρονήσου είναι μία από τις οκτώ Μητροπόλεις, οι οποίες μαζί με την Αρχιεπισκοπή Κρήτης συναποτελούν την Εκκλησία της Κρήτης, ημιαυτόνομη Ορθόδοξη Εκκλησία υπαγόμενη στο Οικουμενικό Πατριαρχείο[1]. Η Μητρόπολη έχει έδρα της τη Νεάπολη Λασιθίου και περιλαμβάνει οικισμούς των δήμων Αγίου Νικολάου και Οροπεδίου Λασιθίου, καθώς και ορισμένους οικισμούς του Δήμου Χερσονήσου.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την περίοδο της ενετοκρατίας η Μητρόπολη είχε ως έδρα το Επάνω Χωριό της Φουρνής. Μετά την επανάσταση του 1866, η έδρα τε Επισκοπής Πέτρας μεταφέρθηκε στην Νεάπολη όπου και βρίσκεται από τότε. Κατά το έτος 1900, μετά την απελευθέρωση της Κρήτης από τούς Τούρκους, αποδόθηκε στην Επισκοπή Πέτρας και η Επαρχία Βιάννου, αφού αυτή αποσπάσθηκε από την Επισκοπή Αρκαδίας. Στην Κρητική Επανάσταση (1895-1898) Επίσκοπος ήταν ο Τίτος (Ζωγραφίδης), ο οποίος βοήθησε ενεργά στην απελευθέρωση της Κρήτης. Το έτος 1932 η Επισκοπή Ιεράς και Σητείας και η Επισκοπή Πέτρας συγχωνεύτηκαν στην Επισκοπή Νεαπόλεως. Έπειτα από μία τριετία η Επισκοπή Ιεράς και Σητείας αποσπάστηκε ξανά και η Επισκοπή Νεαπόλεως επανήλθε στο αρχικό όνομα Πέτρας. Το 1962 η Επισκοπή Πέτρας, όπως και όλες οι Επισκοπές της Κρήτης, ανυψώθηκε σε κατ’ ἀξίαν Μητρόπολη τιμής ένεκεν. Το 1993 εκδόθηκε Πατριαρχικός Τόμος, με τον οποίο ανακηρύσσονται σε εν ενεργεία Μητροπόλεις οι μέχρι τότε τιμής ένεκεν Ιερές Μητροπόλεις της Κρήτης. Το 2000 αποσπάσθηκε από την Ι.Μ. Πέτρας η επαρχία Βιάννου, καθώς ιδρύθηκε η Ι.Μ. Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου και ταυτόχρονα προσαρτήθηκαν σε αυτήν οι Δήμοι Χερσονήσου και Μαλίων, της πάλαι ποτέ Επισκοπής Χερρονήσου. Με την Πατριαρχική και Συνοδική Πράξη 981/2000, η Ι.Μ. Πέτρας μετονομάστηκε σε Ιερά Μητρόπολη Πέτρας και Χερρονήσου.

Μητροπολίτης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πλήρης τίτλος του εκάστοτε επισκόπου είναι «Μητροπολίτης Πέτρας και Χερρονήσου, Υπέρτιμος και Έξαρχος[α] Καρπαθίου πελάγους».

Tη θέση και τον τίτλο αυτό κατέχει σήμερα ο Σεβασμιώτατος κ.κ. Γεράσιμος (κατά κόσμον Γεώργιος Μαρματάκης), ο οποίος εξελέγη στις 8 Δεκεμβρίου 2015[2].

Επισκοπικός Κατάλογος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όνομα Έτη Σημειώσεις
Γεώργιος 1205 - 1216
Ραφαήλ ; – 1688
Αθανάσιος 1688 – ;
Ζαχαρίας
Γεράσιμος
Μελέτιος
Γεράσιμος (Ραφτόπουλος)
Ιωακείμ (Κλώντζας)
Δωρόθεος (Διαμαντίδης) 1825 – 1855
Μελέτιος (Χλαπουτάκης) 27 Ιουλίου 1855 – 2 Αυγούστου 1889 †
Τίτος (Ζωγραφίδης) 23 Δεκεμβρίου 1889 – 22 Φεβρουαρίου 1922 κατόπιν Μητροπολίτης Κρήτης
Διονύσιος (Μαραγκουδάκης) 20 Απριλίου/3 Μαΐου 1923 – 11 Φεβρουαρίου 1953 †
Δημήτριος (Μπουρλάκης) 19 Αυγούστου 1956 – 10 Ιουλίου 1990 †
Νεκτάριος (Παπαδάκης) 6 Οκτωβρίου 1990 – 15 Οκτωβρίου 2015 †
Γεράσιμος (Μαρματάκης) 19 Δεκεμβρίου 2015 – σήμερα

