Ιταλία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 43°00′N 12°00′E / 43.00°N 12.00°E / 43.00; 12.00

Ιταλική Δημοκρατία
Repubblica Italiana
Σημαία Εθνόσημο
Σημαία της Ιταλίας Εθνόσημο της Ιταλίας
Εθνικός ύμνος: Il Canto degli Italiani

(Το τραγούδι των Ιταλών)

 
Τοποθεσία της χώρας στον κόσμο
Η θέση της Ιταλίας (σκούρο πράσινο)
-στην Ευρωπαϊκή ήπειρο (πράσινο και σκούρο γκρι)
-στην Ευρωπαϊκή Ένωση (πράσινο)
 
Πρωτεύουσα
(και μεγαλύτερη πόλη)
 • Συντεταγμένες
Ρώμη
 
41°54′N 12°30′E / 41.9°N 12.5°E / 41.9; 12.5 (Ρώμη)
Επίσημες γλώσσες Ιταλικά1
Πολίτευμα Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία
Τζόρτζιο Ναπολιτάνο
Ματέο Ρέντσι

Ανεξαρτησία
- Ένωση
- Δημοκρατία
- Ισχύον Σύνταγμα


17 Μαρτίου 1861
2 Ιουνίου 1946
1η Ιανουαρίου 1948

Έκταση
 • Σύνολο
 • % Νερό
 • Σύνορα
Ακτογραμμή

301.318 km2 (71η)
2,4
1.899,2 km
7.600 km
Πληθυσμός
 • Εκτίμηση 2009 
 • Απογραφή 2011 
 • Πυκνότητα 

60.090.430[1] (23η) 
59.464.644 [2]  
199 κατ./km² (56η) 
Α.Ε.Π. (PPP)
 • Ολικό  (2009)
 • Κατά κεφαλή 

1.750,903 δισ. $[3] (10η)  
29.290 $[3] (30η) 
Α.Ε.Π. (Ονομαστικό)
 • Ολικό  (2009)
 • Κατά κεφαλή 

2.089,555 δισ. $[3] ()  
34.955 $[3] (22η) 
ΔΑΑ (2013) Straight Line Steady.svg 0,881 (25η) – πολύ υψηλός
Νόμισμα Ευρώ2 (EUR)
Ζώνη ώρας
 • Θερινή ώρα
CET (UTC +1)
(UTC +2)
Internet TLD .it και .eu ως μέλος της ΕΕ

Κωδικός κλήσης

+39

1 Τα Γαλλικά είναι δεύτερη επίσημη γλώσσα στην Κοιλάδα της Αόστα και τα Γερμανικά είναι δεύτερη επίσημη στο Νότιο Τυρόλο.
2 Πριν από το ευρώ η Ιταλική λιρέτα.

