Δήμος Τριταίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°27′00″N 22°22′00″E / 38.45°N 22.3667°E / 38.45; 22.3667

Δήμος Τριταίας
Δήμος

Έμβλημα
Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Διοίκηση  
Διοικητική υπαγωγή  
 • Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας
Νομός Αχαΐας
Έκταση 244.798 km2
Πληθυσμός 4.869[1] (απογραφή 2001)
Ιστότοπος http://www.tritaia.gr

Ο Δήμος Τριταίας ήταν δήμος προηγούμενων διοικητικών διαιρέσεων του Νομού Αχαΐας που δημιουργήθηκε αρχικά το 1835 μέχρι το 1912 και το 1997 μέχρι το 2010 με το σχέδιο Καποδίστριας και περιλάμβανε όλη τη ιστορική περιοχή της Τριταίας[2].

Έδρα του ήταν ο οικισμός Σταυροδρόμι.

Έμβλημα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πρώτος δήμος Τριταίας είχε έμβλημα που το απέκτησε το 1874 με το ΦΕΚ 47/25-12-1874 και όριζε ως σφραγίδα τον τρίτωνα "φυσώντας δια κόχλου." και γύρω γύρω τα γράμματα Δήμος Τριταίας.[3] Έμβλημα του τελευταίου δήμου ήταν ο Τρίτωνας, αργότερα έμβλημα του δήμου ήταν παράσταση του Γεωργίου Παπανδρέου.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ονομασία προέρχεται από την αρχαία Τριταία, το όνομα της οποίας πιστεύεται ότι προέρχεται από τον Τρίτωνα γιο του Ποσειδώνα.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην περιοχή του δήμου και κοντά στο χωριό Αγία Μαρίνα υπήρχε η αρχαία Τριταία[4][5] η οποία δεν έχει ανασκαφεί ακόμα. Στην Ερυμάνθεια έχουν βρεθεί ίχνη κυκλώπειων τειχών, Μυκηναϊκό νεκροταφείο στην Δροσιά, Αρχαία νομίσματα στο Μάνεσι και στου Σκιαδά.

Δήμος Τριταίας (1835-1912)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δήμος Τριταίας πρωτοσυστάθηκε το 1835 και διατηρήθηκε μέχρι το 1912[2].

Ο δήμος όταν ιδρύθηκε το 1835 περιελάμβανε τα χωριά Σανταμέρι, Χατζούρι, Πόρτες, Γάλαρο, Πράτι, Μιχόι, Βερσίζι, Φλόκα, Κώμη, Κάλφα, Ρουπακιά, Κρασέτσα και την Αγίας Μαρίνας Μαρίτσης[6][2].

Το 1861 έγινε διοικητική μεταβολή και ο δήμος ενώθηκε με τον Δήμο Ερυμάνθειας διατηρώντας το ίδιο όνομα αλλά διαφορετική σύσταση[7][2]. Αποτελούνταν από 24 χωριά[7][2]: τα Προστοβίτσα, Αλποχώρι, Γρεβενό, Βελιμάχι, Καλέντζι, Κούμπερι, Σκιαδά, Τσαπόγα, Τουρκοχώρι, Χιόνα, Κώμη, Γολέμη, Μάνεση, Μαστραντώνη, Ρένεσι (Ραίνεση), Παλαιοκωσταίικα, Ρουπακιά, Γάλαρο, Κρασέτσα, Κάλφα, Φλώκα, Σκούρα, Άνω Αγία Μαρίνα, Κάτω Αγία Μαρίνα.

