Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ιερά Μητρόπολις Μονεμβασίας και Σπάρτης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Ιερά Μητρόπολις Μονεμβασίας και Σπάρτης
Γενικές πληροφορίες
Ίδρυση5ος αιώνας μ.Χ.
XώραΕλλάδα
ΠεριοχήΔήμοι Σπάρτης, Ευρώτα, Μονεμβασιάς και Ελαφονήσου της ΠΕ Λακωνίας
ΈδραΛυσάνδρου 5, Σπάρτη
ΥπαγωγήΕκκλησία της Ελλάδος
Αρχιερατικές Περιφέρειες12
Ενορίες142
Ναοί1.087
Μονές7
Μητροπολιτικός ΝαόςΙερός Ναός Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σπάρτης
Διοίκηση
ΜητροπολίτηςΕυστάθιος (Σπηλιώτης)
Βοηθός ΕπίσκοποςΛακεδαιμονίας Θεόφιλος (Μαντζαρβάκος)
ΠρωτοσύγκελλοςΕπίσκοπος Λακεδαιμονίας Θεόφιλος (Μαντζαρβάκος)
Γενικός Αρχιερατικός ΕπίτροποςΠρωτοπρεσβύτερος π. Συμεών Παπαγεωργίου
Εφημέριοι110
Διάκονοι3
Ιστοσελίδα
immspartis.gr

Η Ιερά Μητρόπολις Μονεμβασίας και Σπάρτης είναι Μητρόπολη της Εκκλησίας της Ελλάδος. Έδρα της είναι η Σπάρτη, ενώ περιλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα του Νομού Λακωνίας.

Μητροπολίτης της είναι από το 1980 ο Ευστάθιος (Σπηλιώτης).

Ιστορικά στοιχεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μονεμβασιά ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα και η επισκοπή της αρχικά υπαγόταν στην Μητρόπολη Κορίνθου[1]. Αργότερα αποσπάστηκε από αυτήν και υπήχθη στη Μητρόπολη Παλαιών Πατρών, ενώ ανεξάρτητη Μητρόπολη έγινε επί βασιλείας Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου, επί Αρχιεπισκόπου Μονεμβασίας Νικολάου. Με χρυσόβουλο του 1301, ο Ανδρόνικος παραχώρησε τότε στον Νικόλαο τα προνόμια εξαρχίας της Πελοποννήσου καθώς και τον τίτλο «Παναγιώτατος».

Ο Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος

Τότε κατατάχθηκε 34η, μετά τη Μητρόπολη Κορίνθου και πριν την Αθηνών[2], ενώ σε αυτήν υπήχθησαν οκτώ επισκοπές: Κυνουρίας, Έλους, Μαΐνης (Μάνης), Ρέοντος και Πραστού, Ζεμενού, Κορώνης, Μεθώνης, και Ανδρούσης. Αυτή η δομή διατηρήθηκε ως τα μέσα του 17ου αιώνα[3]. Τον Νοέμβριο του 1632, επί Πατριαρχίας Κυρίλλου Λουκάρεως, υπήχθη στη Μητρόπολη Μονεμβασίας και η Επισκοπή Καλαμών[4].

Μετά την ίδρυση του ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους, με διάταγμα του Βασιλιά Όθωνα (1833) η Μητρόπολη Μονεμβασίας μετονομάστηκε σε Επισκοπή Επιδαύρου Λιμηράς. Τα επόμενα χρόνια, από το 1834 ως το 1852, περιφερειακές Επισκοπές συγχωνεύθηκαν διαδοχικά στην Επισκοπή Λακεδαίμονος (η Επισκοπή Καρδαμύλης το 1834, οι Οιτύλου και Ζυγού το 1841, η Γυθείου το 1842 και η Ασίνης το 1852)[5].

Τον Δεκέμβριο του 1841 η Επισκοπή Επιδαύρου Λιμηράς συγχωνεύτηκε στην Λακεδαίμονος και έκτοτε ο Μητροπολίτης της ενιαίας Μητρόπολης φέρει τον τίτλο «Παναγιώτατος» εντός των ορίων της επαρχίας του. Στις 9 Απριλίου 1852, ο Εκκλησιαστικός Νόμος περί Επισκοπών μετονόμασε την ως τότε επισκοπή Λακεδαίμονος σε Αρχιεπισκοπή Μονεμβασίας και Σπάρτης[5].

