Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης
Seal of Archbishopric of Crete.png
Γενικές πληροφορίες
XώραΕλλάδα
ΈδραΗράκλειο
ΥπαγωγήΕκκλησία Κρήτης
Αρχιερατικές περιφέρειες8
Ενορίες127
Ναοί1.077
Μονές15
Μητροπολιτικός ναόςΚαθεδρικός Ναός Αγίου Μηνά
Ιστοσελίδαiak.gr
Ιεραρχία
ΑρχιεπίσκοποςΕυγένιος Β΄
ΠρωτοσύγκελλοςΑρχιμανδρίτης Μεθόδιος Βερνιδάκης
Γενικός Αρχιερατικός ΕπίτροποςΑρχιμανδρίτης Νικηφόρος Κουνάλης
Ιεροκήρυκες
  • Αρχιμανδρίτης Δημήτριος Πολιτάκης
  • Αρχιμανδρίτης Νικηφόρος Κουνάλης
Εφημέριοι212
Διάκονοι8

Η Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης είναι η έδρα της Εκκλησίας Κρήτης, η οποία είναι ημιαυτόνομη Ορθόδοξη Εκκλησία υπαγόμενη στο Οικουμενικό Πατριαρχείο[1]. Η περιφέρειά της περιλαμβάνει την πόλη του Ηρακλείου καθώς και μέρος του Νομού Ηρακλείου.

Μέχρι το 1967 ονομαζόταν «Ιερά Μητρόπολις Κρήτης». Από τότε, με απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ανυψώθηκε σε Αρχιεπισκοπή[2] και ο Μητροπολίτης της έκτοτε φέρει τον τίτλο του Αρχιεπισκόπου. Αρχιεπίσκοπος από τις 11 Ιανουαρίου 2022, είναι ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ευγένιος Β΄ (Αντωνόπουλος), ο από Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, που εξελέγη από την Αγία και Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου[3].

Ιεροί Ναοί Ηρακλείου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Μηνά
  • Ιερός Καθεδρικός Ναός Αγίου Τίτου
  • Ιερός Ναός Αγίας Τριάδος
  • Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Πόρου
  • Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου (Λιμένος)
  • Ιερός Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης
  • Ιερός Ναός Αναλήψεως του Σωτήρος
  • Ιερός Ναός Ζωοδόχου Πηγής Χρυσοπηγής
  • Ιερός Ναός Μιχαήλ Αρχαγγέλου Νέου Σταδίου
  • Ιερός Ναός Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σταυροφόρων
  • Ιερός Ναός Αγίας Άννης
  • Ιερός Ναός της του Θεού Σοφίας Νέων Κλαζομενών
  • Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου Νέας Αλικαρνασσού
  • Ιερός Ναός Ἁγίου Ιωάννου
  • Ιερός Ναός Εἰσοδίων της Θεοτόκου Νέων Αλατσάτων
  • Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου Νέων Βρυούλλων
  • Ιερός Ναός Γενεσίου της Θεοτόκου Μπεντεβή
  • Ιερός Ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Πατελλών
  • Ιερός Ναός Αγίου Ευμενίου Φορτέτσας
  • Ιερός Ναός Αγίας Αικατερίνης
  • Ιερός Ναός Αγίου Ευγενίου του Καππαδόκου
  • Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Άνω Νέας Αλικαρνασσού
  • Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου Παναγίας Καμαριανής
  • Ιερός Ναός Αγίου Κυρίλλου Γορτύνης
  • Ιερός Ναός Προφήτου Ηλιού Καλλιθέας
  • Ιερός Ναός Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Καρτερού
  • Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Παναγίτσα Μικρασιατών) Μασταμπά
  • Ιερός Ναός Αγίας Βαρβάρας
  • Ιερός Ναός Αγίου Ελευθερίου
  • Προσκυνηματικός Ναός Παναγίας Βουρλιώτισσας

Εικόνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Παναγίας Καμαριανής από την Αλικαρνασσό της Μικράς Ασίας, η οποία τιμάται στον ομώνυμο ναό την Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής (ημέρα της ευρέσεώς της στην Αλικαρνασσό της Μικράς Ασίας).
  • Αγίου Νικολάου από την Αλικαρνασσό της Μικράς Ασίας, στον ομώνυμο ναό της Νέας Αλικαρνασσού.[4]
  • Παναγίας Μυρτιδιώτισσας, που εορτάζεται στις 24 Σεπτεμβρίου στη Μονή Παλιανής.
  • Παναγίας της Ορφανής, στη Μονή Αγκαράθου.
  • Παναγίας Βουρλιώτισσας, στον ομώνυμο ναό.[5][6]