Η Ιταλική Δημοκρατία ή Ιταλία (Στα Ιταλικά: Repubblica Italiana ή Italia) είναι χώρα της νότιας Ευρώπης, αποτελούμενη από μία χερσόνησο σε σχήμα μπότας και δύο μεγάλα νησιά στη Μεσόγειο θάλασσα: τη Σικελία και τη Σαρδηνία. Βόρεια συνορεύει με την Ελβετία και την Αυστρία, δυτικά με τη Γαλλία και ανατολικά με τη Σλοβενία, ενώ εξκλάβιο της Ιταλίας αποτελεί και η πόλη Καμπιόνε ντ' Ιτάλια, που βρίσκεται στο έδαφος της Ελβετίας. Οι ανεξάρτητες χώρες του Σαν Μαρίνο και του Βατικανού βρίσκονται εξ ολοκλήρου μέσα σε ιταλικό έδαφος.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαιότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ιστορία της Ιταλίας είναι στενά συνδεδεμένη με τον πολιτισμό της περιοχής της Μεσογείου αλλά και της Ευρώπης γενικότερα. Η Ιταλική χερσόνησος κατοικείται ήδη από τα προϊστορικά χρόνια. Γύρω στον 8ο αι. π.Χ. οι Έλληνες ίδρυσαν αποικίες στη νότιο Ιταλία και τη Σικελία, ενώ στην κεντρική, κυρίως, Ιταλία κυριαρχούν οι Ετρούσκοι. Τον 5ο αι. π.Χ. οι Γαλάτες εγκαταστάθηκαν στην πεδιάδα του Πάδου. Τον 3ο αι. π.Χ. ολόκληρη Ιταλία ενώθηκε από τους Ρωμαίους και μέχρι την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας η ιστορία της χερσονήσου ταυτίζεται μ’ αυτήν της Ρώμης. H Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, αφού πέτυχε την κατάκτηση του μεγαλύτερου τμήματος του τότε γνωστού κόσμου, γνωρίζει μια μακρόχρονη περίοδο οικονομικής ανάπτυξης και ειρήνης (Pax Romana) έως τα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ. Μετά από μια περίοδο συνεχών επιδρομών η βυζαντινή Ιταλία από Ούνους, Γότθους και Βάνδαλους, το 476 μ.Χ., με την απομάκρυνση και του τελευταίου Ρωμαίου αυτοκράτορα Ρωμύλου Αυγουστύλου από τον Οδόακρο, επήλθε η κατάρρευση του δυτικού τμήματος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Μεσαιωνική Εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 493 ο Οδόακρος ηττήθηκε από τον Θεοδώριχο, που ίδρυσε το οστρογοτθικό βασίλειο στην Ιταλία με πρωτεύουσα τη Ραβένα. Ο πόλεμος μεταξύ των Οστρογότθων και της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (535-553) στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού έθεσε τέλος στην κυριαρχία των πρώτων στην Ιταλία και εδραίωσε τη βυζαντινή ηγεμονία με τη δημιουργία του Εξαρχάτου της Ραβένας. Λίγα χρόνια αργότερα όμως οι Λομβαρδοί κατάφεραν να κυριεύσουν το μεγαλύτερο τμήμα της χερσονήσου (568-569). Η ειρήνη που κλείστηκε με τους βυζαντινούς το 603 οδήγησε στο χωρισμό της χώρας σε δύο μέρη: στη βυζαντινή Ιταλία στο νότο και τη λογγοβαρδική στο βορρά. Το 774 ο Κάρολος ο Μέγας έθεσε τέλος στο βασίλειο των Λογγοβάρδων και το 800, με τη στέψη του, γεννιόταν η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Με την κάθοδο στην Ιταλία του Όθωνα Α΄της Σαξονίας και τη στέψη του ως αυτοκράτορα ξεκίνησε μια περίοδος ανταγωνισμού μεταξύ των αυτοκρατόρων και των παπών. Από τον 11ο αιώνα έχουμε τη δημιουργία των ελεύθερων ιταλικών πόλεων, όπως η Βενετία, η Πίζα, η Σιένα, το Αμάλφι, η Γένοβα, οι οποίες γνωρίζουν αξιοσημείωτη πληθυσμιακή έκρηξη και κυριαρχούν με τους στόλους τους στη Μεσόγειο, χωρίς όμως να καταφέρουν να εξαλείψουν την κυριαρχία του Πάπα και της αυτοκρατορίας. Την περίοδο αυτή στο προσκήνιο βρίσκεται η μάχη ανάμεσα στις ομάδες των Γουέλφων (υποστηρικτές του Πάπα) και των Γιβελλίνων (που πρόσκεινται στο Γερμανό αυτοκράτορα).

Αναγέννηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το 14ο αιώνα πολλοί δήμοι μετατράπηκαν σε σινιορίες και πριγκιπάτα. Η άνοδος της αστικής τάξης και η ανάπτυξη του εμπορίου στις ιταλικές πόλεις συνέβαλε στο μετασχηματισμό της μεσαιωνικής κοινωνίας και οδήγησε στην οικονομική ευμάρεια και στην ανάπτυξη των τεχνών, που έφτασε στο απόγειό της κατά την περίοδο της Αναγέννησης. Οι μεγάλες πολιτικές και στρατιωτικές δυνάμεις της εποχής όπως η Βενετία, η Φλωρεντία και η έδρα του παπισμού, Ρώμη, ευνοούν την άνθηση και την ανανέωση της λογοτεχνίας, της ζωγραφικής, της αρχιτεκτονικής, της γλυπτικής και των επιστημών, προσανατολιζόμενες προς τα κλασικά πρότυπα της αρχαιότητας. Οι πόλεις αυτές διαδραματίζουν πρωτεύοντα ρόλο στις τέχνες και τα γράμματα και το έργο καλλιτεχνών όπως ο Πετράρχης, ο Βοκάκιος, Ο Τζιότο, ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Ραφαήλ και ο Τιτσιάνο ακτινοβολεί σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό χώρο.

