Δήμος Φαρρών

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Φαρρές
Δήμος

Dimos farron.png

Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Έδρα Χαλανδρίτσα
Διοίκηση  
 • Δήμαρχος Δημήτρης Σωτηρόπουλος (τελευταίος)
Διοικητική υπαγωγή  
 • Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας
Διαμέρισμα Πελοποννήσου
Νομός Αχαΐας
Έκταση 236.748 km2
Πληθυσμός 5.453[1] (απογραφή 2001)
Ιστότοπος www.farron.gr

Ο Δήμος Φαρρών ήταν δήμος του Νομού Αχαΐας. Ο δήμος δημιουργήθηκε το 1835 και υπήρξε έως το 1912, όπου καταργήθηκε με την θέσπιση των κοινοτήτων[2]. Συστάθηκε ξανά με το «Σχέδιο Καποδίστριας» το 1997 και υπήρξε έως το 2010[3]. Από το 2011 σύμφωνα με το «Πρόγραμμα Καλλικράτης» συγχωνεύθηκε μαζί με τον Δήμο Τριταίας, την Κοινότητα Καλεντζίου και την Κοινότητα Λεοντίου για τη δημιουργία του Δήμου Ερυμάνθου και έκτοτε αποτελεί δημοτική ενότητα αυτού[4].

Έδρα του αποτελούσε η Χαλανδρίτσα, και στις δύο χρονικές περιόδους της ύπαρξής του ως δήμος (1835-1912, 1997-2010).

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαιότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την αρχαιότητα στην πεδινή περιοχή του δήμου και παρόχθια του ποταμού Πείρου υπήρχε η πόλη Φαραί[5][6], όπου σε αυτήν οφείλεται και η ονομασία του δήμου. Αποτελούσε μέλος του Κοινού των Αχαιών και της Αχαϊκής Συμπολιτείας και σύμφωνα με την μυθολογία ιδρύθηκε από τον Φάρητο[7], γιο της Φιλοδάμειας και εγγονό του Δαναού. Σήμερα η θέση της πόλης έχει οριοθετηθεί ανάμεσα στα σημερινά χωριά Φαραί, Πρέβεδος και Ίσωμα, όπου έχουν ανασκαφεί ρωμαϊκό λουτρό, επιγραφές σε αρχαίο νεκροταφείο και μυκηναϊκοί τάφοι.

Δήμος Φαρών (1835-1912)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δήμος συστάθηκε πρώτη φορά με το βασιλικό διάταγμα της 8ης (20) Απριλίου 1835, ήταν Γ' τάξης με 1680 κατοίκους και είχε έδρα την Χαλανδρίτσα[2]. Η σύσταση του δήμου ήταν η εξής: Χαλανδρίτσα, Ίσαρι, Πρέβεδος, Μιτόπολη, Περιστέρα, Τόσκεσι, Αστέρι, Κούμανι, Καλούσι, Μπούμπα, Τρούσι, Ζώγα, Μοίραλι, Άγιος Νικόλαος, Μπαρδικώστα, Μονή Μπαμπιώτη, Μονή Ομπλού, Μέτζενα[8][9][2].

Το 1841 με το βασιλικό διάταγμα της 22ης Ιανουαρίου συγχωνεύτηκε στον δήμο ο δήμος Νεζερών και τμήμα του δήμου Παναχαιών[2]. Ο δήμος κατατάχτηκε στην Β΄τάξη με 4314 κατοίκους. Στον δήμο Φαρών προστέθηκαν τα εξής χωριά: Κάλανος, Πλάτανος, Δενδρά, Λακκώματα, Κομπηγάδι, Σποδιάνα, Λόπεσι, Παλιά Γουρζούμισσα, Κασνέσι, Μαζαράκι, Μπρακουμάδι, Κώμη, Ζουμπάτα, Τράκα, Μπολιώτη, Τσιπάτα, Μπάπα, Κριθαράκια, Ρίκαβα, Σάπια Βρύση, Παλούμπι, Βυτινέικα, Καλανιάρα, Καλύβια, Λαλικώστα, Καρμοκαλαίκα, Λάλουσι, Καρμολέικα, Μπούγα[10][2].