Επισκοπικός κατάλογος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
ΌνομαΈτηΣημειώσεις
Πέτροςτέλη 8ου αιώναάγιος – συμμετείχε στην Ζ´ Οικουμενική Σύνοδο
Θεοφάνηςτέλη 8ου με αρχές 9ου αιώναάγιος
Ιωάννης9ος αιώνας
Γεώργιοςτέλη 9ου αιώνα[6]
Παύλοςαρχές 10ου αιώναεπί αυτοκρατόρων Λέοντος και Αλεξάνδρου
Γεώργιοςτέλη 10ου αιώνα
Αθανάσιοςτέλη 10ου αιώνα
Νικόλαοςμέσα 11ου αιώνα[7]
Ιωάσαφ11ος αιώνας[8]
Γρηγόριος~ 1261
Πέτρος13ος αιώνας[8]
Παύλος13ος αιώνας[8]
Ιωάννης13ος αιώνας[8]
Νικόλαος1282 – 1300ο Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος προήγαγε την Μονεμβάσια από επισκοπή σε μητρόπολη και τίμησε τον Νικόλαο ως «έξαρχο Πελοποννήσου»
Σωφρόνιος~ 1315
Ιωάννης ή Ιωάσαφ1326 – 1329
Ισίδωρος1341 – 21 Οκτωβρίου 1344φίλος του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, μετέπειτα Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
Ιωάννης~ 1344
Ιάκωβος Κουκουνάρης4 Νοεμβρίου 1344[9] – 1348
Μητροφάνης Ιωσήφ1348 – ;από Παλαιών Πατρών
Ιωάσαφ~ 1387
Κλήμης~ 1393
Ακάκιος1396 – 1405
Ισίδωρος~ 1426
Δοσίθεος1426 – 1438από Τραπεζούντος. Ως Μονεμβασίας υπέγραψε την ενωτική Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας (6 Ιουλίου 1439)[10]
Θεοδόσιος ή Θεόδωρος~ 1438
Σίλβεστρος~ 1439
Σωφρόνιος~ 1445Μονεμβασίας και Καλαμάτας
Ιωσήφ~ 1483
Κύριλλος1500 – 1506
Αρσένιος Αποστόλης1506Φράγκος - Καθαιρέθηκε από τον Πατριάρχη Παχώμιο Α´
Μάρκος Μουσούρος1516Φράγκος-Λατίνος
Μανίλιος (Εμμανουήλ)1517Φράγκος-Λατίνος
Filippo ArrivabeneΦράγκος-Λατίνος
Αρσένιος~ 1531[11]
Μητροφάνης~ 1540μετά την κατάληψη από τους Τούρκους, επανήλθαν οι Ορθόδοξοι
Ιωάσαφ~ 1541[12]
Ιερεμίας~ 1561
Ιγνάτιος~ 1570
Μακάριος Μελισσηνός1571 – 1572
Ιερεμίας~ 1574
Μητροφάνης~ 1578
Δωρόθεος1580 – 1591
Γεννάδιος1591 – 1593
Λαυρέντιος~ 1593
Λεόντιος; – 1604καθαιρέθηκε[13]
Ιωάσαφ9 Μαρτίου 1604 – Δεκέμβριος 1607από Ρέοντος[13], καθαιρέθηκε[14]
Γερμανός1608 – 1610
Αχίλλιος1611 – 1617
Χρύσανθος Λάσκαρης1617 – 1620
Μητροφάνης~ 1620 – μετά τον Δεκέμβριο 1625[15]κατόπιν Καλαμών[4]
Νεόφυτος ο Καρακάλλας1626 – 1649[16] †
Σωφρόνιος2 Μαΐου 1649 – Φεβρουάριος 1654από Γαρδικίου[16], καθαιρέθηκε[17]
ΛαυρέντιοςΦεβρουάριος 1654[17]κατόπιν Ευρίπου (1659)
Δαμασκηνός~ 1653
Γαβριήλ
Ζωσιμάς~ 1661
Σωφρόνιος~ 1669
Παρθένιος~ 1672
Λαυρέντιος~ 1672 – μετά τον Μάιο 1675[18]
Νικηφόρος~ 1680
Γρηγόριος1689 – 1714
Καλλίνικος~ 1714
Γεράσιμος Πετίτζης~ 1721
Παΐσιος~ 1723
Γρηγόριος Σωτήρης~ 1725
Γεράσιμος~ 1727
Διονύσιος~ 1728
Νικηφόρος1729 – 1749από Παλαιών Πατρών
Άνθιμος25 Φεβρουαρίου 1749 – Απρίλιος 1771επαύθη
Ιγνάτιος (Τζαμπλάκος)Απρίλιος 1771 – Απρίλιος ή Μάιος 1801 †
ΑμβρόσιοςΜάιος 1801[19]παραιτήθηκε το 1801[20], το 1805 έγινε Αιγίνης, Πόρου και Ύδρας
Χρύσανθος (Παγώνης)1801 – 15 Σεπτεμβρίου 1821
Πρωτοσύγκελλος Γεράσιμος Πωγώνηςανηψιός του Χρυσάνθου Πωγώνη
Χρύσανθος (;); – 1823
Δανιήλ (Κουλουφέκης)1823 – 4 Δεκεμβρίου 1844 †από το 1823 τοποτηρητής, από 21 Νοεμβρίου 1833 επίσκοπος Λακεδαίμονος
Διονύσιος (Σασανάς)30 Νοεμβρίου 1852 – 4 Ιουλίου 1876 †
Θεόκλητος (Μηνόπουλος)4 Δεκεμβρίου 1892 – 4 Νοεμβρίου 1902
Ακάκιος (Αθανασιάδης)1906παραιτήθηκε στις 27 Μαΐου 1907 πριν χειροτονηθεί
Γερμανός (Τρωϊάνος)16 Ιουλίου 1907 – 31 Δεκεμβρίου 1935 †
Διονύσιος (Δάφνος)14 Ιανουαρίου 1936 – 3 Φεβρουαρίου 1959παραιτήθηκε
Κυπριανός (Πουλάκος)3 Φεβρουαρίου 1959 – 1970αποχώρησε δυνάμει του Ν.Δ. 126/1969
Ιερόθεος (Κυριαζόπουλος)14 Μαρτίου 1971 – 2 Μαρτίου 1980 †
Ευστάθιος (Σπηλιώτης)31 Αυγούστου 1980 – σήμερα