16ος - 19ος αιώνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το τέλος του 15ου αιώνα συνέπεσε με την κρίση των ιταλικών κρατών και την ξένη κυριαρχία στη χερσόνησο. Η ανακάλυψη της Αμερικής το 1492 και η μετατόπιση του εμπορικών δρόμων από τη Μεσόγειο στο Νέο Κόσμο οδήγησε στην περιθωριοποίηση των Ιταλικών δημοκρατιών. Ο βασιλιάς της Γαλλίας Κάρολος Η΄ κατέβηκε στην Ιταλία και κυρίευσε το Βασίλειο της Νάπολης. Το 1559 η συνθήκη του Σατό-Σαμβρέσις επικύρωνε την ισπανική κυριαρχία στην Ιταλία. Η ισπανική ηγεμονία (1559-1713) συνέπεσε με μια περίοδο έντονης παρακμής των τεχνών και των γραμμάτων και μιας σοβαρής οικονομικής κρίσης. Στο πρώτο μισό του 18ου αιώνα εκδηλώθηκε στην Ιταλία ένας μεγάλος ενθουσιασμός για πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις και άρχισαν να ξεχωρίζουν οι έννοιες του έθνους και της ανεξαρτησίας και οι ελπίδες ενότητας. Με την αποκατάσταση του “αρχαίου καθεστώτος” και την επιστροφή των παλιών απολυταρχικών ηγεμόνων γεννήθηκαν οι μυστικές εταιρείες και τα πρώτα κίνητρα για ανεξαρτησία.

Tο ενωμένο Ιταλικό κράτος διαμορφώθηκε το 1861, όταν τα ανεξάρτητα κρατίδια της χερσονήσου ενώθηκαν για να σχηματίσουν το Βασίλειο της Ιταλίας. Στην Ιταλική Ένωση συνέβαλαν διανοούμενοι, όπως ο Ματζίνι, ο Τζιομπέρτι, ο Κατανέο, πολιτικοί, όπως ο Καβούρ και αρχηγοί όπως ο Βίκτωρ Εμμανουήλ Β' και ο Τζουζέπε Γκαριμπάλντι. Πρώτη πρωτεύουσα του ιταλικού κράτους ορίστηκε το Τορίνο, εν συνεχεία η Φλωρεντία (1865) και μετά τη νίκη εναντίον των υποστηρικτών του παπικού κράτους, η Ρώμη (1870).

20ός αιώνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον 20ό αιώνα η χώρα βρήκε ξανά την ισορροπία της με την κυβέρνηση του Τζιολίτι, που υπήρξε ένας από τους τους πιο ικανούς πολιτικούς της Ιταλίας. Με τον πόλεμο ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και την κατάκτηση της Λιβύης και των Δωδεκανήσων ξεκινά μια περίοδος αποικιοκρατικής και επεκτατικής πολιτικής. Η εκλογική νίκη των σοσιαλιστών και των καθολικών το 1913 οδήγησε στην παραίτηση του Τζιολίτι, τον οποίο διαδέχτηκε ο Σαλάντρα (1914). Μετά από μια διακήρυξη ουδετερότητας (1η Αυγούστου 1914), κάτω από τις πιέσεις των επεμβατικών ρευμάτων, η κυβέρνηση προσχώρησε στην Τριπλή Συμμαχία (Αγγλία - Γαλλία - Ρωσία) και κήρυξε τον πόλεμο στην Αυστρία, ελπίζοντας να επιτύχει σημαντικά εδαφικά οφέλη. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος τελείωσε με νίκη το 1918 και στην Ιταλία αποδόθηκαν το Τρεντίνο, η Ίστρια και η Ζαντάρ.

Στη Μεσοπολεμική περίοδο, παρά την εδαφική επέκταση, οι Ιταλοί έμειναν απογοητευμένοι από τη μεταχείριση των Συμμάχων, ενώ στην ηθική κρίση προστέθηκε και η οικονομική. Μετά από μια γενική απεργία και κατάληψη των εργοστασίων, η συνταγματική κρίση οδήγησε σε ένα αυταρχικό και αντιδημοκρατικό καθεστώς, στον φασισμό και την ανακήρυξη του Μπενίτο Μουσολίνι ως πρωθυπουργού. Τα λάθη των αντιφασιστικών κομμάτων επέτρεψαν στο Μουσολίνι να εγκαινιάσει ένα ολοκληρωτικό καθεστώς (1925).

Η Ιταλία έκανε την είσοδό της στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Ναζιστικής Γερμανίας του Χίτλερ τον Ιούνιο του 1940, όταν η Γαλλία είχε ήδη ηττηθεί. Μετά τις νίκες των Συμμάχων και την εισβολή τους στη Σικελία, η ιταλική πολιτική οδηγήθηκε σε μεταστροφή και ο Μουσολίνι συνελήφθη το 1943. Στις 13 Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο στη Γερμανία και αναγνωρίστηκε από τους Συμμάχους ως συνεμπόλεμος. Από την πλευρά του ο Μουσολίνι, που ελευθερώθηκε από τους Γερμανούς, ανακήρυξε στο Σαλό την Ιταλική Κοινωνική Δημοκρατία. Η χώρα βρέθηκε χωρισμένη στα δύο: στο νότο που ήταν στα χέρια των Συμμάχων και κάτω από την διακυβέρνηση του Βιττόριο Εμμανουέλε Γ΄και το υπόλοιπο στα χέρια των Γερμανών και των φασιστών. Η απελευθέρωση πραγματοποιήθηκε στις 25 Απριλίου 1945. Ο Μουσολίνι συνελήφθη και δικάστηκε στις 28 Απριλίου. Το 1946 ο Βιττόριο Εμμανουέλε παρακινήθηκε να παραιτηθεί για χάρη του Ουμβέρτου Β΄, αλλά το δημοψήφισμα της 2ας Ιουνίου έλυσε οριστικά το ζήτημα υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας. Από την 1η Ιανουαρίου 1948 τέθηκε σε ισχύ το Σύνταγμα. Με τις εκλογές του 1948 η Χριστιανική Δημοκρατία κέρδισε την απόλυτη πλειοψηφία της βουλής και σηματοδότησε την περίοδο των κεντρώων κυβερνήσεων.

Μεταπολεμική περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εξωτερική πολιτική του Ντε Γκάσπερι οδήγησε την Ιταλία στην είσοδο στην ατλαντική συμμαχία και στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Το 1955 η χώρα έγινε αποδεκτή στον ΟΗΕ. Κάτω από την προεδρία του Λένε (1971-1978) η χώρα οδηγήθηκε σε μια οικονομική και κοινωνική κρίση, ενώ ακολουθεί μια ταραχώδης περίοδος τo 1978, χρονιά κατά την οποία οι Ερυθρές Ταξιαρχίες απήγαγαν και δολοφόνησαν τον πρόεδρο του κόμματος του κέντρου (DC) Άλντο Μόρο. Το 1983 εδραιώθηκε η πρώτη κυβέρνηση σοσιαλιστικής κατεύθυνσης στην ιστορία της Ιταλικής δημοκρατίας. Πρωθυπουργός ορίστηκε o Μπετίνο Κράξι. Η κυβέρνησή του όμως αναγκάστηκε να παραιτηθεί εξαιτίας των αντιθέσεων ανάμεσα στις κύριες πολιτικές δυνάμεις (DC και PSI). Η ήττα των μεγάλων κομμάτων στις εκλογές του 1992 και η άνοδος της Λέγκας τoυ Βορρά, οδήγησε σε μια αποσταθεροποίηση του παραδοσιακού πολιτικού πλαισίου. Πρόεδρος της δημοκρατίας εκλέχτηκε ο Όσκαρ Λουίτζι Σκάλφαρο. Στις πολιτικές εκλογές του 1994 κέρδισε την πλειοψηφία στη βουλή των αντιπροσώπων το κόμμα της δεξιάς Πόλο, της οποίας ο πρόεδρος Μπερλουσκόνι σχημάτισε μια κυβέρνηση που σε λίγους μήνες όμως έπρεπε να παραιτηθεί εξαιτίας της αποχώρησης από αυτό της Λέγκας του Βορρά. Τον Ιανουάριο του 1995 ο Σκάλφαρο προώθησε το σχηματισμό μιας κυβέρνησης συνασπισμού με πρωθυπουργό τον Ντίνι. Στις εκλογές του 1996 κέρδισε ο κεντροαριστερός σχηματισμός Ουλίβο και ο Ρομάνο Πρόντι σχημάτισε κυβέρνηση.[4] Η Ιταλία σήμερα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης, του ΝΑΤΟ, του Συμβουλίου της Ευρώπης, του ΟΗΕ (για τη διετία 2007-2008 συμμετέχει ως μη-μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού) και της ομάδας G8 των οκτώ πλουσιοτέρων χωρών.

Διοικητικές περιφέρειες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης: Περιφέρειες της Ιταλίας, Επαρχίες της Ιταλίας

Η Ιταλία διαιρείται σε 20 περιφέρειες (regioni, ενικός regione). Σε πέντε απ' αυτές (σημειώνονται με *) ισχύει ένα ειδικό καθεστώς αυτονομίας που τους επιτρέπει να νομοθετούν αυτόνομα για κάποια τοπικά θέματα.

Περιφέρεια Πρωτεύουσα Έκταση Πληθυσμός
Αμπρούτσο (Abruzzo) Λ'Ακουίλα 10.794 km² 1.305.000
Απουλία (Puglia) Μπάρι 19.362 km² 4.071.000
Βένετο (Veneto) Βενετία 18.391 km² 4.738.000
Εμιλία-Ρομάνια (Emilia Romagna) Μπολόνια 22.124 km² 4.187.000
Καλαβρία (Calabria) Καταντζάρο 15.080 km² 2.004.000
Καμπανία (Campania) Νάπολη 13.595 km² 5.790.000
Κοιλάδα της Αόστα (Valle d'Aosta)* Αόστα 3.263 km² 123.000
Λάτιο (Lazio) Ρώμη 17.207 km² 5.304.000
Λιγουρία (Liguria) Γένοβα 5.421 km² 1.610.000
Λομβαρδία (Lombardia) Μιλάνο 23.861 km² 9.375.000
Μάρκε (Marche) Ανκόνα 9.694 km² 1.528.000
Μολίζε (Molise) Καμπομπάσσο 4.438 km² 320.000
Μπαζιλικάτα (Basilicata) Ποτέντσα 9.992 km² 594.000
Ούμπρια (Umbria) Περούτζια 8.456 km² 867.000
Πεδεμόντιο (Piemonte) Τορίνο 25.399 km² 4.341.000
Σαρδηνία (Sardegna)* Κάλιαρι 24.090 km² 1.655.000
Σικελία (Sicilia)* Παλέρμο 25.708 km² 5.017.000
Τοσκάνη (Toscana) Φλωρεντία 22.997 km² 3.619.000
Τρεντίνο-Άνω Αδίγης/Νότιο Τυρόλο (Trentino-Alto Adige)* Τρέντο 13.607 km² 985.000
Φρίουλι-Βενετία Τζιούλια (Friuli Venezia Giulia)* Τεργέστη 7.855 km² 1.208.000

Όλες οι περιφέρειες εκτός από την Κοιλάδα της Αόστα διαιρούνται παραπέρα σε δύο ή περισσότερες επαρχίες (province). Συνολικά υπάρχουν 109 επαρχίες και 8.101 δήμοι (comuni).

Επαρχίες με πληθυσμό άνω των 800.000 κατοίκων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άλπεις
Χάρτης της Ιταλίας

Η Ιταλία αποτελείται κυρίως από μία μεγάλη χερσόνησο σε σχήμα μπότας, που εισχωρεί στην Μεσόγειο, ανάμεσα στην Αδριατική θάλασσα, το Ιόνιο πέλαγος και το Τυρρηνικό πέλαγος. Τα Απέννινα όρη διαμορφώνουν τη ραχοκοκαλιά της χερσονήσου, και φτάνουν ως τα βόρεια όπου ενώνονται με τις Άλπεις. Εκεί βρίσκεται και η μεγάλη πεδιάδα του ποταμού Πάδου.

Έχει επίσης 2 μεγάλα νησιά, τη Σικελία και τη Σαρδηνία.

Το ψηλότερο σημείο είναι το Λευκό Όρος με υψόμετρο 4.810 μέτρα, αλλά για την Ιταλία κυρίως γνωστά είναι τα ηφαίστεια του Βεζούβιου κοντά στη Νάπολη και της Αίτνας στη Σικελία.

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2009, ο πληθυσμός είναι 58.126.212 κάτοικοι.

Η Ιταλία είναι σε μεγάλο βαθμό ομοιογενής γλωσσικά και θρησκευτικά, ενώ παρουσιάζει σημαντικές πολιτιστικές, οικονομικές και πολιτικές ανομοιομορφίες. Είναι η χώρα με τη 5η μεγαλύτερη πυκνότητα πληθυσμού στην Ευρώπη με 196 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Υπάρχουν μικρές ομάδες αυτογενών μειονοτήτων.

Ο Καθολικισμός είναι η θρησκεία της πλειοψηφίας των κατοίκων (85% των κατοίκων αναπροσδιορίζονται ως καθολικοί). Ωστόσο υπάρχουν κοινότητες Προτεσταντών και Εβραίων ενώ υπάρχει και αυξανόμενος αριθμός μεταναστών Μουσουλμάνων.

Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού ήταν σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2013 τα 81,95 χρόνια (79,32 χρόνια οι άνδρες και 84,73 οι γυναίκες).[5].

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Ρωμαϊκό Κολοσσαίο

Η Ιταλία είναι γνωστή για τις τέχνες, τον πολιτισμό, και πολλά μνημεία της, όπως ο Πύργος της Πίζα και το Ρωμαϊκό Κολοσσαίο, όπως και για την κουζίνα της (πίτσα, μακαρονάδες, κλπ.), κρασί, τρόπος ζωής, μόδα, ντιζάιν, κινηματογράφος, θέατρο, λογοτεχνία, ποίηση, εικαστικές τέχνες, μουσική (κυρίως όπερα)

Η Αναγεννησιακή περίοδος της Ευρώπης ξεκίνησε στην Ιταλία το 14ο και 15ο αιώνα. Λογοτεχνικά αριστουργήματα, όπως η ποίηση του Δάντη, Πετράρχη, Tορκουάτο Τάσσο και Λουδοβίκου Αριόστο και η πεζογραφία του Βοκάκκιου.

Η μουσική επιρροή των Ιταλών συνθετών Παλεστρίνα, Κλάουντιο Μοντεβέρντι, Αρκάντζελο Κορέλλι και Αντόνιο Βιβάλντι αποδείχτηκε τεράστια. Τον 19ο αιώνα, η ιταλική ρομαντική όπερα άνθισε με συνθέτες, όπως οι Τζοακίνο Ροσίνι, Τζουζέπε Βέρντι και Τζάκομο Πουτσίνι.

Οι σύγχρονοι Ιταλοί καλλιτέχνες, συγγραφείς, σκηνοθέτες, αρχιτέκτονες, συνθέτες και σχεδιαστές συνεχίζουν να συνεισφέρουν σημαντικά στο δυτικό πολιτισμό.

Το Ποδόσφαιρο είναι το εθνικό άθλημα των Ιταλών και το πάθος τους για το άθλημα αυτό είναι φανερό. Η Ιταλία έχει κερδίσει το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου τέσσερις φορές : το 1934, 1938, 1982 και 2006.

Ο αστεροειδής 477 Ιταλία (477 Italia), που ανακαλύφθηκε το 1901, πήρε το όνομά του από την Ιταλία.

Γλώσσες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Ιταλία ομιλούνται πολλές διάλεκτοι των Ιταλικών. Μερικοί εκτιμούν πως πολλές από αυτές αποτελούν ξεχωριστές γλώσσες. Υπάρχουν περίπου 33 διάλεκτοι, εκ των οποίων σημαντικότερες, ως προς τον αριθμό των ομιλούντων είναι η διάλεκτος της Λομβαρδίας και της Λιγουρίας, τα Ναπολιτάνικα, τα Σικελιάνικα, η διάλεκτος της Σαρδηνίας και της Μπολόνια. [1].

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρκετές Ιταλικές επιχειρήσεις είναι γνωστές παγκοσμίως, όπως η παρασκευάστρια ζυμαρικών Barilla Group.

Ναυτιλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κυριότεροι λιμένες της Ιταλίας είναι: η Τεργέστη, η Ανκόνα, το Μπρίντιζι ή Βρινδήσιο, το Οτράντο, ο Τάρας (Taranto) και η Νάπολη ή Νεάπολη, η Γένοβα και η Βενετία. Το 1974 ο εμπορικός στόλος της Ιταλίας αριθμούσε 1050 πλοία συνολικής χωρητικότητας 8.877.825 κ.ο.χ. κατέχοντας την 9η θέση παγκόσμια.

Διακυβέρνηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πολίτευμα της Ιταλίας είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όλοι οι Ιταλοί πολίτες που έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους. Ωστόσο, στις εκλογές για την ανάδειξη των Γερουσιαστών το όριο είναι τα 25 έτη.

Στις 22 Ιουλίου του 2008 με 171 ψήφους υπέρ, 128 κατά και έξι αποχές, η Ιταλική Γερουσία ενέκρινε το νόμο ο οποίος προστατεύει τους τέσσερις ανώτατους αξιωματούχους του κράτους από ποινικές διώξεις, περιλαμβανομένου και του πρωθυπουργού[6]. Το 2008 παραιτήθηκε ο πρωθυπουργός Ρομάνο Πρόντι και νικητής των εκλογών του Απριλίου, αναδείχθηκε ξανά ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι.

Στις 3 Ιουλίου του 2009 επικυρώθηκε από τη Γερουσία ο αμφιλεγόμενος και αυστηρότατος νόμος για τη μετανάστευση, που πυροδότησε τις επικρίσεις της Αντιπολίτευσης.

Από τις 24 Απριλίου 2013, ο Ενρίκο Λέτα είναι πρωθυπουργός της χώρας διαδεχόμενος τον Μάριο Μόντι ύστερα από το πολιτικό αδιέξοδο που σχηματίστηκε μετά τις εκλογές του 2013.

