Αμπελόκηποι Θεσσαλονίκης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αμπελόκηποι
Πόλη
Το Άγαλμα της Μητέρας, στην πλατεία Επταλόφου Θεσσαλονίκης
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Dim-ampelokipon.png
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Κεντρική Μακεδονία
Δήμος Αμπελοκήπων - Μενεμένης
Πληθυσμός 36.974 (2011)
Ταχυδρομικός κώδικας 56121,56123
Τηλεφωνικός κωδικός 2310
Ιστοσελίδα Δήμος Αμπελοκήπων - Μενεμένης
Ο Ναός της Ζωοδόχου Πηγής στη συνοικία της Επταλόφου.

Οι Αμπελόκηποι Θεσσαλονίκης είναι περιοχή βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης. Μέχρι το 2011 ο Δήμος Αμπελοκήπων Θεσσαλονίκης ήταν Δήμος του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης και περικλειόταν από τους δήμους: Θεσσαλονίκης, Μενεμένης, Ευοσμού, Σταυρουπόλεως και Νεαπόλεως. Το 2011 ενώθηκε με τον Δήμο Μενεμένης στο Δήμο Αμπελοκήπων - Μενεμένης με το πρόγραμμα Καλλικράτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 οι Αμπελόκηποι έχουν 36.974 κατοίκους. Οι Αμπελόκηποι χωρίζονται στις περιοχές:

  • Επτάλοφος
  • Καΐστρι (Καΐστριο Πεδίο)
  • Σκεπάρνη
  • Φιλίππου
  • Ακριτών

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περιοχή της Επταλόφου και των Αμπελοκήπων κατοικήθηκε αραιά και σποραδικά από τα αρχαία χρόνια όπως μαρτυρούν τάφοι και ταφικά ευρήματα της ύστερης ρωμαϊκής και παλαιοχριστιανικής περιόδου. Εποικίστηκε για πρώτη φορά κυρίως μετά από την Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και την ανταλλαγή πληθυσμών από πρόσφυγες που προέρχονταν από την Ανατολική Ρωμυλία, την Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία.

Οι Μικρασιάτες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή δημιούργησαν ανάμεσα σε άλλες και τη συνοικία Καΐστριο Πεδίο ή αλλιώς Καΐστρι, που πήρε το όνομά της από την ομώνυμη περιοχή της Ιωνίας της Μικράς Ασίας όπου ρέει ο Κάυστρος ποταμός, καθώς από εκείνες τις περιοχές προέρχονταν οι πρόσφυγες. Ο Κάυστρος ποταμός πηγάζει δυτικά της Φιλαδέλφειας, κατευθύνεται δυτικά, διασχίζοντας μία κοιλάδα ανάμεσα στον Τμώλο και στα όρη Αϊδινίου (αρχαία Μεσωγίδα)[1] και εκβάλλει στο Αιγαίο βόρεια της Εφέσου. Για την κοιλάδα εκείνη ο Στράβων αναφέρει Καϋστριανῷ πεδίῳ μεταξὺ πίπτοντι τῆς τε Μεσωγίδος καὶ τοῦ Τμώλου συνεχές ἐστι πρὸς ἕω τὸ Κιλβιανὸν πεδίον.

Η συνοικία Επτάλοφος παραπέμπει στην Κωνσταντινούπολη, που ονομάζεται και η επτάλοφος πόλη. Επίσης η περιοχή Σκεπάρνη (δηλαδή του Σκεπάρνη) έλαβε την ονομασία της από τον Δημοδιδάσκαλο Γεώργιο Σκεπάρνη που συνέβαλε μάλιστα στο κτίσιμο του σχολείου της περιοχής και φέρει σήμερα τιμητικά το όνομά του.

Στο κέντρο του οικισμού της Επταλόφου ανεγέρθηκε το 1926 ο πρώτος Ναός στη μνήμη της Αγίας Ευφημίας από τον προσφυγικό σύλλογο «Σύνδεσμος Αμπελοκήπων-Συνοικία Επτάλοφος». Αργότερα (με έναρξη εργασιών το 1931) κτίσθηκε στο ίδιο σημείο ο Ναός της Ζωοδόχου Πηγής, εντός του οποίου φυλάσσσεται η βυζαντινή εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας, κειμήλιο των προσφύγων.[2]

Στις 6 Απριλίου 1941 εκτελείται από τους Ναζί, ο αμπελοκηπιώτης αντιστασιακός Σωκράτης Διορινός, αριστούχος φοιτητής Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Αποτέλεσε έτσι τον πρώτο εκτελεσθέντα μάρτυρα της Εθνικής Αντίστασης στην Ελλάδα.

Στις 15 Μαΐου 1941, ένα μήνα μετά την κατάληψη της χώρας από τους κατακτητές, ιδρύεται η πρώτη αντιστασιακή οργάνωση στην Ελλάδα, η "Ελευθερία", με την ομώνυμη εφημερίδα της και το πρώτο παράνομο τυπογραφείο της πόλης της Θεσσαλονίκης, στην Επτάλοφο (Αμπελόκηπους Θεσσαλονίκης).

Στις 11 Μαΐου 1944 εκτελούνται από τους Ναζί, οκτώ αντιστασιακοί νέοι 20-30 ετών, στην περιοχή Καΐστρι μεταξύ Επταλόφου και Ξηροκρήνης.

Σήμερα, οι Αμπελόκηποι χαρακτηρίζονται από τους πολλούς χώρους άθλησης όπως τα δέκα σχολικά και δημοτικά στεγασμένα γυμναστήρια, τα ανοικτά γήπεδα και το κεντρικό δημοτικό Στάδιο Αμπελοκήπων. Ταυτόχρονα έχουν δημιουργηθεί και εδρεύουν σε αυτούς τρεις ομάδες καλαθοσφαίρισης: ο Α.Ο Αμπελοκήπων, οι Αμπελόκηποι Θεσσαλονίκης και η Ελπίς Αμπελοκήπων. Στους Αμπελόκηπους, κοντά στην Πλατεία της Επταλόφου, βρίσκεται και το Καλλιτεχνικό Σχολείο Αμπελοκήπων (Καλλιτεχνικό Γυμνάσιο με Λυκειακές τάξεις), ένα από τα τρία τέτοιου είδους στην Ελλάδα.[3]

Στον τομέα του πολιτισμού περιλαμβάνονται οι ετήσιες καθιερωμένες εκδηλώσεις όπως τα «Μάιος-Ιούνιος», τα «Χαλκίδεια», η «Ανθοέκθεση» καθώς και οι χειμερινές και θερινές κινηματογραφικές προβολές στα δύο Κινηματοθέατρα των Αμπελοκήπων: «Άστρον» και «Αλέξης Μινωτής».

Το Πολιτιστικό Κέντρο Αμπελοκήπων, στην Πλατεία της Επταλόφου.

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολιτιστικές Υποδομές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Πολιτιστικο Κέντρο Αμπελοκήπων Καραπάντσειο

Το κτίριο του κέντρου στεγάζει μια πλήρως εξοπλισμένη αίθουσα θεάτρου 300 θέσεων, αίθουσα βιβλιοθήκης, αίθουσες χορού και γυμναστικής καθώς και διώροφο υπόγειο χώρο στάθμευσης.

  • Αριστοτέλειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Αμπελοκήπων (Φιλιππουπόλεως & Μ. Αλεξάνδρου, πλατεία Επταλόφου)
  • Α΄ Παιδική Βιβλιοθήκη Αμπελοκήπων (Φιλιππουπόλεως & Μ. Αλεξάνδρου, πλατεία Επταλόφου)
  • Β΄ Παιδική Βιβλιοθήκη Αμπελοκήπων (Λόρδου Βύρωνος και Κέννεντυ)
  • Κινηματοθέατρο «Άστρον»
  • Δημοτικό Ωδείο (28ης Οκτωβρίου 59)
  • Κινηματοθέατρο «Αλέξης Μινωτής»
  • Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών (ΚΔΑΠ)

Μνημεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μνημείο Μικρασιατών (πάρκο Αγίου Παντελεήμονος).
  • Μνημείο Μαρτύρων Προσκόπων Μικράς Ασίας - Αϊδινίου και Σωκίων (πλατεία Μακεδονομάχων).
  • Μνημείο Εθνικής Αντίστασης (διασταύρωση οδών Ελευθερίας και Φιλιππουπόλεως).
  • Μνημείο οκτώ εκτελεσθέντων Αντιστασιακών νέων 11ης Μαΐου - Καΐστριο Πεδίο (Λεωφόρος Καλλιθέας και 28ης Οκτωβρίου).
  • Άγαλμα αγωνιζόμενης Μάνας του Λαού (πλατεία Επταλόφου).
  • Μνημείο αγωνιστή Στέφανου Βελδεμίρη (αναμνηστική πλάκα στη συμβολή των οδών Φιλιππουπόλεως και Πέραν, στο σημείο ακριβώς όπου στις 26 Οκτωβρίου 1961, παραμονές των εκλογών, δολοφονήθηκε ο νεολαίος αγωνιστής της δημοκρατίας).
  • Μνημείο Αντιστασιακής Οργάνωσης και Εφημερίδας «Ελευθερία» (επί της οδού Ελευθερίας στον τόπο όπου λειτουργούσε κατά τη Ναζιστική Κατοχή το πρώτο παράνομο τυπογραφείο της Θεσσαλονίκης).
  • Συμμαχικό Κοιμητήριο Ζέιτενλικ και μνημεία πεσόντων και Μουσείο του γαλλικού τομέα.

Παιδεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στους Αμπελοκήπους λειτουργούν συνολικά 2 παιδικοί σταθμοί, 21 Νηπιαγωγεία, 9 Δημοτικά Σχολεία, 6 Γυμνάσια και 5 Λύκεια μεταξύ των οποίων το Καλλιτεχνικό Γυμνάσιο με Λυκειακές Τάξεις[4]. Αναλυτικότερα:

  • 1o Δημοτικό – Πανταζοπούλου 10
  • 2ο Δημοτικό – Πανταζοπούλου 10
  • 3ο Δημοτικό – Φιλιππουπόλεως 58
  • 4ο Δημοτικό «Παύλος Μελάς» – 28ης Οκτωβρίου 79
  • 5ο Δημοτικό – Τέρμα Φιλιππουπόλεως
  • 7ο Δημοτικό – Μαραθώνος 17
  • 8ο Δημοτικό «Δημοδιδάσκαλος Γεώργιος Σκεπάρνης» – Σκεπάρνη 1A
  • 9ο Δημοτικό - Φιλιππουπόλεως και Κένεντυ (υπό ανέγερση)
  • 12ο Δημοτικό – Πανταζοπούλου 10
  • 13ο Δημοτικό – Εθν. Αντίστασης 59

Ναοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ι.Ν.Ζωοδόχου Πηγής - Επταλόφου
  • Ι.Ν.Αγ.Παντελεήμονος - Αμπελοκήπων
  • Ι.Ν.Αναστάσεως Κυρίου - Αμπελοκήπων (πρώην Στρατοπέδου Μ.Αλεξάνδρου)

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

O ρωμαιοκαθολικός ναός εντός του Συμμαχικού Κοιμητηρίου Ζέιτενλικ.
Το Μουσείο του γαλλικού τομέα του στρατιωτικού κοιμητηρίου του Ζέιτενλικ

Η εξέλιξη του πληθυσμού των Αμπελοκήπων έχει ως εξής:

Απογραφή [1] Πληθυσμός
1940 8.876
1951 10.806
1961 15.619
1971 24.892
1981 40.033
1991 41.243
2001 43.016
2011 36.974

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]