Καρλομάγνος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Κάρολος Α΄
Charlemagne-by-Durer.jpg
Ο Καρλομάγνος, Ντύρερ (1512).
Αυτοκράτορας της
Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας
Περίοδος εξουσίας
25 Δεκεμβρίου 800 – 28 Ιανουαρίου 814
Διάδοχος Λουδοβίκος Α΄
Βασιλιάς των Φράγκων
Περίοδος εξουσίας
9 Οκτωβρίου 768 – 28 Ιανουαρίου 814
Προκάτοχος Πιπίνος ο Βραχύς
Διάδοχος Λουδοβίκος Α΄
Βασιλιάς των Λομβαρδών
Περίοδος εξουσίας
10 Ιουλίου 774 – 28 Ιανουαρίου 814
Προκάτοχος Δεσιδέριος
Διάδοχος Λουδοβίκος Α΄
Οίκος Καρολιδών
Γέννηση 2 Απριλίου 742
Λιέγη, Βασίλειο των Φράγκων
Θάνατος 28 Ιανουαρίου 814
Άαχεν, Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία
Πατέρας Πιπίνος ο Βραχύς

O Καρλομάγνος ή Κάρολος ο Μέγας (2 Aπριλίου 742 ή 747 ή 748 – 28 Ιανουαρίου 814) (Γερμανικά: Karl der Große, Λατινικά: Carolus Magnus, Γαλλικά: Charlemagne) ήταν βασιλιάς των Φράγκων από το 768[1], βασιλιάς της Ιταλίας από το 774 και από το 800 ο πρώτος αυτοκράτορας στη Δυτική Ευρώπη μετά την κατάλυση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, πριν από τρεις αιώνες. Το εκτεταμένο Φραγκικό κράτος που ίδρυσε ονομάζεται Καρολίγγεια Αυτοκρατορία.

Μεγαλύτερος γιος του Πιπίνου του Βραχύ και της Βερτράδης του Λαόν, ο Καρλομάγνος έγινε βασιλιάς το 768 μετά το θάνατο του πατέρα του. Αρχικά συμβασίλευε με τον αδελφό του Καρλομάν Α΄. Ο ξαφνικός θάνατος του Καρλομάν το 771 κάτω από ανεξακρίβωτες συνθήκες άφησε τον Καρλομάγνο ως αναμφισβήτητο κυβερνήτη του Φραγκικού Βασιλείου. Ο Καρλομάγνος συνέχισε την πολιτική του πατέρα του προς τον παπισμό και έγινε προστάτης του, απομακρύνοντας τους Λομβαρδούς από την εξουσία στη βόρεια Ιταλία και ηγούμενος μιας εισβολής στη Μουσουλμανική Ισπανία. Εξεστράτευσε επίσης κατά των λαών στα ανατολικά του, εκχριστιανίζοντάς τους, επί ποινή θανάτου, με κατά καιρούς κατάληξη σε γεγονότα όπως η Σφαγή του Βέρντεν (4.500 Σαξόνων αιχμαλώτων στη σημερινή Κάτω Σαξονία). Ο Καρλομάγνος έφθασε στο απόγειο της δύναμής του το 800 όταν στέφθηκε ΄΄αυτοκράτορας΄΄ από τον Πάπα Λέοντα Γ΄ την Ημέρα των Χριστουγέννων στην Παλιά Βασιλική του Αγίου Πέτρου.

Αποκαλούμενος "Πατέρας της Ευρώπης" (pater Europae), ο Καρλομάγνος ένωσε το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Ευρώπης, για πρώτη φορά μετά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Το κράτος του έδωσε ώθηση στην Καρολίγγεια Αναγέννηση, μια περίοδο πολιτιστικής και πνευματικής δραστηριότητας εντός της Καθολικής Εκκλησίας. Τόσο οι Γαλλικές όσο και οι Γερμανικές μοναρχίες θεωρούσαν τα βασίλειά τους απογόνους της αυτοκρατορίας του Καρλομάγνου.

Ο Καρλομάγνος πέθανε το 814, έχοντας κυβερνήσει ως αυτοκράτορας για λίγο πάνω από δεκατρία χρόνια. Ετάφη στην αυτοκρατορική του πρωτεύουσα Άαχεν στη σημερινή Γερμανία. Τον διαδέχθηκε ο γιος του Λουδοβίκος ο Ευσεβής.

Πίνακας περιεχομένων

Πολιτικό πλαίσιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τον 6ο αιώνα ο δυτικός Γερμανικός λαός των Φράγκων είχε εκχριστιανισθεί και η Φραγκία, κυβερνώμενη από τους Μεροβίγγειους, ήταν το ισχυρότερο από τα βασίλεια που διαδέχθηκαν τη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Μετά τη Μάχη του Τερτρύ (687) όμως, οι Μεροβίγγειοι περιήλθαν σε κατάσταση αδυναμίας, για την οποία έχουν αποκληθεί rois fainéants ("άπρακτοι βασιλιάδες"). Σχεδόν όλες οι κυβερνητικές εξουσίες κάθε μορφής ασκούνταν από τον επικεφαλής σύμβουλό τους, τον αυλάρχη του παλατιού.

Το 687 ο Πεπίνος του Χέρσταλ, αυλάρχης του παλατιού της Αυστρασίας, έδωσε τέλος στη διαμάχη μεταξύ διάφορων βασιλιάδων και των αυλαρχών τους με τη νίκη του στο Τερτρύ και έγινε ο μοναδικός κυβερνήτης ολόκληρου του Φραγκικού βασιλείου. Ο Πεπίνος ο ίδιος ήταν εγγονός δύο από τις σημαντικότερες μορφές του Βασιλείου της Αυστρασίας, του Αγίου Αρνούλφου του Μετς και του Πεπίνου του Λάντεν. Τον Πεπίνο του Χέρσταλ διαδέχθηκε τελικά ο νόθος γιος του Κάρολος, αργότερα γνωστός ως Κάρολος Μαρτέλος.

Μετά το 737 ο Κάρολος κυβέρνησε τους Φράγκους χωρίς βασιλιά στο θρόνο, αλλά αρνήθηκε να ονομαστεί ο ίδιος βασιλιάς. Τον Κάρολο διαδέχθηκαν το 741 οι γιοί του Καρλομάν και Πιπίνος ο Βραχύς, ο πατέρας του Καρλομάγνου. Για να συγκρατήσουν τις αποσχιστικές τάσεις στην περιφέρεια του βασιλείου, το 743 τα αδέρφια τοποθέτησαν στο θρόνο το Χιλδέριχο Γ΄, που έμελλε να είναι ο τελευταίος Μεροβίγγειος βασιλιάς. Μετά την παραίτηση του Καρλομάν από το αξίωμά του το 746 για να μπεί στην εκκλησία, κατά προτίμησή του ως μοναχός, ο Πιπίνος έφερε το ζήτημα της βασιλείας στον Πάπα Ζαχαρία, ρωτώντας αν ήταν λογικό για ένα βασιλιά να μην έχει βασιλική εξουσία. Ο πάπας εξέδωσε την απόφασή του το 749. Οριζε ότι ήταν καλύτερο ο Πιπίνος, που είχε τις εξουσίες του υψηλού αξιώματος ως Αυλάρχης, να ονομαστεί βασιλιάς, έτσι ώστε να μη συγχέεται η ιεραρχία. Ως εκ τούτου τον διέταξε να γίνει πραγματικός βασιλιάς.

Το 750 ο Πιπίνος εξελέγη από μια συνέλευση των Φράγκων, χρίσθηκε από τον αρχιεπίσκοπο και πρόβαλε στο γραφείο του βασιλιά. Χαρακτηρίζοντας το Χιλδέριχο Γ΄ ως "ψευδοβασιλιά" ο Πάπας τον υποχρέωσε να κλειστεί σε μοναστήρι. Ετσι η Μεροβίγγεια δυναστεία αντικαταστάθηκε από την Καρολίγγεια, που πήρε το όνομά της από τον πατέρα του Πιπίνου, Κάρολο Μαρτέλο. Το 753 ο Πάπας Στέφανος Β΄ κατέφυγε από την Ιταλία στη Φραγκία, κάνοντας έκκληση για τα δικαιώματά του πάνω στον Αγιο Πέτρο στον Πιπίνο. Υποστηρίχθηκε στην έκκλησή του αυτή από τον Καρλομάν, αδερφό του Πιπίνου. Σε αντάλλαγμα ο Πάπας μπορούσε να παράσχει μόνο νομιμοποίηση, πράγμα που έκανε χρίζοντας και επικυρώνοντας πάλι τον Πιπίνο, προσθέτοντας αυτή τη φορά τους δύο νεαρούς γιούς του Κάρολους και Καρλομάν στη βασιλική κληρονομιά, κληρονόμους τώρα του μεγάλου βασιλείου, που ήδη καταλάμβανε το μεγαλύτερο μέρος της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης. To 754 o Πιπίνος δέχτηκε την πρόταση του Πάπα να επισκεφτεί την Ιταλία για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων του Αγίου Πέτρου, διαπταγματευόμενος με επιτυχία με τους Λομβαρδούς.

Υπό τους Καρολίγγειους το Φραγκικό βασίλειο εξαπλώθηκε και κάλυψε μια περιοχή, που περιελάμβανε το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Ευρώπης, και η διαίρεσή του αποτέλεσε τη βάση της σημερινής Γαλλίας και Γερμανίας. Οι θρησκευτικές, πολιτικές και καλλιτεχνικές εξελίξεις, που προήλθαν από την κεντρικά τοποθετημένη Φραγκία, άφησαν καθοριστικό αποτύπωμα στο σύνολο της Ευρώπης.

Ανοδος στην εξουσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χρονολογία γέννησης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πιθανότερη χρονολογία γέννησης του Καρλομάγνου ανακτάται από πολλές πηγές. Η χρονολογία του 742 - υπολογιζόμενη από το χρόνο θανάτου κατά Αινχαρντ (Γάλλος λόγιος και αυλικός, 775-840) Ιανουάριο 814, στην ηλικία των 72 - είναι προγενέστερη του γάμου των γονέων του το 744. Το έτος που δίνεται στα Annales Petaviani, 747, είναι ίσως πιθανότερο, με τη διαφορά ότι έρχεται σε αντίθεση με τον Αινχαρντ και ορισμένες άλλες πηγές, εμφανίζοντας τον Καρλομάγνο λιγότερο από εβδομήντα ετών κατά το θάνατό του. Η ημερομηνία 2 Απριλίου καθορίζεται από ένα χρονικό του Αβαείου Λορς (Γερμανία).

Το 747 τη μέρα αυτή έπεφτε το Πάσχα, μια σύμπτωση που θα επισημαινόταν από τους χρονικογράφους, πράγμα που δεν έγινε. Αν το Πάσχα χρησιμοποιείτο ως αρχή του ημερολογιακού έτους, τότε η 2 Απριλίου 747 θα μπορούσε να ήταν , μεσύγχρονους υπολογισμούς, η 2 Απριλίου 748 (που δεν έπεφτε Πάσχα). Η ημερομνία που υποστηρίζεται από τα περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία είναι η 2 Απριλίου 742, βασισμένη στο ότι ο Καρλομάγνος είχε περάσει τα εβδομήντα όταν πέθανε. Η ημερομηνία αυτή φαίνεται να στηρίζει την ιδέα ότι ο Καρλομάγνος γεννήθηκε νόθος, κάτι που πάντως δεν αναφέρεται από τον Αινχαρντ.

Τόπος γέννησης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι άγνωστη η ακριβής γενέτειρα του Καρολομάγνου, αν και οι ιστορικοί έχουν προτείνει το Ααχεν στη σημερινή Γερμανία και τη Λιέγη (Χέρσταλ) στο σημερινό Βέλγιο ως πιθανούς τόπους. Το Ααχεν και η Λιέγη είναι κοντά στην περιοχή από την οποία προέρχονταν οι οικογένειες τόσο των Μεροβιγγείων όσο και των Καρολιγγείων. Εχουν προταθεί και άλλες πόλεις, μεταξύ αυτών οι Ντύρεν (Β.Ρηνανία-Βεστφαλία), Γκάουτιγκ (Βαυαρία), Μύρλενμπαχ (Ρηνανία-Παλατινάτο) και Πρυμ (Ρηνανία-Παλατινάτο). ΔΕν υπάρχουν καθοριστικά στοιχεία για το ποιά είναι η σωστή υποψήφια. Ο Καρολομάγνος ήταν ο μεγαλύτερος γιος του Πιπίνου του Βραχύ (714 - 24 Σεπτεμβρίου 768, βασίλεψε από το 751) και της συζύγου του Βερτράδης του Λαόν(720 - 12 Ιουλίου 783), κόρης του Τσάριμπερτ του Λαόν και της Βερτράδης της Κολονίας. Σε αρχεία κατονομάζονται ως νεότερα αδέρφια του τον Καρλομάν και τη Γκιζέλα και τρία παιδιά που πέθαναν μικρά, Πιπίνο, Χροθαίδα και Αδελαίδα.

Ο Αινχαρντ αναφέρει : "Θα ήταν πιστεύω ανοησία να γράψει κανείς έστω και μια λέξη που να αφορά τη γέννηση και τη βρεφική, ή έστω και την παιδική ηλικία του Καρλομάγνου, γιατί δεν έχει τίποτε ποτέ γραφτεί για το θέμα αυτό και δεν υπάρχει κανένας ζωντανός που να μπορεί να δώσει πληροφορίες. Kατά συνέπεια αποφάσισα να το προσπεράσω ως άγνωστο και να προχωρήσω αμέσως να ασχοληθώ με το χαρακτήρα του, το έργο του, όπως και άλλα γεγονότα της ζωής του αξιόλογα και ξεκινώντας να δώσω πρώτα μια περιγραφή του έργου του στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, κατόπιν του χαρακτήρα και των στόχων του και τελευταία της διακυβέρνησης και του θανάτου του, μην παραλείποντας που αξίζει ή είναι ανάγκη να γνωρίζουμε".

Το αμφιλεγόμενο υψηλό αξίωμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι υσχυρότεροι αξιωματούχοι του Γαλλικού λαού, ο Αυλάρχης του Παλατιού (Μαγιορδόμος) και ένας ή περισσότεροι βασιλιάδες (rex, reges), διορίζονταν με εκλογή από το λαό, για την ακρίβεια δεν διεξάγονταν κανονικές εκλογές, αλλά γινόταν ότι απαιτείτο για να εκλεγούν αξιωματούχοι ad quos summa imperii pertinebat ("στους οποίους ανήκαν τα ανώτερα κρατικά ζητήματα"). Προφανώς προσωρινές αποφάσεις μπορούσαν να παρθούν από τον Πάπα, που τελικά έπρεπε να επικυρωθούν από μια συνέλευση του λαού, που συνερχόταν μια φορά το χρόνο.

