Ιτιές Πάτρας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Άποψη των Ιτεών Πάτρας από τον Ομπλό.
Άποψη του ενοριακού Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου Ιτεών και Κόκκινου Μύλου Πάτρας από την οδό Σουνίου.

Οι Ιτιές[1] είναι παραθαλάσσια συνοικία της Πάτρας, ευρισκόμενη στο Νότιο Δημοτικό Διαμέρισμά της.

Συνορεύει στα νότια με τη συνοικία του Κόκκινου Μύλου και στα νοτιοανατολικά με τη συνοικία της Λεύκας. Στα βόρειά της βρίσκεται ο ποταμός Γλαύκος και οι συνοικίες Κρύα Ιτεών και Αναπηρικά Ιτεών[2]. Οι Ιτιές απέχουν οδικώς από το κέντρο της Πάτρας περίπου 4,5 χιλιόμετρα. Η περιοχή των Ιτεών μαζί με την όμορη περιοχή του Κοκκίνου Μύλου αποτελούν εκκλησιαστικά μία ενορία, αυτήν του «Αγίου Γεωργίου Ιτεών και Κοκκίνου Μύλου»[3][4].

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το όνομα της συνοικίας είναι φυτωνυμικό και προέρχεται από τα πολλά δέντρα ιτιάς τα οποία υπήρχαν στην περιοχή. Η ονομασία απαντάται πάντοτε στον πληθυντικό αριθμό, δηλ. «Ιτιές» και κατά το παρελθόν επίσης ως «Ιτέαι» ή και «Ετιές»[5].

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μερική άποψη των Εργατικών Κατοικιών «ΠΑΤΡΑ II» στις Ιτιές Πάτρας.

Πριν το 1900 η περιοχή ήταν μικρό έλος, που αποξηράνθηκε[6] με επιχωματώσεις από τους εκεί ιδιοκτήτες επαύλεων γύρω στα 1932[7] και άρχισε να κατοικείται[5]. Στις Ιτιές τερμάτιζε στις αρχές του 20ού αιώνα (1902-1917) το παλιό Τραμ της Πάτρας[1][8][9][10][11]. Οι Ιτιές κατά τις αρχές του 20ού αιώνα αποτελούσαν μια από τις πιο πολυσύχναστες και κατάφυτες, όμορες της Πάτρας, εξοχές[12][13].

Στις Ιτιές βρίσκονται οι δεύτερες πιο παλιές εργατικές κατοικίες της πόλης[14], που φέρουν την ονομασία «ΠΑΤΡΑ II»[14], η αποπεράτωση των οποίων ολοκληρώθηκε το 1962[15]. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 κτίστηκαν και νέες εργατικές κατοικίες, παραπλεύρως της ανόδου της Λεωφόρου Γλαύκου και της συνοικίας των Αναπηρικών, που φέρουν την ονομασία «ΠΑΤΡΑ VIII». Το 1969 λειτούργησε για λίγο στην περιοχή ο θερινός κινηματογράφος με την επωνυμία «Τίβολι»[16].

Μέχρι τη δεκαετία του ’60, σύμφωνα κυρίως με προφορικές μαρτυρίες, η παραλία των Ιτεών-Κόκκινου Μύλου εθεωρείτο ίσως η καλύτερη παραλία της Πάτρας, η οποία συγκέντρωνε πλήθος λουομένων. Υπήρχαν στην περιοχή και μερικά εστιατόρια -«εξοχικά κέντρα», όπως ονομάζονταν τότε- με πιο γνωστά το «Μιραμάρε»[17], το «Τροκαντερό», την «Αυλή», τη «Σπηλιά» κ.ά. Η εξυπηρέτηση των κατοίκων της περιοχής, αλλά και των λουομένων, γίνεται ήδη από τη δεκαετία ’30[18] μέσω αστικής συγκοινωνίας σε τακτική καθημερινή βάση.