Μητροπολιτικός Ναός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο μεγαλοπρεπής Ιερός Μητροπολιτικός Ναός της Μεγάλης Παναγίας βρίσκεται στην Νεάπολη, άρχισε να χτίζεται το έτος 1888 από τον Επίσκοπο Πέτρας Μελέτιο και εγκαινιάστηκε το 1927 από τον Επίσκοπο Πέτρας Διονύσιο. Δίπλα του βρίσκεται μια σύγχρονη, μικρή, καμαροσκεπής εκκλησία, η Παναγία η Φερμαλίνα που έχει κτιστεί στα θεμέλια παλιού τρίκλιτου ναού, στη θέση που υπήρχε παλιότερα η Μονή της Μεγάλης Παναγίας. Ο Ι. Ναός διαθέτει κιονόκρανα εξαιρετικής τέχνης. Η προτομή του Μητροπολίτου Κρήτης Τίτου Ζωγραφίδη τοποθετήθηκε μπροστά από τον Μητροπολιτικό Ναό έπειτα από πρωτοβουλία του Μητροπολίτου Νεκταρίου Α'.

Αρχιερατικές περιφέρειες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ναός Μεγάλης Παναγιάς, Νεάπολη Λασιθίου

Η εκκλησιαστική περιφέρεια της Ιεράς Μητροπόλεως διαιρείται στις ακόλουθες τέσσερις περιφέρειες, που φέρουν ελληνική κεφαλαιογράμματη αρίθμηση:

Α΄ Αρχιερατική Περιφέρεια Μεραμβέλλου. Περιλαμβάνει 24 ενορίες.
Β΄ Αρχιερατική Περιφέρεια Μεραμβέλλου. Περιλαμβάνει 23 ενορίες.
Γ΄ Αρχιερατική Περιφέρεια Λασιθίου. περιλαμβάνει 18 ενορίες.
Δ΄ Αρχιερατική Περιφέρεια Χερρονήσου. περιλαμβάνει 17 ενορίες.

Ενορίες και Ιεροί Ναοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην περιφέρεια της Ιεράς Μητροπόλεως υφίστανται 81 Ενοριακοί ναοί, 78 Παρεκκλήσια, 170 Εξωκλήσια, 14 Ναοί κοιμητηρίων, 3 Μετόχια, που υπηρετούνται από 94 περίπου κληρικούς. Περιλαμβάνει πλήθος ιστορικών Ιερών Μονών και Βυζαντινών Ναών.

Σχολές της Μητροπόλεως[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Σχολή Βυζαντινής Μουσικής
  • Σχολή Βυζαντινής Αγιογραφίας
  • Σχολή ξυλογλυπτικής
  • Σχολή Γονέων

Φιλανθρωπική Διακονία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γενικό φιλόπτωχο ταμείο Ι. Μητροπόλεως Πέτρας και Χερρονήσου
  • 10 Ενοριακά φιλόπτωχα ταμεία
  • Mονάδα Φροντίδος ηλικιωμένων «Παναγία η Γερόντισσα» στο Οροπέδιο Λασιθίου
  • Mονάδα Φροντίδος ηλικιωμένων «Ο Άγιος Παντελεήμων» της Πόλεως του Αγίου Nικολάου»
  • Mονάδα Φροντίδος ηλικιωμένων «Η Μεγάλη Παναγία» στη Λατσίδα Μεραμβέλλου
  • Εκκλησιαστική Στέγη Αγάπης Νεαπόλεως
  • Κέντρο Ποιμαντικής και Κοινωνικής Διακονίας Ενορίας Αγίας Τριάδος πόλεως Αγίου Νικολάου

Ιερές Μονές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το καθολικό της Μονής Κεράς Καρδιώτισσας

Στην περιφέρεια της Ιεράς Μητρόπολης στην οποία και υπάγονται φέρονται οι ακόλουθες Ιερές Μονές:

Ανδρώες Μονές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος Αρετίου.
2. Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Σελληνάρι.
3. Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κρουσταλλένιας.
4. Ιερά Μονή Αγίου Ανδρέα Φινοκαλιά.
5. Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Πόλεως Αγίου Νικολάου.
6. Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής Βιδιανής.

Γυναικείες Μονές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Ιερά Μονή Παναγίας Θεογγενήτορος Μοχού.
2. Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Κουφής Πέτρας.
3. Ιερά Μονή Μιχαήλ και Γαβριήλ Ταξιαρχών Κρεμαστών.
4. Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Γενεσίου της Θεοτόκου Κεράς Καρδιωτίσσης.

