Ειρήνη Ασανίνα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ειρήνη Ασάν
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Ειρήνη Ασανίνα (Ελληνικά)
Γέννηση 14ος αιώνας (περίπου)
Θάνατος 1354 (περίπου)
Χώρα πολιτογράφησης Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Θρησκεία Ορθόδοξος Χριστιανισμός
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα μονάρχης
Οικογένεια
Σύζυγος Ιωάννης ΣΤ´ Καντακουζηνός
Τέκνα Ματθαίος Καντακουζηνός
Μανουήλ Καντακουζηνός
Ελένη Καντακουζηνή
Θεοδώρα Καντακουζηνού[1]
Γονείς Ανδρόνικος Ασάν
Οικογένεια Οίκος των Ασέν
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα Βυζαντινός αυτοκράτορας (1341–1354)

Η Ειρήνη Ασανίνα (απεβ. μετά το 1354) ήταν η σύζυγος του Ιωάννη ΣΤ΄ Καντακουζηνού Αυτοκράτορα των Ρωμαίων.

Η άνοδος στο θρόνο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήταν κόρη του Ανδρόνικου Ασάν πρωτοστράτορα του Μωρέως και μίας κόρης του Μιχαήλ Ταρχανειώτη, επίσης πρωτοστράτορα. Ο πατέρας της ήταν γιος του Ιβάν Γ΄ Μίτσο-Ασέν της Βουλγαρίας και της Ειρήνης Παλαιολογίνας[2]. Ο Ανδρόνικος προτιμούσε τα επίθετα της μητέρας του και της μάμμης του Ασέν: Παλαιολόγος-Ασάν.

Ο Ιωάννης Καντακουζηνός ήταν ο έμπιστος σύμβουλος του Ανδρόνικου Γ΄ Παλαιολόγου Αυτοκράτορα των Ρωμαίων και όταν ο Ανδρόνικος Γ΄ απεβίωνε το 1341, έθεσε τον Ιωάννη κηδεμόνα της Αυτοκρατορίας. Η σύζυγος του Αυτοκράτορα Άννα της Σαβοΐας ανέλαβε αντιβασίλισσα και τον 9ετή γιο της Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγο.

Τότε θεώρησε ευκαιρία ο Στέφανος-Ούρος Δ΄ Δουσάν να εισβάλλει στη Βόρεια Θράκη, οπότε ο Ιωάννης πήγε στην περιοχή για να επιφέρει την τάξη. Η Άννα βρήκε ευκαιρία και τον κήρυξε εχθρό του κράτους: του αφαίρεσε τα αξιώματα και την περιουσία. Αλλά ο Ιωάννης ως στρατηγός είχε το στρατό μαζί του στο Διδυμότειχο και στις 26 Οκτωβρίου 1341 απάντησε με την ανακήρυξή του ως Αυτοκράτορα. Η Ειρήνη ανακηρύχθηκε μαζί του Αυτοκράτειρα και από τις πρώτες της ενέργειες ήταν η απελευθέρωση των αδελφών της Ιωάννη και Μανουήλ, που ήταν εγκάθειρκτοι στη Θράκη για προδοσία από το 1335[2].

Ήταν η απαρχή του Β΄ Εμφυλίου Πολέμου (1341-47). Ο Ιβάν-Αλεξάνταρ της Βουλγαρίας συντάχθηκε με την Άννα και τον Ιωάννη Ε΄, ενώ ο Στέφανος-Ούρος Δ΄ της Σερβίας με τον Ιωάννη ΣΤ΄. Ο καθένας προσπαθούσε να προωθήσει τις εδαφικές απαιτήσεις του. Ο Ιωάννης ΣΤ΄ συμμάχησε ακόμη και με τον Ορχάν του εκκολαπτόμενου Οθωμανικού σουλτανάτου.

Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου η Ειρήνη έμενε στο Διδυμότειχο με τις τρεις κόρες της, ενώ ο Ιωάννης ΣΤ΄ ήταν απασχολημένος με τις πολεμικές επιχειρήσεις. Όταν ο Ιβάν-Αλεξάνταρ επιτέθηκε, η Ειρήνη υπεραμύνθηκε της πόλης όσο καλύτερα μπορούσε, ώσπου να επιστρέψει ο σύζυγός της με βοήθεια του Ουμούρ σουλτάνου του Αϊδινίου το χειμώνα του 1343. Η σθεναρή προσπάθειά της εντυπωσίασαν τον Ουμούρ και τον ιστορικό Νικηφόρο Γρηγορά.

Στις 3 Φεβρουαρίου 1347 οι δύο πλευρές συμφώνησαν ο Ιωάννης ΣΤ΄ να είναι ο Αυτοκράτορας και ο Ιωάννης Ε΄ να είναι συναυτοκράτορας. Η συμφωνία επισφραγίστηκε με το γάμο της Ελένης Καντακουζηνής, κόρης της Ειρήνης, με τον Ιωάννη Ε΄. Ο Ιωάννης ΣΤ΄ και η Ειρήνη εισήλθαν στην Κωνσταντινούπολη και ανέλαβαν την εξουσία[3].

Η μετέπειτα ζωή της[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιωάννης ΣΤ΄ ξανάρχισε τη διένεξη το 1352 και είχε υποστήριξη ότι αυτός ήταν ο νόμιμος Αυτοκράτορας. Όμως στις 4 Δεκεμβρίου 1354 παραιτήθηκε και έγινε μοναχός, όπως και η Ειρήνη με το όνομα Ευγενία σε ξεχωριστή από εκείνον μονή, αυτήν της Αγίας Μάρθας[4]. Το 1356 η Ειρήνη απέρριψε το σχέδιο που της πρότεινε ο Τζιάνι: να ελευθερώσει τον γιο της Ματθαίο Καντακουζηνό, που κρατούσε ο Ιωάννης Ε΄ στη φυλακή και να τον εγκαταστήσει Αυτοκράτορα. Το 1359 ήλθαν στη μονή της ως μοναχές η κόρη της Μαρία και η κόρη του γιου της Ματθαίου, η Θεοδώρα. Ο ιστορικός Ντόναλντ Νίκολ εικάζει ότι ακολούθησε την οικογένειά της στο Μωρέα, όπου ο γιος της ήταν δεσπότης. Ίσως επέστρεψε το 1362/63 στην Κωνσταντινούπολη και να ήταν μία από τις Αυτοκράτειρες που συνάντησαν οι πρέσβεις από την Τραπεζούντα τον Απρίλιο του 1363. Ο ίδιος ιστορικός υποθέτει ότι απεβίωσε πριν το 1379, όταν ο Ιωάννης ΣΤ΄ και άλλα μέλη της οικογένειάς του κρατήθηκαν ως όμηροι στον πύργο του Γαλατά από τον Ανδρόνικο Δ΄ Παλαιολόγο[5].

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ειρήνη παντρεύτηκε τον Ιωάννη ΣΤ΄ Καντακουζηνό, γιο του Μιχαήλ και της Θεοδώρας Παλαιολογίνας, μάλλον εξαδέλφης του Μιχαήλ Η΄. Είχε έξι τέκνα[6]:

  • Ματθαίος π. 1325-1383, συναυτοκράτορας, μετέπειτα δεσπότης του Μωρέως.
  • Μανουήλ π. 1326-1380, δεσπότης του Μωρέως.
  • Ανδρόνικος π. 1334-1347, απεβ. από επιδημία πανώλους[7].
  • Μαρία, απεβ. μετά το 1379, παντρεύτηκε τον Νικηφόρο Β΄ Ορσίνι δεσπότη της Ηπείρου[8].
  • Θεοδώρα, απεβ. μετά το 1381, παντρεύτηκε τον Ορχάν σουλτάνο των Οθωμανών. Γιος της ήταν ο Χαλίλ των Οσμανιδών που νυμφεύτηκε την εξαδέλφη του Ειρήνη Παλαιολογίνα.
  • Ελένη 1333-1396, παντρεύτηκε τον Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγο Αυτοκράτορα των Ρωμαίων. Κόρη τους ήταν η Ειρήνη Παλαιολογίνα που παντρεύτηκε τον εξάδελφό της Χαλίλ των Οσμανιδών.

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Θεοδώρα Καντακουζηνού. Ανακτήθηκε στις 3  Οκτωβρίου 2016.
  2. 2,0 2,1 Donald M. Nicol, The Byzantine family of Kantakouzenos (Cantacuzenus) ca. 1100-1460: a genealogical and prosopographical study (Washington, DC: Dumbarton Oaks, 1968), p. 104
  3. Nicol, Byzantine Family, pp. 104f
  4. Nicol, Byzantine Family, p. 106
  5. Nicol, Byzantine Family, p. 107
  6. Nicol, Byzantine Family, p. 108
  7. Nicol, Byzantine Family, p. 129
  8. Nicol, Byzantine Family, p. 130

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Irene Asanina της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).