Κατάλογος γλωσσών και διαλέκτων της Ελλάδας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
(δείτε επίσης: Ελληνικό αλφάβητο)
Πρωτοελληνική (περ. 3000 π.Χ.)
Μυκηναϊκή (περ. 1600–1200 π.Χ.)
Ομηρική (περ. 1200–800 π.Χ.)
Αρχαία ελληνική (περ. 800–300 π.Χ.)
Διάλεκτοι:
Αιολική, Αρκαδοκυπριακή,
ΑττικήΙωνική, Δωρική, Παμφυλιακή, Ομηρική
Μακεδονική
Ελληνιστική Κοινή (περ. από 330 π.Χ. ως 700)


Ιδιώματα: Ασιανισμός, Αττικισμός


Μεσαιωνική ελληνική (περ. 700–1700)
Νέα ελληνική γλώσσα (από το 1700)
Ιδιώματα: Δημοτική, Καθαρεύουσα, Αττικισμός
Διάλεκτοι:
Καππαδοκική, Κατωιταλική , Κρητική, Κυπριακή, Ποντιακή, Ρωμανιώτικη, Τσακωνική

Άλλες μορφές (από 19ο/20ό αιώνα)
Ελληνικός κώδικας Μπράιγ,
Ελληνική νοηματική γλώσσα,
Κώδικας Μορς

Αυτός είναι ο κατάλογος των γλωσσών που ομιλούνται στην Ελλάδα.

Ελληνικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γλώσσα Ως Επίσημη Γλώσσα
Flag of Greece.svg Ελληνική Η επίσημη γλώσσα της Ελλάδας και της Κύπρου. Ομιλείται από όλον τον ελληνισμό και διακρίνεται σε διαλέκτους και τοπικά ιδιώματα.
Δημοτική -
Καθαρεύουσα Επίσημα πλέον χρησιμοποιείται μονάχα από την Εκκλησία της Ελλάδος, το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και το Άγιο Όρος.

Νεοελληνικές διάλεκτοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι μεγαλύτερες διάλεκτοι της νεοελληνικής γλώσσας που ομιλούνται εντός τής επικράτειας του Ελληνικού, του Κυπριακού, του Τουρκικού και του Ιταλικού κράτους είναι:

Διάλεκτος Περιοχή που ομιλείται
Κρητική Ομιλείται στην Κρήτη και την Γαύδο, και στην υπόλοιπη χώρα από τους Κρητικούς.
Κυπριακή Ομιλείται στην Κύπρο, κυρίως στις ελεύθερες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, (μετά την εισβολή του 1974), άλλα και στις κατεχόμενες περιοχές (κυρίως στο Ριζοκάρπασο, από τους εγκλωβισμένους Ελληνοκύπριους).
Ποντιακή Ομιλείται σε όλη την Ελλάδα από τους Πόντιους.
Τσακωνική Ομιλείται στο Ανατολικό τμήμα του Νομού Αρκαδίας (Κυνουρία).
Βόρεια Κυνουρία: (Πραστός, Σίταινα, Καστάνιτσα, Άγιος Ανδρέας).
Νότια Κυνουρία: (Τυρός, Σαπουνακαίϊκα, Πέρα Μέλανα, Πραματευτής, Βασκίνα, Λιβαδίου, Σαμπατική, Λεωνίδιο).
Θρακιώτικη Ομιλείται κυρίως στην Θράκη και από την μικρή Ελληνική μειονότητα σε άλλες περιοχές της Θράκης εκτός συνόρων (Τουρκία και Βουλγαρία).
Βουλγαρία: Φιλιππούπολη, Πύργος Ανατολικής Ρωμυλίας, Αγχίαλος, Σωζόπολη, Βασιλικό Πύργου, Αγαθούπολη κ.λ.π.
Κατωιταλική Ομιλείται από τους Ελληνόφωνους στην Νότια Ιταλία (κυρίως στο Σαλέντο, στο Ρήγιο, και σε ελληνόφωνα χωριά), αλλά και στα Επτάνησα.
Καππαδοκική (υπό εξαφάνιση) Ομιλείται από τους Ελληνόφωνους στο κεντρικό τμήμα της Τουρκίας (Καππαδοκία).
Πολίτικη Ομιλείται από τους Έλληνες στην Κωνσταντινούπολη.
Μαριουπολίτικη Ομιλείται από τους Ελληνόφωνους στην περιοχή της Κριμαίας, και στις γύρω χώρες.
Ρωμανιώτικη Ομιλείται από τους Ελληνόφωνους Εβραίους.
Χειμαρριώτικη Ομιλείται από την Ελληνική μειονότητα στην Αλβανία (στην περιοχή της Χειμάρας).

