Ρωμανός Αχαΐας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ο Ρωμανός, η Πάτρα και ο Πατραϊκός κόλπος όπως φαίνονται από Πύργο των Ρούφων.
Δειλινό στην Πάτρα όπως φαίνεται από τον Ρωμανό.

Συντεταγμένες: 38°13′31.1″N 21°47′23.6″E / 38.225306°N 21.789889°E / 38.225306; 21.789889

Για άλλες χρήσεις, δείτε: Ρωμανός.
Ρωμανός
Ηλιοβασίλεμα στον Πατραϊκό κόλπο. Λήψη από τον Ρωμανό.
Ρωμανός
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Ρωμανός
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΔυτικής Ελλάδας
ΔήμοςΠατρέων
Δημοτική ΕνότηταΠατρέων
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΠελοποννήσου
ΝομόςΑχαΐας
Υψόμετρο110-160
Πληθυσμός623[1] (2011)
Άλλα
Ταχ. κωδ.265 00
Τηλ. κωδ.2610 xxx xxx

Ο Ρωμανός είναι μεγάλος οικισμός που βρίσκεται στα όρια του αυτού καθεαυτού οικιστικού ιστού της Πάτρας ενώ παράλληλα θεωρείται προάστιό της. Είναι κτισμένος σε αμφιθεατρική τοποθεσία και προσφέρει πανοραμική θέα προς την πόλη της Πάτρας και τον Πατραϊκό κόλπο. Συχνά την περιοχή επισκέπτονται λάτρεις των πανοραμικών φωτογραφιών καθώς η θέα που προσφέρει είναι τουλάχιστον μοναδική. Για αυτό συχνά η περιοχή αναφέρεται και ως Πανόραμα[2].

Διοικητικά υπάγεται στο τοπικό διαμέρισμα της Ελεκίστρας του Δήμου Πατρέων[3].

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ρωμανός είναι χτισμένος ανατολικά της πόλης της Πάτρας, στις δυτικές απολήξεις του Παναχαϊκού όρους, εκτεινόμενος σε υψόμετρο 110-260 μέτρων. Συνορεύει με τις συνοικίες της Πάτρας Λυκοχορός, Κούτσα Εγλυκάδας και Ριγανόκαμπος, καθώς και με το χωριό Ελεκίστρα. Δυτικά, και σε χαμηλότερο υψόμετρο αυτού, διέρχεται η Περιμετρική Οδός Πατρών. Απέχει οδικώς 5 χιλιόμετρα από το κέντρο της Πάτρας.

Δίπλα στον οικισμό, στα νοτιοδυτικά, υπάρχει το Άλσος του Ρωμανού ή Άλσος Πανεπιστημιούπολης, όπως χαρακτηριστικά λέγεται, γιατί υπήρξαν σκέψεις να γίνει εκεί η Πανεπιστημιούπολη Πατρών[εκκρεμεί παραπομπή].

Ο χείμαρρος Διακονιάρης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λίγο πιο πάνω από τον Ρωμανό, στους δυτικούς πρόποδες του Παναχαϊκού, πηγάζει ο μεγαλύτερος χείμαρρος της Πάτρας, ο Διακονιάρης, ο οποίος διασχίζει κατά μήκος την περιοχή και στον ρου του σχηματίζεται φαράγγι, το ονομαζόμενο "Φαράγγι Δέσης-Διακονιάρη". Σε ένα σημείο στην γέφυρα του Ρωμανού βρίσκεται η πρόσβασή του για τους επισκέπτες. Ο Διακονιάρης διακρίνεται για το φυσικό του περιβάλλον, τα τεράστια πλατάνια του και άλλα δένδρα, την πυκνή κατά βάση βλάστηση, τα είδη άγριων φυτών και το εντυπωσιακό φυσικό τοπίο.

Στις πηγές του Διακονιάρη, ήδη από την εποχή των Ρωμαίων, είχε γίνει υδρομάστευση από όπου υδροδοτήθηκε η αρχαία Πάτρα μέχρι και νεότερα χρόνια. Γι΄ αυτό το λόγο το καλοκαίρι έχει λίγο νερό, όμως τη χειμερινή περίοδο έχει αρκετή ποσότητα νερού, ενώ παλιότερα πλημμύριζε συχνά και δημιουργούσε πολλές καταστροφές. Στην πορεία του περνάει μέσα από συνοικίες και προάστια της Πάτρας, όπως ο Ρωμανός, ο Ριγανόκαμπος, η Εγλυκάδα, του Πράτσικα. Διέρχεται, λίγο πριν τις εκβολές του, κοντά από το κέντρο της πόλης ενώ χύνεται στον Πατραϊκό, δίπλα στο νέο (νότιο) λιμάνι της Πάτρας.

Ένα κομμάτι του, και συγκεκριμένα από το δυτικό τμήμα του Ρωμανού από το ύψος της Περιμετρικής οδού της Πάτρας προς το κέντρο της πόλης, έχει σκεπαστεί και εγκιβωτιστεί ενώ έχει κατασκευαστεί επάνω του η Λεωφόρος Ελευθερίου Βενιζέλου. Έγιναν έργα για να σκεπαστεί όλο το κομμάτι του χειμάρρου, που περνά μέσα από την πόλη, για να αντιμετωπιστούν οι πλημμύρες του. Η τελευταία μεγάλη του πλημμύρα έγινε στις 16 Δεκεμβρίου του 2001.

Η ονομασία του ποταμού σύμφωνα με τον Γάλλο φιλέλληνα Φρανσουά Πουκεβίλ οφείλεται στο ότι δεν έχει πηγές αλλά συλλέγει τα νερά του από τη βροχή, δηλαδή διακονεύει.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επικρατέστερη εκδοχή για την ονομασία της περιοχής συσχετίζει το όνομά του με τον βυζαντινό αυτοκράτορα Ρωμανό Α΄ Λεκαπηνό (γιος στρατηγού του Βυζαντίου και συναυτοκράτορας του Κωνσταντίνου Ζ΄ του Πορφυρογέννητου). Στη θέση δυτικά του Ρωμανού και περίπου λίγο πιο χαμηλά από την περιοχή που σήμερα αναφέρεται ως "Τζολαίικα" (γειτονιά της Εγλυκάδας) υπήρχαν ρωμαϊκοί αργαλειοί, βιομηχανικά καταστήματα της Δανιηλίδος. Αυτά κληροδοτήθηκαν στον αυτοκράτορα Λέοντα και στους απογόνους του, τον Κωνσταντίνο Πορφυρογέννητο και τον Ρωμανό Α΄ Λεκαπηνό και πιστεύεται ότι από αυτόν τον τελευταίο δόθηκε η ονομασία στην περιοχή[4]. Αυτή η άποψη ενισχύεται από την αποδεδειγμένη ιστοριογραφικά σχέση του προγόνου του, αυτοκράτορα Βασιλείου, με τη Δανηιλίδα. Η Δανηιλίδα ήταν αρχόντισσα της Πάτρας. Όταν η Δανηιλίδα πέθανε, η περιουσία της περιήλθε στα χέρια στα χέρια του Λέοντα του Σοφού. Ο ιστορικός Στέφανος Θωμόπουλος αναφέρει ότι "βιομηχανικά καταστήματα της Δανιηλίδος υπήρχαν κάτωθι του Ρωμανός"[εκκρεμεί παραπομπή].

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την Ρωμαϊκή περίοδο, επί αυτοκράτορος Αυγούστου, και στους πρώτους Βυζαντινούς χρόνους έγινε το μεγαλύτερο έργο υδροδότησης της αρχαίας πόλης των Πατρών, ο αρχαίος υδραγωγός ή «Καμάρες». Ο αγωγός αυτός ετροφοδοτείτο από την πηγή «Νερομάνα» στο Ρωμανό, που βρίσκεται πιο ψηλά από τον οικισμό σε ένα λοφίσκο και σε απόσταση 6 χιλιομέτρων από την πόλη. Οι Ρωμαίοι κατασκεύασαν μια μεγάλη δεξαμενή νερού στις πηγές του χείμαρρου Διακονιάρη. Η δεξαμενή έγινε με τη μορφή τεχνητού φράγματος στην αρχή του λαγκαδιού και σ' απόσταση δέκα μέτρων από τις πηγές του. Τμήμα του αρχικού τοίχου του φράγματος βρίσκεται σήμερα ενσωματωμένο στη βάση της σύγχρονης δεξαμενής, ενώ σε απόσταση 20 μ., μέσα στην κοίτη του ποταμού, βρίσκονται αρκετά μεγάλα κομμάτια ισχυρού τοίχου.

Στις πηγές του, όπως αποδεικνύεται από επιγραφή που βρέθηκε τον περασμένο αιώνα, λατρεύονταν οι Νύμφες, θεότητες των υδάτων.

Βορειοανατολικά, σε ένα λοφίσκο και στα όρια του οικισμού, βρίσκεται ο πύργος που είναι γνωστός ως πύργος των Ρούφων. Οι Ρούφοι ίσως δεν ήταν οι πρώτοι ιδιοκτήτες του πύργου. Ο πύργος πιθανότατα κτίστηκε επί Τουρκοκρατίας, τον 17ο ή τον 18ο αιώνα, και στις ιστορικές αφηγήσεις του αγώνα του 1821 αναφέρεται ως Ληνός του Χουσεΐναγα.

Το 1821 υπήρξε ενεργή η συμμετοχή του Ρωμανού στην επανάσταση. Σύμφωνα πηγές[5] τον Αύγουστο του 1821 είχαν στρατοπεδεύσει στο ύψωμα του Ρωμανού στρατιώτες υπό την αρχηγία του Π. Καρατζά ενώ άλλοι στρατιώτες υπό τον Ακαρνάνα στρατιωτικό Θ. Γρίβα κατείχαν το Ληνό Χουσεΐν Αγά και ο Α. Λόντος τη θέση "Αποστομές". Σε όλους αυτούς επιτέθηκε στις 2/8/1821 ο Γιουσούφ Πασάς από την Μονή Γηροκομείου. Με την μάχη του Ρωμανού στις 6-8/8/1821 ο Γιουσούφ Πασάς αναγκάστηκε να αποσυρθεί και πήγε και οχυρώθηκε στο φρούριο. Περιγραφές της μάχης στον πύργο Χουσεΐν Αγά στις 6/7 Αυγούστου 1821 έχουν γίνει και από τον Νικόλαο Σπηλιάδη.[εκκρεμεί παραπομπή] Στις 9 Μαρτίου 1821 οι Τούρκοι χτύπησαν πάνοπλοι και αιφνιδιαστικά τους Έλληνες στις θέσεις ανατολικά της Πάτρας. Έτσι ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης άρχισε και πήγαινε μοναχός προς τα μέτωπα. Χαρακτηριστικά αναφέρεται πως ο Κολοκοτρώνης είπε στρατηγικά ψέματα για λόγους εμψύχωσης και ανύψωσης ηθικού στους στρατιωτες του, δηλαδή "έρχονται ενισχύσεις" ενώ σε μια άλλη στιγμή, που η μάχη χωρίστηκε σε δύο μέτωπα, σκέφτηκε να ανέβει σε ένα ύψωμα προς και τα δύο μέτωπα, δεξιά αριστερά σε ένα λοφίσκο στο πάνω μέρος του Ρωμανού και κοντά στην Νερομάνα της Πάτρας, και καθώς άρχισε να σκοτεινιάζει από εκεί φώναξε "Ετσάκισαν οι Τούρκοι, ετσάκισαν πάρτε τους Έλληνες πάρτε τους" χωρίς αυτό να ισχύει μέχρι τη δεδομένη στιγμή, αλλά οι μαχόμενοι στα δύο μέτωπα χωρίς να έχουν οπτική επαφή μεταξύ τους εκατέρωθεν νόμιζαν ότι αυτό γίνεται στο αντίστοιχο άλλο, ώσπου έπειτα τα λόγια αυτά "επαληθεύτηκαν" σε όλος το εύρος της μάχης[6]. Οι Έλληνες εμψυχώθηκαν και οι Τούρκοι πανικοβλήθηκαν και άρχισαν να φεύγουν άτακτα έναντι ενός ανύπαρκτου κινδύνου ενώ ήταν ουσιαστικά νικητές. Η νίκη των Ελλήνων οφείλεται αποκλειστικά στον Κολοκοτρώνη.

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1978 ιδρύθηκε στην περιοχή ο Αθλητικός Όμιλος "Ρωμανός" Πατρών (εν συντομία: Α.Ο. Ρωμανός). Η ομάδα διαθέτει μόνο ποδοσφαιρικό τμήμα και σήμερα αγωνίζεται στην Γ΄ τοπική κατηγορία της Ε.Π.Σ. Αχαΐας.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011
  2. Παναγοπούλου 2020, σελ. 2.
  3. Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Ρωμανού Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 30/11/2017.
  4. Στέφανος Θωμόπουλος, Ιστορία της πόλεως Πατρών από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1821. [εκκρεμεί παραπομπή]
  5. Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, λήμμα "Επανάστασις 1821".
  6. Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών. [εκκρεμεί παραπομπή]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
  • Αλκυόνη Παναγοπούλου, Ρωμανός: Το χωριό μας - 1170 χρόνια Ιστορίας, 2η έκδοση, Πάτρα 2020.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]