Πριν εκλεγεί βασιλιάς το 750, ο Πιπίνος ο Βραχύς ήταν αρχικά Αυλάρχης, αξίωμα που κατείχε "οιονεί κληρονομικά" (velut hereditario fungebatur). Ο Αινχαρντ εξηγεί ότι η "τιμή" συνήθως "δινόταν από το λαό" στους διακεκριμένους, αλλά ο Πιπίνος ο Βραχύς και ο αδελφός του Καρλομάν ο Σοφός τον πήραν οιονεί κληρονομικά, όπως είχε κάνει και ο πατέρας του Κάρολος Μαρτέλος. Υπήρχε όμως κάποια ασάφεια σχετικά με την οιονεί κληρονομικότητα. Το αξίωμα αντιμετοπιζόταν ως κοινή περιουσία : μια Αυλαρχία κατεχόμενη από δύο αδέρφια από κοινού. Ο καθένας τους όμως είχε τη δική του γεωγραφική δικαιοδοσία. Οταν ο Καρλομάν αποφάσισε να πασραιτηθεί, γινόμενος τελικά Βενεδικτίνος στο Μόντε Κασίνο, το ζήτημα της διάθεσης του οινεί μεριδίου του κανονίστηκε από τον Πάπα, που μετέτρεψε την Αυλαρχία σε Βασίλειο και ανέθεσε την κοινή περιουσία στον Πιπίνο, που τώρα είχε το πλήρες δικαίωμα να το μεταβιβάσει κληρονομικά.

Η απόφαση αυτή δεν έγινε αποδεκτή από όλα τα μέλη της ιοκογένειας. Ο Καρλομάν είχε συναινέσει στην προσωρινή παραχώρηση του δικού του μεριδίου, που σκόπευε να περάσει στο γιο του Ντρόγκο, όταν η κληρονομιά θα διευθετείτο μετά από κάποιο θάνατο. Με την απόφαση του Πάπα, στην οποία έβαλε το χέρι του ο Πιπίνος, ο Ντρόγκο θα αποκλειόταν από κληρονόμος, υπέρ του εξαδέλφου του Καρόλου. Ο Ντρόγκο επαναστάτησε κατά της απόφασης και συνέπραξε με τον Γκρίφο, ετεροθαλή αδελφό του Πιπίνου και του Καρλομάν, που του είχε δοθεί μερίδιο από τον Κάρολο Μαρτέλο, αλλά το αποστερήθηκε και κρατήθηκε χαλαρά υπό σύλληψη από τους αδερφούς του, μετά μια απόπειρα να πάρε και τα δικά τους μερίδια με στρατιωτική δράση. Ολα τέλειωσαν το 753. Ο Γκρίφο έχασε τη ζωή του στη Μάχη του Σεν Ζαν ντε Μοριέν, ενώ ο Ντρόγκο καταδιώχθηκε και φυλακίστηκε.

Με το θάνατο του Πιπίνου, 24 Σεπτεμβρίου 768, το βασίλειο πέρασε από κοινού στους γιους του "με θεία συναίνεση" (divino nutu). Σύμφωνα με τη Ζωή΄ ο Πιπίνος πέθανε στο Παρίσι. Οι Φράγκοι "σε γενική συνέλευση" (generali conventu) έδωσαν και στους δύο το βαθμό του βασιλιά αλλά "διαμοίρασαν το όλο σώμα του βασιλείου ισότιμα" (totum regni corpus ex aequo partirentur). Τα Χρονικά λένε μια ελαφρώς διαφορετική εκδοχή. Ο βασιλιάς πέθανε στο Σαιν Ντενί, που και αυτό είναι πάντως στο Παρίσι. Οι δύο "άρχοντες" (domni) "ανέβηκαν στη βασιλεία" (elevati sunt in regnum). Ο Κάρολος στις 9 Οκτωβρίου στο Νουαγιόν και ο Καρλομάν σε απροσδιόριστη ημερομηνία στο Σουασόν. Αν είχε γεννηθεί το 742, ο Κάρολος ήταν 26 ετών, αλλά είχε συμμετάσχει επί πολλά χρόνια σε εκστρατείες ως δεξί χέρι του πατέρα του, πράγμα ίσως που τον βοήθησε να αποκτήσει τις στρατιωτικές του ικανότητες. Ο Καρλομάν ήταν 17 ετών.

Η διατύπωση και στις δύο περιπτώσεις δείχνει ότι δεν υπήρχαν δύο κληρονομιές, που θα είχαν δημιουργήσει διακριτούς βασιλιάδες κυβερνώντας διακριτά βασίλεια, αλλά μία ενιαία κληρονομιά και ένα κοινό βασίλειο, κατεχόμενο από δύο ίσους βασιλιάδες, τον Κάρολο και τον αδελφό του Καρλομάν. Οπως και πριν ανατέθηκαν διακριτές αρμοδιότητες. Ο Κάρολος έλαβε το αρχικό μερίδιο του πατέρα του ως Αυλάρχη : τα εξωτερικά μέρη του βασιλείου, που συνόρευαν με τη θάλασσα, ονομαστικά τη Νεύστρια, τη δυτική Ακουιτανία και τα Βόρεια τμήματα της Αυστράσιας, ενώ στον Καρλομάν ανατέθηκε το παλιό μερίδιο του θείου του, τα εσωτερικά μερη : η νότια Αυστράσια, η Σεπτιμανία, η ανατολική Ακουιτανία, η Βουργουνδία, η Προβηγκία και η Σουηβία, χώρες που συνόρευαν με την Ιταλία. Το ζήτημα αν αυτές οι χώρες ήταν κοινά μερίδια που επανέρχονταν στον άλλο αδελφό αν ο ένας πέθαινε ή κληρονομούμενη ιδιοκτησία, που μεταβιβαζόταν στους απογόνους του αδελφού που πέθαινε, ποτέ δεν διευθετήθηκε οριστικά από το Φραγκικό λαό. Αυτό εμφανίστηκε επανειλημμένα τις επόμενες δεκαετίες, μέχρι που οι εγγονοί του Καρλομάγνου δημιούργησαν ξεχωριστά κυρίαρχα βασίλεια.

Η επανάσταση της Ακουϊτανίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κληρονομιά χώρων πρώην υπό το Ρωμαϊκό δίκαιο δεν σήμαινε μόνο μεταβίβαση περιουσίας και προνομίων αλλά επίσης βαρών και υποχρεώσεων, που συνδέονταν με την κληρονομιά. Ο Πιπίνος όταν πέθανε είχε ξεκινήσει την οικοδόμηση μιας αυτοκρατορίας, δύσκολο έργο. "Εκείνη την εποχή η απλή δημιουργία ενός βασιλείου από τη συσσωμάτωση μικρών κρατών δεν ήταν μεγάλη δυσκολία ... Αλλά η διατήρηση του κράτους ενωμένου μετά τη δημιουργία του ήταν κολοσσιαίο έργο ... Καθένα από τα μικρότερα κράτη ...είχε το δικό του μικρό κυρίαρχο ...που ...επιδιδόταν κυρίως ...σε συνομωσίες, λεηλασίες και πολέμους".

Σχηματισμός μιας νέας Ακουϊτανίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ακουϊτανία υπό τη Ρώμη ήταν στη νότια Ακουϊτανία, εκρωμαϊσμένη και μιλώντας μια Ρομανική γλώσσα. Ομοίως η Ισπανία κατοικείτο παλιότερα από λαούς που μιλούσαν διάφορες γλώσσες, περιλαμβανομένης της Κελτικής, αλλά η περιοχή κατοικείτο τώρα εξ ολοκλήρου από ομιλούντες Ρομανικές γλώσσες. Μεταξύ Ακουϊτανίας και Ισπανίας ήταν οι Εουσκαλντουνάκ, εκλατινισμένοι σε Βάσκους, που ζούσαν στη χώρα των Βάσκων, Βασκονία, που εκτεινόταν, σύμφωνα με την κατανομή των τοπωνυμίων που αποδίδονται στους Βάσκους, περισσότερο στα δυτικά Πυρηναία αλλά και νοτιότερα μέχρι τον άνω Εβρο Ποταμό της Ισπανίας και βορειότερα μέχρι το Γαρούνα Ποταμό στη Γαλλία. Το Γαλλικό όνομα Γασκώνη προέρχεται από το Βασκονία. Οι Ρωμαίοι ποτέ δεν κατάφεραν να υποτάξουν ολοκληρωτικά τη Βασκονία. Τα μέρη στα οποία το πέτυχαν, όπου ίδρυσαν τις πρώτες πόλεις της περιοχής, ήταν πηγές λεγεώνων για το Ρωμαϊκό στρατό, πολύτιμων για τις πολεμικές τους ικανότητες. Σύνορο με την Ακουϊτανία ήταν η Τουλούζη.

Γύρω στα 660 το Δουκάτο της Γασκώνης ενώθηκε με το Δουκάτο της Ακουϊτανίας για να αποτελέσουν ένα ενιαίο βασίλειο, υπό το Φελίξ της Ακουϊτανίας, που κυβερνούσε από την Τουλούζη. Επρόκειτο για συμβασιλεία με ένα 28χρονο Βάσκο βασιλιά, το Λούπους Α΄. Το βασίλειο ήταν κυρίαρχο και ανεξάρτητο. Αφενός η Βασκονία εγκατέλειψε την επιθετικότητα για να γίνει παίκτης στο πεδίο της Ευρωπαϊκής πολιτικής. Αφετέρου όποιες συμφωνίες και αν είχε κάνει ο Φελίξ με τους αδύναμους Μεροβίγγειους ήταν άκυρες και ανίσχυρες. Με το θάνατο του Φελίξ το 670 η κυριότητα της βασιλείας πέρασε εξ ολοκλήρου στο Λούπους. Καθώς οι Βάσκοι δεν είχαν δίκαιο κοινής κληρονομιάς αλλά ακολουθούσαν την πρωτοτοκία, ο Λούπους ίδρυσε μια κληρονομική δυναστεία Βάσκων βασιλιάδων μιας διευρυμένης Ακουϊτανίας.

Κατάληψη της Ακουϊτανίας από τους Καρολίγγειους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Λατινικά χρονικά για το τέλος της Βησιγοτθικής Ισπανίας αφήνουν πολλά κενά για θέματα όπως ο προσδιορισμός των χαρακτήρων, η συμπλήρωση των ελλείψεων και η αναίρεση πολλών αντιφάσεων. Οι πηγές των Σαρακηνών (Μουσουλμανικές) πηγές όμως παρουσιάζουν μια πιο συνεκτική εικόνα, όπως το Ταρίκ ιφτιτάχ αλ-Ανταλούζ ("Ιστορία της Κατάκτησης της Ανδαλουσίας") του Ιμπν αλ-Κουτίγια (ένα όνομα που σημαίνει "ο γιος της Γότθισσας" και αναφέρεται στην εγγονή του τελευταίου βασιλιά όλης της Βησιγοτθικής Ισπανίας, που παντρεύτηκε ένα Σαρακηνό). Ο Ιμπν αλ-Κουτίγια, που είχε άλλο , πολυ μακρύτερο όνομα, πρέπει να στηρίζεται σε κάποιο βαθμό στην οικογενειακή προφορική παράδοση.

Σύμφωνα με τον Ιμπν αλ-Κουτίγια, ο τελευταίος Βησιγότθος βασιλιάς της ενωμένης Ισπανιας πέθανε πριν ενηλικιωθούν οι τρεις γιοί του Αλμούνοδος. Ρομύλος και Αρνταμπαστ. Η μητέρα τους ήταν αντιβασιλέας στο Τολέδο, αλλά ο Ρόντερικ, αρχηγός του στρατού, οργάνωσε μια εξέγερση, καταλαμβάνοντας την Κόρδοβα. Από όλες τις πιθανές λύσεις επέλεξε να αναθέσει στους τρεις κληρονόμους κοινή διοίκηση πάνω σε ξεχωριστές περιοχές. Αποδείξεις κάποιας μορφής διαίρεσης μπορούν να βρεθούν στην κατανοιμή κερμάτων με το όνομα κάθε βασιλιά και στους βασιλικούς καταλόγους. Ο Ρόντερικ διαδέχθηκε τον Ουϊτίζα, που βασίλεψε επτάμισυ χρόνια, και το Ρόντερικ διαδέχθηκε κάποιος Ακίλα, που βασίλεψε τριάμισυ χρόνια. Αν οι βασιλείες και των δύο τερματίστηκαν με την εισβολή των Σαρακηνών, τότε ο Ρόντερικ φαίνεται να είχε βασιλέψει λίγα χρόνια πριν την ενηλικίωση του Ακίλα. Το βασίλειο του δεύτερου τοποθετείται με βεβαιότητα στα βορειοανατολικά, ενώ ο Ρόντερικ φαίνεται να είχε πάρει το υπόλοιπο, κυρίως την Πορτογαλία.

Οι Σαρακηνοί διέσχισαν τα βουνά για να διεκδικήσουν τη Σεπτιμάνια του Αρντό, μόνο για να αντιμετωπίσουν τη Βασκικιή δυναστεία της Ακουϊτανίας, παντοτινή σύμμαχο των Γότθων. Ο Οντο ο Μέγας της Ακουϊτανίας νίκησε αρχικά στη Μάχη της Τουλούζης το 721. Τα στρατεύματα των Σαρακηνών συνέρρευσαν σταδιακά στη Σεπτιμάνια και το 732 προέλασαν στη Βασκονία και ο Οντο νικήθηκε στη Μάχη του Ποταμού Γαρούνα. Πήραν το Μπορντό και προχωρούσαν προς την Τουρ, οπότε ο Οντο, ανίσχυρος να τους σταματήσει, έκανε έκκληση στο μεγαλύτερο εχθρό του Κάρολο Μαρτέλο, αυλάρχη των Φράγκων. Σε μια από τις πρώτες αστραπιαίες επεμβάσεις, για τις οποίες οι Καρολίγγειοι βασιλιάδες έγιναν διάσημοι, ο Κάρολος και ο στρατός του εμφανίστηκαν στο δρόμο των Σαρακηνών, μεταξύ Τουρ και Πουατιέ, και στη Μάχη του Πουατιέ έθεσαν τέλος στην προέλαση των Σαρακηνών στην Ευρώπη. Οι Μαυριτανοί ηττήθηκαν τόσο αποφασιστικά, ώστε υποχώρησαν πέρα από τα βουνά και δεν ξαναγύρισαν ποτέ αφήνοντας τη Σεπτιμάνια, που έγινε τμήμα της Φραγκίας. Ο Οντο έπρεπε επίσης να πληρώσει το τίμηνα της ενσωμάτωσης στο βασίλειο του Καρόλου, απόφαση απεχθής για τον ίδιο και τους διαδόχους του.