Σε απογραφές πληθυσμού ο δήμος Φαρών είχε 5.209 κατοίκους το 1848, 6.280 το 1861 και 9.147 το 1907[10].

Δήμος Φαρρών (1997-2010)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Δήμος Φαρρών δημιουργήθηκε ξανά το 1997 σύμφωνα με το Σχέδιο Καποδίστριας[11][3]. Ο Δήμος Φαρρών αποτελούνταν από 16 δημοτικά διαμερίσματα και 50 οικισμούς και έδρα του ήταν η Χαλανδρίτσα. Έδρες των δημοτικών διαμερισμάτων (πρώην κοινότητες) του δήμου ήταν τα χωριά: Χαλανδρίτσα, Βασιλικό, Ελληνικό, Ίσωμα, Καλανίστρα, Κάλανος, Καλούσι, Καταρράκτης, Κριθαράκια, Λακκώματα, Μοίραλι, Νέο Κομπηγάδι, Πλατανόβρυση, Σταροχώρι, Φαραί, Χρυσοπηγή[3].

Διατελέσαντες δήμαρχοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κάποιοι από τους δημάρχους του παλιού δήμου ήταν οι:
    • Δ. Χρυσανθόπουλος: (αναφέρεται το 1837 και το 1859)[9].
    • Δημήτρης Σπηλιοτόπουλος: ? - 1886[12]
    • Κανέλλος Γιαννακόπουλος: 1886[12] (6 μήνες, προσωρινώς λόγω θανάτου του προηγούμενου δημάρχου Δ. Σπηλιοτόπουλου)
    • Κλεομένης Σπηλιοτόπουλος: 1886 - ?[12]
    • Χρήστος Νεζερίτης: 1895 - 1903[13][14]
    • Τζίνος: 1895-1899[15],1903 - 1912[16][17]
  • Δήμαρχοι του καποδιστριακού Δήμου Φαρρών υπήρξαν οι:
    • Αθανάσιος Καρπής: 1998-2006
    • Δημήτρης Σωτηρόπουλος: 2006-2010

Δημοτικά διαμερίσματα (1997-2010)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον καποδιστριακό δήμο περιλαμβάνονταν τα παρακάτω δημοτικά διαμερίσματα και οικισμοί[18][19]:

Δ.δ. Χαλανδρίτσης [ 1.161 ]
Δ.δ. Βασιλικού [ 844 ]
Δ.δ. Ελληνικού[20] [284 ]
Δ.δ. Ισώματος -- το Ίσωμα [ 457 ]
Δ.δ. Καλανίστρας [ 152 ]
Δ.δ. Καλάνου -- ο Κάλανος [ 105 ]
Δ.δ. Καλουσίου -- το Καλούσιον [ 185 ]
Δ.δ. Καταρράκτου -- ο Καταρράκτης [ 101 ]
Δ.δ. Κριθαρακίων [ 237 ]
Δ.δ. Λακκωμάτων [ 117 ]
Δ.δ. Μιραλίου -- το Μιράλιον [ 95 ]
Δ.δ. Νέου Κομπηγαδίου [ 104 ]
Δ.δ. Πλατανόβρυσης [ 419 ]
Δ.δ. Σταροχωρίου [ 510 ]
Δ.δ. Φαρών [ 543 ]
Δ.δ. Χρυσοπηγής [ 139 ]

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Χαλανδρίτσα υπάρχει Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Τοπικής Ιστορίας το οποίο στεγάζεται σε έναν αναπαλαιωμένο νερόμυλο. Στο ίδιο χωριό υπάρχουν ερείπια κάστρου, που χρονολογείται από την εποχή που η Χαλανδρίτσα ήταν έδρα βαρόνου, όπως και μυκηναϊκός οικισμός και νεκροταφείο. Στα ορεινά του δήμου και συγκεκριμένα στην κοιλάδα του ποταμού Πείρου στην περιοχή των Νεζερών υπάρχει η I.Μ. Παναγίας της Χρυσοποδαρίτισσας που είναι και πολιούχος του δήμου και αποτελεί ορόσημο της περιοχής, καθώς και ιδιαίτερα σημαντικό ιστορικό και θρησκευτικό μνημείο.