Σύμφωνα με άρθρο στην εφημερίδα "Νεολόγος των Πατρών"[7] το 1909 ο δήμος είχε οκτώ χωριά ορεινά και τα υπόλοιπα πεδινά, οι κάτοικοι του δήμου ήταν φτωχοί και ζούσαν αποκλειστικά από την κτηνοτροφία και την γεωργία. Τα όρια του ήταν στο 15ο χιλιόμετρο της Ε.Ο. Πατρών-Καλαβρύτων στην θέση Χάνι Κουρλαμπά έως τα σύνορα Αχαΐας-Ηλείας στον οικισμό Καρπέτα και από τους πρόποδες του Σκόλλις έως τις κορυφές του Ερύμανθου. Στα όρια του δήμου υπήρχαν πολλά έλη, αποξηραμένα σήμερα, που δημιουργούσαν πολλά υγειονομικά προβλήματα και αρρώστιες στους χωρικούς.

Σύμφωνα με τον Χ. Κορύλλο[8] ο Δήμος ήταν Β΄ τάξεως είχε δύο μονοτάξια δημοτικά σχολεία, ένα αρρένων κι ένα θηλέων, και 6 γραμματεία. Συνόρευε με τους δήμους Καλαβρύτων, Πηνιέων, Λάμπειας και Δύμης.

Έδρα του δήμου ήταν από το 1835 το χωριό Σανταμέρι που ονομάστηκε Τριταία. Από το 1861 η Προστοβίτσα και με το Β.Δ. 27-2-1862 η έδρα μεταφέρθηκε στο Τουρκοχώρι για να επανέλθει στις αρχές του 20ου αιώνα στην Προστοβίτσα[7][9][2].

Είχε 5.178 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 1907[7]. Ο Δήμος καταργήθηκε το 1912 με το Β.Δ. 18.8.1912 (ΦΕΚ 256 τ.Α΄)[2].

Δήμος Τριταίας (1997-2010)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η θέση του Δήμου Τριταίας (1998-2010) στο Νομό Αχαΐας.

Έδρα του δήμου ήταν το Σταυροδρόμι[2]. Συνόρευε με τους Δήμο Φαρρών, Δήμο Ωλενίας, Κοινότητα Καλεντζίου και το Νομό Ηλείας. Γεωγραφικά στην περιοχή ανήκει και η Κοινότητα Καλεντζίου, που σήμερα είναι ανεξάρτητη. Το 2010, με τη Διοικητική Μεταρρύθμιση "Καλλικράτης", έπαψε να υπάρχει και συγχωνεύτηκε με το Δήμο Φαρρών, την Κοινότητα Καλεντζίου και την Κοινότητα Λεοντίου σχηματίζοντας το νεοπαγή Δήμο Ερυμάνθου[2][10].

Διατελέσαντες δήμαρχοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κάποιοι από τους δημάρχους του παλιού δήμου ήταν οι:
    • 1836 - : Ι. Π. Χριστόπουλος[3]
    • Π. Γαλανόπουλος: (αναφέρεται το 1837)[6]
    • 1851 - : Σταμάτης Τσαλαμιδάς[3]
    • Β. Παπαδημητρόπουλος: (αναφέρεται το 1865)
    • 1879-1883: Αβραάμ Καραχάλιος[3][11]
    • 1883-1887: Αναστάσιος Ντελής[3]
    • 1887-1891: Ανδρέας Μπαλάσης ή Μπαλασόπουλος[3][12]
    • 1891-1895: Ηλίας Τσαλαμιδάς[13]
    • 1895-1912: Χρήστος Μπαλάσης ή Μπαλασόπουλος[14][15][16][17]
  • Δήμαρχοι του καποδιστριακού Δήμου Τριταίας υπήρξαν οι:
    • 1998-2006: Απόστολος Βγενόπουλος
    • 2006-2010: Μιλτιάδης Γκοσιμήδας

Δημοτικά διαμερίσματα (1997-2010)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον καποδιστριακό δήμο περιλαμβάνονταν τα παρακάτω δημοτικά διαμερίσματα και οικισμοί[18]:

Δ.δ. Σταυροδρομίου [ 473 ]
Δ.δ. Αγίας Βαρβάρας [ 309 ]
Δ.δ. Αγίας Μαρίνης [ 111 ]
Δ.δ. Αλεποχωρίου [ 321 ]
Δ.δ. Βελιμαχίου [ 80 ]
Δ.δ. Δροσιάς [ 742 ]
Δ.δ. Ερυμάνθειας -- η Ερυμάνθεια [ 297 ]
Δ.δ. Κάλφα [ 304 ]
Δ.δ. Μανεσίου Πατρών
Δ.δ. Ρουπακιάς -- η Ρουπακιά [ 212 ]
Δ.δ. Σκιαδά [ 1.014 ]
Δ.δ. Σκούρα [ 161 ]
Δ.δ. Σπαρτιάς [ 170 ]
Δ.δ. Χιόνας -- η Χιόνα [ 270 ]

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Α.Ο. Τριταιϊκός
Ο Α.Ο. Τριταϊκός ιδρύθηκε το 1999 με την συγχώνευση των Πηνειός Κάλφα, AO Aγίας Βαρβάρας και ΑΟ Σταυροδρομίου. Αγωνίζεται στην Δ΄ Εθνική κατηγορία και η φυσική του έδρα είναι το Γήπεδο Σταυροδρομίου που είναι ξερό.

Θύελλα Σκιαδά
Η Θύελλα Σκιαδά έχει έδρα το χωριό Σκιαδά και αγωνίζεται στο Γήπεδο Σταυροδρομίου (ξερό).

Παραπομπές και υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Τριταίας, eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28/10/2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Κυριαζής 2002.
  4. "Τρίτεια δέ, Ἀχαιῶν αὕτη πόλις,[...] ἔστι δὲ καὶ Ἀθηνᾶς ναός, τὸ δὲ ἄγαλμα λίθου τὸ ἐφ' ἡμῶν: τὸ δὲ ἀρχαῖον ἐς Ῥώμην, καθὰ οἱ Τριταιεῖς λέγουσιν, ἐκομίσθη. θύειν δὲ οἱ ἐνταῦθα καὶ Ἄρει καὶ τῇ Τριτείᾳ νομίζουσιν." Παυσανία, Αχαϊκά
  5. "...τότε δὲ ἀπεληλυθότων Ἰώνων τήν τε <γῆν> οἱ Ἀχαιοὶ τὴν Ἰώνων διελάγχανον καὶ ἐσῳκίζοντο ἐς τὰς πόλεις. [...] ἐς ταύτας οἱ Ἀχαιοὶ καὶ οἱ βασιλεῖς αὐτῶν ἐσῳκίζοντο πρότερον ἔτι ὑπὸ Ἰώνων οἰκουμένας..."Παυσανία, Αχαϊκά
  6. 6,0 6,1 Α.Ι. Κλάδου, Εφετηρίς (Almanach) 1837.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Νεολόγος, φύλλο 22 Φεβρουαρίου 1909, Α.Γ. Τραμπαδώρος άρθρο: "Οι πυρετοί εν την Επαρχίαν Πατρών, Δήμος Τριταίας".
  8. Κορύλλου 1903.
  9. Τριανταφύλλου 1995.
  10. Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Ερυμάνθου, eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28/10/2017.
  11. Κορύλλου 1891.
  12. Πετρόπουλος 2003.
  13. Νεολόγος, φύλλο 16 Νοεμβρίου 1931.
  14. πηγή: ΣΚΡΙΠ, φύλλο 14/9/1895.
  15. πηγή: Εμπρός, φύλλο 8/9/1899.
  16. πηγή: ΣΚΡΙΠ, φύλλο 8/9/1903.
  17. Επανεκλέγη το 1907· πηγή: Εμπρός, φύλλο 5/7/1907.
  18. Σε αγγύλες αναφέρονται τα δημογραφικά στοιχεία του μόνιμου πληθυσμού βάσει της απογραφής του 2001.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
  • Βασίλης Οικονομόπουλος (εκδ.), Πατρινό Αθλητικό Πανόραμα, Εκδόσεις "ΠΑΝΟΡΑΜΑ", Πάτρα 1994. (σχετικά λήμματα ποδοσφαιρικών ομάδων της περιοχής Τριταίας)
  • Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμοι Α'-Β', Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]