Λεύκα Πάτρας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Άποψη του Ι.Ν. Αγίου Νικολάου Λεύκας Πάτρας.
Ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος Λεύκας στην πλατεία του Αγίου Νικολάου.
Άποψη του συνοικισμού «ΠΑΤΡΑ XIV».

Η Λεύκα είναι συνοικία της Πάτρας ευρισκόμενη στον Νότιο Τομέα της πόλης. Τμήμα της συνοικίας ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Μεσσάτιδος[1][2].

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Συνορεύει στα δυτικά με τις Ιτιές, στα ανατολικά με την συνοικία Μεταμόρφωση Σωτήρος και στα νότια με τις συνοικίες Κόκκινος Μύλος και Μαραγκόπουλου[3]. Στα βόρειά της βρίσκεται ο ποταμός Γλαύκος, ο οποίος ήδη από τον Μεσαίωνα έφερε την ονομασία Λεύκα, τουλάχιστον στο τμήμα του ρου του από το ύψος της περιοχής της Οβρυάς μέχρι τις εκβολές του[4][5].

Βασικές οδικές αρτηρίες της συνοικίας είναι η οδός Λεύκας -σε αυτόν το δρόμο δραστηριοποιόταν παλιότερα γνωστό βυρσοδεψείο της πόλης- και η οδός Ευβοίας, η οποία διασχίζοντας τη συνοικία οδηγεί από τις περιοχές του Πράτσικα και των Ζαρουχλαίικων στην περιοχή της Οβρυάς του πρώην δήμου Μεσσάτιδος, και το αντίστροφο[6].

Μαζί με τη όμορη συνοικία των Ιτεών θεωρείται σήμερα ως μια από τις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της Πάτρας[7].

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η παλιά ονομασία «Ποτοβάγια» αναφέρεται ως ανθρωπωνυμικό, ότι δηλ. ήταν περιουσία κάποιου Ποτοβάγια[8][9]. Αναφέρεται η περιοχή με αυτήν την ονομασία ήδη από το 1678, όταν και εδόθηκαν σε πρόσφυγες αμπελώνας και σταφίδες Οθωμανικής εκεί ιδιοκτησίας[8]. Αναφέρεται και σε δικαιοπρακτικά έγγραφα τόσο του 1682 όσο και του 1829 με τις ονομασίες Ποτοβάγια και Μποτοβάγια αντίστοιχα[8][10].

Αναγνωρίστηκε ως οικισμός με την ονομασία «Μποτοβάγια»[11][9] στις 16/10/1940 και προσαρτήθηκε στον τότε Δήμο Πατρέων[12][13]. Με το ΦΕΚ 163Α της 22/06/1953 μετονομάστηκε σε Λεύκα»[12][14][8][15]. Στις 19/03/1961 ο οικισμός «Λεύκα» καταργήθηκε και προσαρτήθηκε στον οικισμό «Πάτραι» του τότε Δήμου Πατρέων[12][13].

Στις εθνικές απογραφές του 1940 και 1951 απογράφεται ως «Τα Μποτοβάγια» και είχε πληθυσμό 47 και 471 κατοίκους αντίστοιχα[16].

Ναοί, Πλατείες κ.ά.[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη συνοικία βρίσκονται ο ενοριακός-κοιμητηριακός ναός του Αγίου Σπυρίδωνα, που κτίστηκε το 1950[17], με το παρακείμενο μικρό ενοριακό Νεκροταφείο Λεύκας[6][18] καθώς και ο πρώην ιδιωτικός[15] ναός του Αγίου Νικολάου στην Πλατεία Λεύκας, όπου κάθε Μάιο γίνεται μικρή εμποροπανήγυρη στα πλαίσια εορτασμού της μνήμης του αγίου[19]. Στα όρια της συνοικίας με αυτά της Μεταμόρφωσης Σωτήρος βρίσκονται ο κοιμητηριακός ναός του Αγίου Μηνά και το 2ο Δημοτικό Νεκροταφείο Πάτρας.

Στην πλατεία της συνοικίας βρίσκονται αρκετές ψησταριές οι οποίες είναι πόλος έλξης για όλη την πόλη λόγω της σκιάς που προσφέρει στην καλοκαιρινή ζέστη το πλήθος πλατανιών και μουριών που βρίσκονται εκεί. Από τις λεύκες που φύονταν παλιότερα στην περιοχή πήρε την τωρινή της ονομασία η συνοικία[20]. Στην πλατεία υπάρχει και το κτίριο όπου στεγάζεται ο «Εκπολιτιστικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος Λεύκας», ο οποίος ιδρύθηκε την άνοιξη του 1978 από κατοίκους της περιοχής[21].

Συνοικισμός «ΠΑΤΡΑ XIV»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη συνοικία δημιουργήθηκε συνοικισμός εργατικών κατοικιών με την ονομασία «ΠΑΤΡΑ XIV», οι οποίες παραδόθηκαν στους (60) δικαιούχους τον Ιούλιο του 2009. Όπως αποδείχθηκε στην πορεία, ο νέος οικισμός από κατασκευαστικής πλευράς επί το πλείστον ήταν και είναι «χάρτινος»[22]. Μια σειρά κακοτεχνιών οδήγησε τους κατοίκους του οικισμού στη δικαιοσύνη. Τον Ιούνιο του 2012 οι κάτοικοι προέβησαν στην ίδρυση του «Εκπολιτιστικού και Μορφωτικού Συλλόγου Εργατικών Κατοικιών Λεύκας Πατρών», ανοίγοντας μια νεα σελίδα και έναν διαφορετικό τόνο σε ότι αφορά την συλλογικότητα αλλά και στις αξίες σε ότι αφορά «τον άλλο άνθρωπο». Αρωγοί σε αυτή την προσπάθεια είναι ο Ο.Λ.ΠΑ., φοιτητές του Τμήματος Κοινωνικής Εργασίας του Τ.Ε.Ι. Πάτρας, καθώς και το «Δίκτυο Δράσης Κοινωνικών Λειτουργών».

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Λεύκα δραστηριοποιούνται δύο εκπολιτιστικοί σύλλογοι: α) ο «Εκπολιτιστικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος Λεύκας» (ιδρύθηκε το 1978) και β) ο «Εκπολιτιστικός και Μορφωτικός Συλλόγος Εργατικών Κατοικιών Λεύκας Πατρών» (2012). Ο «Εκπολιτιστικός Σύλλογος Λεύκας» διοργανώνει κάθε καλοκαίρι τριήμερο πολιτιστικών δραστηριοτήτων με την επωνυμία «Λεύκα» στα πλαίσια του οποίου οι θεατρικές ομάδες και τα χορευτικά τμήματα του συλλόγου παρουσιάζουν την δουλειά τους[23].

Στις 21/06/2014 στον εργατικό οικισμό «ΠΑΤΡΑ XIV» πραγματοποιήθηκε το πρώτο αυτο-οργανομένο «Φεστιβάλ Εργατικών Κατοικιών Λεύκας Πατρών»[24]. Σκοπός του Συλλόγου είναι η εν γένει περιοχή να αποποιηθεί την εγκατάλειψη και την υποβάθμιση που την χαρακτηρίζει και με μια σειρά ενεργειών η Λεύκα καθώς και η περιοχή Ιτεών να γίνει το «Μικρό Παρίσι», όπως το έλεγαν οι ίδιοι οι κάτοικοι πριν από 30 χρόνια περίπου.

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην περιοχή δραστηριοποιήθηκε από το 1981 έως το 2007 ο ποδοσφαιρικός σύλλογος «Α.Σ. Ηρακλής Λεύκας», ο οποίος αγωνίστηκε για 26 συνεχόμενες σαιζόν στις τοπικές κατηγορίες της Ε.Π.Σ. Αχαϊας[25][26]. Το γήπεδό του ήταν ξερό και βρισκόταν παραπλεύρως του ενοριακού-κοιμητηριακού ναού του Αγίου Σπυρίδωνα[27]. Στις τάξεις του αγωνίστηκαν ως επί το πλείστον ποδοσφαιριστές από την ευρύτερη περιοχή.

Στην περιοχή της Λεύκας υπήρχε για λίγο και μία ανεπίσημη ομάδα ποδοσφαίρου, ο «Άγιος Νικόλαος Λεύκας» (υπήρχε το 1950)[28].

Πανοραμική άποψη της Λεύκας.

Παραπομπές και υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Λυμπέρη 2005, σελ. 123 (χάρτης 29), 124 (χάρτης 30), 128 (χάρτης 34).
  2. Η Λεύκα στο χάρτη. openstreetmap.org. Ανακτήθηκε: 12/07/2018.
  3. Λυμπέρη 2005, σελ. 47, 123-124, 128-129.
  4. Τριανταφύλλου 1995, τ.Α΄, λήμμα «Γλαύκος».
  5. Στην καθημερινή πρακτική των κατοίκων της Πάτρας και ιδιαίτερα των εκεί περιοχών χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα η ονομασία Λεύκα για τον ποταμό Γλαύκο, ιδίως από κατοίκους μεγαλύτερης ηλικίας.
  6. 6,0 6,1 Λυμπέρη 2005, σελ. 123-124, 128-129.
  7. Τσιότσιου 2010, σελ. 133.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Τριανταφύλλου 1995, τ.Β΄, λήμμα «Ποτοβάγια».
  9. 9,0 9,1 Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες η ονομασία «Μποτοβάγια» ίσως να σημαίνει «ποτιστικά κανάλια» ή «κανάλια με νερό».
  10. Για το έγγραφο του 1829 βλ. και το άρθρο «Αχαϊα: Το προικοσύμφωνο του 1829». pelop.gr. 18/12/2017. Ανακτήθηκε: 04/06/2018.
  11. Η ονομασία «Μποτοβάγια» είναι παραφθορά της ονομασίας «Ποτοβάγια» ή ίσως και το αντίστροφο.
  12. 12,0 12,1 12,2 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές οικισμού Μποτοβάγια Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 04/06/2017.
  13. 13,0 13,1 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές του Δήμου Πατρέων. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 04/06/2017.
  14. Πανδέκτης: Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Μποτοβάγια - Λεύκα. pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε: 03/06/2018.
  15. 15,0 15,1 Κουτρουβίδης 2008, σελ. 169.
  16. Λουλούδης 2010, σελ. 53.
  17. Καρατζά κ.ά., 1995, σελ. 106.
  18. Παρότι γειτνιάζει με το παρακείμενο Β΄ Δημοτικό Νεκροταφείο Πάτρας (κοιμητηριακός ναός: Άγιος Μηνάς), σε απόσταση μικρότερη των 250μ., δεν πρέπει να ταυτίζεται με αυτό. Αρκετά συχνά, στην καθημερινή πρακτική των κατοίκων της Πάτρας και της ευρύτερης περιοχής, η αναφορά στο Β΄ Δημοτικό Νεκροταφείο Πάτρας γίνεται λανθασμένα ως Νεκροταφείο Λεύκας, από την περιοχή στην οποία βρίσκεται.
  19. Τριανταφύλλου 1995, τ.Α΄, λήμμα «Άγιος Νικόλαος».
  20. Καρατζά κ.ά., 1995, σελ. 271.
  21. Η αναγνώριση του συλλόγου από το Πρωτοδικείο Πατρών. sullogosleukas.blogspot.gr. 18/02/2014. Ανακτήθηκε: 02/07/2015.
  22. Βλ. λ.χ. το άρθρο: «152 βλάβες σε 4,5 χρόνια! Καταγγελία του Πολιτιστικού Συλλόγου για "χάρτινο δίκτυο της ΔΕΥΑΠ"», εφημερίδα Η Πρωινή Γνώμη, φ. 28/08/2014, σελ. 8.
  23. Τριήμερο εκδηλώσεων από τον Εκπολιτιστικό Σύλλογο Λεύκας. thebest.gr. 02/07/2015. Ανακτήθηκε: 02/07/2015.
  24. Η γιορτή στη Λεύκα Πατρών είναι ένα παράδειγμα αυτοοργανώσης. Ας τους μιμηθούμε. postin.gr. 23/06/2014. Ανακτήθηκε: 21/08/2014.
  25. Πατρινό Αθλητικό Πανόραμα, Πάτρα 1994.
  26. Σταθόπουλος 2010, σελ. 180.
  27. Λυμπέρη 2005, σελ. 123.
  28. Σταθόπουλος 2010, σελ. 209, 214.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
  • Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμοι Α΄-Β΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα «Άγιος Νικόλαος», λήμμα «Γλαύκος», λήμμα «Λεύκα», λήμμα «Ποτοβάγια».
  • Βασιλική Ε. Τσιότσιου, Ξυλώδης χλωρίδα των αστικών βιοτόπων: Έρευνες στην πόλη της Πάτρας, ανέκδοτη Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Πάτρας-Τμήμα Βιολογίας, Πάτρα 2010.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]