Άλλες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γλώσσα Σχόλιο
Νοηματική Έχει αναγνωρισθεί νομικά ως επίσημη γλώσσα της κοινότητας των κωφών στην Ελλάδα.

Άλλες γλώσσες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με παραδοσιακή παρουσία στον ελλαδικό χώρο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιστορικές γλώσσες που εισήχθηκαν στην Ελληνική επικράτεια και χρησιμοποιούνται ακόμα:

Γλώσσα Περιοχή που Ομιλείται
Ρομανί [σ 1] Ομιλείται σποραδικά σε όλη τη χώρα από τους Ρομά.
Τούρκικη Ομιλείται κυρίως σε περιοχές της Θράκης από τον μουσουλμανικό πληθυσμό και από Τούρκους που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα.
Πομάκικη Ομιλείται, μόνο σε περιοχές της Θράκης (Πομακοχώρια), από τoν μουσουλμανικό πληθυσμό στους Νομούς Ξάνθης και Ροδόπης, και σε μικρότερο βαθμό στον Νομό Έβρου (στην περιοχή του Διδυμοτείχου).
Βλάχικη Ομιλείται σε όλη την Ελλάδα από τους Βλάχικης καταγωγής (κυρίως όμως σε ορεινές περιοχές της Ηπείρου, της βόρειας Θεσσαλίας και της Μακεδονίας).
Αρβανίτικα Ομιλείται από τους Αρβανίτες κυρίως σε περιοχές της Πελοποννήσου (κυρίως στον Νομό Κορινθίας), της ανατολικής Στερεάς Ελλάδας (κυρίως στους Νομούς Αττικής και Βοιωτίας), της Άνδρου, της Ηπείρου, της Θράκης και της Δυτικής Μακεδονίας.
Βλάχικη Μογλενίτικη Ομιλείται σε περιοχές της Κεντρικής Μακεδονίας, στα χωριά του Όρους Πάικο (Αρχάγγελος, Νότια, Αετοχώρι, Θεοδωράκι, Σκρα, Λιβάδια, Καστανερή κ.λ.π.).
Σλαβικές διάλεκτοι της ελληνικής Μακεδονίας Ομιλούνται σε περιοχές της κεντρικής, ανατολικής και κυρίως της δυτικής Μακεδονίας[1] [σ 2].
Λαντίνο Ομιλείται από τους Σεφαρδίτες Εβραίους σε ορισμένες περιοχές της χώρας, όπως η Θεσσαλονίκη, η Ρόδος και σε περιοχές όπου υπάρχει Εβραϊκή μειονότητα. Η Λαντίνο (ισπανοεβραϊκή) έχει υποστεί την έντονη επίδραση της Εβραϊκής και γράφεται με χαρακτήρες του λατινικού αλφαβήτου στα περισσότερα μέρη, ενώ στο Ισραήλ προτιμάται το εβραϊκό αλφάβητο.
Αρμένικη Ομιλείται από τους Αρμένιους σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας με παρούσες αρμενικές κοινότητες, κυρίως στην Μακεδονία, τη Θράκη και την Κρήτη. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, μαζί με τους Έλληνες, κατέφυγε στην Ελλάδα και ένας αριθμός Αρμενίων.

Γλώσσες μεταναστών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γλώσσες οι οποίες δεν έχουν ιστορική παρουσία στην Ελλάδα, αλλά εμφανίστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες:

Γλώσσα Περιοχή Ομιλητές
Flag of Albania.svg Αλβανική Η Αλβανική, ομιλείται από τους μετανάστες από την Αλβανία, το Κόσοβο, και τους αλβανόφωνους της Βόρειας Μακεδονίας. 443.550 άτομα
Flag of Russia.svg Ρωσική Η Ρωσική, ομιλείται από την πλειονότητα των ομογενών Ελλήνων από την πρώην Σοβιετική Ένωση, καθώς και από τους μετανάστες από την Ρωσία, την Ουκρανία και την Λευκορωσία. 73.631 άτομα
Flag of Pakistan.svg Παντζάμπι Η Παντζάμπι ομιλείται από μετανάστες από το Πακιστάν, το Αφγανιστάν και την Ινδία, και άλλες χώρες της Δυτικής και Νότιας Ασίας, όπου ομιλείται η Παντζάμπι, ως μειονοτική γλώσσα.
Flag of the Arab League.svg Αραβικά Η Αραβική ομιλείται από μετανάστες από την Αίγυπτο, την Αλγερία, τον Λίβανο, και άλλες χώρες της περιοχής της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής.

Υπάρχουν επίσης μετανάστες που μιλούν άλλες γλώσσες, αλλά σε μικρότερους αριθμούς.[2] Κάποιες απ' αυτές είναι τα Κουρδικά, Φαρσί, Παστού, Φιλιπινέζικα και Σομάλι.

Στατιστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 2001 η εταιρία δημοσκοπήσεων VPRC [1] πραγματοποίησε δημοσκόπηση σχετικά με τις γλώσσες, τις διαλέκτους και τα ιδιώματα που ομιλούνται στην Ελλάδα.

Η έρευνα έγινε σε δείγμα 1095 ατόμων, αριθμός μικρός για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Για παράδειγμα, ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία της έρευνας εγείρονται από τον μεγάλο αριθμό ομιλητών Ιταλικών πανελλαδικά (1,4%), από την ανυπαρξία ομιλητών Ποντιακών στην Αττική, από την ανυπαρξία ομιλητών Τσιγγάνικων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, από ένα μικρό αριθμό Πομάκων της Ροδόπης (Δυτική Θράκη) που ομιλούν και την Τουρκική κ.ά.

Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν:

Όλοι σχεδόν οι ερωτηθέντες (98%) απάντησαν ότι θεωρούν ως μητρική τους γλώσσα την επίσημη ελληνική γλώσσα.

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Στην Ελλάδα επίσημα έχουμε δύο διαλέκτους, την Ρομανί Νοτίας και Βορείας Ελλάδας. Οι λόγιοι θεωρούν τις προσμίξεις αυτές εκφυλισμό της «άλλοτε καθαρής ινδικής γλώσσας» των Ρομά. Το Ελληνικό κράτος δεν έχει εισάγει την Ρομανί στα σχολεία, μία επιλογή που έχει δεχτεί κριτική και που αναμφισβήτητα υπονομεύει τις δυνατότητες των παιδιών Ρομά για επιτυχημένη σχολική πορεία.
  2. Οι ομιλητές των σλαβικών διαλέκτων χρησιμοποιούν μια ποικιλία όρων για τη γλώσσα τους: «βουλγάρικα», «σλάβικα», «μακεδόνικα», «μακεδονίτικα», «νας» (σημαίνει, Η δική μας γλώσσα), «ντόπια» ή «ντόπικα» ή απλώς «η γλώσσα», όροι οι οποίοι ενδέχεται να εναλλάσσονται αναλόγως των συμφραζομένων και του αν οι χρήστες τους θέλουν να προβάλουν (ή να αποφύγουν να προβάλουν) κάποιον εθνικό ισχυρισμό.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ιωαννίδου, Αλεξάνδρα (1997). «Τα σλαβικά ιδιώματα στην Ελλάδα: Γλωσσολογικές προσεγγίσεις και πολιτικές αποκλίσεις». Στο: Γούναρης, Βασίλης. Ταυτότητες στη Μακεδονία. Αθήνα: Παπαζήσης. σελ. 89, 97-8. 
  2. ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ - Δημογραφικά στοιχεία από την απογραφή του 2001

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Trudgill P., 2000, "Greece and European Turkey: From Religious to Linguistic Identity". Στο: Stephen Barbour and Cathie Carmichael (eds.), Language and Nationalism in Europe, Oxford : Oxford University Press, σελ. 240-263.
  • Κωνσταντίνος Τσιτελίκης, 2001, "Μειονοτικές γλώσσες στην Ελλάδα", Στο: Α.-Φ. Χριστίδης, Εγκυκλοπαιδικός οδηγός για τη γλώσσα. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]