Η Μητρόπολη σήμερα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ο ναός της Αγίας Σοφίας, Μονεμβασιά

Αρχιερατικές Περιφέρειες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ιερά Μητρόπολις Μονεμβασίας και Σπάρτης αποτελείται από 12 Αρχιερατικές Περιφέρειες:

  1. Αρχιερατική Περιφέρεια Σπάρτης
  2. Αρχιερατική Περιφέρεια Καστορείου
  3. Αρχιερατική Περιφέρεια Σκάλας
  4. Αρχιερατική Περιφέρεια Βλαχιώτη
  5. Αρχιερατική Περιφέρεια Μολλών
  6. Αρχιερατική Περιφέρεια Ασώπου
  7. Αρχιερατική Περιφέρεια Μονεμβασίας
  8. Αρχιερατική Περιφέρεια Έλικας
  9. Αρχιερατική Περιφέρεια Νεαπόλεως
  10. Αρχιερατική Περιφέρεια Ξηροκαμπίου
  11. Αρχιερατική Περιφέρεια Γερακίου
  12. Αρχιερατική Περιφέρεια Βρεσθένων

Ιερές Μονές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Ιερά Μονή Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων
  • Ιερά Μονή Αγίων Αναργύρων Πάρνωνος
  • Ιερά Μονή Παναγίας Ζερμπίτσης
  • Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής Καστρίου
  • Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής Γόλας
  • Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ιέρακος
  • Ιερά Μονή Οσίου Θωμά του εν Μαλεώ