Μετόχια έτερων Ιερών Μονών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Ι.Μ. Αγίου Γεωργίου Ξηρών Ξύλων, της Ιεράς Μονής Αγίου Γεωργίου Επανωσήφη .
2. Ι.Μ. Κυρίας Ελεούσας, της Ιεράς Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου Αγκαράθου.
3. Ι.Μ. Kοιμήσεως της Θεοτόκου Γκουβερνιώτισσας του Παναγίου Τάφου.

Ιερά Προσκυνήματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ιερός Προσκυνηματικός Ναός Αγίου Ιωάννου Μεσοκαμπίτη Οροπεδίου Λασιθίου
  • Ιερός Προσκυνηματικός Ναός Αγίων Αναργύρων Πόλεως Αγίου Νικολάου.

Εκκλησιαστική Τέχνη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης της Ι.Μ. Αγίου Γεωργίου Σελληνάρι.
  • Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης της Ι.Μ. Παναγίας Κεράς Πεδιάδος.
  • Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Ι.Μ. Ζωοδόχου Πηγής Βιδιανής.

Τοπικοί Άγιοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Η Αγία Νεομάρτυς Μαρία η Μεθυμοπούλα
2. Ο Άγιος Νεομάρτυς Νικηφόρος εκ Κριτσάς
3. Ο Άγιος Ιωακείμ Επισκόπου Πέτρας
4. Ο Άγιος Ιωακείμ Επισκόπου Χερρονήσου
5. O Άγιος Νεόφυτος Επισκόπου Κνωσσού

Εικόνες Περίπυστοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Ιερού Ναού Αγίου Κωνσταντίνου Δωριών.
2. Ιερού Ναού Αγίου Ιωάννου Θεολόγου Κριτσάς.
3. Ιεράς Μονής Κοιμήσεως Θεοτόκου Γκουβερνιωτίσσης.
4. Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος Αρετίου.
5. Ιεράς Μονής Εισοδίων Θεοτόκου Γαλατιανής Μαλίων.
6. Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Κρούστα.

Ιστορικά Μνημεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Σπήλαιον Μιλάτου, τιμώμενο την Κυριακή του Θωμά.
2. ­Σπήλαιον Αγίας Φωτεινής Σαμαρείτιδος στο Αβδού Πεδιάδος, τιμώμενο την Κυριακή τής Σαμαρείτιδος.

Περιοδικές εκδόσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το έτος 2007 ξεκίνησε η επανακυκλοφορία του εντύπου Χειραψία, το οποίο εκδίδεται σε τριμηνιαία βάση. Από του έτους 2010 εκδίδεται το έντυπο Επιστημονική Επετηρίδα της Μητροπόλεως Πέτρας καί Χερρονήσου με ποικίλο επιστημονικό περιεχόμενο καθώς και το Εκκλησιαστικό Ημερολόγιο κατ' έτος.

Υποσημειώσεις και παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Τον τίτλο «Υπέρτιμος και Έξαρχος» συμπληρούμενο με κάποια γεωγραφική περιφέρεια έφεραν στην Ελλάδα μόνο οι μητροπολίτες των λεγομένων «Νέων Χωρών», των 36 Μητροπόλεων του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Θράκη, Μακεδονία και νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, οι οποίες μετά τους Βαλκανικούς πολέμους περιήλθαν στην ελληνική επικράτεια και οι οποίες συνεχίζουν να υπάγονται πνευματικά στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, αλλά με την Πατριαρχική και Συνοδική Πράξη της 4ης Σεπτεμβρίου 1928 η Διοίκησή τους παραχωρήθηκε «επιτροπικώς» και υπό δέκα ρητούς όρους στην Εκκλησία της Ελλάδος. Ο τίτλος δόθηκε στους Μητροπολίτες της Εκκλησίας Κρήτης το 1993[1].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Άρθρο: Οι Σχέσεις εκκλησίας Κρήτης και Οικουμενικού Πατριαρχείου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Σεπτεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 11 Νοεμβρίου 2015. 
  2. «Ιερά Μητρόπολις Πέτρας και Χερρονήσου». 8 Δεκεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2015. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κονιδάρης Γ. Ι., Αι επισκοπαί της Κρήτης μέχρι του ι΄ αιώνος, Κρητικά Χρονικά, τομ. 7 (1953),σελ.462-478
  • Παπαγεωργίου Κωνσταντίνος, Δικαιϊκές πηγές του καθεστώτος της Εκκλησίας Κρήτης, εκδ. Επέκταση, Κατερίνη, 2004

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]