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον αθλητικό τομέα στον δήμο λειτουργούν τα σωματεία Α.Π.Σ. Δόξα Χαλανδρίτσας που είναι και το μεγαλύτερο σωματείο του δήμου, Α.Ο. Πείρος Ισώματος, Α.Ο. Φαραϊκός, Α.Ο. Βασιλικού και Α.Ο. Σταροχώρι, όλα ποδοσφαιρικά σωματεία. Υπάρχουν επίσης 5 γήπεδα ποδοσφαίρου, όλα στην έδρα κάθε συλλόγου. Στον χωριό Πρέβεδος υπάρχει το Αθλητικό Κέντρο Πρεβέδου με τρία γήπεδα: δύο με φυσικό χόρτο και ένα πλαστικό.

Στη θέση Ρέντες ανάμεσα στην Χαλανδρίτσα και στο χωριό Βαλμαντούρα, εντός όμως των ορίων της τοπικής κοινότητας της Χαλανδρίτσας, βρίσκεται το υπό κατασκευή Αυτοκινητοδρόμιο Πάτρας που προβλέπεται να φέρει ανάπτυξη στην ευρύτερη περιοχή.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές και υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Φαρών (1835-1912). eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28/10/2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Φαρρών (1997-2010). eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28/10/2017.
  4. Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Ερυμάνθου. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28/10/2017.
  5. "XXII. Φαραὶ δέ, Ἀχαιῶν πόλις, τελοῦσι μὲν ἐς Πάτρας δόντος Αὐγούστου,[...] πυθέσθαι δὲ οὐκ εἶχον εἰ [ὁ] Φάρης ὁ Φυλοδαμείας τῆς Δαναοῦ σφισιν ἢ ὁμώνυμος ἐκείνῳ τις ἐγένετο οἰκιστής." Παυσανίας, Αχαϊκά
  6. "...τότε δὲ ἀπεληλυθότων Ἰώνων τήν τε <γῆν> οἱ Ἀχαιοὶ τὴν Ἰώνων διελάγχανον καὶ ἐσῳκίζοντο ἐς τὰς πόλεις. αἱ δὲ δύο τε καὶ δέκα ἦσαν ἀριθμόν, ὁπόσαι γε καὶ ἐς ἅπαν τὸ Ἑλληνικὸν γνώριμοι, Δύμη μὲν πρὸς Ἤλιδος πρώτη, μετὰ δὲ αὐτὴν Ὤλενος καὶ Φαραὶ καὶ Τρίτεια καὶ Ῥύπες καὶ Αἴγιον καὶ Κερύνεια καὶ Βοῦρα, ἐπὶ ταύταις δὲ Ἑλίκη καὶ Αἰγαί τε καὶ Αἴγειρα καὶ Πελλήνη πρὸς τῆς Σικυωνίας ἐσχάτη: ἐς ταύτας οἱ Ἀχαιοὶ καὶ οἱ βασιλεῖς αὐτῶν ἐσῳκίζοντο πρότερον ἔτι ὑπὸ Ἰώνων οἰκουμένας..."Παυσανία, Αχαϊκά
  7. «Φαραὶ δέ, Ἀχαιῶν πόλις, τελοῦσι μὲν ἐς Πάτρας δόντος Αὐγούστου, ὁδὸς δὲ ἐς Φαρὰς Πατρέων μὲν ἐκ τοῦ ἄστεως στάδιοι πεντήκοντά εἰσι καὶ ἑκατόν, ἀπὸ θαλάσσης δὲ ἄνω πρὸς ἤπειρον περὶ ἑβδομήκοντα. ποταμὸς δὲ ῥεῖ πλησίον Φαρῶν Πίερος, ὁ αὐτὸς ἐμοὶ δοκεῖν ὃς καὶ τὰ Ὠλένου παρέξεισιν ἐρείπια, ὑπὸ ἀνθρώπων τῶν πρὸς θαλάσσῃ καλούμενος Πεῖρος. πρὸς δὲ τῷ ποταμῷ πλατάνων ἐστὶν ἄλσος, κοῖλαί τε ὑπὸ παλαιότητος αἱ πολλαὶ καὶ ἥκουσαι μεγέθους ἐς τοσοῦτο ὥστε καὶ ἑστιῶνται τῶν χηραμῶν ἐντός, καὶ ὁπόσοις ἂν κατὰ γνώμην ᾖ, καὶ ἐγκαθεύδουσι. [2] περίβολος δὲ ἀγορᾶς μέγας κατὰ τρόπον τὸν ἀρχαιότερόν ἐστιν ἐν Φαραῖς, Ἑρμοῦ δὲ ἐν μέσῃ τῇ ἀγορᾷ λίθου πεποιημένον ἄγαλμα ἔχον καὶ γένεια: ἑστηκὼς δὲ πρὸς αὐτῇ τῇ γῇ παρέχεται μὲν τὸ τετράγωνον σχῆμα, μεγέθει δέ ἐστιν οὐ μέγας. καὶ αὐτῷ καὶ ἐπίγραμμα ἔπεστιν, ἀναθεῖναι αὐτὸ Μεσσήνιον Σιμύλον: καλεῖται μὲν δὴ Ἀγοραῖος, παρὰ δὲ αὐτῷ καὶ χρηστήριον καθέστηκε. κεῖται δὲ πρὸ τοῦ ἀγάλματος ἑστία, λίθου καὶ αὐτή, μολίβδῳ δὲ πρὸς τὴν ἑστίαν προσέχονται λύχνοι χαλκοῖ. [3] ἀφικόμενος οὖν περὶ ἑσπέραν τῷ θεῷ χρώμενος λιβανωτόν τε ἐπὶ τῆς ἑστίας θυμιᾷ καὶ ἐμπλήσας τοὺς λύχνους ἐλαίου καὶ ἐξάψας τίθησιν ἐπὶ τὸν βωμὸν τοῦ ἀγάλματος ἐν δεξιᾷ νόμισμα ἐπιχώριον-- καλεῖται δὲ χαλκοῦς τὸ νόμισμα--καὶ ἐρωτᾷ πρὸς τὸ οὖς τὸν θεὸν ὁποῖόν τι καὶ ἑκάστῳ τὸ ἐρώτημά ἐστι. τὸ ἀπὸ τούτου δὲ ἄπεισιν ἐκ τῆς ἀγορᾶς ἐπιφραξάμενος τὰ ὦτα: προελθὼν δὲ ἐς τὸ ἐκτὸς τὰς χεῖρας ἀπέσχεν ἀπὸ τῶν ὤτων, καὶ ἧστινος ἂν ἐπακούσῃ φωνῆς, μάντευμα ἡγεῖται. [4] τοιαύτη καὶ Αἰγυπτίοις ἑτέρα περὶ τοῦ Ἄπιδος τὸ ἱερὸν μαντεία καθέστηκεν: ἐν Φαραῖς δὲ καὶ ὕδωρ ἱερόν ἐστι τοῦ Ἑρμοῦ: <*Ἑρμοῦ> νᾶμα μὲν τῇ πηγῇ τὸ ὄνομα, τοὺς δὲ ἰχθῦς οὐχ αἱροῦσιν ἐξ αὐτῆς, ἀνάθημα εἶναι τοῦ θεοῦ νομίζοντες. ἑστήκασι δὲ ἐγγύτατα τοῦ ἀγάλματος τετράγωνοι λίθοι τριάκοντα μάλιστα ἀριθμόν: τούτους σέβουσιν οἱ Φαρεῖς, ἑκάστῳ θεοῦ τινὸς ὄνομα ἐπιλέγοντες. τὰ δὲ ἔτι παλαιότερα καὶ τοῖς πᾶσιν Ἕλλησι τιμὰς θεῶν ἀντὶ ἀγαλμάτων εἶχον ἀργοὶ λίθοι. [5] Φαρεῦσι δὲ ὅσον πέντε σταδίους καὶ δέκα ἀπωτέρω τῆς πόλεώς ἐστιν ἄλσος Διοσκούρων. δάφναι μάλιστα ἐν αὐτῷ πεφύκασι, ναὸς δὲ οὐκ ἦν ἐν αὐτῷ οὐδὲ ἀγάλματα: κομισθῆναι δὲ οἱ ἐπιχώριοί φασιν ἐς Ῥώμην τὰ ἀγάλματα. ἐν Φαραῖς δὲ ἐν τῷ ἄλσει βωμὸς λίθων λογάδων ἐστί. πυθέσθαι δὲ οὐκ εἶχον εἰ [ὁ] Φάρης ὁ Φυλοδαμείας τῆς Δαναοῦ σφισιν ἢ ὁμώνυμος ἐκείνῳ τις ἐγένετο οἰκιστής.» Παυσανίας, Αχαϊκά
  8. Κανελλάκης 2010, σελ. 295.
  9. 9,0 9,1 Α.Ι. Κλάδου, Εφετηρίς (Almanach) 1837.
  10. 10,0 10,1 Κανελλάκης 2010, σελ. 296.
  11. ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997
