Επανομή

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°26′00″N 22°56′00″E / 40.4333°N 22.9333°E / 40.4333; 22.9333


Επανομή
ΕΠΑΝΟΜΗ - panoramio.jpg
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Επανομή
40°25′34″N 22°55′41″E
Epanomi Thessaloniki Greece - Locator Map.png
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Θερμαϊκού
Υψόμετρο50 μέτρο
Πληθυσμός8 979 (2011 και 2011)
Ταχ. κωδ.575 00
Τηλ. κωδ.239

Η Επανομή (ή όπως γραφόταν παλαιότερα Επανωμή) είναι εξωτερικό προάστιο[1] στα νοτιοανατολικά της Θεσσαλονίκης σε απόσταση 30 χιλιομέτρων από το κέντρο της συμπρωτεύουσας. Έχει έκταση 91.541 στρέμματα και ο μόνιμος πληθυσμός της σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2011 είναι 8.979 κάτοικοι. Η έκταση των ακτών της φτάνει τα 40 χιλιόμετρα, ενώ το ακρωτήρι της αποτελεί το γεωγραφικό όριο του Θερμαϊκού κόλπου.

Από το 1997 έως το 2011 ο τότε Δήμος Επανομής αποτελούνταν από τα δημοτικά διαμερίσματα Επανομής και Μεσημερίου.

Με το σχέδιο Καλλικράτης (2011 έως σήμερα) οι δήμοι Επανομής, Νέας Μηχανιώνας και Θερμαϊκού ενώθηκαν σε έναν ενιαίο δήμο υπό την ονομασία Δήμος Θερμαϊκού με έδρα την Περαία και ιστορική έδρα την Επανομή[2]. Εκκλησιαστικά η Επανομή υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς και πολιούχος της είναι ο Άγιος Αργύριος ο Επανομίτης[3].

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μοναδική αναφορά σχετικά με την ονοματολογία του χωριού είναι η άποψη του δασκάλου Αθ. Τσακνάκη που καταγράφεται στα Χρονικά της Χαλκιδικής. Η προέλευση του ονόματος σχετίζεται είτε με τους πειρατές είτε με τις νομές. Αναλυτικότερα, σύμφωνα με την πρώτη ετυμολογία το όνομα "Επανωμή" προήλθε από το απαγορευτικό πρόσταγμα των Επανομιτών προς τους πειρατές "επάνω - μη" (τους απέτρεπαν δηλαδή να ανέβουν στην επάνω περιοχή όπου και κατοικούσαν), ενώ η δεύτερη θεωρία υποστηρίζει πως το όνομα "Επανομή" προέρχεται από το επίρρημα επάνω και το ουσιαστικό νομή (δηλ. γόνιμη γη).

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αρχή της ιστορίας της Επανομής βρίσκεται πολύ παλιά, καθώς είναι από τους αρχαιότερους οικισμούς της περιοχής και κατοικούνταν από τα νεολιθικά χρόνια. Στην περιοχή έχουν βρεθεί πολλά αρχαιολογικά ευρήματα που αναφέρονται κυρίως στα παλαιοχριστιανικά και πρωτοχριστιανικά χρόνια. Σε όλη τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας ανήκε διοικητικά στο ναχιγιέ της Καλαμαριάς και φορολογικά στο χάσι του Λόγγου[4]. Στην επανάσταση του 1821, οι Επανομίτες συμμετείχαν ενεργά με πολλούς αγωνιστές, όπως ο Γεώργιος Ιωάννου, ο οποίος ήταν πληρεξούσιος της Χαλκιδικής στην Α' Εθνοσυνέλευση Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος[5], ο Χριστόδουλος Θεοδώρου (γεν. 1796), ο Βασίλειος Αντωνίου (γεν. 1790), ο Τριαντάφυλλος Κώστα (γεν. 1793) και ο Αγγελής Λάμπρου (1796-1864)[6].

Εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη δημοτική ενότητα Επανομής σήμερα λειτουργούν:

Τουρισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χάρη στις μεγάλες και καθαρές παραλίες της και στη σχετικά μικρή απόσταση που τη χωρίζει από τη Θεσσαλονίκη, η Επανομή είναι δημοφιλής προορισμός για σύντομες καλοκαιρινές αποδράσεις. Η παραλία της Επανομής Ποταμός, πολύ κοντά σε απόσταση από την περιοχή Φανάρι, είναι βραβευμένη με γαλάζια σημαία[7] και μάλιστα λειτουργεί οργανωμένη ναυαγοσωστική υπηρεσία. Κατά τη θερινή περίοδο είναι εφικτή η μετάβαση στην περιοχή και με λεωφορείο (γραμμή 77Η του ΟΑΣΘ).

Αρκετά γνωστές είναι οι παραλίες Πάλιουρας (σ.σ. κοντά στον "Οικισμό Λεύκες), Παραλία και Ποταμός, οι οποίες έχουν γαλάζια σημαία και είναι προσβάσιμες τόσο με Ι.Χ. όχημα όσο και με αστική συγκοινωνία (ΟΑΣΘ) καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.

