Καμενίτσα Αχαΐας
Συντεταγμένες: 38°7′51.7620″N 21°36′7.3440″E / 38.131045000°N 21.602040000°E
Η Καμενίτσα είναι οικισμός της Πελοποννήσου στον Δήμο Δυτικής Αχαΐας.[1][2]
Γενικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Καμενίτσα απέχει 21,5 χιλιόμετρα περίπου από την Πάτρα, κτισμένη δίπλα στον ποταμό Πείρο σε υψόμετρο 48 μέτρα.[3] Αποτέλεσε οικισμό της πρώην Κοινότητας Αλισσού, η οποία μετέπειτα συστάθηκε ως δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Δύμης. Σήμερα ανήκει στον Δήμο Δυτικής Αχαΐας. Σύμφωνα με την εθνική απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 113 κατοίκους.[4] Συνορεύει με τα χωριά Άνω Αλισσός, Αχαϊκό, Θεριανό και Προφήτης Ελισσαίος.
Ονομασία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το όνομα του χωριού πιστεύεται ότι είναι είτε σλαβικό, από τη λέξη «kamen» που σημαίνει «πέτρα», είτε ότι προέρχεται από το ελληνικό κάμινος (καμίνι).[5]
Ιστορικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην περιοχή της Καμενίτσας έχουν βρεθεί ρωμαϊκές αρχαιότητες, από εκεί πιστεύεται ότι περνούσε ο δημόσιος δρόμος επί ρωμαιοκρατίας τμήματα του οποίου έχουν βρεθεί σε άλλες κοντινές θέσεις.[6] Στην αρχαιότητα η ευρύτερη περιοχή, πεδιάδα του Πείρου, ανήκε στην αρχαία πόλη Ώλενο, σε επιφανειακές έρευνες έχουν βρεθεί νεκροταφεία και οικισμοί.[7]
Κατά την Φραγκοκρατία στην Καμενίτσα αναφέρεται κάστρο, κατεστραμμένο σήμερα, όπου ανήκε στην Βαρωνία της Πάτρας και τον λατίνο Αρχιεπίσκοπο, στο κάστρο αυτό διανυκτέρευσε και ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος μαζί με τον αδελφό του Θωμά το 1429 όταν κατευθυνόταν στην Πάτρα για να πολιορκήσει την πόλη.[8] Με την πρώτη κατάκτηση της Πελοποννήσου από τους Οθωμανούς το κάστρο και η περιοχή άλλαζε συνέχεια χέρια μεταξύ Ενετών και Οθωμανών και έγινε πεδίο μαχών για 17 έτη[8]. Κατά τον Μεσαίωνα ήταν έδρα λατίνου Αρχιεπισκόπου[9] και αναφέρεται ότι είχε λιμένα που πιστεύεται ότι είναι το σημερινό κοντινό χωριό Καμίνια.[10]
Το 1690 αναφέρεται ότι ήταν κόμη, σε απογραφή του 1700 είχε 144 κατοίκους και σε άλλη του 1899 142[9]. Τοπική παράδοση λέει ότι από την Καμενίτσα πέρασε ο Ευαγγελιστής Λουκάς όπου έχτισε την σημερινή εκκλησία και σε μια σπηλιά κοντά στο χωριό έγραψε το ευαγγέλιο του, κατά άλλους πέθανε κι εκεί.[10]
Διοικητική ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το 1835 με το Β.Δ. 8/4/1835 αποτέλεσε δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Δύμης του νομού Αχαΐας-Ήλιδος.[11] Το 1840 με το Β.Δ. 27/11/1840 αποσπάστηκε από την Δύμη και γίνεται οικισμός του δήμου Πατρέων της διοίκησης Αχαΐας [11]. Το 1912 με το Β.Δ. 18. Αύγουστος 1912 (ΦΕΚ 256 τ.Α.) με την διάλυση των Δήμων μαζί με τον Αλισσό αποτέλεσαν την κοινότητα Αλισσού με έδρα τον Αλισσό[11]. Το 1998 με τον νόμο 2539/1997 περί "Συγκρότησης της πρωτοβάθμιας τοπικής αυτοδιοίκησης"[12], γνωστός σαν Σχέδιο Καποδίστριας έγινε οικισμός του Δημοτικού διαμερίσματος Αλισσού του Δήμου Δύμης.
Δημογραφική εξέλιξη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού στον 21ο αιώνα είναι η εξής:
| Έτος | Πληθυσμός |
|---|---|
| 2001 | 66[13] |
| 2011 | 113[4] |
| 2021 | 68[14] |
Λοιπά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην Καμενίτσα έχει την έδρα του το "Ινστιτούτο Τοπικής Ιστορίας" (Ι.Τ.Ι.) / "Ομάδα Μελέτης Αρχαιολογίας Τοπίου" (ΟΜ.ΑΡ.Τ.).[15] Η περιοχή εξυπηρετείται από τις 29 Φεβρουαρίου 2020 από τη Γραμμή 2 του Προαστιακού Σιδηρόδρομου Πάτρας μέσω της στάσης "Αλισσός / Alissos".
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. 15. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 314.
- ↑ «Καμινίτσα Αχαΐας». Διοικητικές μεταβολές των ΟΤΑ. Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2025.
- ↑ «Καμενίτσα ΑΧΑΪΑΣ, Δήμος ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΧΑΪΑΣ | buk.gr». buk.gr. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2025.
- 1 2 ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011
- ↑ Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Καμενίτσα. (σελ. 948)
- ↑ Παπαγιαννόπουλος 2009, σελ. 69.
- ↑ Παπαγιαννόπουλος 2009, σελ. 67.
- 1 2 Παπαγιαννόπουλος 2009, σελ. 89.
- 1 2 Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Καμενίτσα. (σελ. 949)
- 1 2 Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Καμενίτσα. (σελ. 951)
- 1 2 3 Πληθυσμιακή διοικητική & Γεωγραφική εξέλιξη των δήμων & κοινοτήτων του νομού Αχαΐας [νεκρός σύνδεσμος]
- ↑ Ιστότοπος φυσικής αγωγής Σχέδιο Καποδίστριας
- ↑ Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001
- ↑ «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2021». σελ. 21828 (σελ. 246 του pdf).
- ↑ Ινστιτούτο Τοπικής Ιστορίας: Επικοινωνία Αρχειοθετήθηκε 2016-06-19 στο Wayback Machine.. Ανακτήθηκε: 25/04/2014.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού−Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012).
- Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001, Αθήνα 2004. ISBN 960-86704-8-9.
- Δέσποινα Μιχάλαγα, "Τα χωριά Καμενίτσα καί Άχαϊά στις Βενετικές πηγές: μία πρώτη αναφορά" στο Α.Δ.Ριζάκης, Αχαϊκό Τοπίο ΙΙ. Δύμη και Δυμαία Χώρα. Πρακτικά του Διεθνούς Συνεδρίου «ΔΥΜΑΙΑ-ΒΟΥΠΡΑΣΙΑ», Κάτω Αχαΐα, 6-8 Οκτωβρίου 1995, Κ.Ε.Ρ.Α.-Ε.Ι.Ε., Αθήνα 2000 (σειρά: Μελετήματα, αρ.: 29), σελ. 179-194.
- Κώστας Παπαγιαννόπουλος (επιμ.), Βραχναίικα και Μονοδένδρι. Αρχαιολογία του τοπίου και τοπική ιστορία, πρόλογος: Βασίλης Τογαντζής, Μιλτιάδης Γούτας, Λάζαρος Κολώνας, Έκδοση Δήμος Βραχναίικων-Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Βραχναίικων, Πάτρα 2009. ISBN 978-960-99129-0-7.
Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Λουλούδης, Θεόδωρος Η. (2010). Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση. Πάτρα: Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας.
- Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν λεξικόν των Πατρών, Τόμος Α', Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, λήμμα Καμενίτσα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Κώστας Παπαγιαννόπουλος, "Σύντομη παρουσίαση μερικών μεταβυζαντινών μνημείων της Καμενίτσας Πατρών" στο περιοδικό Αρχαιολογία.