Ιδρύματα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Άσυλο Ανιάτων Σπάρτης
  • Κέντρο Αποκατάστασης και Αποθεραπείας
  • Γηροκομείο Νεαπόλεως
  • Γηροκομείο και Άσυλο Ανιάτων Μολάων
  • Γηροκομείο και Άσυλο Ανιάτων Ελίκας
  • Κοινωνικό Πρόγραμμα “Βοήθεια στο Σπίτι”
  • Κατασκηνώσεις
  • Κατασκηνώσεις ΑμΕΑ Νεαπόλεως
  • Σχολή ΚΑΜΕΑ
  • Βρεφονηπιακός Σταθμός Σπάρτης
  • Βρεφονηπιακός Σταθμός Μονεμβασίας
  • Εκκλησιαστική Βιβλιοθήκη
  • Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης. Ιδρύθηκε το 1991, με πρωτοβουλία του μητροπολίτη Ευσταθίου και στεγάζεται στο δεύτερο όροφο του Μητροπολιτικού Μεγάρου. Η πλούσια συλλογή του, που μαρτυρεί το υψηλό επίπεδο της θρησκευτικής καλλιτεχνικής παραγωγής των τελευταίων αιώνων, αποτελείται από αξιόλογες φορητές εικόνες, δείγματα χρυσοκεντητικής και αργυροχρυσοχοΐας, λειτουργικά και ιερατικά άμφια, καθώς και από μία σειρά χειρόγραφων εικονογραφημένων κωδίκων. Στις εικόνες που εκτίθενται είναι εμφανείς οι επιρροές από την Κρητική Σχολή, τα πρότυπα της εποχής των Παλαιολόγων, λαϊκότροπα στοιχεία, καθώς και από τη δυτική τέχνη. Ιδιαίτερης αξίας κειμήλια είναι οι έξι εικόνες ρωσικής τέχνης του 17ου, 18ου και 19οα αι. και ορισμένα εικονίδια τέμπλου. Τα εικονογραφημένα χειρόγραφα του μουσείου προέρχονται από δύο σπουδαία βιβλιογραφικά εργαστήρια της εποχής, τα οποία λειτουργούσαν στη μονή των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων και στη μονή Ζερμπίτσης αντίστοιχα.

Περιοδικό

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ιερά Μητρόπολις Μονεμβασίας και Σπάρτης από το 1972 εκδίδει περιοδικό ποικίλης ύλης υπό την ονομασία Περιοδικό “Όσιος Νίκων, ο Μετανοείτε”. Ο Όσιος Νίκων ο «Μετανοείτε» είναι προστάτης της πόλεως της Σπάρτης.

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Δημητρίου 1929, σελ. 139.
  2. ↑ Δημητρίου 1929, σελ. 140.
  3. ↑ Δημητρίου 1929, σελ. 144.
  4. 1 2 Δημητρίου 1929, σελ. 149.
  5. 1 2 «Ιστορικά στοιχεία». Ιερά Μητρόπολις Μονεμβασίας και Σπάρτης. Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2025.
  6. ↑ Laurent 1963, σελ. 431.
  7. ↑ Laurent 1963, σελ. 433-434.
  8. 1 2 3 4 Δημητρίου 1929, σελ. 150.
  9. ↑ Θωμαΐδου, Άννα (2012). Ο Γρηγόριος Ακίνδυνος μέσα από τις επιστολές του - Μεταπτυχιακή εργασία (PDF). Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. σελ. 60. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2024.
  10. ↑ Η Αγία και Οικουμενική εν Φλωρεντία Σύνοδος. σελ. 18.
  11. ↑ Deliciae Ervditorvm. Φλωρεντία. 1740. σελ. 112.
  12. ↑ «Έγγραφον συνοδικόν 68 Μητροπολιτών (...)». Γρηγόριος ο Παλαμάς ΜΘ: 225. Ιανουάριος 1920. http://digital.lib.auth.gr/record/139966/files/5076_1.pdf. Ανακτήθηκε στις 30 Απριλίου 2022.
  13. 1 2 Αποστολόπουλος 1987, σελ. 233.
  14. ↑ Αποστολόπουλος 1987, σελ. 267.
  15. ↑ Παπαδόπουλος-Κεραμεύς 1963, σελ. 19.
  16. 1 2 Αποστολόπουλος 1987, σελίδες 294-295.
  17. 1 2 Αποστολόπουλος 1987, σελίδες 322-323.
  18. ↑ Doelger, Franz (1948). Aus den Schatzkammern des Heiligen Berges. Münchner Verlag. σελ. 242. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2023.
  19. ↑ Χαμουδόπουλος, Μηνάς (1882). «Πατριαρχικαί πινακίδες». Εκκλησιαστική Αλήθεια Β (ΙΗ): 278. https://books.google.de/books?id=7EkWAAAAYAAJ&hl=el&pg=PA278#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2022.
  20. ↑ Μητροπολίτης από Μ.Πρωτοσυγκέλλων, Αθηναγόρας (1932). «Ο θεσμός των συγκέλλων εν τω Οικουμενικώ Πατριαρχείω». Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών: 275. https://ir.lib.uth.gr/xmlui/bitstream/handle/11615/19053/article.pdf?sequence=1&isAllowed=y. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2022.

Πηγές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Ιερά_Μητρόπολις_Μονεμβασίας_και_Σπάρτης&oldid=11264540"