  12. 12,0 12,1 12,2 Κανελλάκης 2010, σελ. 353.
  13. πηγή: Εμπρός, φύλλο 7/9/1899.
  14. Νεολόγος, φύλλο 16 Νοεμβρίου 1931.
  15. Έγινε επαναληπτική ψηφοφορία μεταξύ του Τζίνου (του κόμματος του Γεροκωστόπουλου) και Νεζερίτη (του Ρουφικού κόμματος). Ο Τζίνος έλαβε 638 ψήφους και ο Νεζερίτης 560 ψήφους. Πηγή: ΣΚΡΙΠ, φύλλο 21/11/1895.
  16. πηγή: ΣΚΡΙΠ, φύλλο 8/9/1903.
  17. Επανεκλέγη το 1907. Πηγή: Εμπρός, φύλλο 5/7/1907.
  18. Σε αγκύλες αναφέρονται τα δημογραφικά στοιχεία του μόνιμου πληθυσμού βάσει της απογραφής του 2001.
  19. Οι ονομασίες των οικισμών που καταγράφονται είναι βάση της επίσημης ονομασίας τους, όπως ήταν αυτή τουλάχιστον την περίοδο 1997-2010. Πηγές: α) Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Φαρρών (1997-2010). eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 19/07/2018, β) Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001.
  20. Οι οικισμοί Βαλματούρα και Κανελλάκι του Δ.δ. Ελληνικού αναγνωρίστηκαν ως οικισμοί και απογράφηκαν ξεχωριστά το 2011.
  21. Η σωστή ονομασία του οικισμού είναι «Κούμανι» («Κούμανης»), αλλά, λόγω επίσημης διόρθωσής της (1940), στα κρατικά και δημόσια έγγραφα αναφέρεται ως «Κούμαρης».
  22. Η σωστή ονομασία του οικισμού είναι με διαφορετικό τονισμό, δηλ. «Καλάνιστρα», αλλά, λόγω επίσημης διόρθωσής της (1940), στα κρατικά και δημόσια έγγραφα η επίσημη ονομασία τονίζεται στην παραλήγουσα. Ομοίως και το Δημοτικό Διαμέρισμα.
  23. Είναι πλέον εγκαταλελειμμένο.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Σπυρίδων Ν. Γκουρβέλος, «Εν ταις των Νεζερών κώμαις». Ιστορία των Νεζερών, εκδ. Γραφικές Τέχνες Πέτρος Κούλης, Πάτρα 2007. ISBN 978-960-930162-6.
  • Σπυρίδων Ν. Γκουρβέλος, Η Χαλανδρίτσα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, Έκδοση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Χαλανδρίτσας, Πάτρα 1998. ISBN 9608636108.
  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
  • Βασίλης Οικονομόπουλος (εκδ.), Πατρινό Αθλητικό Πανόραμα, Εκδόσεις «ΠΑΝΟΡΑΜΑ», Πάτρα 1994. (σχετικά λήμματα ποδοσφαιρικών ομάδων της περιοχής Φαρρών)
  • Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμοι Α΄-Β΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]