Η περιοχή από το καλοκαίρι του 2019 θα εξυπηρετείται από τον Προαστιακό Σιδηρόδρομο της Πάτρας μέσω της στάσης "Ιτιές - Άγ.Γεώργιος / Ities - Ag.Georgios".

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το παλιό έμβλημα του συλλόγου Ε.Σ. Ιτεών.
Το νέο έμβλημα του συλλόγου Ε.Σ. Ιτεών.

Στην περιοχή δραστηριοποιείται από το 1987 κ.εξ. ο αθλητικός σύλλογος «Ε.Σ. Ιτεών», ο οποίος διατηρεί τμήμα καλαθοσφαίρισης και σήμερα αγωνίζεται στις τοπικές κατηγορίες της ΕΣΚΑ-Η[19][20], χρησιμοποιώντας ως έδρα του το Κλειστό Γυμναστήριο Ροϊτίκων. Στην πρόσφατη ιστορία του, ο Ε.Σ. Ιτεών αγωνίστηκε στον 1ο Όμιλο της Γ1 ΕΣΚΑ-Η τις σεζόν 2015-16 και 2016-17[21][22], ενώ τις σεζόν 2017-18 και 2018-19 αγωνίστηκε στο 2ο Όμιλο της Β΄ ΕΣΚΑ-Η[23][24].

Στην περιοχή επίσης δραστηριοποιήθηκαν για λίγο ανεπίσημες ομάδες ποδοσφαίρου. Αυτές ήταν η «ΑΕ Γερανεΐκων Ιτεών» (υπήρχε το 1952)[25], η «Αναγέννηση Ιτεών» (υπήρχε το 1966)[25] και η «Δάφνη Ιτεών» (υπήρχε το 1945)[26].

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα τελευταία χρόνια διεξήχθη κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, στο χώρο του υπαίθριου θεάτρου του εκπολιτιστικού συλλόγου της περιοχής, φεστιβάλ ροκ μουσικής, το επονομαζόμενο «Open Theater Rock Festival»[27].

Φυσιογνωμία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τις τελευταίες δεκαετίες κυρίως λόγω των βιομηχανικών και αστικών λυμάτων της περιοχής, των επιχωματώσεων της παραλίας, της αυξημένης δόμησης λόγω της επέκτασης του αστικού συγκροτήματος της Πάτρας στα νότια, της διαπλάτυνσης της κεντρικής παραλιακής οδού Ακτή Δυμαίων κ.λπ. η περιοχή έχασε την «εξοχική» φυσιογνωμία της και άρχισε να παρακμάζει.

Στα τέλη του 20ού αιώνα το θαλάσσιο μέτωπο στην περιοχή των Ιτεών-Κόκκινου Μύλου αναπλάστηκε μέσω της κοινοτικής πρωτοβουλίας «URBAN I», αλλά εγκαταλείφτηκε σταδιακά και απαξιώθηκε[28][29].

Με την έναρξη λειτουργίας του νέου (νότιου) λιμένα της πόλης, που βρίσκεται κοντά στα βόρεια όρια της περιοχής των Ιτεών, άρχισαν να βρίσκουν καταφύγιο μετανάστες κυρίως από τριτοκοσμικές ασιατικές και αφρικανικές χώρες, οι οποίοι μετακινήθηκαν σχετικά κοντά στην περιοχή[30].

Πλέον, θεωρείται μαζί με τη γειτονική συνοικία της Λεύκας ως μια από τις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της Πάτρας[31][32][33].

Παραπομπές και υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Τριανταφύλλου 1995, λήμμα «Ιτέαι».
  2. Λυμπέρη 2005, σελ. 47, 122-123, 127.
  3. Η ενορία του «Αγίου Γεωργίου Ιτεών και Κόκκινου Μύλου» συστάθηκε με το Π.Δ. 560 της 20/08/1974 (Ε.τ.Κ. Α΄ 229/24.08.1974). Ανδρουτσόπουλος 2017, σελ. 299, 304 [Υποσημείωση 20].
  4. Βλ. λ.χ. «Ιερά Μητρόπολις Πατρών - Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Ιτεών και Κόκκινου Μύλου». Φωτογραφία από πρόγραμμα του 2017 για την ιερά πανήγυρη της εορτής του Αγίου Γεωργίου στις Ιτιές. Ανακτήθηκε: 21/05/2018.
  5. 5,0 5,1 Καρατζά κ.ά., 1995, σελ. 271.
  6. Τριανταφύλλου 1995, λήμμα «Γλαύκος».
  7. Λάζαρης 1998, σελ. 52.
  8. Τριανταφύλλου 1995, λήμμα «τροχιόδρομοι».
  9. Πολίτης 2006.
  10. Μαρασλής 1978, σελ. 93-94.
  11. Μαρασλής 1983, σελ. 93.
  12. Ημερολόγιον 1927, σελ. 35.
  13. Βλ. λ.χ. «Για ουζάκι και ...δροσιά στις Ιτιές του ... 1906!». thebest.gr. 15/06/2015. Ανακτήθηκε: 23/03/2016.
  14. 14,0 14,1 Κούκουρα 2015, σελ. 80.
  15. Κούκουρα 2015, σελ. 80, Τσιότσιου 2005, σελ. 138.
  16. Βλ. «Κατάλογος Πάτρας». blogspot.gr. 03/09/2012. Ανακτήθηκε: 11/11/2013.
  17. Βλ. λ.χ. σχετική διαφήμιση για την περίοδο του καρναβαλιού στην εφημερίδα Το Πατρινό Καρναβάλι. Ετήσια πανηγυρική εκδοση (1980), σελ. 10.
  18. «Αστικές συγκοινωνίες Πάτρας». wordpress.com. Ανακτήθηκε: 11/11/2013.
  19. Βλ. την σχετική (παλιά) ιστοσελίδα του συλλόγου Αρχειοθετήθηκε 2014-12-17 στο Wayback Machine.. esiteon.info. Ανακτήθηκε: 11/11/2013.
  20. «O A.Σ. Σφήκα, o Ποσειδώνας Παραλίας & o Ε.Σ. Ιτεών ξεκινούν την Ακαδημία Μπάσκετ "Ένωση Σωματείων Νότιας Πάτρας"»[νεκρός σύνδεσμος]. dete.gr. 27/08/2014. Ανακτήθηκε: 17/09/2014.
  21. «Γ1 2015-16, 1ος όμιλος». stagipedathseskah.gr. Ανακτήθηκε: 05/06/2018.
  22. «Γ1 2016-17, 1ος όμιλος». stagipedathseskah.gr. Ανακτήθηκε: 05/06/2018.
  23. «Β 2017-18, 2ος όμιλος». stagipedathseskah.gr. Ανακτήθηκε: 05/06/2018.
  24. «Β 2018-19, 2ος όμιλος» Αρχειοθετήθηκε 2018-05-27 στο Wayback Machine.. stagipedathseskah.gr. Ανακτήθηκε: 12/04/2019.
  25. 25,0 25,1 Σταθόπουλος 2010, σελ. 209, 213.
  26. Σταθόπουλος 2010, σελ. 210, 213.
  27. «Το πρώτο "Open Theater Rock Festival" στην Πάτρα». thebest.gr. 24/06/2011. Ανακτήθηκε: 23/03/2016.
  28. Μιχάλης Βασιλάκης, «Οι Ιτιές δεν είναι παραλία;», εφημ. Πελοπόννησος, φύλλο 02/11/2013, σελ. 9.
  29. «Σε πλήρη εγκατάλειψη η παραλία των Ιτεών - ΦΩΤΟ». dete.gr. 26/07/2015. Ανακτήθηκε: 23/03/2016.
  30. Βλ. λ.χ σχετική δημοσίευση[νεκρός σύνδεσμος]. dete.gr. Ανακτήθηκε: 11/11/2013.
  31. Τσιότσιου 2005, σελ. 133.
  32. Βλ. λ.χ. φωτογραφίες ιδιωτικής πρωτοβουλίας καθαρισμού παραλίας της περιοχής στο «Let's to it Greece στην περιοχή Ιτεών». blogspot.gr. 14/04/2013. Ανακτήθηκε: 21/08/2014.
  33. Βλ. λχ. «Κάνουν μπάνιο στις… Ιτιές - Η κρίση «έριξε» στη θάλασσα τις απαγορεύσεις (pics)». patrasevents.gr. 15/07/2015. Ανακτήθηκε: 23/03/2016.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μιχάλης Βασιλάκης, «Οι Ιτιές δεν είναι παραλία;», εφημ. Πελοπόννησος, φύλλο 02/11/2013, σελ. 9.
  • Εκπολιτιστικός Σύλλογος Ιτεών, Ημερολόγιο 2002.
  • Ημερολόγιον μετά πλήρους οδηγού των Πατρών: περιληπτικός οδηγός Πελοποννήσου, Τόμος 1, αρ. 1 (1927).
  • Δ. Καρατζά, Χ. Χαραλάμπους, Δ. Γκότση, Γ. Λύρα, Πάτρα, ονομάτων επίσκεψις, Έκδοση των εφημερίδων «Εθνικός Κήρυξ των Πατρών» και «Ημερήσιος Κήρυξ των Πατρών», Πάτρα 1995.
  • Σοφία Κούκουρα, Εξέλιξη των πολεοδομικών προτύπων στην παραγωγή της κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα, αδημοσίευτη διπλωματική εργασία, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Βόλος 2015, σελ. 80-81.
  • Βασίλης Κ. Λάζαρης (επιμ.), Στέφανου Ν. Θωμόπουλου «Ιστορία της πόλεως Πατρών από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1821». Έκδοση τέταρτη στη δημοτική γλώσσα και με βάση τα χειρόγραφα του συγγραφέα, Τόμος Α΄, Αχαϊκές Εκδόσεις, Πάτρα 1998. ISBN 960-7960-08-4.
  • Ν.Ι. Λυμπέρη, Οδηγός Πατρών, Πάτρα 2005, 4η έκδοση.
  • Αλέκος Μαρασλής, Ιστορία της Πάτρας. Η εξέλιξη μιας πρωτοποριακής πόλης, Πάτρα 1983.
  • Αλέκος Μαρασλής, Πάτρα 1900, Πάτρα 1978.
  • Νίκος Ε. Πολίτης, Πατρινολογήματα, Τόμος Γ΄, Εκδόσεις «Περί Τεχνών», Πάτρα 2006.
  • Τάσσος Σταθόπουλος, Αχαϊκό Ποδόσφαιρο. Εκατόν είκοσι χρόνια (1891-2010), Εκδόσεις «Γιάννης Πικραμένος», Πάτρα 2010. ISBN 978-960-6628-27-6.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γεώργιος Ι. Ανδρουτσόπουλος, Όψεις ενοριακής διοικητικής οργανώσεως στην Εκκλησία των Πατρών κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα (1830-1930) (με βάση ανέκδοτες αρχειακές πηγές), Εκδόσεις Πελοπόννησος, Πάτρα 2017. ISBN 978-618-83426-0-6.
  • Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμοι Α΄-Β΄, Τυπογραφείο Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα «Γλαύκος», λήμμα «Ιτέαι», λήμμα «τροχιόδρομοι».
  • Βασιλική Ε. Τσιότσιου, Ξυλώδης χλωρίδα των αστικών βιοτόπων: Έρευνες στην πόλη της Πάτρας, ανέκδοτη Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Πάτρας-Τμήμα Βιολογίας, Πάτρα 2010.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι φωτογραφιών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ιτιές. wikimapia.org. Ανακτήθηκε: 11/11/2013.