Ιερά Μητρόπολις Λαρίσης και Τυρνάβου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ιερά Μητρόπολις Λαρίσης και Τυρνάβου
Logo-imlarisis.png
Γενικές πληροφορίες
Ίδρυση324 μ.Χ. (4ος αιώνας)
ΙδρυτήςΆγιος Αχίλλιος
XώραΕλλάδα
ΥπαγωγήΕκκλησία της Ελλάδος
Αρχιερατικές περιφέρειες10
Μητροπολιτικός ναόςΑγίου Αχιλλίου Λαρίσης
Ιστοσελίδαimlarisis.gr
Ιεραρχία
ΜητροπολίτηςΙερώνυμος
ΠρωτοσύγκελλοςΑρχιμανδρίτης Ιγνάτιος Μουρτζανός
Χειροτονία Μητροπολίτου Λαρίσης και Τυρνάβου Ιερωνύμου.

Η Ιερά Μητρόπολις Λαρίσης και Τυρνάβου έχει έδρα την πόλη της Λάρισας και περιλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα του ομώνυμου Νομού.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κωνσταντίνος Α΄ στις 4 Νοεμβρίου του 324 μ.Χ. ίδρυσε στη Λάρισα επισκοπή και αναγνώρισε ως πρώτο επίσκοπο, τον Άγιο Αχίλλιο από την Καππαδοκία, ο οποίος λαμβάνοντας μέρος στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο διέπρεψε με τους λόγους και τα θαύματά του εναντίον του Αρείου και της αίρεσής του. Την ίδια περίοδο και από τον ίδιο τον ιδρυτή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας η επισκοπή της Λάρισας ανυψώνεται σε αρχιεπισκοπή με όλα τα δικαιώματα της αυτονομίας, ανάμεσα στο πλήθος των επισκοπών της Θεσσαλίας. Ενώ περίπου διακόσια χρόνια αργότερα, το 531 μ.Χ., μετά από τοπική σύνοδο των θεσσαλικών επισκοπών η Λάρισα ανυψώνεται σε Μητρόπολη.

Μέχρι τα χρόνια των Οθωμανικών επιδρομών η Λάρισα ήταν η πρωτεύουσα της Θεσσαλίας οπότε και η πρωτεύουσα Μητρόπολη όλων των Επισκοπών της. Στα χρόνια όμως του Βαγιαζήτ Α΄ και από το 1391, η Λάρισα λόγω των επιδρομών και των διώξεων κατέστη πόλη δίχως Χριστιανούς, οπότε και η έδρα της Μητροπόλεως μεταφέρεται στα Τρίκαλα. Μετά από τέσσερις αιώνες επέστρεψε η έδρα της Μητροπόλεως ξανά στη Λάρισα, όταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Νεόφυτος Γ΄ το 1739, με συνοδικό πατριαρχικό γράμμα του, επανασύστησε την Επισκοπή Τρίκκης. Έτσι ο Μητροπολίτης Λαρίσης Ιάκωβος Β΄ επανήλθε στην πόλη της Λάρισας. Από τότε η Λάρισα είναι η καθέδρα της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης και Τυρνάβου όπως οριστικά ονομάζεται από το 1734 έως και σήμερα.

Ανάμεσα στον κατάλογο των Αρχιεπισκόπων και Μητροπολιτών περιλαμβάνονται ονόματα αγίων και μαρτύρων, όπως οι Θωμάς ο Χωριάτης, Κυπριανός ο θαυματουργός, Αντώνιος ο Νέος Θεολόγος, Βησσαρίων ο πρώην, Διονύσιος ο Ελεήμων Μάρκος ο Ησυχαστής και Βησσαρίων του Σωτήρος. Επίσης ο Διονύσιος ο Φιλόσοφος που μαρτύρησε στα Ιωάννινα το 1601, ο από Λαρίσης μητροπολίτης Εφέσου Διονύσιος Καλλιάρχης ο οποίος απαγχονίστηκε το 1821, όπως ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄.[1]

20ός-21ος αιώνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Αχιλλίου Λαρίσης.

Την περίοδο 1922-1924 εγκαθίστανται στην περιοχή της Λάρισας - όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα - οικογένειες Ελλήνων Μικρασιατών προσφύγων που έφεραν μαζί τους παραδόσεις και κειμήλια εμπλουτίζοντας την τοπική Εκκλησία πνευματικά και πολιτισμικά.

Από το 1935 έως το 1956 Μητροπολίτης Λαρίσης και Πλαταμώνος διετέλεσε ο λόγιος Δωρόθεος Κοταράς, ο οποίος εξελέγη το 1956 Αρχιεπίσκοπος Αθηνών.

Το 1965 ο Μητροπολίτης Λαρίσης και Πλαταμώνος Ιάκωβος Σχίζας τέλεσε τα εγκαίνια του νέου Ιερού Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Αχιλλίου Λαρίσης. Το 1968 ο Μητροπολίτης Ιάκωβος Σχίζας διώχθηκε από το Δικτατορικό Καθεστώς και εξαναγκάστηκε σε παραίτηση λόγω του χουντικού νόμου της «απώλειας της έξωθεν καλής μαρτυρίας» αν και επρόκειτο περί ενός αγνώστου στους Ιερούς Κανόνες και την εκκλησιαστική παράδοση ιδιωνύμου αδικήματος καθώς, όπως εξηγείται σχετικώς, η αναφερομένη εις την Προς Τιμόθεον Επιστολή του Αποστόλου Παύλου «έξωθεν καλή μαρτυρία» αφορά όχι στους Επισκόπους, αλλά στους λαϊκούς οι οποίοι επιθυμούν να εισέλθουν στον κλήρο[2]. Ακολούθως εξελέγη Μητροπολίτης Λαρίσης ο Θεολόγος Πασχαλίδης, από την Ιερά Σύνοδο που ελεγχόταν από τη Δικτατορία. Για τον λόγο αυτό μετά την πτώση της Δικτατορίας ο Θεολόγος Πασχαλίδης κηρύχθηκε έκπτωτος ως αντικανονικός[3][α].

Από το 1974 έως το 1989 Μητροπολίτης ήταν ο Σεραφείμ Ορφανός ο οποίος πραγματοποίησε την επανακομιδή λειψάνων του Αγίου Αχιλλίου στη Λάρισα μετά από 1000 χρόνια.[3]

Το 1989 νέος Μητροπολίτης εξελέγη από την Ιερά Σύνοδο ο Δημήτριος Μπεκιάρης. Όμως ενέργειες παραθρησκευτικών οργανώσεων δημιουργούσαν στην πόλη της Λάρισας επεισόδια και έκτροπα, καθώς υποστήριζαν τον πρώην Μητροπολίτη Λαρίσης Θεολόγο που είχε εκλεγεί επί δικτατορίας. Το 1991 το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε την εκλογή του Μητροπολίτη Δημητρίου και κατέστησε Μητροπολίτη τον Θεολόγο[β]. Το 1994 εξελέγη Μητροπολίτης Λαρίσης ο Ιγνάτιος Λάππας (1994-2018).[3]

Σημερινός μητροπολίτης Λαρίσης είναι ο Ιερώνυμος Νικολόπουλος, ο οποίος επανέφερε στη Λάρισα τα οστά του Μητροπολίτη Λαρίσης Ιακώβου Σχίζα και τα τοποθέτησε μόνιμα στο παλαιό Κοιμητήριο της πόλεως, ώστε μετά θάνατον ο Ιάκωβος να επιστρέψει στην πόλη που διακόνησε ως επίσκοπος, παρά την τότε αντικανονική απομάκρυνσή του.[5][6]

Επισκοπικός κατάλογος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όνομα Έτη Σημειώσεις
Αχίλλιος Α΄ 324 Άγιος
Αλέξανδρος
Βασίλειος Α΄ 431
Βιγιλλάντιος 451
Αχίλλιος Β΄ ~500;
Πρόκλος 531
Στέφανος Α΄ 531
Ιωάννης Α΄ 597
Κωνσταντίνος
Ευθύμιος
Βασίλειος Β΄
Ιωάννης Β΄
Φίλιππος 895-906
Στυλιανός ~997[7]
Βασίλειος Γ΄ 1084
Γεώργιος Α΄ 1107
Γεώργιος Β΄ 1147
Ιωάννης Γ΄ 1166
Λατίνος αρχιεπίσκοπος 1204
Νίκανδρος ~1285[8]
Νείλος ~1348[8]-1367
Ιωάσαφ Α΄ 1387
Συμεών 1393
Διονύσιος ~1425-1426[8]
Νεόφυτος Α΄ 1486
Διονύσιος Α΄ 1487-1490[9] Άγιος Διονύσιος ο Ελεήμων
Θεοδόσιος Α΄ ~1490;[10]
Μάρκος 1499-1520 (ή 1538-1550)
Βησσαρίων Α΄ (Βησσαρίων ο πρώην) 1499-1525 Άγιος
Βησσαρίων Β΄ (Βησσαρίων του Σωτήρος) 1525;-1541 Άγιος
Νεόφυτος Β΄ 1541-1565 ανιψιός του Βησσαρίωνα Β΄
Θεοφάνης 1569
Θωμάς
Νίκανδρος
Γαλακτίων
Ιερεμίας 1570-1572 μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Μητροφάνης ~1572-1573 «εις ζωαρκείαν», την πούλησε για χίλια φλουριά. Μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Δανιήλ 1573-1574;[9]
Δημήτριος 1574-1578
Δανιήλ Β΄ 1581
Ιωάσαφ Β΄ 1581
Ιωάσαφ Γ΄ 1590
Παχώμιος 1590 από Δημητριάδος
Ιωάσαφ Γ΄ 1593 β΄ θητεία
Διονύσιος Β΄ 1594 – 1601 συμμετείχε στην εξέγερση του 1600
Θεωνάς 1601-1604[9]
Λεόντιος 1604
Παρθένιος Α΄ 1605
Τιμόθεος 1611
Διονύσιος Γ΄ 1618
Γρηγόριος 1621~1645[11]
Παΐσιος ~1648[9]-1652 μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Διονύσιος Δ΄ 1652-1662 μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Διονύσιος Ε΄ 1662-1671 μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Ιωάννης ~1676[12]
Ιάκωβος 1676;-1679 μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Άνθιμος 1679
Μακάριος Α΄ ~1680-1687[13]
Παρθένιος Β΄ ~1688-1714[13]
Διονύσιος ΣΤ΄ 17;
Μελέτιος Α΄ 1721
Γαβριήλ Α΄ ~1722-1732[13]
Ιάκωβος Β΄ ~1734-1749[14]
Μελέτιος Β΄ 1750-1768[15] μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Μακάριος Β΄ 1768
Μελέτιος Γ΄ 1768;
Μελέτιος Δ΄ 1770-1791
Διονύσιος Ζ΄ ~1791-1806
Ραφαήλ 1806-1808
Πορφύριος 1808
Γαβριήλ Β΄ Γιάγκας 1809 – 1810? από Γρεβενών και Ιωαννίνων
Πολύκαρπος ο Δαρδαίος ~1811-1818[16]
Κύριλλος Α΄ 1819
Θεοδόσιος Β΄ 1821
Πολύκαρπος ο Δαρδαίος 1821 β΄ θητεία
Μελέτιος Ε΄ 1832 – Σεπτέμβριος 1835[17]
Άνθιμος Β΄ Ταμβάκης (ή Βαμβάκης) Σεπτέμβριος 1835 – Αύγουστος 1837 από Ικονίου και Νικομηδείας, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Ανανίας 25 Αυγούστου 1837 – Νοέμβριος 1853 από Raška-Prizren[17]
Στέφανος Β΄ εξελέγη 16 Νοεμβρίου 1853, χειροτονήθηκε 18 Νοεμβρίου 1853 – Απρίλιος 1870 από μέγας αρχιδιάκονος[18]
Δωρόθεος 2 Απριλίου 1870 – 25 Νοεμβρίου 1870 από Δημητριάδος[17], παραιτήθηκε
Ιωακείμ Κρουσουλούδης 26 Νοεμβρίου 1870 – 8 Αυγούστου 1875[17] από Δέρκων, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Νεόφυτος Β΄ Πετρίδης 8 Αυγούστου 1875 – 19 Σεπτεμβρίου 1896 † από Σερρών[19]
Αμβρόσιος Κασσαράς Ιανουάριος 1899 – 1910 από Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος[19]
Αρσένιος Αφεντούλης 1914 – 26 Δεκεμβρίου 1934 † από Στρωμνίτσης[19]
Δωρόθεος Κοτταράς 15 Ιανουαρίου 1935 – 1 Απριλίου 1956 από Κυθήρων, μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών[19]
Δημήτριος Θεοδόσης 18 Απριλίου 1956 – 25 Μαρτίου 1959 † από Γυθείου και Οιτίλου[19]
Ιάκωβος Σχίζας 1960 – 1968[19]
Θεολόγος Πασχαλίδης 1968 – 1974[19]
Σεραφείμ Ορφανός 1974 – 13 Σεπτεμβρίου 1989 †[19]
Δημήτριος Μπεκιάρης 1989 – 1991
Ιγνάτιος Λάππας 1994[19] – 26 Ιουνίου 2018 †
Ιερώνυμος Νικολόπουλος 7 Οκτωβρίου 2018[20]

Υποσημειώσεις και παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. όπως και άλλοι ένδεκα «ιερωνυμικοί» λεγόμενοι Μητροπολίτες βάσει ενός ιδιωνύμου αδικήματος που προέβλεπε η Συντακτική Πράξη 7/1974 και συγκεκριμένα του περί της «διαταράξεως της ειρήνης και της ενότητας της Εκκλησίας». Η Συντακτική Πράξη αυτή έπληξε καίρια την όλη προσπάθεια αποκαταστάσεως της κανονικής τάξεως εντός της Εκκλησίας καθώς η απομάκρυνση τον Ιούνιο και Ιούλιο του 1974 χωρίς δίκη και απολογία - ούτε καν ακρόαση - των δώδεκα «ιερωνυμικών» λεγομένων Μητροπολιτών (μεταξύ των οποίων και ο Λαρίσης Θεολόγος) δημιούργησε μια πρωτοφανή ανωμαλία στη μετέπειτα ζωή της Εκκλησίας της Ελλάδος που κράτησε μέχρι τα πρόσφατα χρόνια (1990-1996)[4]
  2. Ο Δημήτριος ακολούθως έλαβε τον τίτλο του τιτουλαρίου Μητροπολίτη Γαρδικίου και εξελέγη μετέπειτα Μητροπολίτης Γουμενίσσης

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Η ιστορία της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης στο διάβα των αιώνων, 1680 χρόνια μετά την ίδρυση της
  2. Ανδρεόπουλος, Χαράλαμπος (Χάρης) (2017). Η Εκκλησία κατά τη δικτατορία 1967-1974. Ιστορική και νομοκανονική προσέγγιση. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. σελ. 30, 159-160. ISBN 978-960-458-311-9. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Οι Μητροπολίτες Λαρίσης τα τελευταία 150 χρόνια, larissanet, 1 Ιουλίου 2018
  4. Ανδρεόπουλος, Χαράλαμπος (Χάρης) (2017). Η Εκκλησία κατά τη δικτατορία 1967-1974. Ιστορική και νομοκανονική προσέγγιση. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. σελ. 323-346 (ένθα διεξοδικώς Το πρόβλημα των "12"). ISBN 978-960-458-311-9. 
  5. Επαναφορά Των Οστών Του Μακαριστού Λαρίσης Και Πλαταμώνος Ιακώβου Σχίζα, 20/01/2020, Ι. Μ. Λαρίσης
  6. Στη Λάρισα «αναπαύεται» πλέον ο Μακαριστός Ιάκωβος Σχίζας, Εφημερίδα Ελευθερία, 21/01/2020
  7. «Εἰς τὴν ἐπ' ὀλέθρῳ τοῦ κόσμου ἐπεισφέρεσαν ἤδη τῆς τοῦ Χριστοῦ ποίμνῃ ἀθεμιτογαμίαν». Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel Handschriftendatenbank. σελ. 203. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουλίου 2020. 
  8. 8,0 8,1 8,2 Μυστακίδης, Βασίλειος. «Επισκοπικοί κατάλογοι». Εταιρεία Βυζαντινών Σπουδών: 189. https://core.ac.uk/download/pdf/132806845.pdf. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2020. 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Γιαννόπουλος, Ν.Ι. (1933). «Επισκοπικοί κατάλογοι Θεσσαλίας». Θεολογία, τριμηνιαία έκδοση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος (4): 337. http://www.ecclesia.gr/greek/press/theologia/material/1933_4_4_giannopoulos1.pdf. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2020. 
  10. Γιαννόπουλος, Ν.Ι. (1933). «Επισκοπικοί κατάλογοι Θεσσαλίας». Θεολογία, τριμηνιαία έκδοση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος (4): 336. http://www.ecclesia.gr/greek/press/theologia/material/1933_4_4_giannopoulos1.pdf. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2020. 
  11. Κτιτορικόν ή προσκυνητήριον της ιεράς και βασιλικής μονής του Μεγάλου Σπηλαίου, σελ. 93
  12. Δελιάλης, Ν. (2017). «Δύο Πατριαρχικά Σιγίλλια Διονυσίου του Δ' και Γρηγορίου του Ε'». Μακεδονικά (1): 112. doi:https://doi.org/10.12681/makedonika.9121. 
  13. 13,0 13,1 13,2 Γιαννόπουλος, Ν.Ι. (1933). «Επισκοπικοί κατάλογοι Θεσσαλίας». Θεολογία, τριμηνιαία έκδοση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος (4): 338. http://www.ecclesia.gr/greek/press/theologia/material/1933_4_4_giannopoulos1.pdf. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2020. 
  14. Γιαννόπουλος, Ν.Ι. (1933). «Επισκοπικοί κατάλογοι Θεσσαλίας». Θεολογία, τριμηνιαία έκδοση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος (4): 333-334, 340. http://www.ecclesia.gr/greek/press/theologia/material/1933_4_4_giannopoulos1.pdf. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2020. 
  15. Γιαννόπουλος, Ν.Ι. (1933). «Επισκοπικοί κατάλογοι Θεσσαλίας». Θεολογία, τριμηνιαία έκδοση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος (4): 339. http://www.ecclesia.gr/greek/press/theologia/material/1933_4_4_giannopoulos1.pdf. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2020. 
  16. Γιαννόπουλος, Ν.Ι. (1933). «Επισκοπικοί κατάλογοι Θεσσαλίας». Θεολογία, τριμηνιαία έκδοση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος (4): 334. http://www.ecclesia.gr/greek/press/theologia/material/1933_4_4_giannopoulos1.pdf. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2020. 
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 Φιλιππαίου, Θεοκλήτου (Οκτώβριος - Δεκέμβριος 1960). «Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως Επισκοπαί καί Επίσκοποι (1833-1906), Γ´». Θεολογία 31 (4): 549. http://www.ecclesia.gr/greek/press/theologia/material/1960_4_3_Filippaios3.pdf. 
  18. Καλλίφρονος, Β.Δ. (1867). Εκκλησιαστικά η Εκκλησιαστικόν δελτίον. Κωνσταντινούπολις: Ανατολικού Αστέρος. σελ. 149. Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2014. 
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 19,4 19,5 19,6 19,7 19,8 «Μητροπολίτες Λαρίσης και Τυρνάβου». Ιερά Μητρόπολις Λαρίσης και Τυρνάβου. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2017. 
  20. «Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κύριος Ιερώνυμος (γεν. 1971)». Προσωπική Ιστοσελίδα του Μάρκου Μάρκου. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2020. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]