Η κυβέρνηση συνεργασίας Κεντροαριστεράς - Κεντροδεξιάς - Κέντρου που σχηματίστηκε έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή με 427 ψήφους υπέρ και 167 κατά.[7]

Προεδρικές εκλογές 2013[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι προεδρικές εκλογές του 2013 διεξήχθησαν στο διάστημα 18-20 Απριλίου. Ο Πρόεδρος εξελέγη από το Κοινοβούλιο. Στους 3 πρώτους γύρους η απαιτούμενη πλειοψηφία ήταν 672 ψήφοι. Οι επόμενες ψηφοφορίες απαιτούσαν μια απλή πλειοψηφία εκλεκτόρων, στην περίπτωση εκείνη τις 504 ψήφους, Πρόεδρος επανεξελέγη άνετα ο Τζόρτζιο Ναπολιτάνο, έχοντας την υποστήριξη του κεντροαριστερού ηγέτη Πιέρ Λουίτζι Μπερσάνι, του πρώην πρωθυπουργού και ηγέτη της Κεντροδεξιάς, Σίλβιο Μπερλουσκόνι, και του κεντρώου υπηρεσιακού πρωθυπουργού Μάριο Μόντι.[8]

Υποψήφιος Πρώτος γύρος Δεύτερος γύρος Τρίτος γύρος Τέταρτος γύρος Πέμπτος γύρος Έκτος γύρος
Φράνκο Μαρίνι 521 15 6 3 2
Στέφανο Ροντότα 240 230 250 213 210 217
Σέρτζιο Τσαμπαρίνο 41 90 4
Ρομάνο Πρόντι 14 13 22 395 2
Έμα Μπονίνο 13 10 4 9
Μάσιμο Ντ' Αλέμα 12 38 34 15 2 4
Τζόρτζιο Ναπολιτάνο 10 4 12 2 20 738
Άννα Φινοκιάρο 7 4
Άννα Μαρία Καντσελιέρι 2 9 78 3
Μάριο Μόντι 2
Αλεσάντρα Μουσολίνι 15 5
Σέρτζιο ντε Κάπριο 9 7 8
Κόζιμο Σιμπίλια 7
Ρόζι Μπίντι 6
Πάολα Σεβερίνο 5
Σίλβιο Μπερλουσκόνι 4
Πιέρ Λουίτζι Μπερσάνι 4
Ρικάρντο Αντόνιο Μέρλο 3 4
Πιερλουίτζι Καστανιέτι 2 2
Μικέλε Κουκούτσα 2
Αρνάλντο Φορλάνι 2
Πιέτρο Γκράσο 2
Μαρία Γκράτσια Μανισκάλκο 2
Αντόνιο Παλμιέρι 2 5
Κλαούντιο Σαμπέλι Φιορέτι 2 8
Ντανιέλα Σανταντσέ 2
Σάντο Βερσάτσε 2
Ιλάρια Μπορλέτι Μπουιτόνι 3
Τζιανρομπέρτο Καζαλέτζιο 3
Φαμπρίτσιο Τσικίτο 3
Γκεράρντο Κολόμπο 3
Ερμάνο Λέο 3
Ρομπέρτο ντι Τζοβάν Πάολο 2
Αντόνιο Μαρτίνο 2
Νικολό Πολάρι 2
Ροζάριο Μοντελεόνε 15
Κλαούντιο Ζιν 4
Λοιποί 18 41 44 7 14 6
Λευκά 104 418 465 15 445 10
Άκυρα 15 14 47 4 17 12
Αποχές 8 59 58 275 266 10
Σύνολο 1.007 1.007 1.007 1.007 1.007 1.007
Πηγή: Κοινοβούλιο της Ιταλίας

Δημοψηφίσματα 2009[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 21-22 Ιουνίου του 2009 διεξήχθησαν τρία δημοψηφίσματα για αλλαγή του εκλογικού νόμου. Εξαιτίας χαμηλής συμμετοχής, η οποία ήταν της τάξης του 23,31% 22,31% και 23,84%, τα δημοψηφίσματα δεν επικυρώθηκαν, καθώς δεν κατάφεραν να συγκεντρώσουν το ελάχιστο απαιτούμενο ποσοστό προσέλευσης (50%).[9]

Τα τρία ερωτήματα αφορούσαν το να δοθεί η πλειοψηφία στον κατάλογο με τις περισσότερες ψήφους στη Βουλή των Αντιπροσώπων, στη Γερουσία και σε αντίθεση με τον συνασπισμό με τις περισσότερες ψήφους (σημερινός εκλογικός νόμος), όπως επίσης και για την αποτροπή των πολιτικών να κατέρχονται ως υποψήφιοι σε πολλές εκλογικές περιφέρειες την ίδια στιγμή.[10]

Για το πρώτο ερώτημα, το 77,64% τάχθηκε υπέρ και το 22,36% κατά[11]. Στο δεύτερο ερώτημα το 77,69% ψήφισαν υπέρ έναντι 22,31% κατά[12] και το τρίτο ερώτημα υπερψηφίστηκε από το 87% των ψηφισάντων, έναντι 13%, οι οποίοι ψήφισαν κατά.[13]

Δημοψήφισμα 2011[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι ηττήθηκε στο δημοψήφισμα που διεξήχθη στις 12 και στις 13 Ιουνίου 2011, με 4 ερωτήματα. Ειδικότερα, οι πολίτες ρωτήθηκαν για την ιδιωτικοποίηση των εταιρειών ύδρευσης (2 ερωτήματα), την επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια, η οποία είχε απαγορευτεί σε προηγούμενο δημοψήφισμα (1987) και τις ποινικές διαδικασίες, ειδικότερα για την εξαίρεση του πρωθυπουργού και των υπουργών από διώξεις. Ο πρώτος στόχος αυτών που έκαναν εκστρατεία για θετική ψήφο ήταν να εξασφαλιστεί το 50% + 1 του εκλογικού σώματος. [14]

Η προσέλευση ήταν υψηλή: στις 12 Ιουνίου 2011, η συμμετοχή είχε φθάσει το 11,64% κατά το μεσημέρι,[15] και το 30,32% στις 7 το απόγευμα.[16]

Η συμμετοχή διαμορφώθηκε τελικά στο 56,9%, με καθαρή πλειοψηφία της τάξης του 94,6% ως 96,1% υπέρ όλων των ερωτημάτων.[17]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Eurostat
  2. http://www.citypopulation.de/Italy-Cities.html
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «World Economic Outlook Database». ΔΝΤ. Οκτώβριος 2009. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=%2C&br=1&pr1.x=35&pr1.y=10&c=136&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=. Ανακτήθηκε στις 18-10-2009. 
  4. http://www.aerologio.gr/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1-%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CF%82/
  5. CIA World Factbook
  6. Καθημερινή, Εγκρίθηκε νέος νόμος ασυλίας στην Ιταλία, 23 Ιουλίου 2008
  7. Ψήφος εμπιστοσύνης από την ιταλική Βουλή στην κυβέρνηση Λέτα, tanea.gr, 24-7-2013.
  8. Cinelli, Francesca (21-4-2013). «Italy President Napolitano Re-Elected in Bid to Resolve Crisis». Bloomberg. http://www.bloomberg.com/news/2013-04-20/italy-s-napolitano-accepts-appeal-agrees-to-seek-second-term.html. Ανακτήθηκε στις 21-4-2013. 
  9. Ιταλικό Υπουργείο Εσωτερικών
  10. «Cosa prevedono i 3 quesiti referendari» (στα Ιταλικά). Il Sole 24 Ore. 11-04-2009. http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/dossier/Italia/2009/referendum/quesiti/quesiti-referendari.shtml?uuid=c66f21aa-4916-11de-9bd9-067a52d48bf5&DocRulesView=Libero. Ανακτήθηκε στις 23-06-2009. 
  11. «Referendum del 21–22 giugno 2009 — Quesito 1» (στα Ιταλικά). Ιταλικό Υπουργείο Εσωτερικών. 22-06-2009. http://referendum2009.interno.it/referendum/refe090621/RFT0001.htm. Ανακτήθηκε στις 24-06-2009. 
  12. «Referendum del 21–22 giugno 2009 — Quesito 2» (στα Ιταλικά). Ιταλικό Υπουργείο Εσωτερικών. 22-06-2009. http://referendum2009.interno.it/referendum/refe090621/RFT0002.htm. Ανακτήθηκε στις 24-06-2009. 
  13. «Referendum del 21–22 giugno 2009 — Quesito 3» (στα Ιταλικά). Υπουργείο Εσωτερικών της Ιταλίας. 22-06-2009. http://referendum2009.interno.it/referendum/refe090621/RFT0003.htm. Ανακτήθηκε στις 24-06-2009. 
  14. «Italy elections: Berlusconi losing grasp on power». San Francisco Chronicle. http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2011/05/31/MNH81JNJEA.DTL. Ανακτήθηκε στις 3-6-2011. 
  15. http://www.salernonotizie.it/notizia.asp?ID=17052
  16. http://www.ilsalvagente.it/Sezione.jsp?titolo=Referendum,%20l%27Italia%20ci%20crede:%20alle%2019%20affluenza%20sopra%20il%2030%&idSezione=11117
  17. http://www.repubblica.it/static/speciale/2011/referendum/index.html?ref=HREA-1

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
voyage logo
Στα Βικιταξίδια υπάρχουν ταξιδιωτικές οδηγίες για τoν προορισμό