Περιβάλλον[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επανομή
Το "Ναυάγιο της Επανομής"
Ο Άι-Γιώργης κι ο Όλυμπος, Ποταμός, Επανομή, Θεσσαλονίκη
Εκκλησία του Αγίου Νικολάου εκ Μετσόβου, Ποταμός Επανομής

Η Επανομή είναι περιοχή υψηλής οικολογικής σημασίας αφού στην περιοχή Φανάρι υπάρχει ένας υδροβιότοπος έκτασης 5.500 στρεμμάτων που λειτουργεί ως καταφύγιο αποδημητικών πουλιών και άλλων θηραμάτων και είναι πλούσιος σε χλωρίδα και πανίδα. Ο υδροβιότοπος της Επανομής είναι ενταγμένος στο πρόγραμμα "Natura 2000" της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στον υδροβιότοπο βρίσκεται επίσης το επιβλητικό "Ναυάγιο της Επανομής"[8], καθώς επίσης και η εκκλησία του Αγίου Νικολάου εκ Μετσόβου.

Συγκοινωνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Επανομή συνδέεται με το ΙΚΕΑ στην ανατολική πλευρά της Θεσσαλονίκης μέσω της γραμμής 69 του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΟΑΣΘ) και των υπογραμμών της. Από το ΙΚΕΑ υπάρχουν οι γραμμές 2Κ και 3Κ που ενώνουν την περιοχή με το κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Επιπλέον, η γραμμή 77 συνδέει την Επανομή με τη Νέα Μηχανιώνα που επίσης ανήκει στον δήμο Θερμαϊκού. Εξαίρεση αποτελεί η θερινή γραμμή 77Η που ενώνει το κέντρο της Επανομής με την παραλία Ποταμός με δρομολόγια από το πρωί έως αργά το απόγευμα.

Το καλοκαίρι επιπλέον λειτουργεί και η γραμμή express 70 που συνδέει την Επανομή - μέσω του κέντρου της Θεσσαλονίκης - με τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό στη δυτική πλευρά της συμπρωτεύουσας. Η διαδρομή διαρκεί μία ώρα με ελάχιστες στάσεις στα σημαντικότερα σημεία.

Οινοποιία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Επανομή έχει πλούσια παράδοση στην παραγωγή κρασιού και τσίπουρου. Άλλωστε ο ήπιος χειμώνας και το δροσερό καλοκαίρι που χαρακτηρίζουν το κλίμα της περιοχής δημιουργούν ένα ιδανικό οικοσύστημα για την καλλιέργεια του αμπελιού.

Η περιοχή είναι γνωστή για το κτήμα και το Μουσείου Οίνου Γεροβασιλείου, το οποίο βρίσκεται ελάχιστα χιλιόμετρα έξω από το κέντρο της κωμόπολης.

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εξέλιξη του πληθυσμού της Επανομής από την ενσωμάτωση της Μακεδονίας στο ελληνικό κράτος το 1912 παρουσιάζει συνεχώς αυξανόμενη τάση, όπως φαίνεται και στον παρακάτω πίνακα (με μοναδική εξαίρεση το έτος 1971 όπου ο πληθυσμός μειώθηκε κατά λίγες δεκάδες σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία).

Απογραφή [1][2] Πληθυσμός
1913 2.948
1920 3.430
1928 3.589
1940 4.210
1951 4.505
1961 4.662
1971 4.633
1981 4.908
1991 5.365
2001 6.885
2011 9.055

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Λήμμα προάστιο, "Μορφές προαστίων"». 
  2. ΦΕΚ 3022/2016/21-09-2016
  3. «Άγιος Αργύριος ο Επανομίτης». 
  4. http://doumbia-istoria.blogspot.com/2010/12/18.html
  5. «"Τα κατά την αναγέννησιν της Ελλάδος. Ήτοι, συλλογή των περί την αναγεννώμενην Ελλάδαν συνταχθέντων πολιτευμάτων, νόμων και άλλων επισήμων πράξεων από του 1821 μέχρι του 1832", Ανδρέου Ζ. Μαμούκα, Πειραιάς, Τυπογραφία Ηλίου Χριστοφίδου, 1839». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Σεπτεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2010. 
  6. Νίκος Εμμ. Παπαοικονόμου, "Προσωπογραφία Αγωνιστών του 1821 από τη Χαλκιδική και τη Θεσσαλονίκη", έκδοση Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 2016, σ. 190-205, ISBN 978-960-9458-12-2
  7. «Γαλάζια Σημαία 2020». 
  8. Lila (20 Μαΐου 2017). «Το ναυάγιο που έγινε δημοφιλής προορισμός για βουτιές κοντά στη Θεσσαλονίκη. Η άγνωστη ιστορία του βιότοπου που σώθηκε κατά λάθος (βίντεο drone)». ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ. Ανακτήθηκε στις 9 Μαΐου 2021. 

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θεοχάρη Παζαρά, Επανομή. Ιστορία-Μνημεία-Τοπογραφία, έκδ. Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]