Ιερές Μονές και Ησυχαστήρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιερές Μονές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιερά Μονή Είδος Αριθμός Μοναχών
Κοιμήσεως της Θεοτόκου Αγκαράθου Ανδρική 29
Αγίου Γεωργίου Επανωσήφη Ανδρική 40
Αγίας Ειρήνης Κρουσώνος Γυναικεία 9
Αγίου Ιωάννου Θεολόγου Ανωπόλεως Ανδρική 4
Αγίου Παντελεήμονος Φόδελε Ηρακλείου Ανδρική 2
Γεννήσεως της Θεοτόκου Σαββαθιανών Γυναικεία 15
Αγίου Γεωργίου Γοργολαΐνι Ανδρική 2
Κοιμήσεως της Θεοτόκου Παληανής Γυναικεία 18
Οσίας Ειρήνης Χρυσοβαλάντου Ηρακλείου Ανδρική 4

Ιερά Ησυχαστήρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιερά Ησυχαστήρια Είδος Αριθμός Μοναχών
Αγίων Θεοδώρων Ηρακλείου Γυναικείο 15
Αγίων Πάντων Λουτρακίου Γυναικείο 1
Αγίας Φωτεινής Ελληνοπεραμάτων Γυναικείο 3
Γεννήσεως της Θεοτόκου Παντανάσσης Γυναικείο 9
Γεννήσεως της Θεοτόκου Σγουροκεφαλίου Γυναικείο 2
Εισοδίων της Θεοτόκου Ρογδιάς Γυναικείο 10

Επισκοπικός κατάλογος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όνομα Έτη Σημειώσεις
Επίσκοποι Γορτύνης
Τίτος μετά το 62 Ιδρυτής, άγιος
Αρτεμάς ή Τυχικός προσωρινά και ενδιάμεσα
Φίλιππος ~ 160/170 – 180/192
Διόσκορος
Άγιος Μύρων ο θαυματουργός 249 επίσκοπος Κνωσού
Κρήσκης 256
Κύριλλος ο ιερομάρτυς ~ 299 ~ 304 επίσκοπος Γορτύνης
Πέτρος ο ιερομάρτυς
Παύλος Α΄ κατά τους χρόνους του Μεγάλου Κωνσταντίνου
Μύρων ~ 350
Ικόνιος ή Εικόνιος ~ 431
Μαρτύριος 451
Θεόδωρος 553
Ιωάννης Α΄ 597
Παύλος Β΄ 667
Άγιος Ευμένιος ο θαυματουργός 668 – 680;
Βασίλειος Α΄ 680, 692
Άγιος Ανδρέας ο Ιεροσολυμίτης 711 – 740;
Ηλίας Α΄ ~ 787
Ιωάννης Β΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Στέφανος Α΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Νικήτας Α΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Νικήτας Β΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Βασίλειος Β΄ 823/828 αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Βασίλειος Γ΄ 879 εξόριστος στην Κωνσταντινούπολη
Ηλίας Β΄ ο συγγραφεύς μετά το 920 και πριν το 961 εξόριστος στην Κωνσταντινούπολη
Μητροπολίτες Ηρακλείου
Ανδρέας Β΄ τέλος 10ου αιώνα κατά τον Laurent
Νικήτας Γ΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Στέφανος Β΄ ~ 1028
Ιωάννης Γ΄ 1166 – 1172;
Λέων αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Μιχαήλ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Κωνσταντίνος Α΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Ηλίας Γ΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Βασίλειος Δ΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Κωνσταντίνος Β΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Νικόλαος Α΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Ιωάννης Δ΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Μανουήλ Α΄ αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Μανουήλ Β΄ έπειτα μοναχός, με το όνομα Μάξιμος. Αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ
Νικόλαος Β΄ τέλη 12ου αιώνα Το 1216 διατελεί στη Νίκαια και έπειτα καθίσταται Σμύρνης προεδρικώς (αναφέρεται στο Συνοδικό του Σουαρέτ)
Πρόεδροι Κρήτης εν εξορία
Νικηφόρος Α΄ Μοσχόπουλος ~ 1285 – 1322
Μακάριος ~ 1357
Άνθιμος ~ 1371 Μητροπολίτης Αθηνών και Ευρίπου και Πρόεδρος Κρήτης
Ιγνάτιος ~ 1381 – 1410 Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών και Πρόεδρος Κρήτης
Πρόχορος Μητροπολίτης Σταυρουπόλεως και Πρόεδρος Κρήτης
Παΐσιος ο Γορτύνης ~ 1439 μάλλον τιτουλάριος επίσκοπος
Βελισσάριος ~ 1499 Επίσκοπος Κορώνης και Πρόεδρος Κρήτης
Μητροπολίτες Κρήτης
Νεόφυτος Πατελλάρος 1646 – 1679
Νικηφόρος Β΄ ο Σκωτάκης 1679 – 1683
Καλλίνικος Α΄ 1683; – μετά τον Οκτώβριο 1686[7]
Αρσένιος Α΄ 1687; – 1688
Αθανάσιος ο Καλλιπολίτης 1688 – 1697
Καλλίνικος Β΄ 1697 – 1699; αδερφός της Μονής Γωνιάς
Αρσένιος Β΄ 1699 – 1701
Ιωάσαφ ο Κίμινης 1702 – 1710; καθαιρέθηκε
Κωνστάντιος ο Χαλκιόπουλος, Κρης 1711; – 1716
Γεράσιμος Α΄ ο από Κισάμου 1716 – 1719 κατέλαβε αυθαίρετα τον Μητροπολιτικό Θρόνο
Κωνστάντιος ο Χαλκιόπουλος, Κρης 1719 – 1722 β΄θητεία
Δανιήλ από Ρεθύμνης 1722 – 1725 Κατέλαβε αυθαίρετα τον θρόνο και επεχείρησε να καταστήσει αυτοκέφαλη την Εκκλησία της Κρήτης. Καθαιρέθηκε
Γεράσιμος Β΄ ο Λετίτζης ή Γέροντας 1725 – 1755 Κρης, από τη Μονεμβασιά
Άνθιμος 1756 Κατά τον Τωμαδάκη αναγνώστηκε λανθασμένα
Γεράσιμος Γ΄ ο Χίος προ του Απριλίου 1756[8] – 1769
Ζαχαρίας ο Μαριδάκης 1769 – 1786 από Λιτής και Ρεντίνης
Μάξιμος ο Προγιαννακόπουλος 1786 – 1800
Γεράσιμος Δ΄ ο Παρδάλης 1800 – 1821 Εθνομάρτυρας
Μεθόδιος Σαπουντζάκης 1822 Του προτάθηκε η Μητρόπολη Κρήτης αλλά δεν αποδέχθηκε τη θέση. Έπειτα Βεροίας, Ρόδου και Καρπάθου
Καλλίνικος Γ΄ 1823 – 1830 εξ Αγχιάλου
Μελέτιος Α΄ Νικολετάκης 1831 – 1839 από Σητείας
Πορφύριος Φωτιάδης 1839 από Μυτιλήνης
Καλλίνικος Δ΄ ο Γαργαλάδος 1839 – 1842
Καλλίνικος Ε΄ ο Χούγιας 1842 – 1843
Χρύσανθος ο Λέσβιος 1843 – 1850 κατόπιν Φιλιππουπόλεως
Σωφρόνιος Α΄ 1850 από Αίνου, παραιτήθηκε πριν κατέλθει στην Κρήτη
Διονύσιος Α΄ ο Βυζάντιος 1850 – 1856 από Πρεσλάβας και έπειτα προεδρικώς Βόσνης
Ιωαννίκιος ο Ζαγορίσιος ο αποκαλούμενος και Ξεφλούδης 1856 – 1858 από πρώην Ιωαννίνων
Διονύσιος Β΄ ο Χαριτωνίδης 27 Ιουλίου 1858[9] – 16 Νοεμβρίου 1868 κατόπιν Διδυμοτείχου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Μελέτιος Β΄ Καβάσιλας ο Καλύμνιος 16 Νοεμβρίου 1868 – 23 Νοεμβρίου 1874 από Διδυμοτείχου, κατόπιν πάλι Διδυμοτείχου
Σωφρόνιος Β΄ 23 Νοεμβρίου 1874 – 6 Ιουνίου 1877 από Διδυμοτείχου
Μελέτιος Β΄ Καβάσιλας ο Καλύμνιος 6 Ιουνίου 1877 – 13 Αυγούστου 1882 από Διδυμοτείχου, β΄ θητεία
Τιμόθεος Α΄ ο Καστρινογιαννάκης 20 Σεπτεμβρίου 1882 – 18 Φεβρουαρίου 1897 † από Χερρονήσου
Ευμένιος Β΄ ο Ξηρουδάκης 12 Μαΐου 1898 – 1 Απριλίου 1920 από Λάμπης και Σφακίων. Το 1916 εκτοπίστηκε από την Εθνική Άμυνα στη Χίο
Τίτος Β΄ ο Ζωγραφίδης 22 Φεβρουαρίου 1922 – 25 Απριλίου 1933 † από Πέτρας
Τιμόθεος Β΄ ο Βενέρης 22 Ιουλίου 1933 – Ιανουάριος 1941 από Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, επαύθη
Βασίλειος Ε΄ ο Μαρκάκης 8 Απριλίου 1941 – 10 Ιανουαρίου 1950 † εξορίστηκε το 1942 από τους Γερμανούς στην Αθήνα
Ευγένιος Α΄ ο Ψαλιδάκης 23 Μαΐου 1950 – 28 Φεβρουαρίου 1967 από Αρκαδίας
Αρχιεπίσκοποι Κρήτης
Ευγένιος Α΄ ο Ψαλιδάκης 28 Φεβρουαρίου 1967 – 7 Φεβρουαρίου 1978 † προήχθη σε Αρχιεπίσκοπο
Τιμόθεος Γ΄ ο Παπουτσάκης 10 Μαρτίου 1978 – 26 Ιουλίου 2006 † από Γορτύνης και Αρκαδίας
Ειρηναίος Α΄ ο Αθανασιάδης 30 Αυγούστου 2006 – 2 Δεκεμβρίου 2021 από Κυδωνίας και Αποκορώνου, απηλλάγη των καθηκόντων του λόγω υγείας
Ευγένιος Β΄ ο Αντωνόπουλος 11 Ιανουαρίου 2022 – σήμερα από Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Άρθρο: Οι Σχέσεις εκκλησίας Κρήτης και Οικουμενικού Πατριαρχείου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Σεπτεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 11 Νοεμβρίου 2015. 
  2. «Ιστορία Εκκλησίας Κρήτης». Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης. Ανακτήθηκε στις 28 Απριλίου 2021. 
  3. «Νέος Αρχιεπίσκοπος Κρήτης εξελέγη υπό της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικ. Πατριαρχείου ο Σεβ. Μητροπολίτης Ρεθύμνης κ.κ. Ευγένιος». Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης. Ανακτήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 2022. 
  4. O Άγιος Νικόλαος της Αλικαρνασσού, 5/12/2017, iscreta.gr
  5. Οι Παναγίες των Μικρασιατών στο Ηράκλειο, 15/8/2017, neakriti
  6. Παναγίτσα του Μασταμπά – Η εκκλησία που έχτισαν οι Μικρασιάτες στο Ηράκλειο, 12/08/2015, mikrasiatis
  7. «Απόφαση επί Πατριάρχου Διονυσίου Δ΄ (Οκτώβριος 1686)». Εκκλησιαστική Αλήθεια. Κ (5): 38. 4. https://books.google.de/books?id=sIwXAAAAYAAJ&hl=el&pg=PA38#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 4 Μαΐου 2022. 
  8. «Όρος Συνοδικός (28 Απριλίου 1756)». Εκκλησιαστική Αλήθεια. Κ (38): 423. 9 1900. https://books.google.de/books?id=sIwXAAAAYAAJ&hl=el&pg=PA423#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2022. 
  9. Καλλίφρων, Βασίλειος Δ. (1867). Εκκλησιαστικά ή Εκκλησιαστικόν Δελτίον. Κωνσταντινούπολη. σελ. 153. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]