Σουηδία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 61°19′00″N 14°50′00″E / 61.3167°N 14.8333°E / 61.3167; 14.8333

Βασίλειο της Σουηδίας
Konungariket Sverige
Σημαία Εθνόσημο
Σημαία της Σουηδίας Εθνόσημο της Σουηδίας
Εθνικό σύνθημα: För Sverige i tiden
Για τη Σουηδία με τον καιρό
Εθνικός ύμνος: Du gamla, Du fria
 
Τοποθεσία της χώρας στον κόσμο
-στην Ευρωπαϊκή ήπειρο (πράσινο και σκούρο γκρι)
-στην Ευρωπαϊκή Ένωση (πράσινο)
 
Πρωτεύουσα
(και μεγαλύτερη πόλη)
 • Συντεταγμένες
Στοκχόλμη
 
59°19′30″N 18°03′00″E / 59.325°N 18.05°E / 59.325; 18.05 (Στοκχόλμη)
Επίσημες γλώσσες Καμία, Σουηδικά de facto
Πολίτευμα Βασιλευομένη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία
Κάρολος ΙΣΤ΄ Γουσταύος
Φρέντρικ Ράινφελντ
Πέρ Γουέστεμπεργκ


Εθνική γιορτή
Ισχύον Σύνταγμα


6 Ιουνίου
1η Ιανουαρίου 1975

Έκταση
 • Σύνολο
 • % Νερό
 • Σύνορα
Ακτογραμμή

450.295 km2 (55η)
8,7
2.233 km
3.218 km
Πληθυσμός
 • Εκτίμηση 2009 
 • Πυκνότητα 

9.259.044[1]  
20 κατ./km2 
Α.Ε.Π. (PPP)
 • Ολικό  (2010)
 • Κατά κεφαλή 

352,327 δισ. $[2]  
37.775 $[2] (18η) 
Α.Ε.Π. (Ονομαστικό)
 • Ολικό  (2010)
 • Κατά κεφαλή 

444,585 δισ. $[2]  
47.667 $[2]  
ΔΑΑ (2013) Green Arrow Up Darker.svg 0,916 () – πολύ υψηλή
Νόμισμα Σουηδική κορόνα (SEK)
Ζώνη ώρας
 • Θερινή ώρα
CET (UTC +1)
(UTC +2)
Internet TLD .se και .eu ως μέλος της ΕΕ

Κωδικός κλήσης

+46

Το Βασίλειο της Σουηδίας (Σουηδικά: Konungariket Sverige) είναι μια σκανδιναβική χώρα στη βόρεια Ευρώπη. Συνορεύει με τη Νορβηγία δυτικά και τη Φινλανδία στα βορειοανατολικά. Βρέχεται ανατολικά από το Βοθνικό κόλπο και τη θάλασσα της Βαλτικής. Οι πορθμοί Σκάγερακ νοτιοδυτικά και Κάτεγατ χωρίζουν τη σκανδιναβική χερσόνησο από τη Δανία, με την οποία ενώνεται με τη γέφυρα του Όρεσουντ.

Η Σουηδία έχει χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα, εκτός από τις μητροπολιτικές περιοχές της στο νότο, και μεγάλες εκτάσεις στην ενδοχώρα καλύπτονται από δάση κωνοφόρων. Η χώρα διαθέτει πλούσιους φυσικούς πόρους σε νερό, ξυλεία και σιδηρομεταλλεύματα. Οι πολίτες της απολαμβάνουν ένα υψηλό βιοτικό επίπεδο και η χώρα γενικά θεωρείται σύγχρονη, πολιτικά φιλελεύθερη και με ισχυρό κοινωνικό κράτος.

Πρωτεύουσα της Σουηδίας είναι η Στοκχόλμη. Άλλες μεγάλες πόλεις είναι το Γκέτεμποργκ, το Μάλμε και η Ουψάλα.

Εκλογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βουλευτικές εκλογές 2010[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι πιο πρόσφατες γενικές εκλογές διεξήχθησαν στις 19 Σεπτεμβρίου 2010. Το Κοινοβούλιο (Riksdag) αποτελείται από συνολικά 349 έδρες. Ο κεντροδεξιός κομματικός συνασπισμός υπό τον πρωθυπουργό Φρέντρικ Ράινφελντ κέρδισε τις εκλογές χωρίς απόλυτη πλειοψηφία, με ποσοστό 49,2% των ψήφων, που αντιστοιχεί σε 172 έδρες επί συνόλου 349 του Κοινοβουλίου. Ο Ράινφελτ έγινε ο πρώτος κεντροδεξιός πρωθυπουργός στην χώρα του που επανεξελέγη για δεύτερη συνεχή φορά. Η αριστερή παράταξη (Πράσινοι και Σοσιαλδημοκράτες) συγκέντρωσε ποσοστό 43,7% και 157 έδρες.[3] Για πρώτη φορά εισήλθε στη Βουλή το ακροδεξιό κόμμα των Σουηδών Δημοκρατών, το οποίο εξασφάλισε 20 έδρες.


Κοινοβούλιο της Σουηδίας, 19 Σεπτεμβρίου 2010
Κόμματα και συνασπισμοί Ψήφοι Μόνιμες έδρες Τροποποιημένες έδρες Σύνολο εδρών έδρες %/ψήφοι %
# % ±% # ± # ± έδρες μετακίνηση
  Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Σουηδίας
Socialdemokraterna
1.827.497 Red Arrow Down.svg115.128 30,66 Red Arrow Down.svg4,33 112 Red Arrow Down.svg18 0 Straight Line Steady.svg 0 112 Red Arrow Down.svg18 1,05
  Κόμμα Μετριοπαθών
Moderaterna
1.791.766 Green Arrow Up Darker.svg335.752 30,06 Green Arrow Up Darker.svg3,83 107 Green Arrow Up Darker.svg10 0 Straight Line Steady.svg 0 107 Green Arrow Up Darker.svg10 1,02
  Κόμμα Πρασίνων
Miljöpartiet de Gröna
437.435 Green Arrow Up Darker.svg146.314 7.34 Green Arrow Up Darker.svg2,09 19 Green Arrow Up Darker.svg10 6 Red Arrow Down.svg4 25 Green Arrow Up Darker.svg6 0,98
  Φιλελεύθερο Λαϊκό Κόμμα
Folkpartiet liberalerna
420.524 Red Arrow Down.svg2.129 7,06 Red Arrow Down.svg0,48 17 Red Arrow Down.svg5 7 Green Arrow Up Darker.svg1 24 Red Arrow Down.svg4 0,97
  Κόμμα του Κέντρου
Centerpartiet
390,804 Red Arrow Down.svg46.585 6.56 Red Arrow Down.svg1,32 21 Red Arrow Down.svg6 2 Straight Line Steady.svg 0 23 Red Arrow Down.svg6 1,01
  Σουηδοί Δημοκράτες
Sverigedemokraterna
339.610 Green Arrow Up Darker.svg177.147 5,70 Green Arrow Up Darker.svg2,77 14 Green Arrow Up Darker.svg14 6 Green Arrow Up Darker.svg6 20 Green Arrow Up Darker.svg20 1,01
  Κόμμα Αριστεράς
Vänsterpartiet
334,053 Green Arrow Up Darker.svg9.331 5.60 Red Arrow Down.svg0,24 9 Red Arrow Down.svg4 10 Green Arrow Up Darker.svg1 19 Red Arrow Down.svg3 0,97
  Χριστιανοί Δημοκράτες
Kristdemokraterna
333.696 Red Arrow Down.svg32.302 5,60 Red Arrow Down.svg0.99 11 Red Arrow Down.svg6 8 Green Arrow Up Darker.svg1 19 Red Arrow Down.svg5 0,97
Σύνολο κομμάτων που εκλέγονται 5.875.385 Green Arrow Up Darker.svg476.658 98,57 Green Arrow Up Darker.svg1.32 310 - 39 - 349 - -
 
  Ο Συνασπισμός
Alliansen
(Κόμμα Μετριοπαθών, Φιλελεύθερο Λαϊκό Κόμμα,
Κόμμα του Κέντρου, Χριστιανοί Δημοκράτες)
2.936.790 Green Arrow Up Darker.svg258.994 49,27 Green Arrow Up Darker.svg1,03 156 Red Arrow Down.svg3 17 Red Arrow Down.svg2 173 Red Arrow Down.svg5 1,01
  Κόκκινοι-Πράσινοι
Rödgröna
(Σοσιαλδημοκράτες, Κόμμα των Πρασίνων, Κόμμα Αριστεράς
2.598.985 Green Arrow Up Darker.svg40.517 43,60 Red Arrow Down.svg2,48 140 Red Arrow Down.svg11 16 Red Arrow Down.svg4 156 Red Arrow Down.svg15 1,03
 
  Κόμμα των Πειρατών
Piratpartiet
38.491 Green Arrow Up Darker.svg3.573 0,65 Green Arrow Up Darker.svg|Green Arrow Up Darker.svg0,02 0 - 0 - 0 - 0,00
  Φεμινιστική Πρωτοβουλία
Feministiskt initiativ
24.139 Red Arrow Down.svg13.815 0,40 Red Arrow Down.svg|Red Arrow Down.svg0,28 0 - 0 - 0 - 0,00
  Σουηδικό Κόμμα για τα Συμφέροντα των Σουηδών Ηλικιωμένων Πολιτών
Sveriges pensionärers intresseparti
11.078 Red Arrow Down.svg17.728 0,19 Red Arrow Down.svg|Red Arrow Down.svg0,33 0 - 0 - 0 - 0,00
  Δημοκράτες της Επαρχίας
Landsbygdsdemokraterna
1.565 Green Arrow Up Darker.svg1.565 0,03 Green Arrow Up Darker.svg0,03 0 - 0 - 0 - 0,00
  Σοσιαλιστικό Κόμμα Δικαιοσύνης
Rättvisepartiet Socialisterna
1.507 Green Arrow Up Darker.svg410 0,03 Green Arrow Up Darker.svg0,01 0 - 0 - 0 - 0,00
  Κόμμα Συνασπισμού Νόρλαντ
Norrländska Samlingspartiet
1.456 Green Arrow Up Darker.svg1.456 0,02 Green Arrow Up Darker.svg0,02 0 - 0 - 0 - 0,00
  Εθνικοί Δημοκράτες
Nationaldemokraterna
1.141 Red Arrow Down.svg1.923 0,02 Red Arrow Down.svg0,04 0 - 0 - 0 - 0,00
  Κλασικό Κόμμα Φιλελευθέρων
Klassiskt Liberala Partiet
716 Green Arrow Up Darker.svg514 0,01 Green Arrow Up Darker.svg0,01 0 - 0 - 0 - 0,00
  Κόμμα Ελευθερίας
Frihetspartiet
688 Green Arrow Up Darker.svg688 0,01 Green Arrow Up Darker.svg0,01 0 - 0 - 0 - 0,00
  Κόμμα των Σουηδών
Svenskarnas Parti
681 Green Arrow Up Darker.svg681 0,01 Green Arrow Up Darker.svg0,01 0 - 0 - 0 - 0,00
  Ενότητα
Enhet
632 Red Arrow Down.svg2.016 0,01 Red Arrow Down.svg0,04 0 - 0 - 0 - 0,00
  Κόμματα με λιγότερες από 500 ψήφους 2.929 Red Arrow Down.svg1.837 0,05 Red Arrow Down.svg0,03 - - - - - - 0,00
Σύνολο κομμάτων που δεν εισέρχονται στη Βουλή 85.023 Red Arrow Down.svg229.991 1,43 Red Arrow Down.svg4,24 - - - - - - 0,00
 
Σύνολο όλων των κομμάτων 5.960.408 Green Arrow Up Darker.svg409.130 100,00% - 310 - 39 - 349 - -
  Λευκά 65.938 Red Arrow Down.svg32.494 1,09 Red Arrow Down.svg0,62  
  Λοιπά άκυρα 2.336 Green Arrow Up Darker.svg120 0,04 Straight Line Steady.svg 0,00  
Εγγεγραμμένοι 7.123.651 Green Arrow Up Darker.svg231.642  
Συμμετοχή 6.028.682 Green Arrow Up Darker.svg378.266 84,63% Green Arrow Up Darker.svg2,64  

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η χώρα, σύμφωνα με εκτιμήσεις για το 2013, αριθμεί 9.647.386 κατοίκους[4]. Σύμφωνα με εκτιμήσεις για το 2013, το προσδόκιμο ζωής στους άνδρες είναι 78,95 χρόνια, στις γυναίκες 83,75 χρόνια και στο σύνολο του πληθυσμού τα 81,28 χρόνια[4].

Η σουηδική γλώσσα ομιλείται από 8 εκ. κατοίκους στη Σουηδία και 290.000 στην Φινλανδία.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά το τέλος της εποχής των Βίκινγκς, η Σουηδία έγινε μέλος της Ένωσης του Κάλμαρ το 1397 μαζί με τη Δανία και τη ΝορβηγίαΦινλανδία εκείνη την εποχή ήταν τμήμα του σουηδικού βασιλείου). Η Σουηδία αποχώρησε από την Ένωση το 1523 και για πολλά χρόνια βρισκόταν σε εμπόλεμη κατάσταση με τους γείτονές της, ιδιαίτερα τη Ρωσία και την Ένωση Δανίας-Νορβηγίας, οι οποίες ποτέ δεν αποδέχτηκαν τελείως την αποχώρηση της Σουηδίας. Η Σουηδία συμμετείχε στους μεγάλους πολέμους του 17ου αιώνα και αναδείχτηκε σε μεγάλη ευρωπαϊκή αυτοκρατορία, έχοντας έκταση διπλάσια από τη σημερινή της. Αμέσως μετά, όμως, άρχισε η συρρίκνωση: Μεταξύ 1700 - 1723 έχασε τις κτήσεις της στη νότια και την ανατολική Βαλτική με τον Μεγάλο Βόρειο Πόλεμο, ενώ το 1809 έχασε και τη Φινλανδία που προσαρτήθηκε στη Ρωσία. Το 1814 ο βασιλιάς της Σουηδίας απέκτησε (για λίγο) και το θρόνο της Νορβηγίας. Από το 1814, η Σουηδία βρίσκεται σε ειρήνη, αποφεύγοντας να συμμετέχει σε συμμαχίες σε καιρό ειρήνης και παραμένοντας ουδέτερη σε περιόδους πολέμου, πράγμα που κατάφερε και κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, παρά το γεγονός ότι ο Χίτλερ την εποφθαλμιούσε λόγω του άφθονου και πρώτης ποιότητας σιδηρομεταλλεύματος που διαθέτει.

Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι σοσιαλδημοκράτες άσκησαν σχεδόν αδιάκοπα την εξουσία, εισήγαγαν σημαντικές καινοτομίες στον οικονομικό τομέα και ενίσχυσαν αξιοσημείωτα τις ένοπλες δυνάμεις, διατηρώντας παράλληλα την ουδετερότητα της Σουηδίας. Στην εσωτερική πολιτική η Σουηδία πήρε μεταρρυθμιστικά μέτρα και το 1983, επί της διακυβέρνησης του σοσιαλδημοκράτη Ούλοφ Πάλμε, δημοσιεύτηκε ο νόμος που επέτρεψε στα συνδικάτα να αναλαμβάνουν, με τα λεγόμενα χρεόγραφα των υπαλλήλων, το μερικό έλεγχο των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Ο Πάλμε δολοφονήθηκε το 1986.

Οι σοσιαλδημοκράτες έχασαν στις εκλογές του 1991 και η διακυβέρνηση πέρασε σε ένα συντηρητικό συνασπισμό, αλλά με την επιτυχία τους στην εκλογές του 1994 επέστρεψαν στην εξουσία. Ωστόσο, στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2006, την πλειοψηφία των ψήφων πήρε το Κόμμα των Συντηρητικών, σχηματίζοντας συνασπισμό ενιαίας πολιτικής γραμμής με το Κόμμα του Κέντρου, το Λαϊκό Κόμμα των Φιλελεύθερων και το Κόμμα των Χριστιανοδημοκρατών. Τα τέσσερα αυτά κόμματα σχημάτισαν πλειοψηφική κυβέρνηση υπό την πρωθυπουργία του αρχηγού του Κόμματος των Συντηρητικών, του Φρέντρικ Ράινφελντ. Οι επόμενες εκλογές έχουν προγραμματιστεί να διεξαχθούν το Σεπτέμβριο του 2010.

Η Σουηδία είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την 1η Ιανουαρίου 1995 και ιδρυτικό μέλος του Σκανδιναβικού Συμβουλίου (1952).

Εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για παιδιά ηλικίας 1-5 ετών είναι εγγυημένη μια θέση σε δημόσιο νηπιαγωγείο (σουηδικά: förskola ή, στην καθομιλουμένη, dagis). Μεταξύ των ηλικιών 6 και 16, τα παιδιά συμμετέχουν σε υποχρεωτικό ενιαίο σχολείο. Στο Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA),οι σουηδοί μαθητές ήταν κοντά στο μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Μετά την ολοκλήρωση της 9η τάξης, περίπου το 90% των μαθητών συνεχίζουν με τριετή ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (λύκειο), η οποία μπορεί να οδηγήσει τόσο σε έναν τίτλο εργασίας ή σε επιλεξιμότητα για είσοδο στο πανεπιστήμιο. Το σχολικό σύστημα χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από φόρους.

Υπάρχει μια σειρά από διάφορα πανεπιστήμια και κολλέγια στη Σουηδία, τα παλαιότερα και μεγαλύτερα από τα οποία βρίσκονται στην Ουψάλα, Λουντ, του Γκέτεμποργκ και της Στοκχόλμης. Λίγες μόνο χώρες όπως ο Καναδάς, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα έχουν υψηλότερα επίπεδα πτυχιούχων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Σουηδία είναι σημαντικός εξαγωγέας σιδήρου, χαλκού και ξυλείας στην Ευρώπη από το Μεσαίωνα. Ωστόσο, η βελτίωση των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών έκανε δυνατή την εκμετάλλευση σε μεγαλύτερη κλίμακα του φυσικού πλούτου διαφόρων περιοχών της χώρας, ιδιαίτερα της ξυλείας και του σιδηρομεταλλεύματος. Η φιλελευθεροποίηση της οικονομίας και η ανάπτυξη της εκπαίδευσης συνέβαλαν στη γρήγορη εκβιομηχάνιση και από τη δεκαετία του 1890 η χώρα είχε αρχίσει να αναπτύσσει μια προηγμένη βιομηχανία κατασκευών. Στις αρχές του 20ού αιώνα ένα κράτος κοινωνικής πρόνοιας άρχισε να αναπτύσσεται. Σήμερα η χώρα χαρακτηρίζεται από σοσιαλφιλελεύθερες κατευθύνσεις και την επιδίωξη της κοινωνικής ισότητας. Συγκαταλέγεται ανάμεσα στα έθνη του ΟΗΕ με τον υψηλότερο δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (Human Development Index - HDI).

Σημαντικές εταιρίες της χώρας είναι η εταιρία επίπλων IKEA και οι αυτοκινητοβιομηχανίες Volvo και SAAB.

Μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οδική και σιδηροδρομική γέφυρα που συνδέει την Σουηδία με τη Δανία

Η Σουηδία ήταν από τις τελευταίες χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης που διατηρούσε την οδήγηση στα αριστερά. Στις 3 Σεπτεμβρίου του 1967 η Σουηδία άλλαξε την οδήγηση στα δεξιά. Η κυκλοφορία το 1967 ήταν ήδη αυξημένη και η λεγόμενη «Ημέρα Η» ("Dagen H") απαίτησε μεγάλες οργανωτικές προσπάθειες.

Η αλλαγή της κυκλοφορίας σήμανε και το τέλος πολλών δημοτικών δικτύων τραμ, διότι τα νέα οχήματα ήταν ακριβά και τα παλαιά είχαν τις πόρτες στην αριστερή πλευρά.[εκκρεμεί παραπομπή] Μέχρι σήμερα η οδήγηση στο Μετρό Στοκχόλμης παραμένει στα αριστερά. Η αγορά των σιδηροδρομικών μεταφορών είναι ιδιωτικοποιημένη, εντούτοις πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να ανήκουν στο κράτος ή στους δήμους.

Τα μεγαλύτερα αεροδρόμια περιλαμβάνουν το Διεθνές Αεροδρόμιο Αρλάντα (17,91 εκατομμύρια επιβάτες το 2007), 40 χιλιόμετρα βόρεια της Στοκχόλμης, το αεροδρόμιο Γκέτεμποργκ-Landvetter (4,3 εκατ. επιβάτες το 2006), και το δεύτερο αεροδρόμιο της Στοκχόλμης-Skavsta Airport (2,0 εκατ. επιβάτες).

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Total population - At 1 January». Eurostat. http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=tps00001&tableSelection=1&footnotes=yes&labeling=labels&plugin=1. Ανακτήθηκε στις 26-05-2009. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Εκτίμηση Οκτωβρίου 2010 ΔΝΤ
  3. To Βήμα, Σουηδία - εκλογές, Νίκη της κεντροδεξιάς χωρίς απόλυτη πλειοψηφία, 20-9-2010.
  4. 4,0 4,1 CIA World Factbook

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
WikiVoyage logo
Στο Wikivoyage υπάρχει ταξιδιωτικός οδηγός σχετικός με το λήμμα: