Δήμος Πατρέων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Δήμος Πατρέων
Δήμος

Έμβλημα

2011 Dimos Patreon.png

Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Έδρα Πάτρα
Τοπικές έδρες Πάτρα, Ρίο, Βραχναίικα, Παραλία, Οβρυά
Διοίκηση  
 • Δήμαρχος Κώστας Πελετίδης (2014)
Διοικητική διαίρεση  
 • Αποκ. διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου
 • Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας
 • Περιφ. ενότητα Αχαΐας
Διαμέρισμα Πελοπόννησος
Νομός Αχαΐας
Έκταση 333,14 km2
Πληθυσμός 213.984[1] (απογραφή 2011)

Ο Δήμος Πατρέων είναι δήμος της Ελλάδας, στην Περιφερειακή Ενότητα Αχαΐας (τ. Νομός) της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας. Έδρα του δήμου είναι η πόλη της Πάτρας από την ημέρα της σύστασής του, το 1835, έως σήμερα[2].

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1835-1912[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δήμος ιδρύθηκε με το Β.Δ. 8/4/1835 και περιελάμβανε τους οικισμούς: Πάτραι, Άνω Συχαινά, Κάτω Συχαινά, Ρωμανός, Κυνηγού, Εγλυκάδα, Μποζαΐτικα και Μονή Γηροκομείου[2]. Είχε 5.469 κατοίκους και κατατάχτηκε στην Β' τάξη[3]. Ανήκε στην Επαρχία Παλαιάς Πάτρας του Νομού Αχαΐας. Πρώτος δήμαρχος ήταν ο Ιωάννης Ζαΐμης, που διορίστηκε από την αντιβασιλεία, και ανέλαβε καθήκοντα στις 26 Ιουνίου 1836[4].

Με το Β.Δ. 3/7/1836 γίνεται δήμος της επαρχίας Παλιάς Πάτρας της Διοίκησης Αχαΐας, συγχωνεύεται στον δήμο και ο όλος ο Δήμος Μεσσάτιδος ο οποίος καταργείται[2]. Με το Β.Δ. 27/11/1840 περί συγχωνεύσεων δήμων έγινε δήμος Α΄τάξεως με 10.832 κατοίκους[5] και νέα σύσταση εφόσον συγχωνεύτηκαν σε αυτών τμήματα των καταργημένων δήμων Αργυραίων, Παναχαιών και τμήμα του νέου μειωμένου σε έκταση Δήμου Δύμης. Περιελάμβανε τους οικισμούς Πάτραι, Κυνηγού, Άνω Συχαινά, Κάτω Συχαινά, Ρωμανός, Εγλυκάδα, Μποζαΐτικα, Μονή Γηροκομείου, Σαραβάλι, Μπεγουλάκι, Σκούρα, Βελίζι, Οβρυά, Μουσταφά Εφέντη, Ψαράδες, Βουντούσα, Γαιδουριάρη, Βόλα, Παυλόκαστρο, Μονή Αναλήψεως, Μονή Σωτήρα, Μιντιλόγλι, Δρεσθενά, Νεοχώρι, Πουρναρόκαστρο, Ελεκύστρα, Ζάστοβα, Σούλι, Άνω Μοίρα, Κάτω Μοίρα, Τοπόλοβα, Βαλατσίνα, Βούντενη, Μπάλα, Βελβίτσι, Πλατάνι, Καστρίτσι και Δρέπανο[3][6][2].

Το 1844 δήμαρχος εκλέγεται ο Περικλής Καλαμογδάρτης[4] ο πρώτος εκλεγμένος από τον λαό, έως τότε ήταν διορισμένοι. Με το ΒΔ 5/12/1845 έγινε δήμος της επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας-Ήλιδος[3]. Το 1930 νέα μεταβολή στους νομούς αποτελεί δήμο του Νομού Αχαΐας. Με τον ΚΕ 5/12/1845[3] η Καμενίτσα αποσπάται στον Δήμο Πατρέων. Ο δήμος γίνεται δήμος της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας-Ήλιδος. Στις εκλογές του 1855 δήμαρχος εκλέγεται ο Μπενιζέλος Ρούφος ο μοναδικός δήμαρχος που έπειτα διετέλεσε και πρωθυπουργός της Ελλάδος.

Με τον ΒΧΔ 6/7/1899 γίνεται δήμος της επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας[3][2]. Το 1910 ο δήμος είχε 37.401 κατοίκους[7]. Με το ΦΕΚ 256Α - 28/08/1912 καταργούνται οι δήμοι και ο δήμος Πατρέων παραμένει δήμος αλλά συρρικνώνεται. Αποτελείται από τους οικισμούς: Πάτραι, Μπάλα, Μονή Γηροκομείου, Βούντενη, Μπεγουλάκι, Λιμήν Πατρών και Κάτω Συχαινά[2].

1912-1997[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1922 με τον νόμο 2789/8 14 Ιουλίου 1922, η Κυβέρνηση Δ. Γούναρη παραχωρεί στον δήμο το προνόμιο διανομής και παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος. Με τον ίδιο νόμο παραχωρήθηκε η εκμετάλλευση των υδάτων του Γλαύκου στο Παναχαϊκό. Ο νόμος επίσης προέβλεπε την αποκλειστική διανομή ρεύματος μέχρι 10 χιλιόμετρα με κέντρο την σημερινή Πλατεία Τριών Συμμάχων, τα προνόμια του δήμου θα ήταν για 99 έτη έως το 2026, αργότερα παρατάθηκε μέχρι το 2039[8]. Την ίδια χρονιά ο δήμος σύστησε την εταιρεία "Ελληνική Ανώνυμος Υδροηλεκτρική Εταιρεία Γλαύκος". Η ταιρεία παρείχε ρεύμα και στα γειτονικά χωριά και προάστια όπως το Ρίο και τα Βραχναίικα[8]. Η Εταιρεία κατασκεύασε φράγμα και μονάδα παραγωγής ρεύματος την Υ.Η.Σ. Γλαύκου. Ο "Γλαύκος" το 1967 πουλήθηκε στην ΔΕΗ και λειτουργεί ακόμα σήμερα[8].

Το 1925 προσαρτάται στον δήμο οι καταργημένες κοινότητες Μποζαΐτικα και Καστρίτσι[2]. Με νέα διοικητική μεταβολή στους νομούς το 1930 (ΦΕΚ 115Α - 16/04/1930) γίνεται δήμος του νομού Αχαΐας[2].

Το 1930 προστίθεται η καταργημένη κοινότητα Γλαύκου και το 1933 η πρώην κοινότητα Εγλυκάδας με τον οικισμό Περιβόλα[2]. Το 1940 πολλοί οικισμοί περιφερειακά της πόλης της Πάτρας (Πάτραι τότε) προστίθενται στον Δήμο. Αυτοί είναι: Διάκου, Δασύλλιο, Νέο Καστρίτσι, Μποτοβάγια, Άνθεια, Άνω Αρόη, Άγιοι Απόστολοι, Κρύα, Ζαβλάνι, Αεριοφωτός, Εβραιομνήματα, Τερψιθέα, Άγιος Σπυρίδων, Ψαροφάι, Γηροκομείο, Γούβα, Πτωχοκομείο, Κάτω Αρόη, Φρούριο, Έξω Αγυιά, Τριτάκη, Προσφυγικός συνοικισμός, Νεκροταφείο, Μάμος[2].

Το 1951 νέοι οικισμοί γύρω από την πόλη προστίθενται και αυτοί στον δήμο, οι οικισμοί αυτοί είναι: Άνω Συχαινά, Κοτρώνι, Κάτω Συχαινά και οι κοινότητες Άνω Καστρίτσι και Κάτω Καστρίτσι[2]. Το 1954 αποσπώνται το Άνω Καστρίτσι και το Κάτω Καστρίτσι και γίνονται ανεξάρτητες κοινότητες[2].

Επόμενη διοικητική μεταβολή είναι το 1997 με τον νόμο 2539/1997 περί "Συγκρότησης της πρωτοβάθμιας τοπικής αυτοδιοίκησης"[2].

Πρόγραμμα Καποδίστριας (1997-2010)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1997 ο δήμος συστάθηκε με τον νόμο 2539/1997 περί "Συγκρότησης της πρωτοβάθμιας τοπικής αυτοδιοίκησης"[9], γνωστός σαν Σχέδιο Καποδίστριας, έχει πληθυσμό 163.466 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2001[10] και είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος δήμος της Ελλάδας.

Δήμαρχοι του καποδιστριακού Δήμου Πατρέων υπήρξαν χρονολογικά οι: Ευάγγελος Φλωράτος (1999-2002), Ανδρέας Καράβολας (2003-2006) και ο Ανδρέας Φούρας (2007-2010).

Η πόλη της Πάτρας διαιρείται σε τέσσερα δημοτικά διαμερίσματα:

Περιλαμβάνει επίσης τα τοπικά διαμερίσματα Πατρέων, Ελικίστρας, Μοίρας και Σουλίου[2].

Δημοτική Ενότητα Πατρέων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η καλλικρατική Δημοτική Ενότητα Πατρέων ταυτίζεται γεωγραφικά και διοικητικά με τον καποδιστριακό Δήμο Πατρέων (1997-2010).

Στον καποδιστριακό δήμο περιλαμβάνονταν τα παρακάτω δημοτικά διαμερίσματα και οικισμοί[11][12][13]:

Δ.δ. Πατρέων [ 169.242 ]

Δ.δ. Ελικίστρας [ 1.401 ]

Δ.δ. Μοίρας [ 73 ]

Δ.δ. Σουλίου [ 900 ]

Καλλικρατικός Δήμος Πατρέων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Δήμος Πατρέων συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης την 1η Ιανουαρίου 2011 από την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Πατρέων, Βραχναίικων, Μεσσάτιδος, Παραλίας και Ρίου[2]. Η έκταση του νέου Δήμου είναι 333.14 τ.χλμ. και ο μόνιμος πληθυσμός του 213.984 κάτοικοι[1] σύμφωνα με την απογραφή του 2011. Αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο δήμο της Ελλάδας[14]. Έδρα του δήμου είναι η Πάτρα.

Τρέχουσα διοικητική διαίρεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο καλλικρατικός Δήμος Πατρέων αποτελείται από τις εξής Δημοτικές Ενότητες[15]:

Ο δήμος από τελείται από τις Δημοτικές Κοινότητες[2]: Αγίου Βασιλείου, Βραχναίικων, Μιντιλογλίου[16], Οβρυάς, Παραλίας, Ρίου, Σαραβαλίου, 1ο Δημοτικό Διαμέρισμα, 2ο Δημοτικό Διαμέρισμα, 3ο Δημοτικό Διαμέρισμα, 4ο Δημοτικό Διαμέρισμα και τις Τοπικές Κοινότητες Ακταίου, Άνω Καστριτσίου, Αραχοβίτικων, Αργυράς, Δρεπάνου, Ελικίστρας, Θέας, Θεριανού, Καλλιθέας, Καμινίων, Κάτω Καστριτσίου, Κρήνης, Κρυσταλλόβρυσης, Μοίρας, Μονοδενδρίου, Πετρωτού, Πιτίτσης, Πλατανίου, Ροΐτικων, Σελλών, Σουλίου, Τσουκαλαίικων και Ψαθόπυργου.

Δημοτικές εκλογές "καλλικρατικού" Δήμου Πατρέων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δημοτικές εκλογές 2010[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις δημοτικές εκλογές του 2010, δήμαρχος του νέου δήμου Πατρέων αναδείχθηκε ο Ιωάννης Δημαράς που επικράτησε στο δεύτερο γύρο συγκεντρώνοντας ποσοστό 53,63%%[17].


Δημοτικές εκλογές δήμου Πατρέων, 7 και 14 Νοεμβρίου 2010
Υποψήφιος - Συνδυασμός (κόμμα) %
1ου γύρου
Ψήφοι
1ου γύρου
%
2ου γύρου
Ψήφοι
2ου γύρου
Σύνολο εδρών
Ιωάννης Δημαράς / ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΑΡΑΣ Τώρα για την Πάτρα 21,13 18.615 53,63 32.498 29
Δημήτρης Κατσικόπουλος / ΕΝΩΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΑΤΡΑΣ (ΠΑΣΟΚ) 35,07 30.900 46,37 28.094 9
Κωνσταντίνος Χριστόπουλος / ΝΕΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, ΝΕΑ ΠΟΛΗ (Νέα Δημοκρατία) 17,70 15.592 4
Κώστας Πελετίδης / ΛΑΪΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΠΑΤΡΑΣ (ΚΚΕ) 16,52 14.552 4
Χρήστος Πατούχας / ΑΝΥΠΟΤΑΧΤΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ 4,48 3.949 1
Ανδρέας Τζουραμάνης / ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΠΑΤΡΑΣ 2,64 2.328 1
Δημήτριος Αϊβαλής / ΕΝΩΜΕΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ 2,46 2.171 1

Δημοτικές εκλογές 2014[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις δημοτικές εκλογές του 2014, δήμαρχος του νέου δήμου Πατρέων αναδείχθηκε ο Κώστας Πελετίδης που επικράτησε στο δεύτερο γύρο συγκεντρώνοντας ποσοστό 63,53%[17].


Δημοτικές εκλογές δήμου Πατρέων, 18 και 25 Μαΐου 2014
Υποψήφιος / Συνδυασμός / Κόμμα %
1ου γύρου
Ψήφοι
1ου γύρου
%
2ου γύρου
Ψήφοι
2ου γύρου
Σύνολο εδρών
Κώστας Πελετίδης / ΛΑΪΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΠΑΤΡΑΣ / ΚΚΕ 25,06% 24.880 63,53% 60.056 29
Κώστας Χριστόπουλος / ΝΕΑ ΠΟΛΗ / ΝΔ 23,94% 23.761 36,47% 34.482 7
Κώστας Σπαρτινός / ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ-ΠΑΤΡΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΠΟΛΗ / ΣΥΡΙΖΑ 15,41% 15.293 4
Γιάννης Δημαράς / ΤΩΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ / ΔΗΜΑΡ 10,55% 10.469 3
Ανδρέας Παναγιωτόπουλος / ΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ / - 6,09% 6.047 1
Νίκος Οικονομόπουλος / ΠΑΤΡΑ ΔΥΝΑΤΗ / - 5,82% 5.779 1
Χρήστος Πατούχας / ΑΝΥΠΟΤΑΚΤΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ / - 2,91% 2.889 1
Νίκος Τζανάκος / ΠΑΤΡΑ Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΠΟΛΗ / - 2,70% 2.699 1
Βίβιαν Σαμούρη / ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ / - 2,40% 2.385 1
Θεόδωρος Ντρίνιας / ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΝ / - 2,23% 2.223 1
Ανδρέας Τζουραμάνης / ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΠΑΤΡΑΣ / - 1,88% 1.876 0
Λέττα Ζάγκλα / ΑΝΤΑΡΣΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ / ΑΝΤΑΡΣΥΑ 0,97% 968 0

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού−Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012)
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Πατρέων, eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 26/03/2016.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 «Πληθυσμιακή διοικητική και γεωγραφική εξέλιξη των Δήμων και Κοινοτήτων νομού Αχαΐας», datarc.gr
  4. 4,0 4,1 Νεολόγος, φύλλο 10 Σεπτεβρίου 1930, άρθρο Στ. Θωμόπουλου: "Οι Δήμαρχοι Πατρέων από το 1863 μέχρι του 1930"
  5. Αλέξιος Παναγόπουλος, Ιστορικό λεξικό περιοχής δήμου Ρίου, Εκδόσεις Περί Τεχνών, Πάτρα 2003. ISBN 960-8260-32-9
  6. Α.Ι. Κλάδου, Εφετηρίς (Almanach) του Βασιλείου της Ελλάδος δια το Έτος 1837, Εν Αθήναις 1837
  7. Ευμορφόπουλου, Σβέτσου, Οδηγός των Πατρών 1910
  8. 8,0 8,1 8,2 Ιστορίες της Πόλης, Πελοπόννησος Εκδοτική Α.Ε.-Εκδόσεις Περί Τεχνών, Πάτρα 2004. ISBN 960-88372-0-0
  9. Ιστότοπος φυσικής αγωγής Σχέδιο Καποδίστριας, fa3.gr. Ανακτήθηκε: 26/03/2016.
  10. Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001, Αθήνα 2004. ISSN 960-86704-8-9.
  11. Σε αγγύλες αναφέρονται τα δημογραφικά στοιχεία του μόνιμου πληθυσμού βάσει της απογραφής του 2001.
  12. Τα δημοτικά διαμερίσματα του πρώην καποδιστριακού Δήμου Πατρέων (1997-2010) αποτελούν πλέον τις Τοπικές Κοινότητες της νυν Δημοτικής Ενότητας Πατρέων του καλλικρατικού Δήμου Πατρέων.
  13. Διατηρείται η ονομασία σύμφωνα με τις επίσημες καταστάσεις της Ε.Σ.Υ.Ε.
  14. Ταξινόμηση δήμων του σχεδίου Καλλικράτης ανά πληθυσμό, scribd.com. 14/05/2010. Ανακτήθηκε: 26/03/2016.
  15. Σε αγγύλες αναφέρονται τα δημογραφικά στοιχεία του μόνιμου πληθυσμού τους βάσει της απογραφής του 2011.
  16. Η τοπική κοινότητα Μιντιλογλίου μετατράπηκε σε δημοτική κοινότητα (ΦΕΚ 955Β - 16/04/2014).
  17. 17,0 17,1 Υπουργείο Εσωτερικών, εκλογικά αποτελέσματα

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010
  • Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμοι Α'-Β', Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση
  • Ανδρέας Τσιλίρας (επιμέλεια), Δημοτικές εκλογές στην Πάτρα, Εκδόσεις Πελοπόννησος, Πάτρα 2014. ISBN 978-960-88372-9-4
  • Πέτρος Ψωμάς, Δήμαρχοι Πατρέων 1836-2006, Εκδόσεις "Το Δόντι", Πάτρα 2007. ISBN 978-960-88046-2-3

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]