Απώλεια και ανάκτηση της Ακουϊτανίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά το θάνατο του Οντο ο γιος του Χούναλντ συμμάχησε με την ελεύθερη Λομβαρδία. Ομως ο Οντο είχε ασαφώς από κοινού αφήσει το βασίλειο και στους δύο γιους του, Χούναλντ και Χάτο. Ο δεύτερος, πιστός στη Φραγκία, στράφηκε σε πόλεμο κατά του αδελφού του για το σύνολο της κληρονομιάς. Αφού νίκησε, ο Χούναλντ τύφλωσε και φυλάκισε τον αδελφό του, αλλά μετά από τύψεις συνειδήσεως παραιτήθηκε και έγινε μοναχός για να εξιλεωθεί, σύμφωνα με Καρολίγγειες πηγές. Ο γιος του Ουάιφερ τον διαδέχθηκε νέος, γινόμενος δούκας της Ακουϊτανίας, και επικύρωσε τη συμφωνία με τη Λομβαρδία. Ο Ουάιφερ αποφάσισε να την τιμήσει, σεβόμενος την απόφαση του πατέρα του, πράγμα που δικαιολόγησε υποστηρίζοντας ότι οποιεσδήποτε συμφωνίες με τον Κάρολο Μαρτέλο ήταν άκυρές μετά το θάνατό του Κάρολου Μαρτέλου. Καθώς η Ακουϊτανία ήταν τώρα κληρονομιά του Πιπίνου, ο τελευταίος και ο γιος του, ο νεαρός Κάρλος, κυνήγησαν τον Ουάιφερ, που κατέφυγε σε κλεφτοπόλεμο, και τον εκτέλεσαν.

Μεταξύ των σωμάτων του Φραγκικού στρατού ήταν Βαυαροί υπό τον Τασίλο Γ΄, Δούκα της Βαυαρίας, έναν Αγκιλόλοφιγκ, της κληρνομικά βασιλικής Βαυαρικής οικογένειας. Ο Γκρίφο είχε αυτοαναγορευθεί Δούκας της Βαυαρίας, αλλά ο Πιπίνος τον αντικατέστησε με ένα μέλος της βασιλικής οικογένειας ενώ ήταν ακόμη παιδί, τον Τασίλο, του οποίου είχε γίνει προστάτης μετά το θάνατο του πατέρα του. Η πίστη των Αγκιλόλοφιγκ ήταν μονίμως υπό αίρεση, αλλά ο Πιπίνος απέσπασε πολλούς όρκους πίστης από τον Τασίλο. Ομως ο τελευταίος είχε παντρευτεί τη Λιουτπέργκη, κόρη του Ντεζιντέριους, βασιλιά της Λομβαρδίας. Σε ένα κρίσιμο σημείο της εκστρατείας ο Τασίλο με όλους τους Βαυαρούς του εγκατέλειψε το πεδίο της μάχης. Μακριά πια από τον Πιπίνο αποκήρυξε κάθε πίστη προς τη Φραγκία. Ο Πιπίνος δεν μπόρεσε να αντιδράσει, καθώς αρρώστησε και λίγες εβδομάδες μετά την εκτέλεση του Ουάιφερ πέθανε και ο ίδιος.

Το πρώτο γεγονός της βασιλείας των αδερφών ήταν η εξέγερση των Ακουϊτανών και των Γασκόνων, το 769, στην περιοχή που είχε διαμοιρασθεί μεταξύ των δύο βασιλιάδων. Πριν ένα χρόνο ο Πιπίνος είχε τελικά νικήσει τον Ουάιφερ, Δούκα της Ακουϊτανίας, μετά από ένα δεκαετή καταστροφικό πόλεμο κατά της Ακουϊτανίας. Τώρα κάποιος Χούναλντ (κατά τα φαινόμενα διαφορετικός του συνώνυμου δούκα) οδήγησε τους Ακουϊτανούς βόρεια μέχρι την Ανγκουλέμ. Ο Κάρολος συναντήθηκε με τον Καρλομάν, αλλά ο Καρλομάν αρνήθηκε να συμμετέχει και επέστρεψε στη Βουργουνδία. Ο Κάρολος ξεκίνησε πόλεμο, οδηγώντας στρατό στο Μπορντό, όπου εγκατέστησε ένα οχυρό στο Φρονζάκ. Ο Χούναλντ αναγκάστηκε να καταφύγει στην αυλή του Δούκα Λούπους Β΄ της Γασκόνης. Ο Λούπους, φοβούμενος τον Κάρολο, με αντάλλαγμα την ειρήνη πρόδωσε το Χούναλντ, που κλείστηκε σε μοναστήρι. Οι Κασκόνοι άρχοντες επίσης παραδόθηκαν και η Ακουϊτανία και η Γασκόνη υποτάχθηκαν τελικά πλήρως στους Φράγκους.

Αναγκαστική ένωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα αδέρφια διατήρησαν χλιαρές σχέσεις με τη βοήθεια της μητέρας τους Βερτράδης, αλλά το 770 ο Κάρολος υπέγραψε μια σθνθήκη με το Δούκα Τασίλο Γ΄ της Βαυαρίας και παντρεύτηκε μια Λομβαρδή πριγκίπισα (σήμερα κοινώς γνωστή ως Ντεζιντεράτα), κόρη του βασιλιά Ντεζιντέριους, για να περικυκλώσει τον Καρλομάν με τους δικούς του συμμάχους. Αν και ο Πάπας Στέφανος Γ΄ αρχικά αντιτάχθηκε στο γάμο με τη Λομβαρδή πριγκίπισα, σύντομα δεν είχε τίποτα να φοβηθεί από μια Φραγκο-Λομβαρδική συμμαχία.

Λιγότερο από ένα χρόνο μετά το γάμο του ο Κάρολος έδιωξε τη Ντεζιντεράτα και παντρεύτηγκε αμέσως μια 13χρονη Σουηβή, ονόματι Χίλντεγκαρντ. Η διωγμένη Ντεζιντεράτα επέστρεψε στην αυλή του πατέρα της στην Παβία. Αυτό προκάλεσε την οργή του πατέρα της και μετά χαράς θα συμμαχούσε με τον Καρλομάν για να νικήσουν τον Κάρολο. Πριν όμως προλάβουν να ξεκινήσουν ανοιχτές εχθροπραξίες, ο Καρλομάν πέθανε στις 5 Δεκεμβρίου 771, όπως φαίνεται από φυσικά αίτια. Η χήρα του Καρλομάν Γερβέργη κατέφυγε στην αυλή του Ντεζιντέριους στη Λομβαρδία με τους γιους της για προστασία.

Ιταλικές εκστρατείες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατάκτηση του Λομβαρδικού βασιλείου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

O Φράγκος βασιλιάς Καρλομάγνος ήταν αφοσιωμένος Καθολικός και διατηρούσε στενή σχέση με τον παπισμό σε όλη του τη ζωή.Το 772, όταν ο Πάπας Αδραιανός Α΄ απειλήθηκε από εισβολείς, ο βασιλιάς έσπευσε στη Ρώμη για να του παράσχει βοήθεια. Εδώ φαίνεται ο πάπας να ζητά βοήθεια από τον Καρλομάγνο σε μια συνάντησή τους κοντά στη Ρώμη.

Κατά την ανάρρησή του το 772 ο Πάπας Αδριανός Α΄ απαίτησε την επιστροφή ορισμένων πόλεων του πρώην Εξαρχάτου της Ραβέννας σύμφωνα με μια υπόσχεση κατά την άνοδο στο θρόνο του Ντεζιντέριους. Αντίθετα ο Ντεζιντέριους κατέλαβε μερικές παπικές πόλεις και εισέβαλε στην Πεντάπολη (νότιες πόλεις του Εξαρχάτου της Ραβέννας), βαδίζοντας προς τη Ρώμη. O Aδριανός έστειλε πρέσβεις στον Καρλομάγνο το φθινόπωρο, ζητώντας του να εφαρμόσει τις πολιτικές του πατέρα του, Πιπίνου. Ο Νταζινέριους έστειλε τους δικούς του πρέσβειες απορρίπτοντας τις κατηγορίες του πάπα. Οι πρέσβεις και των δύο πλευρών συναντήθηκαν στην Τιονβίλ και ο Καρλομάγνος πήρε το μέρος του πάπα. Ο Καρλομάγνος απαίτησε ότι είχε ζητήσει ο πάπας, αλλά ο Ντεζιντέριους ορκίστηκε να μη συμμορφωθεί ποτέ. Ο Καρλομάγνος και ο θείος του Βερνάρδος διέσχισαν τις Αλπεις το 773 και απώθησαν τους Λομβαρδούς μέχρι την Παβία, που στη συνέχεια πολιόρκησαν. Ο Καρλομάγνος άφγσε προσωρινά την πολιορκία για να ασχοληθεί με τον Αδάλγη, γιο του Ντεζιντέριους, που συγκέντρωνε στρατό στη Βερόνα. Ο νεαρός πρίγκιπας καταδιώχθηκε μέχρι τις ακτές της Αδριατικής και κατέφυγε στην Κωνσταντινούπολη να επικαλεστεί βοήθεια από τον Κωνσταντίνο Ε΄, που πολεμούσε με τη Βουλγαρία.

Η πολιορκία διήρκεσε μέχρι την άνοιξη του 774, οπότε ο Καρλομάγνος επισκέφθηκε τον πάπα στη Ρώμη. Εκεί επικύρωσε τις εδαφικές παραχωρήσεις που είχαν γίνει προς τον παπέρα του, με κάποια μεταγενέστερα χρονικά να υποστηρίζουν - εσφαλμένα - ότι τις επεξέτεινε με την παραχώρηση της Τοσκάνης, της Αιμιλίας, της Βενετίας και της Κορσικής. Ο πάπας του απένειμε τον τίτλο του πατρίκιου΄΄. Κατόπιν επέστρεψε στην Παβία, όπου οι Λομβαρδοί ήταν έτοιμοι να παραδοθούν. Με αντάλλαγμα τη ζωή τους παραδόθηκαν και άνοιξαν τις πύλες την αρχή του καλοκαιριού. Ο Ντεζιντέριους κλείστηκε στο αββαείο του Κορμπί και ο γιος του Αδάλγης πέθανε στην Κωνσταντινούπολη ως πατρίκιος. Ο Κάρολος, πράγμα που δε συνήθιζε, στέφθηκε με το Σιδηρό Στέμμα (της Λομβαρδίας) και υποχρέωσε τους άρχοντες της Λομβαρδίας να του αποδώσουν φόρο τιμής στην Παβία. Μόνο ο Δούκας Αρέτσης Β΄ του Μπενεβέντο αρνήθηκε να υποταχθεί και ανακήρυξε την ανεξαρτησία του. Ετσι ο Καρλομάγνος έγινε κύριος της Ιταλίας ως βασιλιάς των Λομβαρδών. Αφησε την Ιταλία με μια φρουρά στην Παβία και μερικούς Φράγκους κόμητες στη θέση του.

Παρόλα αυτά στην Ιταλία υπήρχε αστάθεια, Το 776 οι Δούκες Χρόντγκραουντ του Φρίουλι και Χίλντεπραντ του Σπολέτο επαναστάτησαν. O Kαρλομάγνος επέστρεψε ορμητικά από τη Σαξονία και νίκησε σε μάχη το δούκα του Φρίουλι, που σκοτώθηκε. Ο δούκας του σπολέτο συνθηκολόγησε. Ο συν-συνομώτης Αρέτσης δεν υποτάχθηκε και ο Αδάλγης, ο εκπρόσωπος τους στο Βυζάντιο δεν έφυγε ποτέ από εκεί. Η Βόρεια Ιταλία ήταν πλέον πιστή στον Καρλομάγνο.

Νότια Ιταλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 787 ο Καρλομάγνος έστρεψε την προσοχή του στο Δουκάτο του Μπενεβέντο, όπου ο Αρέτσης βασίλευε ανεξάρτητος. Ο Καρολομάγνος πολιόρκησε το Σαλέρνο και ο Αρέτσης έγινε φόρου υποτελής. Εντούτοις, μετά το θάνατό του το 792, το Μπενεβέντο ανακοίνωσε πάλι την ανεξαρτησία του υπό το γιο του Γκρίμοαλντ Γ΄. Ο Γκρίμοαλντ δέχθηκε πολλές φορές επιθέσεις από τον Κάρολο ή τους γιους του, αλλά ο ίδιος ο Καρλομάγνος ποτέ δεν επέστρεψε στη Νότια Ιταλία και ο Γκρίμοαλντ δεν αναγκάστηκε ποτέ να υποταχθεί στη Φραγκική κυριαρχία.

Ο Κάρολος και τα παιδιά του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Καρλομάγνος (αριστερά) και ο Πεπίνος ο Καμπούρης, Αντίγραφο του 10ου αιώνα χαμένου πρωτοτύπου από το 830.

Κατά την πρώτη ειρήνη κάποιας ουσιαστικής διάρκειας (780-782), ο Κάρολος άρχιζε να διορίζει τους γιούς του σε θέσεις εξουσίας μέσα στο βασίλειο, κατά την παράδοση των βασιλιάδων και αυλαρχών του παρελθόντος. To 1781 έκανε βασιλιάδες τους δύο νεότερους γιούς του, εστεμμένους από τον Πάπα. Ο μεγαλύτερος από αυτούς Καρλομάν έγινε Βασιλιάς της Ιταλίας, παίρνοντας το σιδηρό Στέμμα, που ο πατέρας του είχε πρώτος φορέσει το 774 και, στην ίδια τελετή, μετονομάσθηκε Πεπίνος. Ο νεότερος από αυτούς Λουδοβίκος έγινε βασιλιάς της Ακουϊτανίας. Ο Καρλομάγνος έδωσε εντολή στους Πεπίνο και Λουδοβίκο να αναλάβουν καθήκοντα στα βασίλειά τους και έδωσε στους αντιβασιλείς τους κάποιον έλεγχο των υποβασιλείων τους, αλλά η πραγματική εξουσία ήταν πάντα στα χέρια του, αν και είχε την πρόθεση κάποτε οι γιοί του να κληρονομήσουν τις χώρες τους. Οϋτε ανεχόταν ανυπακοή από τους γιους του. Το 792 εξόρισε το μεγαλύτερο, αν και πιθανόν νόθο, γιο του Πεπίνο τον Καμπούρη στο μοναστήρι του Πρυμ (Βεστφαλία), γιατί είχε συμμετάσχει σε μια εξέγερση εναντίον του.

Ο Κάρολος ήταν αποφασισμένος να παράσχει εκπαίδευση στα παιδιά του, ακόμη και στις κόρες του, καθώς ο ίδιος δεν είχε αυτή την ευκαιρία. Τα παιδιά του έμαθαν όλες τις τέχνες και οι κόρες του τον τρόπο ζωής των γυναικών. Οι γιοί του έμαθαν τοξοβολία, ιππασία και άλλες εξωτερικές δραστηριότητες.

Ο Καρλομάγνος καθοδηγώντας το Λουδοβίκο τον Ευσεβή

Οι γιοί αγωνίστηκαν σε πολλούς πολέμους δίπλα στον πατέρα τους, όταν ενηλικιώθηκαν. Ο Κάρολος ήταν περισσότερο απασχολημένος με τους Βρετόνους, με τους οποίους συνόρευε και που εξεγέρθηκαν σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις αλλά καταπνίγηκαν εύκολα, αλλά εστάλη επίσης κατά των Σαξόνων σε πολλές περιπτώσεις. Το 805 και 806 εστάλη στο Μπέμερβαλντ (σημερινή Βοημία) για να αντιμετωπίσει τους Σλάβους που ζούσαν εκεί (Βοημικές φυλές, πρόγονοι των συγχρονων Τσέχων). Τους υπέταξε στη Φραγκική εξουσία και κατέστρεψε την κοιλάδα του Ελβα, επιβάλλοντάς τους φόρο. Ο Πεπίνος έπρεπε να φυλάει τα σύνορα με τους Αβάρους και το Μπενεβέντο, αλλά πολεμούσε επίσης τους Σλάβους προς βορρά. Ηταν σε πλήρη ετομότητα να πολεμήσει κατά της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, όταν τελικά ανέκυψε αυτή η σύγκρουση μετά την αυτοκρατορική στέψη του Καρλομάγνου και μια επανάσταση στο Βένετο. Τελικά ο Λουδοβίκος ήταν επικεφαλής της Ισπανικής Μαρκίας και πήγε επίσης στη νότια Ιταλία για να πολεμήσει το δούκα του Μπενεβέντο σε τουλάχιστον μία περίπτωση. Κατέλαβε τη Βαρκελώνη μετά από μεγάλη πολιορκία το 797 (Βλέπε παρακάτω).

Η στάση του Καρλομάγνου απέναντι στις κόρες του είναι θέμα μεγάλης συζήτησης. Τις κρατούσε στο σπίτι μαζί του και αρνήθηκε να τους επιτρέψει να συνάψουν επίσημους γάμους - πιθανόν για να αποτρέψει τη δημιουργία κλάδων της οικογένειας, που θα αμφισβητούσαν την κύρια κληρονομική γραμμή, όπως ήταν η περίπτωση του Τασίλο της Βαυαρίας - αν και ανέχθηκε τις χωρίς γάμο σχέσεις τους, ανταμείβοντας ακόμη τους απλούς συντρόφους τους, και προίκιζε τα εξώγαμα εγγόνια που του χάριζαν. Οπως φαίνεται επίσης αρνιόταν να πιστέψει ιστορίες για κακή συμπεριφορά τους. Μετά το θάνατό του οι επιζώσες κόρες του εξορίστηκαν από την αυλή από τον αδερφό τους Λουδοβίκο τον Ευσεβή για να εγκατασταθούν σε μοναστήρια που είχαν κληρονομήσει από τον πατέρα τους. Τουλάχιστον μία από αυτές, η Βέρθα, είχε μια αναγνωρισμένη σχέση, αν όχι γάμο, με τον Αντζιλμπερτ, μέλους του κύκλου της αυλής του Καρλομάγνου.

Η Καρολίγγεια επέκταση προς νότο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Βασκονία και τα Πυρηναία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο καταστροφικός πόλεμος του Πεπίνου στην Ακουϊτανία, αν και με επιτυχή έκβαση για τους Φράγκους, απέδειξε ότι η Φραγκική εξουσιαστική δομή νότια του Λίγηρα ήταν ανίσχυρη και αναξιόπιστη. Μετά την ήττα και το θάνατο του Ουάιφερ της Ακουϊτανίας το 768, ενώ η Ακουϊτανία υποτάχθηκε πάλι στην Καρολίγγεια δυναστεία, ξέσπασε μια νέα εξέγερση το 769 υπό τον Χούναλντ Β΄,πιθανόν γιο του Ουάιφερ. Διέφυγε με το σύμμαχό του δούκα Λούπους Β΄ της Γασκονίας, αλλά φοβούμενος πιθανότατα τα αντίποινα του Καρλομάγνου, τον παρέδωσε στο νέο Βασιλιά των Φράγκων, πέραν της δήλωσης πίστης προς αυτόν, πράγμα που φαινόταν να επιβεβαιώνει την ειρήνη στην περιοχή των Βάσκων νότια του Γαρούνα.

Εντούτοις φοβούμενος νέες Βασκικές εξεγέρσεις, ο Καρλομάγνος φαίνεται ότι είχε προσπαθήσει να μειώσει τη δύναμη του δούκα Λούπους διορίζοντας κάποιον Σέγκουϊν ως κόμη του Μπορντό (778) και άλλους κόμητες Φραγκικής προέλευσης σε μεθοριακές περιοχές (Τουλούζη, Κομητεία του Φεζενσάκ), απόφαση που υπονόμευε σοβαρά την εξουσία του δούκα της Γασκονίας (Βασκονία). Ο Βάσκος δούκας με τη σειρά του φαίνεται ότι συνέβαλε αποφασιστικά ή συνέβαλε στη Μάχη του Ρονσβώ (αναφερόμενη ως "Βασικιή προδοσία"). Η ήττα του στρατού του Καρλομάγνου στο Ρονσβώ (778) ενίσχυσε την απόφασή του να κυβερνάει απ' ευθείας την περιοχή, ιδρύοντας το Βασίλειο της Ακουϊτανίας (με πρώτο βασιλιά το γιο του Λουδοβίκο τον Ευσεβή), βασισμένο σε μια εξουσιαστική βάση Φράγκων αξιωματούχων, διανέμοντας εδάφη μεταξύ των εποίκων και διαθέτοντας άλλα στην Εκκλησία, που πήρε ως σύμμαχος, ενώ τέθηκε σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα εκχριστιανισμού στα άνω Πυρηναία (778).

Η νέα πολιτική διευθέτηση για τη Βασκονία δεν άρεσε στους τοπικούς άρχοντες. Ετσι πληροφορούμαστε ότι το 788 ο Ανταλρικ πολέμησε και συνέλαβε τον Τορσόν, Καρολίγγειο κόμη της Τουλούζης. Τελικά αφέθηκε ελεύθερος αλλά ο Καρλομάγνος, εξοργισμένος, αποφάσισε να τον καθαιρέσει και διόρισε εντολοδόχο του το Γουλιέλμο της Οράγγης. Ο Γουλιέλμος με τη σειρά του πολέμησε κατά των Βάσκων και τους νίκησε, αφού εκδίωξε τον Ανταλρικ (790).

Από το 781 (Παλάρ, Ριμπαγκόρτσα) ως το 806 (Παμπλόνα υπό Φραγκική επιρροή), έχοντας την Κομητεία της Τουλούζης ως βάση της εξουσίας του, ο Καρλομάγνος κατάφερε να διασφαλίσει τη Φραγκική κυριαρχία, ιδρύοντας εκεί φόρου υποτελείς κομητείες, που επρόκειτο να αποτελέσουν τη Μάρκα Ισπάνικα. Το 794 πληροφορούμαστε για πρώτη φορά για ένα Φράγκο υποτελή, το Βάσκο άρχοντα Μπελάσκο (αλ-Γκαλάσκι, "ο Γαλάτης") στα μέρη της Αλάβα, αλλά η Παμπλόνα παρέμενε στα χέρια της Κόρδοβας και των ντόπιων μέχρι το 806. Ο Μπελάσκο και οι κομητείες στη Μάρκα Ισπάνικα παρείχαν το αναγκαίο ορμητήριο για επίθεση κατά της Ανδαλουσίας (εκστρατεία που έγινε υπό το Γουλιέλμο Κόμη της Τουλούζης και το Λουδοβίκο τον Ευσεβή για να καταλάβουν τη Βαρλελώνη το 801), έτσι ώστε ο Καρλομάγνος είχε καταφέρει να επεκτείνει την Καρολίγγεια εξουσία σε όλη την περιοχή γύρω από τα Πυρηναία ως το 812, αν και τα γεγονότα στο Δουκάτο της Βασκονίας (επανάσταση στην Παμπλόνα, ανατροπή του κόμη της Αραγονίας, εκθρόνιση του δούκα Σεγκουίν του Μπορντό, εξέγερση των Βάσκων αρχόντων, κλπ.), έμελλαν να την αποδείξουν εφήμερη κατά το θάνατό του.

Η εκστρατεία του Ρονσβάλ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με το Μουσουλμάνο ιστορικό Ιμπν-αλ-Ατίρ στη Δίαιτα του Πάντερμπορν (777) είχαν γίνει δεκτοί οι αντιπρόσωποι των Μουσουλμάνων ηγεμόνων της Σαραγόσας, της Ζιρόνας, της Βαρκελώνης και της Χουέσκα, που είχαν στριμωχτεί στην Ιβηρική χερσόνησο από τον Αμπντ αλ-Ραχμάν Α΄, Ομεϋάδη εμίρη της Κόρδοβας. Αυτοί οι "Σαρακηνοί" (Μαυριτανοί και Μουλάντοι (Μοσουλμάνοι τοπικής καταγωγής)) ηγεμόνες πρόσφεραν υποταγή στο μεγάλο βασιλιά των Φράγκων, με αντάλλαγμα τη στρατιωτική του υποστήριξη. Διαβλέποντας μια ευκαιρία να επεκτείνει το Χριστιανισμό και τη δική του εξουσία και πιστεύοντας ότι οι Σάξονες είχαν πια πλήρως κατακτηθεί, ο Καρλομάγνος συμφώνησε να πάει στην Ισπανία.

Το 778 οδήγησε το στρατό της Νεύστριας διά μέσου των Δυτικών Πυρηναίων, ενώ οι Αυστράσιοι, οι Λομβαρδοί και οι Βουργουνδοί πέρασαν από τα Ανατολικά Πυρηναία. Οι στρατοί συναντήθηκαν στη Σαραγόσα και ο Καρλομάγνος δέχθηκε την υποταγή των Μουσουλμάνων ηγεμόνων Σουλαϊμάν αλ-Αραμπί και Κασμίν ιμπν Γιουσούφ, αλλά η πόλη δεν έπεσε. Στην πραγματικότητα ο Καρλομάγνος αντιμετώπισε τη δυσκολότερη μάχη της ζωής του, στην οποία οι Μουσουλμάνοι είχαν το πάνω χέρι και τον ανάγκασαν να υποχωρήσει. Αποφάσισε να επιστρέψει στην έδρα του, καθώς δεν μπορούσε να εμπιστευθεί τους Βάσκους, που τους είχε υποτάξει καταλαμβάνοντας την Παμπλόνα. Γύρισε να φύγει από την Ιβηρική, αλλά καθώς περνούσε από το Πέρασμα Ρονσβάλ συνέβη ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της μακράς του βασιλείας. Οι Βάσκοι επέπεσαν στην οπισθοφυλακή του και στις άμαξες με τις αποσκευές, καταστρέφοντάς τα ολοκληρωτικά. Η Μάχη του Ρονσβώ, αν και λιγότερο μάχη αλλά μια απλή αψιμαχία, άφησε πολούς διάσημους νεκρούς. Μεταξύ αυτών ο αρχιοικονόμος Εγκιχαρντ, κόμης του ανακτόρου του Ανσελμ, και ο αρχιπαλατίνος της Βρετάνης, Ρολάνδος, εμπνέοντας στη συνέχεια τη δημιουργία του Ασματος του Ρολάνδου (La Chanson de Roland).

Πόλεμοι με τους Μαυριτανούς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κατάκτηση της Ιταλίας έφερε τον Καρλομάγνο σε επαφή με τους Σαρακηνούς, που, την εποχή εκείνη, έλεγχαν τη Μεσόγειο. Ο Πεπίνος, ο γιός του, ήταν περισσότερο απασχολημένος με τους σαρακηνούς στην Ιταλία. Ο Καρλομάγνος κατέλαβε την Κορσική και τη Σαρδηνία, άγνωστο πότε, και το 799 τις Βαλεαρίδες Νήσους. Τα νησιά δέχονταν συχνά επιθέσεις Σαρακηνών πειρατών, αλλά οι κόμητες της Γένοβας και της Τοσκάνης (Βονιφάτιος) τους αναχαίτιζαν με μεγάλους στόλους μέχρι το τέλος της βασιλείας του Καρλομάγνου. Ο Καρλομάγνος είχε επίσης επαφή και με την αυλή του χαλίφη στη Βαγδάτη. Το 797 (ή πιθανόν το 801) ο χαλίφης της Βαγδάτης Χαρούν αλ Ρασίντ προσέφερε στον Καρλομάγνο έναν ασιατικό ελέφαντα, τον πρώτο ιστορικά καταγεγραμμένο ελέφαντα στη βόρεια Ευρώπη, που τον ονόμασε Αbul - Abbas και ένα ρολόι.

Στην Ισπανία ο αγώνας κατά των Μαυριτανών συνεχίσθηκε αμείωτος καθ' όλο το δεύτερο μισό της βασιλείας του. Ο γιος του Λουδοβίκος ήταν υπεύθυνος για τα Ισπανικά σύνορα. το 785 οι άντρες του κατέλαβαν οριστικά την Τζιρόνα και επεξέτειναν το Φραγκικό έλεγχο στην παραλιακή Καταλονία, για διάστημα πολύ μεγαλύτερο από τη βασιλεία του Καρλομάγνου (παρέμεινε κατ' όνομα Φραγκική μέχρι τη Συνθήκη του Κορμπέιγ το 1258). Οι Μουσουλμάνοι αρχηγοί στα βορειοανατολικά της Ισλαμικής Ισπανίας εξεγείρονταν συνεχώς κατά της εξουσίας της Κόρδοβας και στρέφονταν συχνά στους Φράγκους για βοήθεια. Τα Φραγκικά σύνορα επεκτείνονταν αργά μέχρι το 795, οπότε η Τζιρόνα, η Καρντόνα, η Αουσόνα και η Ουργκέλ συνενώθηκαν στη νέα Ισπανική Μαρκία, εντός του παλιού δουκάτου της Σεπτιμάνια.

Το 797 η Βαρκελώνη, η μεγαλύτερη πόλη της περιοχής, έπεσε στα χέρια των Φράγκων, όταν ο Ζείντ, ο κυβερνήτης της, επαναστάτησε κατά της Κόρδοβας και όταν απέτυχε τους την παρέδωσε. Οι αρχές των Ομεϋαδών την ανακατέλαβαν το 799. Ομως ο Λουδοβίκος της Ακουϊτανίας πέρασε με όλο το στρατό του βασιλείου του από τα Πυρηναία και την πολιόρκησε επί δύο χρόνια, διαχειμάζοντας εκεί από το 800 ως το 801, οπότε την κατέλαβε. Οι Φράγκοι συνέχισαν να ασούν πίεση στον εμίρη. Πήραν την Ταρραγόνα το 809 και την Τορτόζα το 811. Η τελευταία κατάκτηση τους έφερε στις εκβολές του Εβρου και τους παρείχε πρόσβαση για επιδρομές στη Βαλένθια, αναγκάζοντας τον εμίρη Αλ-Χακάμ Α' να αναγνωρίσει τις κατακτήσεις τους το 812.

Ανατολικές εκστρατείες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σαξονικοί πόλεμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Xάρτης που δείχνει τις προσαρτήσεις του Καρλομάγνου (με ανοιχτό πράσινο) στο Φραγκικό Βασίλειο

Ο Καρλομάγνος είχε εμπλακεί σε σχεδόν συνεχείς πολέμους καθ' όλη τη βασιλεία του, συχνά επικεφαλής των επίλεκτων μοιρών σωματοφυλάκων του scara, κρατώντας στο χέρι το μυθικό του ξίφος Joyeuse. Με τους Σαξονικούς Πολέμους, που κράτησαν τριάντα χρόνια και περιελάμβαναν δέκα οκτώ μάχες, κατέλαβε τη Σαξονία και προχώρησε στον προσηλυτισμό των κατακτημένων στο Χριστιανισμό.

Οι Γερμανοί Σάξονες ήταν χωρισμένει σε τέσσερις υποομάδες σε αντίστοιχες περιοχές. Πλησιέστερα στην Αυστρασία ήταν η Βεστφαλία και πιο μακρία ήταν η Εστφαλία. μεταξύ των δύο αυτών βασιλείων ήταν η Αγκρία και βορείως αυτών των τριών, στη βάση της χερσονήσου της Γιουτλάνδης, ήταν η Νορνταλμπίνγκια.

Στην πρώτη του εκστρατεία ο Καρλομάγνος ανάγκασε τους Αγκριανούς το 773 να υποταχθούν και να κατεδαφίσουν ένα κίονα Ιρμινσούλ (που θεωρείται ότι έπαιζε σημαντικό ρόλο στη Γερμανική ειδωλολατρεία) κοντά στο Πάντερμπορν. Η επιχείρηση διακόπηκε λόγω της πρώτης του εκστρατείας στην Ιταλία. Επέστρεψε το 775, προελαύνοντας μέσω της Βεστφαλίας και καταλαμβάνοντας το Σαξονικό φρούριο του Ζίγκιλμπουργκ. Κατόπιν διέσχισε την Αγκρία, όπου πάλι νίκησε τους Σάξονες. Τελικά νίκησε μια δύναμη Σαξόνων στην Εστφαλία και ο αρχηγός τους Χέσι προσηλυτίσθηκε στο Χριστιανισμό. Ο Καρλομάγνος επέστρεψε μέσω της Βεστφαλίας, αφήνοντας καταυλισμούς στο Ζίγκιλμπουργκ και σο Ερεσμπουργκ, που ήταν σημαντικά Σαξονικά προπύργια. Ολη η Σαξονία, πλην της Νορνταλμπίνγκια ήταν υπό τον έλεγχό του, αλλά η Σαξονική αντίσταση δεν είχε τερματισθεί.

Μετά την εκστρατεία του στην Ιταλία για να υποτάξει τους δούκες του Φρίουλι και του Σπολέτο, ο Καρλομάγνος επέστρεψε πολύ γρήγορα στη Σαξονία το 776, όπου μια εξέγερση είχε καταστρέψει το φρoύριό του στο Ερεσμπουργκ. Oι Σάξονες δήλωσαν για μια ακόμη φορά υποταγή, αλλά ο ηγέτης τους Βίντουκιντ κατόρθωσε να διαφύγει στη Δανία, πατρίδα της συζύγου του. Ο Καρλομάγνος κατασκεύασε ένα καινούργιο στρατόπεδο στο Κάρλσταντ. Το 777 συγκάλεσε μια εθνική συνέλευση στο Πάντερμπορν, για να ενσωματώσει πλήρως τη Σαξονία στο Φραγκικό βασίλειο. Πολλοί Σάξονες βαπτίσθηκαν Χριστιανοί.

Το καλοκαίρι του 779 εισέβαλε πάλι στη Σαξονία και ανακατέλαβε την Εστφαλία, την Αγκρία και τη Βεστφαλία. Σε μια συνέλευση κοντά στο Λίπε διαίρεσε τη χώρα σε ιεραποστολικές περιοχές και βοήθησε και ο ίδιος σε πολλές μαζικές βαπτίσεις (780). Επέστρεψε κατόπιν στην Ιταλία και για πρώτη φορά δεν υπήρξε αμέσως Σαξονική εξέγερση και η Σαξονία παρέμεινε ειρηνική από το 780 ως το 782.

Ο Καρλομάγνος (742–814) αποδεχόμενος την υποταγή του Βίντουκιντ στο Πάτερμπορν το 785, του Αρι Σέφερ (1795–1858). Βερσαλλίες.

Επέστρεψε στη Σαξονία το 782 και θέσπισε ένα νομοθετικό κώδικα και διόρισε κόμητες, τόσο Σάξονες όσο και Φράγκους. Οι νόμοι ήταν δρακόντιοι για θρησκευτικά ζητήματα. Για παράδειγμα ο Capitulatio de partibus Saxoniae προέβλεπε την ποινή του θανάτου για Σάξονες ειδωλολάτρες, που αρνούνταν να προσηλυτισθούν στο Χριστιανισμό. Αυτό αναβίωσε την παλιά διαμάχη. Το φθινόπωρο εκείνης της χρονιάς ο Βίντουκιντ επέστρεψε και ηγήθηκε μιας νέας εξέγερσης. Αναφέρεται ότι σε απάντηση ο Καρλομάγνος διέταξε την εκτέλεση 4.500 Σαξόνων αιχμαλώτων, στο Βέρντεν της Κάτω Σαξονίας, κατά τη γνωστή ως Σφαγή του Βέρντεν ("Verdener Blutgericht"). Οι εκτελέσεις προκάλεσαν τρία χρόνια νέων αιματηρού πολέμου (783–785), κατά τον οποίο υποτάχθηκαν τελικά επίσης οι Φρίσσιοι και κάηκε μεγάλο μέρος του στόλου τους. Ο πόλεμος τελείωσε με το Βίντουκιντ να δέχεται το βάπτισμα.

Στη συνέχεια οι Σάξονες διατήρησαν την ειρήνη για επτά χρόνια, αλλά το 792 οι Βεστφαλιανοί εξεγέρθηκαν πάλι κατά των κατακτητών τους. Μαζί τους ενώθηκαν το 793 οι Εστφαλιανοί και οι Νορνταλμπινγκιανοί αλλά η εξέγερση δεν είχε αποτέλεσμα και καταπνίγηκε το 794. Ακολούθησε μια Αγκριανή επανάσταση το 796, αλλά η παρουσία του Καρλομάγνου, Χριστιανών Σαξόνων και Σλάβων γρήγορα τη συνέτριψε. Η τελευταία εξέγερση του ελευθερόφρονα λαού έγινε το 804, πάνω από τριάντα χρόνια μετά την πρώτη εκστρατεία του Καρλομάγνου εναντίον τους. Τη φορά αυτή οι πιο ανυπάκουοι από αυτούς, οι Νορνταλμπινγκιανοί, είχαν καταστεί ουσιαστικά ανήμποροι για επανάσταση, τουλάχιστον προς το παρόν. Σύμφωνα με τον Αινχαρντ :

Ο Πόλεμος, που είχε διαρκέσει τόσα πολλά χρόνια, τερματίστηκε τελικά με τη συναίνεσή τους στους όρους που τους πρόσφερε ο Βασιλιάς και ήταν η αποκήρυξη των εθνικών θρησκευτικών εθίμων τους και της λατρείας των δαιμόνων, η αποδοχή των μυστηρίων της Χριστιανικής πίστης και θρησκείας και η συνένωση με τους Φράγκους για να αποτελέσουν ένα λαό.

Υποταγή της Βαυαρίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 774 ο Καρλομάγνος εισέβαλε στο Βασίλειο της Λομβαρδίας, κατόπιν προσάρτησε τα Λομβαρδικά εδάφη και πήρε το στέμμα τους, θέτοντας τα Παπικά Κράτη υπό Φραγκική προστασία. το 774 καταλήφθηκε επίσης το Δουκάτο του Σπολέτο, νότια της Ρώμης, ενώ στα κεντροδυτικά τμήματα της Ευρώπης απορροφήθηκε το Δουκάτο της Βαυαρίας και συνεχίστηκε η Βαυαρική πολιτική της ίδρυσης φόρου υποτελών μεθορίων (σύνορα, που προστατεύονταν με αντάλλαγμα φόρους) μεταξύ των Σλάβων Σέρβων και Τσέχων. Η δύναμη που απέμενε αντιμέτωπη των Φράγκων στα ανατολικά ήταν οι Άβαροι, αλλά ο Καρλομάγνος συνέχισε με την κατάληψη άλλων Σλαβικών περιοχών, όπως η Βοημία, η Μοραβία, η Αυστρία και η Κροατία.

To 789 o Kαρλομάγνος έστρεψε την προσοχή του στη Βαυαρία. Υποστήριξε ότι ο Τασίλο ήταν ακατάλληλος ηγέτης λόγω της επιορκίας του. Οι κατηγορίες ήταν υπερβολικές, αλλά ο Τασίλο έτσι κι αλλιώς καθαιρέθηκε και κλείστηκε στο μοναστήρι της Ζυμιέζ (Ανω Νορμανδία). Το 794 αναγκάστηκε να αποκηρύξει κάθε αξίωση για τη Βαυαρία εκ μέρους του και της οικογένειάς του (των Αγκιλόλοφιγκ) στη σύνοδο της Φραγκφούρτης. Η Βαυαρία υποδιαιρέθηκε σε Φραγκικές κομητείες, όπως είχε γίνει και με τη Σαξονία.

Εκστρατείες κατά των Αβάρων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 788 οι Άβαροι, ειδωλολατρικές Ασιατικές ορδές, που είχαν εγκατασταθεί στη σημερινή Ουγγαρία (ο Αινχαρντ τους ονόμαζε Ούννους) επέδραμαν στο Φρίουλι και στη Βαυαρία. Ο Καρλομάγνος ήταν απασχολημένος με άλλες υποθέσεις μέχρι το 790, οπότε κατέβηκε το Δούναβη και λεηλάτησε τα εδάφη των Αβάρων μέχρι το Γκιόρ. Ενας Λομβαρδικός στρατός υπό τον Πεπίνο προχώρησε τότε στην κοιλάδα του Δράβου και λεηλάτησε την Παννονία. Οι εκστρατείες θα είχαν συνεχιστεί αν δεν επαναστατούσαν πάλι οι Σάξονες το 792, διακόπτοντας επτά χρόνια ειρήνης.

Τα επόμενα δύο χρόνια ο Καρλομάγνος ήταν απασχολημένος, μαζί με τους Σλάβους, κατά των Σαξόνων. Ο Πεπίνος και ο Δούκας Ερρίκος του Φρίουλι συνέχισαν όμως να επιτιθενται στα δακτυλιόσχημα οχυρά των Αβάρων. Ο μεγάλος Δακτύλιος των Αβάρων, το φρούριο-πρωτεύουσά τους καταλήφθηκε δύο φορές. Τα λάφυρα στάλθηκαν στην πρωτεύουσα του Καρλομάγνου Ααχεν και διανεμήθηκαν σε όλους τους οπαδούς του, ακόμη και σε ξένους ηγεμόνες, όπως ο Βασιλιάς Όφα της Μερκίας. Σύντομα οι Αβαροι τούντουν (τοπικοί κυβερνήτες) έχασαν τη διάθεση να πολεμήσουν και ταξίδεψαν στο Ααχεν για να δηλώσουν υποταγή στον Καρλόμάγνο ως φόρου υποτελείς και Χριστιανοί. Ο Καρλομάγνος αποδέχθηκε την παράδοσή τους και απέστειλε έναν ιθαγενή αρχηγό, βαπτισθέντα Αβραάμ, πίσω στην Αβαρία με τον αρχαίο τίτλο του χαγάνου. Ο Αβραάμ διατήρησε το λαό του, αλλά το 800 οι Βούλγαροι υπό το Χαν Κρούμο επιτέθηκαν και αυτοί στα υπολείμματα του Αβαρικού κράτους.

To 803 o Kαρλομάγνος έστειλε ένα τεράστιο Βαυαρικό στρατό στην Παννονία, νικώντας και θέτοντας τέρμα στην Αβαρική ομοσπονδία. Το Νοέμβριο του ίδιου χρόνου ο Καρλομάγνος πήγε στο Ρέγκενσμπουργκ, όπου οι Αβαροι ηγέτες τον αναγνώρισαν ως ηγεμόνα τους. Το 805 ο Αβαρος χαγάνος, που είχε ήδη βαπτισθεί, πήγε στο Ααχεν για να ζητήσει την άδεια να εγκατασταθεί με το λαό του νοτιοανατολικά της Βιέννης. Τα Υπερδουνάβεια εδάφη έγιναν αναπόσπαστα τμήματα του Φραγκικού βασιλείου, για να καταληφθούν από τους Ούγγρους το 899-900.

Βορειοανατολικές Σλαβικές εκστρατείες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 789 με την εμφάνιση των νέων ειδωλολατρών γειτόνων του Σλάβων, ο Καρλομάγνος βάδισε επι κεφαλής ενός Αυστρασιοσαξονικού στρατού, περνώντας τον Ελβα, στα εδάφη των Πολάβων. Οι Σλάβοι υποτάχθηκαν αμέσως υπό τον ηγέτη τους Βίτσιν. Ο Καρλομάγνος αποδέχθηκε κατόπιν την παράδοση των Βελετών υπό τον Νράγκοβιτ και απαίτησε πολλούς ομήρους. Ζήτησε επίσης την άνευ όρων άδεια να στέλνει ιεραπόστολους στην ειδωλολατρική αυτή περιοχή. Ο στρατός προχώρησε στη Βαλτική πριν επιστρέψει στο Ρήνο, αποκομίζοντας χωρίς δυσκολία πολλά λάφυρα. Οι υποτελείς Σλάβοι έγιναν πιστοί σύμμαχοι. Το 795, όταν οι Σάξονες παραβίασαν την ειρήνη, οι Πολάβοι και οι Βελετοί πήραν τα όπλα με το νέο τους ηγεμόνα κατά των Σαξόνων. Ο Βίτσιν πέθανε στη μάχη και ο Καρλομάγνος εκδικήθηκε το χαμό του επιτιθέμενος στους Εστφαλιανούς στον Ελβα. Ο διάδοχος του Βίτσιν, Θράσκο, οδήγησε τους άνδρες του κατά των Νορνταλμπιγκιανών και παρέδωσε τους ηγέτες τους στον Καρλομάγνο, που του απέδωσε μεγάλες τιμές. Οι Πολάβοι παρέμειναν πιστοί μέχρι το θάνατο του Καρόλου και αργότερα πολέμησαν κατά των Δανών.

Noτιοανατολικές Σλαβικές εκστρατείες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οταν ο Καρλομάγνος ενσωμάτωσε το μεγαλύτερο μέρος της Κεντρικής Ευρώπης, έφερε το Φραγκικό κράτος αντιμέτωπο με τους Αβάρους και Σλάβους στα νοτιοανατολικά. Οι νοτιοανατολικότεροι γείτονες των Φράγκων ήταν οι Κροάτες, που εγκαταστάθηκαν στην Παννονική Κροατία και στη Δαλματική Κροατία. Ενώ πολεμούσαν με τους Αβάρους, οι Φράγκοι είχαν ζητήσει την υποστήριξή τους. Τη δεκαετία του 790, όταν ο Καρλομάγνος εξεστράτευε κατά των Αβάρων, κέρδισε μια μεγάλη νίκη το 796. Ο Κροάτης δούκας του Πριγκιπάτου της Παννονίας Βοϊνομίρ βοήθησε τον Καρλομάγνο και οι Φράγκοι έγιναν επικυρίαρχοι των Κροατών της βόρειας Δαλματίας, Σλαβονίας και Παννονίας.

Ο Φράγκος διοικητής Ερίκος του Φρίουλι ήθελε να επεκτείνει την κυριαρχία του καταλαμβάνοντας το Δουκάτο της Παραλιακής Κροατίας. Την εποχή εκείνη η Δαλματική Κροατία κυβερνιόταν από το δούκα Βίσεσλαβ, έναν από τους πρώτους γνωστούς Κροάτες δούκες. Στη Μάχη του Τρσάτ (799) οι δυνάμεις του Ερίκου εγκατέλειψαν τις θέσεις τους και κατατροπώθηκαν ολοκληρωτικά από εκείνες του Βίσεσλαβ. Ο ίδιος ο Ερίκος ήταν μεταξύ των φονευθέντων και η ήττα και ο θάνατός του αποδείχθηκαν μεγάλο πλήγμα για την Καρολίγγεια Αυτοκρατορία.

Ο Καρλομάγνος έστρεψε επίσης την προσοχή του στους Σλάβους δυτικά του Αβαρικού χαγανάτου, τους Καραντανούς και τους Καρνιόλους. Οι λαοί αυτοί είχαν υποταχθεί στους Λομβαρδούς καθι στους Βαυαρούς, είχαν γίνει φόρου υποτελείς, αλλά ποτέ δεν ενσωματώθηκαν πλήρως στο Φραγκικό κράτος.

Αυτοκρατορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στέψη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η στέψη του Καρλομάγνου από τον Πάπα Λέοντα Γ΄.
Το παρεκκλήσι του Καρλομάγνου στον Καθεδρικό του Άαχεν.

To 799 o Πάπας Λέων Γ΄ είχε κακοποιηθεί από τους Ρωμαίους, που προσπάθησαν να του βγάλουν τα μάτια και να του ξεριζώσουν τη γλώσσα. Ο Λέων δραπέτευσε και κατέφυγε στον Καρλομάγνο στο Πάντερμπορν, ζητώντας του να επέμβει στη Ρώμη και να τον αποκαταστήσει. Ο Καρλομάγνος, αφού συμβουλέύθηκε το λόγιο Αλκουίνο της Υόρκης, συμφώνησε να ταξιδέψει στη Ρώμη, όπως και έκανε το Νοέμβριο του 800 και συγκάλεσε ένα συμβούλιο την 1η Δεκεμβρίου. Στις 23 Δεκεμβρίου ο Λέων έδωσε έναν όρκο αθωότητας. Στη Λειτουργία των Χριστουγέννων (25 Δεκεμβρίου), όταν ο Καρλομάγνος γονάτισε στην αγία τράπεζα να προσευχηθεί, ο Πάπας τον έστεψε Imperator Romanorum ("Αυτοκράτορα των Ρωμαίων") στην τότε Βασιλική του Αγίου Πέτρου. Με την πράξη του αυτή ο Πάπας ουσιαστικά ακύρωνε τη νομιμότητα της Αυτοκράτειρας Ειρήνης της Κωνσταντινούπολης :

"Οταν ο Οδόακρος εξανάγκασε σε παραίτηση το Ρωμύλο Αυγουστύλο, δεν κατάργησε τη Δυτική Αυτοκρατορία ως ξεχωριστή εξουσία, αλλά επέφερε τη συνένωση ή ενσωμάτωσή της στην Ανατολική, έτσι από τη στιγμή εκείνη υπήρχε μια ενιαία αδιαίρετη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία ... [Ο Πάπας Λέων Γ΄ και ο Καρλομάγνος], όπως οι προκάτοχοί τους, θεωρούσαν τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μια και αδιαίρετη και με τη στέψη [του Καρλομάγνου] δεν επεδίωξαν να διακηρύξουν ένα διαχωρισμό Ανατολής και Δύσης ... δεν επαναστατούσαν εναντίον ενός κυρίαρχου βασιλεύοντος, αλλά κάλυπταν νομίμως την κενή θέση του καθαιρεθέντος Κωνσταντίνου ΣΤ΄ ... [ο Καρλομάγνος] θεωρείτο ο νόμιμος διάδοχος όχι του Ρωμύλου Αυγουστύλου αλλά του Κωνσταντίνου ΣΤ΄ ... " (Τζέιμς Μπράις, Αγγλος ιστορικός στο έργο του Η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία΄΄ (1864)).

Η στέψη του Καρλομάγνου ως Αυτοκράτορα, αν και είχε σκοπό να αναδείξει τη συνέχιση της αδιάσπαστης γραμμής Αυτοκρατόρων από τον Αύγουστο μέχρι τον Κωνσταντίνο ΣΤ΄, είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία δύο ξεχωριστών (και συχνά αντιτιθέμενων) Αυτοκρατοριών και δύο χωριστών αξιώσεων αυτοκρατορικής εξουσίας. Επί αιώνες στο μέλλον οι Αυτοκράτορες τόσο της Δύσης όσο και της Ανατολής, θα ανταγωνίζονταν μεταξύ τους για κυριαρχία επί του συνόλου.

O Aινχαρντ αναφέρει ότι ο Καρλομάγνος αγνοούσε την πρόθεση του Πάπα και δεν ήθελε αυτή τη στέψη :

Aρχικά είχε τέτοια αποστροφή , που δήλωσε ότι δεν θα έμπαινε στην Εκκλησία την ημέρα που του απονεμήθηκαν [οι αυτοκρατορικοί τίτλοι], παρότι ήταν μια μεγάλη γιορτή, αν είχε προβλέψει το σχέδιο του Πάπα.

Πολλοί σύγχρονοι μελετητές όμως υποστηρίζουν ότι ο Καρλομάγνος γνώριζε πραγματικά για τη στέψη. Οπωσδήποτε δεν μπορεί να του είχε διαφύγει το στολισμένο στέμμα, τοποθετημένο στην αγία τράπεζα, όταν ήλθε να προσευχηθεί, ακόμη και μερικές πηγές της εποχής αν αναλυθούν προσεκτικά φαίνεται να το υποστηρίζουν.

Εν πάση περιπτώσει ο Καρλομάγνος χρησιμοποιησε αυτές τις περιστάσεις για να ισχυριστεί ότι ήταν ο ανανεωτής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που είχε φανερά πέσει σε υποβάθμιση υπό τους Βυζαντινούς. Στα επίσημα έγγραφά του ο Κάρολος προτιμούσε τον τίτλο Karolus serenissimus Augustus a Deo coronatus magnus pacificus imperator Romanum gubernans imperium ("Κάρολος, ο γαληνότατος Αύγουστος, εστεμμένος από το Θεό, ο μέγας, ειρηνικός αυτοκράτορας κυβερνών τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία") από τον αμεσότερο Imperator Romanorum ("Αυτοκράτορας των Ρωμαίων").

Αυτοκρατορική διπλωματία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H Ευρώπη γύρω στο 814

Η εικονομαχία της Βυζαντινής Δυναστείας των Ισαύρων έτυχε της έγκρισης των Φράγκων. Η Δεύτερη Σύνοδος της Νίκαιας επανέφερε τη λατρεία των εικόνων υπό την Αυτοκράτειρα Ειρήνη. Η σύνοδος δεν αναγνωρίσθηκε από τον Καρλομάγνο, γιατί δεν είχαν προσκληθεί Φράγκοι απεσταλμένοι, αν και ο Καρλομάγνος κυβερνούσε πάνω από τρεις επαρχίες της παλιάς Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και θεωρείτο ίσος τη τάξει με το Βυζαντινό αυτοκράτορα. Και ενώ ο Πάπας υποστήριζε την επαναφορά της λατρείας των εικόνων, πολιτικά διαφωνούσε με το Βυζάντιο. Επιθυμούσε σαφώς να αυξήσει την επιρροή του παπισμού, να τιμήσει το σωτήρα του Καρλομάγνο και να επιλύσει τα συνταγματικά ζητήματα που ταλαιπωρούσαν τότε πολύ τους Ευρωπαίους δικαστές, μια εποχή που η Ρώμη δεν ήταν στα χέρια κάποιου αυτοκράτορα. Ετσι η ανάληψη από τον Καρλομάγνο του αυτοκρατορικού τίτλου δεν ήταν σφετερισμός στα μάτια των Φράγκων ή των Ιταλών. Θεωρείτο όμως τέτιος στο Βυζάντιο, όπου καταγγέλθηκε από την Ειρήνη και το διάδοχό της Νικηφόρο Α´ - εκ των οποίων κανείς όμως δεν μπορούσε να κάνει πρακτικά κάτι γι αυτό.

Οι Βυζαντινοί όμως κατείχαν ακόμη αρκετά εδάφη στην Ιταλία. Τη Βενετία (ότι είχε απομείνει από το Εξαρχάτο της Ραβέννας), το Ρήγιο (στην Καλαβρία), το Μπρίντιζι (στην Απουλία) και τη Νάπολη (το Ducatus Neapolitanus). Αυτές οι περιοχές παρέμειναν εκτός του ελέγχου των Φράγκων μέχρι το 804, οπότε οι Βενετοί, σπαρασσόμενοι από εσωτερικές διαμάχες, προσέφεραν την υποταγή τους στο Σιδηρό Στέμμα του Πεπίνου, γιού του Καρόλου. Η Pax Nicephori τερμαστίστηκε. Ο Νικηφόρος λεηλάτησε με στόλο τις ακτές, η μοναδική περίπτωση πολέμου μεταξύ Βυζαντινών και Φράγκων. Η σύγκρουση διήρκεσε μέχρι το 810, οπότε το Βυζαντινόφιλο κόμμα στη Βενετία επέστρεψε την πόλη τους στο Βυζαντινό Αυτοκράτορα και οι δύο αυτοκράστορες της Ευρώπης έκαναν ειρήνη. Ο Καρλομάγνος πήρε τη χερσόνησο της Ιστριας και το 812 ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Α΄ ο Ραγκαβές του αναγνώρισε την ιδιότητα του Αυτοκράτορα, όχι όμως κατ' ανάγκη του "Αυτοκράτορα των Ρωμαίων".

Δανικές επιθέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την κατάκτηση της Νορνταλμπίνγκιας, τα Φραγκικά σύνορα ήρθαν σε επαφή με τη Σκανδιναβία. Οι ειδωλολάτρες Δανοί, που κατοικούσαν τη χερσόνησο της Γιουτλάνδης, είχαν ακούσει πολλές ιστορίες από το Βίντουκιντ και τους συμμάχους του, που είχαν καταφύγει σ' αυτούς, για τον κίνδυνο των Φράγκων και την οργή που ο Χριστιανός βασιλιάς τους μπορούσε να στρέψει κατά των ειδωλολατρών γειτόνων.

Το 808 ο βασιλιάς των δανών Γκούντφρεντ ανήγειρε το τεράστιο Ντανεβίρκε, σε όλο το πλάτος του ισθμού του Σλέσβιγκ. Αυτή η οχύρωση, που χρησιμοποιήθηκε για τελευταία φορά στο Δανοπρωσσικό Πόλεμο του1864, ήταν ένα προτείχισμα-επιχωμάτωση μήκους 30 χιλιομέτρων. Το Ντανεβίρκε προστάτευε τη Δανική χώρα και επέτρεπε στο Γκούντφρεντ να παρενοχλεί τη Φρισία και τη Φλάνδρα με πειρατικές επιδρομές. Υπέταξε επίσης τους συμμάχους των Φράγκων Πολάβους και πολέμησε τους Βελετούς.

Ο Γκούντφρεντ εισέβαλε στη Φρισία, αλλά πριν προλάβει κάτι περισσότερο δολοφονήθηκε από Φράγκο δολοφόνο ή από έναν από τους άνδρες του. Τον διαδέχθηκε ο ανηψιός του Χέμιγκ, που συνήψε με τον Καρλομάγνο τη Συνθήκη του Χαϊλίγκεν στα τέλη του 811.

Θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τμήμα του επιτάφιου καλύμματος του Καρλομάγνου. Αναπαριστά τέθριππο άρμα και κατασκευάσθηκε στην Κωνσταντινούπολη
Το Karlsschrein, χρυση και αργυρή λάρνακα του Φρειδερίκου Β΄ για τον Καρλομάγνο

.

Η Περσεφόνειος σαρκοφάγος του Καρλομάγνου

Το 813 ο Καρλομάγνος κάλεσε το Λουδοβίκο τον Ευσεβή, βασιλιά της Ακουϊτανίας, το μοναδικό επιζώντα νόμιμο γιο του, στην αυλή του. Εκεί ο Καρλομάγνος έστεψε το γιο του με τα ίδια του τα χέρια ως συναυτοκράτορα και τον έστειλε πίσω στην Ακουϊτανία. Στη συνέχεια πέρασε το φθινόπωρο κυνηγώντας πριν επιστρέψει στο Ααχεν την 1η Νοεμβρίου. Τον Ιανουάριο αρρώστησε με πλευρίτιδα. Επεσε στο κρεββάτι με βαθειά κατάθλιψη στις 21 Ιανουαρίου (κυρίως επειδή πολλά από τα σχέδιά του δεν είχαν ακόμη πραγματοποιηθεί) και, όπως λέει ο Αινχαρντ :

Πέθανε την εικοστή ογδόη Ιανουαρίου, την έβδομη μέρα από τότε που έπεσε στο κρεββάτι, στις εννιά η ώρα το πρωί, αφού μετέλαβε της Αγίας Κοινωνίας, στο εβδομηκοστό δεύτερο έτος της ζωής του και το τεσσαρακοστό έβδομο της βασιλείας του.

Ετάφη την ημέρα του θανάτου του στον Καθεδρικό του Άαχεν, αν και ο κρύος καιρός και η φύση της ασθένειάς του δεν καθιστούσαν αναγκαίο ένα τόσο βιαστικό ενταφιασμό. Ο αρχαιότερος σωζόμενος (επιτάφιος) θρήνος, ο Planctus de obitu Karoli, συντέθηκε από ένα μοναχό του Αββαείου Μπόμπιο (Βόρεια Ιταλία), που είχε ευεργετήσει. Σύμφωνα με μεταγενέστερη εκδοχή του Οθωνα του Λομέλο, Κόμη του Ανακτόρου του Ααχεν την εποχή του Οθωνα Γ΄, ο ίδιος με τον Αυτοκράτορα Οθωνα είχαν ανακαλύψει τον τάφο του Καρλομάγνου : ο αυτοκράτορας, υποστήριξαν, ήταν καθισμένος σε θρόνο, φορώντας στέμμα και κρατώντας σκήπτρο, με τη σάρκα του σχεδόν τελείως άφθαρτη.

Το 1165 ο Φρειδερίκος Α΄ άνοιξε πάλι τον τάφο και τοποθέτησε τον αυτοκράτορα σε μια σαρκοφάγο κάτω από το δάπεδο του καθεδρικού. Το 1215 ο Φρειδερίκος Β΄ τον επανενταφίασε σε μία λάρνακα από χρυσό και άργυρο.

Ο θάνατος του Καρλομάγνου επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τους υπηκόους του, ιδιαίτερα εκείνους του φιλολογικού κύκλου, που τον περιέβαλλε στο Ααχεν. Ενας ανώνυμος μοναχός του Μπόμπιο θρηνούσε :

Aπό τις χώρες όπου ο ήλιος ανατέλλει μέχρι τις δυτικές ακτές οι άνθρωποι κλαίνε και θρηνούν ... οι Φράγκοι, οι Ρωμαίοι, όλοι οι Χριστιανοί έχουν πληγεί από πένθος και μεγάλη ανησυχία ... οι νέοι και οι ηλικιωμένοι, ένδοξοι ευγενείς θρηνούν για την απώλεια του Καίσαρά τους ... ο κόσμος θρηνεί το θάνατο του Καρόλου ... Ω Χριστέ, συ που κυβερνάς την ουράνια κατοικία, παραχώρησε ένα ειρηνικό μέρος για τον Κάρολο στο βασίλειό σου. Αλοίμονο σε μένα το δυστυχή.

Τον διαδέχθηκε ο επιζών γιος του Λουδοβίκος, που είχε στεφθεί τον προηγούμενο χρόνο. Η αυτοκρατορία του διατηρήθηκε στο σύνολό της μόνο για μια ακόμη γενιά. Η διαίρεσή της, σύμφωνα με τα έθιμα, μεταξύ των γιών του λουδοβίκου, μετά το θάνατο του πατέρα τους, έθεσε τα θεμέλια των νεότερων κρατών, Γαλλίας και Γερμανίας.

Διοίκηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως κυβερνήτης, ο Καρλομάγνος ξεχωρίζει για τις πολλές του μεταρρυθμίσεις : νομισματικές, διοικητικές, στρατιωτικές, πολιτιστικές και εκκλησιαστικές. Είναι ο βασικός πρωταγωνιστής της "Καρολίγγειας Αναγέννησης".

Στρατιωτικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θεωρείτο επί μακρόν ότι η στρατιωτική κυριαρχία του Καρλομάγνου βασιζόταν σε μια "επανάσταση του ιππικού" του Κάρολου Μαρτέλου τη δεκαετία του 730. Εντούτοις ο αναβολέας δεν είχε εισαχθεί στο Φραγκικό βασίλειο μέχρι τα τέλη του όγδοου αιώνα. Αντίθετα η επιτυχία του Καρλομάγνου στηρίχτηκε κυρίως στις νέες πολιορκητικές τεχνολογίες και την άριστη υλικοτεχνική υποστήριξη. Εντούτοις την εποχή του Καρλομάγνου ο Φραγκικός στρατός χρησιμοποιούσε μεγάλο αριθμό αλόγων. Και αυτό γιατί τα άλογα παρείχαν μία γρήγορη μέθοδο μεταφοράς στρατευμάτων σε μεγάλες αποστάσεις, γεγονός κρίσιμο για τη δημιουργία και τη διατήρηση μιας τόσο μεγάλης αυτοκρατορίας.

Οικονομικές και νομισματικές μεταρρυθμίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Καρλομάγνος είχε σημαντικό ρόλο στον καθορισμό του άμεσου οικονομικού μέλλοντος της Ευρώπης. Ακολουθώντας τις μεταρρυθμίσεις του πατέρα του, ο Καρλομάγνος κατάργησε το νομισματικό σύστημα που βασιζόταν στο χρυσό σόλιδο υιοθέτησαν το σύστημα που είχε εφαρμόσει και, τόσο αυτός όσο και ο Αγγλοσάξονας Βασιλιάς Όφα της Μερκίας υιοθέτησε το σύστημα που είχε υιοθετηθεί από τον Πεπίνο. Υπήρχαν πραγματικά ισχυροί λόγοι για την εγκατάλειψη αυτής της σύνδεσης με το χρυσό, κυρίως η ίδια η έλλειψη χρυσού.

Η έλλειψη χρυσού ήταν άμεση συνέπεια της σύναψης ειρήνης με το Βυζάντιο, που είχε ως αποτέλεσμα την παραχώρηση της Βενετίας και της Σικελίας στην Αναστολή και την απώλεια των εμπορικών τους δρόμων προς την Αφρική. Η τυποποίηση που προέκυψε εναρμόνισε οικονομικά και ενοποίησε το περίπλοκο σύνολο νομισμάτων που ήταν σε χρήση στην αρχή της βασιλείας του, απλοποιώντας έτσι τις συναλλαγές και το εμπόριο.

Ο Καρλομάγνος καθιέρωσε μια νέα μονάδα, τη livre carolinienne (από τη Λατινική libra, τη σύγχρονη λίρα), που βασιζόταν σε μια λίβρα-λίρα αργύρου - μονάδα τόσο χρήματος όσο και βάρους - που άξιζε 20 sou (από το λατινικό σόλοδο [που ήταν κυρίως λογιστική μονάδα και ποτέ δεν κόπηκε ως νόμισμα] το σημερινό σελίνι) ή 240 deniers (από το Λατινικό δηνάριο, τη σημερινή πένα). Την περίοδο αυτή η livre και το sou ήταν μονάδες μέτρησης, μόνο το denier ήταν νόμισμα του βασιλείου.

Ο Καρλομάγνος καθιέρωσε αρχές για τη λογιστική πρακτική μέσω των Capitulare de villis του 802, που θέσπισαν αυστηρούς κανόνες για τον τρόπο με τον οποίο έπρεπε να καταγράφονται έσοδα και έξοδα.

Στις αρχές της κυβέρνησης του Καρλομάγνου σιωπηρά επέτρεπε στους Εβραίους να μονοπωλούν το δανεισμό χρημάτων. Στη συνέχεια ο δανεισμός με σκοπό το κέρδος απαγορεύθηκε το 814, όντας αντίθετος με τον εκκλησιαστικό νόμο της εποχής. Ο Καρλομάγνος εισήγαγε τον Εβραϊκό Θεσμό, μία απαγόρευση για τους Εβραίους να ασχολούνται με δανεισμό χρημάτων, λόγω των θρησκευτικών πεποιθήσεων της πλειοψηφίας των υπηκόων του, απαγορεύοντάς τον στην ουσία σε όλα τα επίπεδα, σε μια αντιστροφή της προηγούμενης καταγεγραμμένης γενικής πολιτικής του. Εκτός από αυτή την προσανατολισμένη στα μακροοικονομικά μεταρρύθμιση, ο Καρλομάγνος υλοποίησε σημαντικό αριθμό μικροοιοκονομικών μεταρρυθμίσεων, όπως ο άμεσος έλεγχος των τιμών και των εισφορών για ορισμένα αγαθά και εμπορεύματα.

Ο Εβραϊκός Θεσμός του πάντως δεν ήταν αντιπροσωπευτικός της συνολικής οικονομικής σχέσης ή στάσης τους προς τους Φράγκους Εβραίους και οπωσδήποτε όχι η προγενέστερη σχέση του με αυτούς, όπως είχε εξελιχθεί κατά τη διάρκεια της ζωής του. Για παράδειγμα ο επ' αμοιβή προσωπικός γιατρός του ήταν Εβραίος, απασχολούσε τουλάχιστον ένα τουλάχιστον Εβραίο για τις διπλωματικές του αποστολές, ο Ισαάκ ήταν ο προσωπικός του απεσταλμένος στο Μουσουλμανικό χαλιφάτο της Βαγδάτης. Του έχουν αποδοθεί επιστολές, που προσκαλούν Εβραίους να εγκατασταθούν στο βασίλειό του, για οικονομικούς λόγους, καλωσορίζοντάς τους γενικά με τις συνολικά προοδευτικές πολιτικές του.

Ο Καρλομάγνος εφάρμοσε το σύστημα αυτό στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρωπαϊκής ηπείρου και η μονάδα του Οφα υιοθετήθηκε εθελοντικά από το μεγαλύτερο μέρος της Αγγλίας. Μετά το θάνατο του Καρλομάγνου το νόμισμα της Ευρωπαϊκής ηπείρου υποβαθμίστηκε και το μεγαλύτερο μέρος της κατέφυγε στη χρήση του διαρκώς υψηλής ποιότητας Αγγλικού νομίσματος μέχρι περίπου το 1100.

Εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέρος της επιτυχίας του Καρλομάγνου ως πολεμιστή και διοικητή και κυβερνήτη μπορεί να αποδοθεί στο θαυμασμό του για τη μάθηση και την εκπαίδευση. Η βασιλεία του και η εποχή που αυτή εγκαινίασε αναφέρονται συχνά ως Καρολίγγεια Αναγέννηση λόγω της άνθησης των γραμμάτων, της λογοτεχνίας, της τέχνης και της αρχιτεκτονικής, που τη χαρακτηρίζουν. Ο Καρλομάγνος, ερχόμενος σε επαφή με τον πολιτισμό και τη γνώση των άλλων χωρών (ιδιαίτερα της Βησιγοτθικής Ισπανίας, της Αγγλοσαξωνικής Αγγλίας και της Λομβαρδικής Ιταλίας) λόγω των μεγάλων κατακτήσεών του, αύξησε σημαντικά τις χορηγίες προς μοναστηριακές σχολές και σκριπτόρια (κέντρα αντιγραφής βιβλίων) στη Φραγκία.

Τα περισσότερα από τα σωζώμενα σήμερα έργα της κλασικής Λατινικής αντιγράφηκαν και διατηρήθηκαν από Καρολίγγειους λόγιους. Στην πραγματικότητα τα αρχαιότερα διαθέσιμα χειρόγραφα για πολλά αρχαία κείμενα είναι Καρολίγγεια. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι όποιο κείμενο διασώθηκε την Καρολίγγειο περίοδο σώζεται ακόμη.

Η πανευρωπαϊκή φύση των επιρροών του Καρλομάγνου φαίνεται από την καταγωγή πολλών από εκείνους που εργάστηκαν για αυτόν : ο Αλκουϊν, Αγγλοσάξονας από την Υόρκη, ο Τέοντουλφ, Βησιγότθος, πιθανόν από τη Σεπτιμάνια, ο Παύλος ο Διάκονος, Λομβαρδός, ο Πέτρος της Πίζας και ο Παυλίνος της Ακουϊλέια, Ιταλοί, και οι Αλτζινμπερτ, Αντζιλραμ, Αινχαρντ και Βάλντο του Ράιχεναου, Φράγκοι.

Ο Καρλομάγνος έδειξε ζηρό ενδιαφέρον για τα γράμματα, προωθώντας τα στην αυλή, δίνοντας εντολή τα παιδιά και τα εγγόνια του να λάβουν καλή εκπαίδευση και μελετώντας ακόμη και ο ίδιος (σε μια εποχή που ακόμα και οι ηγεμόνες που προωθούσαν την εκπαίδευση δεν διέθεταν χρόνο για να μορφωθούν οι ίδιοι) υπό την καθοδήγηση του Πέτρου της Πίζας, από τον οποίο έμαθε γραμματική, του Αλκουίν, με τον οποίο μελετούσε ρητορική, διαλεκτική (λογική) και αστρονομία (ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τις κινήσεις των άστρων) και του Αινχαρντ, που τον βοηθούσε στα μαθήματα αριθμητικής.

Η μεγαλύτερη μαθησιακή αποτυχία του, όπως αναφέρει ο Αινχαρντ, ήταν η αδυναμία του να γράφει. Οταν, στα γεράματά του, άρχισε προσπάθειες να μάθει - εξασκούμενος στο σχηματισμό γραμμάτων στο κρεβάτι του κατά τον ελεύθερο χρόνο του, σε βιβλία και μαυροπίνακες που έκρυβε κάτω από το μαξιλάρι του - "ήταν πια αργά για την προσπάθειά του και είχε ελάχιστη επιτυχία", και η ικανότητά του να διαβάζει - την οποία ο Αινχαρντ αποσιωπά και καμμία άλλη πηγή της εποχής δεν υποστηρίζει - έχει επίσης αμφισβητηθεί.

Το 800 ο Καρλομάγνος επεξέτεινε τον ξενώνα στο Μουριστάν, περιοχή στη Χριστιανική Συνοικία της Παλιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ, και του πρόσθεσε μια βιβλιοθήκη, αλλά είναι σίγουρο ότι προσωπικά δεν πήγε ποτέ στην Ιερουσαλήμ.

Kατά τη βασιλεία του Καρλομάγνου η Ρωμαϊκή στρογγυλόσχημη γραφή και η καλλιγραφική εκδοχή της, που είχαν γεννήσει διάφορες ηπειρωτικές μικροσκοπικές γραφές, συνδυάσθηκαν με χαρακτηριστικά γραφών που χρησιμοποιούνταν σε Ιρλανδικά και Αγγλικά μοναστήρια. Η Καρολίγγεια μικρογραφία δημιουργήθηκε εν μέρει υπό την αιγίδα του Καρλομάγνου. Κύρια επιρροή για αυτό ήταν πιθανότατα ο Αλκουίν της Υόρκης, που διηύθυνε τη σχολή των ανακτόρων και το κέντρο αντιγραφής στο Ααχεν.

Ισως όμως να έχει υπερεκτιμηθεί ο επαναστατικός χαρακτήρας της Καρολίγγειας μεταρρύθμισης. Πριν ο Αλκουίν φτάσει στο Ααχεν είχαν γίνει προσπάθειες για την εξημέρωση της χοντροκομμένης Γερμανικής και Μεροβίγγειας γραφής. Η νέα μικρογραφία διαδόθηκε αρχικά από το Ααχεν και αργότερα από το σημαντικό κέντρο αντιγραφής στην Τουρ, όπου ο Αλκουίν αποσύρθηκε ως μοναχός.

Eκκλησιαστικές μεταρρυθμίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε αντίθεση με τον πατέρα του, Πεπίνο, και το θείο του, Καρλομάν, ο Καρλομάγνος επεξέτεινε το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα για την εκκλησία. Η εμβάθυνση της πνευματικής ζωής έμελλε να θεωρηθεί ως κεντρικής σημασίας για τη δημόσια τάξη και τη βασιλική διακυβέρνηση. Η μεταρρύθμισή του εστίασε στην ενίσχυση των εξουσιαστικών δομών της εκκλησίας βελτιώνοντας τις ικανότητες και την ηθική ποιότητα του κλήρου, τυποποιώντασς λειτουργικές πρακτικές, βελτιώνοντας τα βασικά δόγματα της πίστης και της ηθικής και εκριζώνοντας την ειδωλολατρία. Τώρα πια η εξουσία του είχε επεκταθεί σε εκκλησία και κράτος. Μπορούσε να ελέγχει τους κληρικούς και την εκκλησιαστική περιουσία και να καθορίζει το ορθόδοξο δόγμα. Παρά τη σκληρή νομοθεσία και την αιφνίδια αλλαγή είχε εξασφαλίσει τη σαφή στήριξη του κλήρου, που ενέκρινε την επιθυμία του να εμβαθύνει την ευσέβεια και το ήθος των χριστιανών υπηκόων του.

Πολιτικές μεταρρυθμίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Καρλομάγνος επιδόθηκε σε πολλές μεταρρυθμίσεις της Φραγκικής διακυβέρνησης, αλλά συνέχισε επίσης πολλές παραδοσιακές πρακτικές, όπως η διαίρεση του βασιλείου μεταξύ των γιων του.

Κυβέρνηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κυβέρνηση, η διοίκηση και η οργάνωση της Καρολίγγειας Αυτοκρατορίας σφυρηλατήθηκαν στην αυλή του Καρλομάγνου τις δεκαετίες γύρω από το 800. Τη χρονιά εκείνη ο Καρλομάγνος στέφθηκε αυτοκράτορας και προσάρμοσε την υφιστάμενη βασιλική διοίκησή του, ώστε να ανταποκριθεί στις προσδοκίες του νέου του τίτλου. Οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις που επεξεργάστηκε στην πρωτεύουσά του Ααχεν έμελλαν να έχουν τεράστιο αντίκτυπο στον πολιτικό καθορισμό της Δυτικής Ευρώπης για το υπόλοιπο του Μεσαίωνας. Οι Καρολίγγειες βελτιώσεις των παλιών Μεροβίγγειων μηχανισμών διακυβέρνησης έχουν επαινεθεί από ιστορικούς για τον αυξημένο κεντρικό έλεγχο, την αποτελεσματική γραφειοκρατία, την υποχρέωση λογοδοσίας και την πολιτιστική αναγέννηση.

Η Καρολίγγεια Αυτοκρατορία ήταν η μεγαλύτερη δυτική χώρα μετά την πτώση της Ρώμης (476 μ.Χ.), αλλά οι ιστορικοί έχουν αναδείξει το βάθος της επιρροής και του ελέγχου του αυτοκράτορα. Νομικά ο Καρολίγγειος αυτοκράτορας ασκούσε το bannum, το δικαίωμα να κυβερνά και να διοικεί σε όλα τα εδάφη του. Είχε επίσης υπέρτατη δικαιοδοσία σε δικαστικές υποθέσεις, νομοθετούσε, ηγείτο του στρατού και προστάτευε τόσο την Εκκλησία, όσο και τους φτωχούς. Η διοίκησή του αποτελούσε μια προσπάθεια να οργανώσει το βασίλειο, την εκκλησία και τους ευγενείς γύρω του, όμως η αποτελεσματικότητά του εξαρτιόταν άμεσα από την αποδοτικότητα, την πίστη και την υποστήριξη των υπηκόων του.

Τον πρώτο χρόνο της βασιλείας του ο Καρλομάγνος πήγε για πρώτη φορά στο Ααχεν (Γαλλικά Aix-la-Chapelle, Iταλικά Aquisgrana) Αρχισε να κτίζει ένα ανάκτορο είκοσι χρόνια αργότερα (788) μετά το θάνατο του πατέρα του. Το έκανε για να το αφιερώσει στον πατέρα του και ήλπιζε ότι κάποια μέρα θα γινόταν εξ ίσου μεγάλος ηγέτης, όπως εκείνος. Το παρεκκκλήσι του ανακτόρου, που καστασκευάσθηκε το 796, έγινε αργότερα ο Καθεδρικός του Ααχεν. Ο Καρλομάγνος πέρασε τους περισσότερους χειμώνες από το 800 μέχρι το θάνατό του (814) στο Ααχεν, το οποίο έκανε συμπρωτεύουσα με τη Ρώμη, για να απολαμβάνει τις θερμές πηγές. Ο Καρλομάγνος οργάνωσε την αυτοκρατορία του σε 350 κομητείες, με διορισμένο κόμη. Οι κόμητες λειτουργούσαν ως δικαστές, διοικητές και εκτελεστές των νόμων. Για να επιβάλει την αφοσίωση ίδρυσε το σύστημα των missi dominici. που σημαίνει "απεσταλμένοι του ηγεμόνα". Στο σύστημα αυτό ένας εκπρόσωπος της Εκκλησίας και ένας εκπρόσωπος του Αυτοκράτορα ήταν επικεφαλής κάθε χρόνο σε κάθε κομητεία και υπέβαλε έκθεση στον Καρλομάγνο για την κατάστασή τους.

Η βασιλική αυλή ήταν ένα όργανο μετακινούμενο (μέχρι το 802), που περιόδευε στο βασίλειο, εξασφαλίζοντας την καλή άσκηση της κυβέρνησης στα διάφορα μέρη. Οι σημαντικότερες θέσεις ήταν του εφημέριου (που ήταν υπεύθυνος για όλες τις εκκλησιαστικές υποθέσεις στο βασίλειο) και του κόμη του παλατιού (παλατίνου της αυλής), που είχε τον ανώτατο έλεγχο της αυλής. Περιελάμβανε επίσης πολλούς ελλάσσονες αξιωματούχους, π.χ. τον αρχιθαλαμηπόλο, το φροντιστή και τον κριτή. Η αυλή μερικές φορές ηγείτο του στρατού (π.χ. ο Φροντιστής Αντορφ κατά των Βρετόνων το 786). Ενδεχομένως σχετικό με τον εφημέριο και το βασιλικό παρεκκλήσι ήταν το γραφείο του καγκελαρίου, επικεφαλής ενός μη μόνιμου φραφείου-αρχείου. Τα παραγόμενα έγγραφα ήταν στοιχειώδη και είχαν κυρίως να κάνουν με πράξεις επί της γης. Υπάρχουν 262 σωζώμενα από τη βασιλεία του Καρόλου, ενώ 40 από εκείνη του Πεπίνου και 350 του Λουδοβίκου του Ευσεβούς.

Υπάρχουν 3 κυρίως θεσμοί, με τους οποίους επιβαλλόταν η Καρολίγγεια εξουσία στις διάφορες περιοχές :

Ο Κόμης. Διορισμένος από τον Κάρολο να διοικεί μια κομητεία. Η Καρολίγγεια Αυτοκρατορία (εκτός από τη Βαυαρία) ήταν διαιρεμένη σε 110 ως 600 κομητείες, καθεμιά τους διαιρεμένη σε centenae, που ήταν υπό τον έλεγχο ενός ιερέα. Στην αρχή ήταν βασιλικοί αντιπρόσωποι σταλμένοι από τον Κάρολο, αλλά μετά το 802 σημαντικοί τοπικοί μεγιστάνες. Ηταν υπεύθυνοι για τη δικαιοσύνη, την εφαρμογή των νόμων, την είσπραξη διοδίων και τελών και τη συντήρηση δρόμων και γεφυρών. Τυπικά μπορούσαν να απολυθούν από το βασιλιά, αλλά πολλές θέσεις έγιναν κληρονομικές. Ηταν επίσης μερικές φορές διεφθαρμένοι, αν και μερικοί ήταν υποδειγματικοί, π.χ. ο Ερρίκος του Φρίουλι. Τελικά δημιουργήθηκαν επαρχιακοί κυβερνήτες, που επέβλεπαν πολλούς κόμητες.

Οι Missi Dominici (Λατινικά: dominical emissaries). Αρχικά διοριζόμενοι επί τούτου, μία μεταρρύθμιση το 802 κατέληξε στο αξίωμα του missus dominicus, που έγινε μόνιμο. Οι Missi Dominici αποστέλλονταν ανά δύο. Ο ένας ήταν εκκλησιαστικός και ο άλλος κοσμικός. Το καθεστώς τους ως υψηλόβαθμων αξιωματούχων θεωρείτο ότι τους προστάτευε από τον πειρασμό της δωροληψίας. Εκαναν 4 επισκέψεις το χρόνο στο τοπικό τους missaticum, που καθεμιά διαρκούσε ένα μήνα και ήταν υπεύθυνοι για τη γνωστοποίηση της βούλησης και των εντολών του βασιλιά, την εκδίκαση υποθέσεων και την κατά περίπτωση συγκρότηση στρατευμάτων.

Οι Vassi Dominici. Ηταν υποτελείς του βασιλιά, γόνοι ισχυρών οικογενειών, που κατείχαν "προνόμια" και σχημάτιζαν βοηθητικά σώματα του βασιλικού στρατού. Πήγαιναν επίσης σε ειδικές αποστολές.

Γύρω στα 780 ο Καρλομάγνος μεταρρύθμισε το τοπικό σύστημα απονομής δικαιοσύνης και θεσμοθέτησε τους scabini, ειδικούς επαγγελματίες σχετικούς με το δίκαιο. Κάθε κόμης είχε τη βοήθεια επτά από αυτούς τους scabini, που έπρεπε να γνωρίζουν όλους τους νόμους του βασιλείου, έτσι ώστε όλοι οι υπήκοοι να μπορούν να κριθούν σύμφωνα με αυτούς. Οι δικαστές απαγορευόταν επίσης να δωροδοκούνται και έπρεπε να χρησιμοποιούν ένορκες καταθέσεις για την εξακρίβωση των γεγονότων. Το 802 καταγράφηκαν και επικαιροποιήθηκαν όλοι οι νόμοι (ο Σαλικός νόμος τροποποιήθηκε επίσης το 798 και το 802, αν και ακόμη και ο Αινχαρντ παραδέχεται στο κεφάλαιο 29 ότι ήταν ατελής). Οι δικαστές έπρεπε να είχαν ένα αντίγραφο τόσο του Σαλικού , όσο και του Ριπουριανού νομικού κώδικα.

H νομισματοκοπία είχε έντονη σχέση με τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και ο Καρλομάγνος ανέλαβε τη ρύθμισή της μαζί με τα άλλα αυτοκρατορικά του καθήκοντα. Οι Καρολίγγειοι ασκούσαν ελέγχους στα αργυρά νομίσματα του βασιλείου, ελέγχοντας τη σύνθεση και την αξία τους. Στα νομίσματα εμφανιζόταν το όνομα του αυτοκράτορα και όχι του νομισκατοκόπου. Ο Καρλομάγνος εργάστηκε για να κλείσει νομισματοκοπεία στη Βόρεια Γερμανία στη Βαλτική Θάλασσα.

Άγιος Αυτοκράτορας των Ρωμαίων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Νόμισμα με την επίσημη υπογραφή του Καρλομάγνου ως αυτοκράτορα
Μονόγραμμα του Καρλομάγνου, από την επιγραφή ενός βασιλικού διπλώματος: Signum (μονόγρ.: KAROLVS) Karoli gloriosissimi regis

Την ημέρα των Χριστουγέννων του έτους 800 ενώ ο Κάρολος προσευχόταν γονατιστός στο ναό του Αγίου Πέτρου της Ρώμης, ο Πάπας Λέων Γ΄ τοποθέτησε μια χρυσή κορώνα στο σκυμμένο κεφάλι του βασιλιά στέφοντάς τον Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Imperator Romanorum).

Ο Καρλομάγνος λέγεται πως εξεπλάγη από τη στέψη, δηλώνοντας ότι δεν θα είχε μπει στην εκκλησία αν ήξερε το σχέδιο του Πάπα. Εντούτοις, μερικοί ιστορικοί λένε ότι ο Πάπας δεν θα είχε τολμήσει να ενεργήσει χωρίς την έγκριση του Καρλομάγνου.

Ο Καρλομάγνος δεν έκανε χρήση του τίτλου Imperator Romanorum («Ρωμαίος Αυτοκράτορας», που αποτελούσε τίτλο του Αυτοκράτορα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας) αλλά του τίτλου Imperator Romanum gubernans ImperiumΑυτοκράτορας που κυβερνά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία»). Πιθανώς ο Καρλομάγνος να το θεωρούσε αυτό δείγμα μετριοπάθειας, καθώς επιζητούσε να διασφαλίσει πρώτα τη Βυζαντινή αναγνώρισή του ως Αυτοκράτορα, δηλαδή ως συναυτοκράτορα ή συγκυβερνήτη του Βυζαντινού άρχοντα.[2]

Συνεχίζοντας τις μεταρρυθμίσεις του πατέρα του, ο Καρλομάγνος κατήργησε το βασιζόμενο στο χρυσό σόλιδο νομισματικό σύστημα. Καθιέρωσε νέα μονάδα, τη λίβρα — χρηματική μονάδα και μονάδα βάρους — η οποία άξιζε 20 σολίδους ή 240 δηνάρια.

Ο Καρλομάγνος δεν σταμάτησε ποτέ να μορφώνεται. Έφερε στην Αυλή του στο Άαχεν έναν Άγγλο μοναχό τον Αλκουίνο, και διάφορους άλλους δασκαλούς. Στο Άαχεν δημιουργήθηκε σημαντική σχολή και ιστορικοί μιλάνε για την Καρολίγγεια αναγέννηση που συνοδεύεται με τη βασιλεία του Καρλομάγνου. Έχτισε πλήθος παλατιών (γερμ. Pfalz) σε όλη την επικράτεια του βασιλείου του, όπου διέμενε κατά τις περιοδείες του ανά τη χώρα. Το μεγαλοπρεπέστερο χτίστηκε στο Άαχεν, το οποίο αποτελούσε και την αγαπημένη του πόλη, όπου διέμεινε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του. Έμαθε να διαβάζει λατινικά και λίγα ελληνικά αλλά δεν κατάφερε να μάθει γραφή.

Οργάνωσε την αυτοκρατορία του σε 350 κομητείες, που κάθε μια διοικούνταν από έναν διορισμένο κόμη. Οι κόμητες υπηρετούσαν όπως οι δικαστές, οι διοικητές, και τα μέλη των εκκλησιαστικών δικαστηρίων.

Όταν ο Καρλομάγνος πέθανε στις 28 Ιανουαρίου του 814, ετάφη στον δικό του καθεδρικό ναό στο Άαχεν.

Ο Καρλομάγνος στην Ευρωπαϊκή παράδοση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καρλομάγνος

Λειψανοθήκη του Ευλογημένου Καρόλου Αυγούστου
Κοίμηση 814
Εορτασμός 28 Ιανουαρίου (Άαχεν και Όσναμπρουκ)

Το Βραβείο Καρλομάγνος απονέμεται κάθε χρόνο από την πόλη Άαχεν της Γερμανίας σε άτομα για τη συνεισφορά τους στην ιδέα της Ευρώπης και στην ειρήνη στην περιοχή.

Κληρονόμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με τη δεύτερη σύζυγο του Χιλδεγκάρδη της Σουηβίας (757 - 783) παιδιά τους ήταν :

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Συνβασίλεψε με τον αδελφό του Καρλομάνο μέχρι το 771, όπου ο αδελφός του πέθανε και συνέχισε μόνος.
  2. Μίλτων Β. Ανάστος, "Charlemagne and the title "Emperor of the Romans"", Aspects of the Mind of Byzantium (Political Theory, Theology, and Ecclesiastical Relations with the See of Rome), Ashgate Publications, Variorum Collected Studies Series, 2001, διαθέσιμο στον ιστότοπο myriobiblos.gr.

Βιβλιογραφία - Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Regine Pernoud, «Καρλομάγνος.Ο μεγάλος Ευρωπαίος.Ο πρώτος που επέτυχε την ενότητα της Ευρώπής», Ιστορία Εικονογραφημένη, τχ.56 (Φεβρουάριος 1973), σελ.44-51

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα