Ναπολέων Ζέρβας

Ο Ναπολέων Ζέρβας (δεύτερος από αριστερά) με άλλους αντιστασιακούς

Ο Ναπολέων Ζέρβας (Άρτα 1891 - Αθήνα 1957) ήταν Έλληνας στρατιωτικός, κινηματίας, ιδρυτής του ΕΔΕΣ και πολιτικός, ιδρυτής κόμματος.

Στρατιωτική σταδιοδρομία

Γεννήθηκε το 1891 στην Άρτα και οικογένεια του κατάγονταν από το ιστορικό Σούλι. Μετά το τέλος των γυμνασιακών σπουδών του κατατάχθηκε εθελοντής στο στράτευμα (1910) και κατά τους Βαλκανικούς πολέμους έλαβε έπ' ανδραγαθία τον βαθμό του ανθυπασπιστή. Αργότερα φοίτησε στη Σχολή Υπαξιωματικών και ονομάστηκε ανθυπολοχαγός (1914).

Φανατικός βενιζελικός, τολμηρός και γενναίος στον χαρακτήρα προσχώρησε από τους πρώτους στο κίνημα της «Εθνικής Αμύνης», που εκδηλώθηκε το 1916, πήρε μέρος σε πολλές μάχες του Μακεδονικού Μετώπου (1917-1918), στις οποίες και διακρίθηκε, και το 1920, προαγόμενος πάντοτε «έπ' ανδραγαθία», έφθασε στον βαθμό του ταγματάρχη. Μετά την ήττα των Φιλελευθέρων στις εκλογές του ίδιου χρόνου διέφυγε στην Κωνσταντινούπολη, από όπου επέστρεψε στην Αθήνα μετά Κίνημα της 11ης Σεπτεμβρίου 1922 και κατατάχθηκε πάλι στον στρατό.

Μετά την επιβολή της δικτατορίας του Θεοδώρου Πάγκαλου (Ιούνιος 1925) ο Ζέρβας διορίστηκε φρούραρχος της Αθήνας και παράλληλα ανέλαβε τη διοίκηση του Β' Τάγματος Δημοκρατικής φρουράς, το οποίο, μαζί με το Α' Τάγμα του αντισυνταγματάρχη Παναγιώτη Ντερτιλή, αποτελούσε ένα από τα κύρια στηρίγματα του καθεστώτος. Ωστόσο, ο Ζέρβας πήρε μέρος στο πραξικόπημα της 22ας Αυγούστου 1926 του Γεωργίου Κονδύλη, που ανέτρεψε τον Πάγκαλο. Όταν τον Σεπτέμβριο ο Γεώργιος Κονδύλης αποφάσισε τη διάλυση της Δημοκρατικής Φρουράς, ο Ζέρβας προέβαλε αντίσταση, με αποτέλεσμα να διεξαχθούν πολύνεκρες μάχες στην Αθήνα ανάμεσα τους άνδρες του και στις δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού. Μετά την επικράτηση των κυβερνητικών, ο Ζέρβας καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη. Δύο χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 1928, αμνηστεύτηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο και ονομάστηκε αντισυνταγματάρχης "εν αποστρατεία".

Κατά τους πρώτους μήνες της Κατοχής, στις 9 Σεπτεμβρίου 1941, μαζί με τον Λεωνίδα Σπαή και τον Ηλ. Σταματόπουλο, ίδρυσε τον ΕΔΕΣ (Εθνικός Δημοκρατικός Επαναστατικός Σύνδεσμος), του οποίου δήθεν αρχηγός ήταν ο Νικόλαος Πλαστήρας, εξόριστος τότε στη Γαλλία. Ο Ναπολέων Ζέρβας θα αναγνωρίσει αργότερα, σε εμπιστευτική του έκθεση προς το Υπουργείο Πολέμου, στις 19 Φεβρουαρίου 1949, την αυθαίρετη χρήση του ονόματος του Πλαστήρα. Το πρόγραμμα της οργάνωσης ήταν ο αγώνας εναντίον των κατακτητών και η εγκαθίδρυση, αβασίλευτης «Λαϊκής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας». Λίγο αργότερα, με υπαρχηγό και πολιτικό του σύμβουλο τον Κομνηνό Πυρομάγλου, βγήκε στα ηπειρώτικα βουνά, όπου συγκρότησε τον στρατιωτικό κλάδο του ΕΔΕΣ με την επωνυμία "Εθνικαί Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών" (ΕΟΕΑ). Οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ-ΕΟΕΑ αναγνωρίστηκαν ως τακτικός συμμαχικός στρατός από το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής. Τον Νοέμβριο του 1942 οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ και οι ανταρτικές δυνάμεις του ΕΛΑΣ με τον Άρη Βελουχιώτη, σε συνεργασία με Βρετανούς σαμποτέρ, ανατίναξαν τη γέφυρα του Γοργοπoτάμου. Για την σπουδαία αυτή αντιστασιακή ενέργειά του, ο Ζέρβας επικηρύχθηκε από τις Ιταλικές κατοχικές αρχές. Προς τα τέλη της Κατοχής οι δυνάμεις του Ζέρβα έλεγχαν το μεγαλύτερο μέρος της Ηπείρου, καθώς και ένα τμήμα της Αιτωλοακαρνανίας (Τριχωνίδα, Βάλτος, Ξηρόμερο).

Πολιτική σταδιοδρομία

Αποφάσισε να πολιτευθεί, ίδρυσε το Εθνικό Κόμμα και στις εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946 εξελέγη βουλευτής Ιωαννίνων, ενώ το κόμμα του κέρδισε συνολικά 25 έδρες. Στην κυβέρνηση Μαξίμου ανέλαβε αρχικά Άνευ Χαρτοφυλακίου και στη συνέχεια το υπουργείο Δημοσίας Τάξεως (23 Φεβρουαρίου 1947), στο οποίο παρέμεινε μέχρι τις 29 Αυγούστου 1947. Αργότερα συγχώνευσε το κόμμα του με το Κόμμα των Φιλελευθέρων και ο ίδιος επανεξελέγη βουλευτής Ιωαννίνων. Στις 2 Σεπτεμβρίου 1950 ανέλαβε το υπουργείο Δημοσίων Έργων στην κυβέρνηση Σοφοκλή Βενιζέλου. Στις επόμενες βουλευτικές εκλογές δεν κατόρθωσε να εκλεγεί βουλευτής και έκτοτε αποσύρθηκε από την ενεργό πολιτική.

Πέθανε το 1957.

Βιβλιογραφία

Στρατηγού Ναπολέοντος Ζέρβα "Απομνημονεύματα", Εκδόσεις Μέτρον, 2000