Καταλονία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Καταλονία
Catalunya
Cataluña
Catalonha
Αυτόνομη κοινότητα

Σημαία

Έμβλημα
Χώρα Flag of Spain.svg Ισπανία
Πρωτεύουσα Βαρκελώνη
Διοίκηση
 • Πρόεδρος Αρτούρ Μας (CiU)
Έδρες
 • Βουλή 47
 • Γερουσία 16
Επίσημες γλώσσες καταλανικά
ισπανικά
αρανικά
Έκταση
 • Συνολική 32.114 χλμ²
 • Ποσοστό 6,3%
 • Κατάταξη
Πληθυσμός
 • Συνολικός 7.354.411
 • Ποσοστό 4,3%
 • Πυκνότητα 222,16
 • Κατάταξη
ISO 3166-2 CT
Ιστοσελίδα gencat.cat

Η ΚαταλονίαΚαταλωνία) είναι μία από τις 17 αυτόνομες περιοχές (ισπ. Comunidades Autónomas) που απαρτίζουν το Βασίλειο της Ισπανίας. Η Καταλονία έχει πληθυσμό 7 εκατομμυρίων κατοίκων. Η μεγαλύτερη πόλη και πρωτεύουσά της είναι η Βαρκελώνη.

Το έδαφος της Καταλονίας καλύπτει 32.114 τ.χ. στο βορειοανατολικό άκρο της Ισπανίας και συνορεύει βόρεια με τη Γαλλία. Στα εδάφη αυτά κατοικούν ιστορικά, κατά συντριπτική πλειονότητα, Καταλανοί, οι οποίοι είχαν κάποτε συστήσει και το Πριγκιπάτο της Καταλονίας.

Η Αυτόνομη Περιοχή της Καταλονίας απολαμβάνει εκτεταμένης αυτονομίας από το ισπανικό κράτος, έχει δική της Κυβέρνηση, Κοινοβούλιο, δικαιώματα συλλογής φόρων. Επίσημες γλώσσες είναι τα καταλανικά, ισπανικά και τα αρανικά. Οι Καταλανοί έχουν μακριά ιστορία καταλανικής εθνικής υπόστασης έως τον 18ο αιώνα που καταλύθηκε οριστικά το καταλανικό κράτος (Generalitat, Ζενεραλιτάτ). Από το 1900 περίπου και μετά ο καταλανικός εθνικισμός γνωρίζει αναβίωση και οι Καταλανοί θεωρούν τους εαυτούς τους όλο και περισσότερο χωριστό έθνος σε σχέση με τους Ισπανούς.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα εδάφη που αποτελούν σήμερα την αυτόνομη κοινότητα της Καταλονίας στην Ισπανία, και την γειτονική καταλανική περιοχή της Γαλλίας, κατοικήθηκαν για πρώτη φορά κατά την Μέση Παλαιολιθική Περίοδο. Όπως το και το υπόλοιπο τμήμα της μεσογειακής ακτογραμμής της Ιβηρικής Χερσονήσου, αποικίστηκε από τους Αρχαίους Έλληνες και τους Καρχηδόνιους, ενώ επιρεάστηκε και από τον προρωμαϊκό ιβηρικό πολιτισμό. Με την υπόλοιπη Ισπανία, αποτελούσε τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, το οποίο στην συνέχεια περιήλθε στην κατοχή των Βισηγότθων μετά την κατάρρευση της Ρώμης. Το βορειότερο τμήμα της Καταλονίας κατελήφθη για σύντομο χρονικό διάστημα από τους Μαυριτανούς (Μουσουλμάνους στο θρήσκευμα) από την Αλ-Ανταλούς στη διάρκεια του 8ου αιώνα, αλλά μετά την ήττα των δυνάμεων του Εμίρη Αμντούλ Ραχμάν Αλ Γκαφικίουα στην Τουρ το 732, οι ντόπιοι Βισηγότθοι επανέκτησαν την αυτονομία τους, αν και οικειοθελώς κατέστησαν τους εαυτούς τους φόρου υποτελείς στην αναδυόμενη δύναμη του Βασιλείου των Φράγκων, το οποίο έδωσε σε αυτές τις μικρές αριθμητικά αυτόνομες ομάδες πληθυσμών την γενική ονομασία Marca Hispanica.

Ένα σημαντικό τμήμα του καταλανικού πολιτισμού αναπτύχθηκε κατά την διάρκεια του Μεσαίωνα, όταν και η περιοχή βρισκόταν υπό την κυριαρχία των Κόμητων της Βαρκελώνης. Ως τμήμα του Στέμματος της Αραγωνίας, οι Καταλανοί έγιναν θαλάσσια δύναμη, μέσω του εμπορίου και κατακτήσεων που έφταναν από την Βαλένθια και τις Κανάριες Νήσους, μέχρι την Σαρδηνία και την Σικελία.

Ο γάμος της Ισαβέλλας Α' της Καστίλλης και του Φερδινάνδου Β' της Αραγωνίας (1469) ενοποίησε την χριστιανική Ισπανία. Το 1492, το Βασίλειο της Γρανάδα, ο τελευταίος πολιτικός θήλακας της Αλ-Ανταλούς στην Ιβηρική χερσόνησο, κατακτήθηκε, με την ισπανική ανακάλυψη και κατάκτηση της Αμερικής να λαμβάνει χώρα εκείνη την περίοδο. Η πολιτική δύναμη άρχισε πλέον σταδιακά να μετακυλάει από το Στέμμα της Αραγωνίας σε αυτό της Καστίλης.

Για ορισμένο χρονικό διάστημα, η Καταλονία διατήρησε ορισμένους δικούς της νόμους, αλλά κι αυτοί σταδιακά μεταβλήθηκαν (αν και παρέμειναν αμετάβλητοι για ορισμένες χρονικές περιόδους) όπως συνέβη και με αυτούς των υπόλοιπων περιοχών του βασιλείου. Όπως και άλλες, παλαιότερα ανεξάρτητες, περιοχές του βασιλείου, η Καταλονία άρχισε σταδιακά να χάνει τον έλεγχο στις εσωτερικές της υποθέσεις με την πάροδο των αιώνων. Αυτό οφείλεται κυρίως στην άνοδο στον θρόνο της υποστηρίκτριας της κεντρικοποίησης, της Δυναστείας των Βουρβόνων, η οποία εγκαταστάθηκε στην Μαδρίτη. Κι αυτό καθώς την εποχή της δυναστείας των Αψβούργων, η περιοχή διέθετε το αυτοδιοίκητο, ως τμήμα του Βασιλείου της Αραγωνίας.

Η πιο γνωστή διαμάχη, αναφορικά με αυτή την απώλεια της ανεξαρτησίας ήταν ο Πόλεμος της Ισπανικής Διαδοχής, ο οποίος ξεκίνησε όταν ο Κάρολος Β' πέθανε χωρίς διάδοχο το 1700, αφήνοντας τον θρόνο στον μακρινό του απόγονο, Φίλιππο του Ανζού, εγγονό του Λουδοβίκου ΙΔ' της Γαλλίας και της αδερφής του, της Infanta Μαρίας Τερέζας της Αυστρίας, κάτι που ο Οίκος των Αψβούργων της Βιέννης δεν ανεχόταν σε καμία περίπτωση.

Η Καταλονία υποστήριξε τις αξιώσεις επί του θρόνου ενός μέλους του αυστριακού κλάδου της Δυναστείας των Αψβούργων (αφού πρώτα ακύρωσε τους όρκους πίστης της στον Φίλιππο Ε', το 1702), σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ισπανία που υποστήριζε τον Γάλλο ευγενή του Οίκου των Βουρβόνων, Φίλιππο Ε'. Μετά την τελική παράδοση των καταλανικών δυνάμεων στις 11 Σεπτεμβρίου 1714, του διατάγματα της Nueva Planta του Φίλιππου Ε', κατήργησαν τους κυριότερους πολτικούς θεσμούς της Καταλονίας και επέβαλαν στρατιωτικό νόμο στην περιοχή. Παρόλα αυτά, το Στέμμα έδωσε στην περιοχή το δικαίωμα να διατηρήσει το Αστικό της Δίκαιο και τους Νόμους της.

Όπως και ο Φίλιππος Ε' της Ισπανίας, έτσι και ο Φίλιππος του Ανζού κατείργησε τα παλιά προνόμια όλων των μεσαιωνικών βασιλείων της Ισπανίας, συμπεριλαμβανομένης της Αραγωνίας και, ακολούθως, την Καταλονία, και, ακολουθώντας το παράδειγμα της Γαλλίας, επιχείρησε να επιβάλει ένα κοινό σύνταγμα για το σύνολο της χώρας, ενώ πέρασε τον Σαλικό Νόμο και ίδρυσε το 1714, την Βασιλική Ακαδημία Γλώσσας της Ισπανίας, ή αλλιώς Real Academia Española.

Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, η Καταλονία αποτέλεσε το επίκεντρο της βιομηχανοποίησης της Ισπανίας. Κάτι που διατηρείται και μέχρι σήμερα, καθώς παραμένει ακόμα η περιοχή με την ισχυρότερη βιομηχανία στην χώρα, αν και με την Χώρα των Βάσκων και την περιοχή της Μαδρίτης να την ανταγωνίζονται.

Στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα, η Καταλονία απολάμβανε και έχασε, ταυτόχρονα, αρκετές φορές, πολλά προνόμια αυτονομίας, αλλά όπως και η υπόλοιπη Ισπανία, η αυτονομία της Καταλονίας καθώς και ο πολιτισμός της ήρθαν αντιμέτωποι με ένα άνευ προηγουμένου συντηρητικό καθεστώς και κεντροποιητικό, μετά την ήττα της Δεύτερης Ισπανικής Δημοκρατίας (ιδρύθηκε το 1931) στη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου (1936–39), η οποία έφερε στην εξουσία τον Φρανσίσκο Φράνκο. Αν και η χρησιμοποίηση της καταλανικής γλώσσας απαγορεύτηκε από το νέο δικτατορικό καθεστώς, ωστόσο αυτή συνέχισε να ομιλείται και να διδάσκεται από σημαντικό αριθμό ανθρώπων σε κλειστούς κύκλους.

Μετά τον θάνατο του Φράνκο (1975), η μετάβαση της Ισπανίας στην δημοκρατία, και η υιοθέτηση ενός δημοκρατικού συντάγματος από την χώρα (1978), βοήθησαν την Καταλονία στο να ανακτήσει την πολιτισμική της αυτονομία, καθώς και την πολιτική αυτονομία της.

Σύμβολα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα σύμβολα της Καταλονίας αποτελούνται από μια σειρά από εμβλήματα, μύθους, ιστορικές προσωπικότητες, παραδόσεις και γεωγραφικές τοποθεσίες που έχουν συνδεθεί με την Καταλονία τόσο ως γεωγραφική οντότητα όσο και με τους Καταλανούς ως έθνος.

Η σημαία της Καταλονίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σενιέρα, σημαία της Καταλονιας.

Η σημερινή σημαία της Καταλονίας (Senyera) προέρχεται από το ιστορικό έμβλημα του Στέμματος της Αραγονίας (Senyal Reial del Rei d' Aragó). Ο κυρίαρχος μύθος για την προέλευσή του αναφέρεται στον Βιλφρέδο τον Τριχωτό (Guifré el Pilós) από τον οποίο ο αυτοκράτορας Κάρολος ο Φαλακρός (που, το 870, μόλις του έχει παραχωρήσει τις κομητείες του Ουρζέλ και της Σερδάνια) είχε ζητήσει βοήθεια για να αντιμετωπίσει τους Νορμανδούς. Στη διάρκεια της μάχης, ο Βιλφρέδος τραυματίζεται από ένα βέλος. Το βράδυ, ο Φράγκος αυτοκράτορας πηγαίνει στη σκηνή του κόμη, ο οποίος είναι ξαπλωμένος στο κρεβάτι του κοντά στο οποίο βρίσκεται η ασπίδα του, χρυσής απόχρωσης χωρίς καμία διακόσμηση. Βουτάει τέσσερα δάχτυλα στην ανοιχτή πληγή του Guifré και σχεδιάζει, με μια κίνηση, τις τέσσερις κόκκινες γραμμές δίνοντας έτσι στην Καταλονία το έμβλημα της.

Ωστόσο ιστορικά το έμβλημα είναι αποτέλεσμα της επαφής της περιοχής με την εραλδική τέχνη που είχε αναπτυχθεί στα μέσα του 12ου αιώνα στην κεντρο-δυτική Ευρώπη. Το 1150 εμφανίζεται ήδη από το πρώτο έμβλημα με τέσσερις κάθετες στήλες σε νόμισμα του Ραιμούνδου Βερεγγάριου Δ'. Έκτοτε όλοι οι απόγονοί του (μέλη δηλαδή του Οίκου της Βαρκελώνης που αποτέλεσε την βασιλεύουσα δυναστεία του Στέμματος της Αραγονίας μέχρι το 1410) θα φέρουν με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο τις τέσσερις κόκκινες στήλες πάνω σε κίτρινο ή χρυσό φόντο. Κατ' επέκταση το ίδιο το Στέμμα της Αραγονίας και ο κατά καιρούς μονάρχης θα ταυτιστεί με το σύμβολο αυτό. Αυτό αποδεικνύεται από την παραχώρηση εκ μέρους του Ιακώβου Α' του συμβόλου ως στις κατεκτημένες πόλεις της Βαλένθια και της Μαγιόρκα μα και από την συνέχιση της ταύτισης της Κορόνας με τις τέσσερις στήλες ακόμη κι όταν μετά το 1412 θα αναλάβει την βασιλεία η καστιλιανική δυναστεία των Τραστάμαρα.

Η μετατροπή του συμβόλου των τεσσάρων κάθετων στηλών σε σημαία όπου αυτές γίνονται οριζόντιες θα λάβει χώρα σταδιακά και θα οριστικοποιηθεί με την πολιτισμική αναγέννηση της Καταλονίας (Reinaxença). Τότε θα ταυτιστεί με την Καταλονία κυρίως λόγω της ταύτισής της με τον Οίκο της Βαρκελώνης. Το ίδιο σύμβολο αποτελεί παράλληλα αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας και των λοιπών πρώην κτήσεων του Στέμματος της Αραγονίας και γι'αυτό σήμερα αντιπροσωπεύει με μικρές παραλλαγές την Αραγονία, την Χώρα της Βαλένθια και τις Βαλεαρίδες νήσους στην Ισπανία όπως επίσης και το Περπινιάν στην Γαλλία.

Ιστορικές τοποθεσίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το βουνό του Μοντσεράτ, με το χαρακτηριστικό σχήμα των απολήξεών του.

Τα τρία συμβολικά βουνά της Καταλονίας είναι το όρος Μοντσεράτ (Montserrat) κοντά στην Μανρέζα , το όρος της Πεδραφόρκα (Pedraforca) και το Κανιγό (Canigó) που βρίσκεται στο γαλλικό διαμερίσματο των Ανατολικών Πυρηναίων, στην αποκαλούμενη από τους καταλανούς "Βόρεια Καταλονία".

Καταλανικός Εθνικισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο λεγόμενος «καταλανικός εθνικισμός» έχει ιστορικά ερείσματα. Η Καταλονία δημιουργήθηκε τον 9ο αιώνα, όταν έγινε ανεξάρτητη περιοχή από την αυτοκρατορία του Καρόλου του Μεγάλου. Μετά αποτέλεσε βασίλειο μαζί με την Αραγονία. Οι Καταλανοί βασιλείς της Αραγωνίας απέκτησαν τη Βαλένθια και τις Βαλεαρίδες. Κατόπιν απέκτησαν επικυριαρχία στη Σικελία, τη Νάπολη και τη Σαρδηνία, για λίγο καιρό και στην Αθήνα και είχαν σχέσεις με τους τελευταίους Βυζαντινούς αυτοκράτορες.

Στα τέλη του 15ου αιώνα, ο βασιλέας της Αραγωνίας και η βασίλισσα της Καστίλλης παντρεύτηκαν, αλλά το Βασίλειο της Αραγωνίας δεν έχασε τα δικαιώματά του. Μόνο το 1716, όταν έγινε βασιλέας ο Γάλλος Φίλιππος Ε΄, καταργήθηκαν τα δικαιώματα και οι νόμοι της Αραγωνίας, και η Ισπανία υπήρξε το μοναδικό βασίλειο. Η γλώσσα των Καταλανών, που μιλιέται επίσης από τους κατοίκους της Βαλένθια και των Βαλεαρίδων, δεν χάθηκε και έχει μεγάλη ιστορία ως γλώσσα στην οποία έχουν συνταχθεί λογοτεχνικά έργα.

Πολιτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αρτούρ Μας, πρόεδρος της Generalitat de Catalunya

Ο Αρτούρ Μας είναι από το 2010 ο 129ος πρόεδρος της κυβέρνησης της Καταλονίας, της Generalitat de Catalunya, επικεφαλής του πολιτικού κόμματος Convergència i Unió (CIU), μία συμμαχία δύο κομμάτων της κεντροδεξιάς. Αντικατέστησε τον Χοσέ Μοντίγια, Πρόεδρο από το 2006 μέχρι και το 2010.

Η Καταλονία είναι αυτόνομη σε ορισμένους τομείς. Έχει την αρμοδιότητα 33 τομέων της διοίκησης. Στις 3 Νοεμβρίου 2005, το καταλανικό κοινοβούλιο ενέκρινε το νομοσχέδιο μεταρρύθμισης του καταστατικού της αυτονομίας της Καταλονίας, που στην συνέχεια προωθήθηκε στο ισπανικό κοινοβούλιο στην Μαδρίτη. Μετά από συζητήσεις που έκαναν φανερό τον διχασμό, και μια αναθεώρηση προς τα κάτω που διαπραγματεύτηκε από τον πρόεδρο της ισπανικής κυβέρνησης και τον αρχηγό του πρώτου καταλανικού κόμματος, το πρόγραμμα υιοθετήθηκε από το κοινοβούλιο και προτάθηκε στους Καταλανούς μέσω δημοψηφίσματος. Παρά το γεγονός ότι ορισμένοι αυτονομιστές κάλεσαν το λαό να ψηφίσει αρνητικά (γιατί το πρόγραμμα δεν αναγνώριζε την Καταλονία ως έθνος, δεν της άφηνε την ολοκληρωτική διαχείριση των φόρων, των λιμανιών και των αεροδρομίων), σχεδόν το 75% των ψηφοφόρων το δέχτηκε στις 18 Ιουνίου 2006. Πάντως το ποσοστό συμμετοχής ήταν μικρότερο του 50%. Το νέο καταστατικό ακυρώθηκε σε μεγάλο βαθμό από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ισπανίας στις 10 Ιουλίου 2010.

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αυτόνομη κοινότητα της Καταλονίας καλύπτει μια έκταση 32114 km² με πληθυσμό που εκτιμάται στους 7.539.618 κατοίκους τον Γενάρη του 2011, με τους μετανάστες να αντιπροσωπεύουν το 15,73%.[1]

Η αστική περιοχή της Βαρκελώνης περιλαμβάνει 5.529.099 κατοίκους[1] και καλύπτει μια έκταση 2268 km². Η μητροπολιτική περιοχή της αστικής περιοχής περιλαμβάνει πόλεις όπως η Λ'Οσπιταλέτ ντε Γιομπρεγάτ, η Μπαδαλόνα, η Σάντα Κολόμα ντε Γκραμενέ και η Κορνέγια ντε Γιομπρεγάτ.

Εκτός της Βαρκελώνης, υπάρχουν κι άλλες σημαντικές πόλεις, όπως η Ταρραγόνα, η Σαμπαδέλ, η Γέιδα, η Ζιρόνα, η Ματαρό.

Η μητροπολιτική περιοχή της Ταρραγόνα περιλαμβάνει 811.401 κατοίκους[1] και είναι η δεύτερη μητροπολιτική περιοχή της Καταλονίας.

Ανάμεσα στο 1900 και το 2001, ο πληθυσμός της Καταλονίας τριπλασιάστηκε[2]. Αυτή η αύξηση οφείλεται στην δημογραφική αύξηση στην Ισπανία στην διάρκεια της δεκαετίας του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970, αλλά και στην αποαστικοποίηση. Αυτό το μεταναστευτικό κύμα έφτασε σε πολλές περιοχές της Ισπανίας, με κυριότερες την Ανδαλουσία, την Εξτρεμαδούρα και την Μούρθια.

Γλώσσες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χρονολογούμενο από τον 12ο αιώνα, εικάζεται ότι το συγκεκριμένο έγγραφο αποτελεί το αρχαιότερο δείγμα χρησιμοποίησης της Καταλανικής γλώσσας.

Σύμφωνα με την τελευταία γλωσσολογική απογραφή που οργανώθηκε από την Κυβέρνηση της Καταλονίας το 2009, η πλειοψηφία έχει την ισπανική ως "μητρική γλώσσα" (46.53% ομιλούντες την Ισπανική σε σύγκριση με 37.26% ομιλούντες την Καταλανική). Σε καθημερινή χρήση, ποσοστό 11.95% επί του πληθυσμού υποστηρίζει ότι χρησιμοποιεί και τις δύο γλώσσες σε ίσο βαθμό, ενώ ποσοστό 45.92% χρησιμοποιεί κυρίως τα ισπανικά και 35.54% κυρίως τα καταλανικά. Παρουσιάζεται, επίσης, μεγάλη διαφορά μεταξύ της Μητροπολιτικής Περιοχής Βαρκελώνης (και, σε μικρότερη κλίμακα, την περιοχή της Ταρραγόνα), όπου τα Ισπανικά ομιλούνται περισσότερο από τα Καταλανικά, και το υπόλοιπο της Καταλονίας, όπου τα Καταλανικά υπερισχύουν των Ισπανικών[3]

Από την Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας του 1979, τα Αρανικά (μια διάλεκτος των Οξιτανικών Γασκωνικών) έχει, επίσης επισημοποιηθεί και αποτελεί αντικείμενο ειδικής προστασίας στην περιοχή του Βαλ ντ'Αράν. Αυτή η μικρή περιοχή των 7,000 κατοίκων αποτελούσε το μοναδικό τόπο όπου μία διάλεκτος της Οξιτανικής θεωρείται επίσημη γλώσσα. Αργότερα, στις 9 Αυγούστου 2006, όταν ψηφίστηκε το νέο Σύνταγμα, τα Οξιτανικά επισημοποιήθηκαν στο σύνολο της Καταλονίας. Τα Οξιτανικά αποτελούν την μητρική γλώσσα ποσοστού 22.4% επί του πληθυσμού του Βαλ ντ'Αράν.[4]

Προερχόμενη από την ιστορική περιοχή της Καταλονίας, η Καταλανική γλώσσα διαθέτει ειδικό καταστατικό από την έγκριση της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας του 1979, στην οποία αναφέρεται ως "επίσημη γλώσσα της Καταλονίας",[5] ένας όρος που σημαίνει πως δίδεται στην συγκεκριμένη γλώσσα ειδικό νομικό καταστατικό εντός μιας περιοχή της Ισπανίας, ή που, ιστορικά, ομιλείτο στην συγκεκριμένη περιοχή. Οι υπόλοιπες γλώσσες με ειδικό καταστατικό είναι τα Ισπανικά, τα οποία έχουν ειδικό καταστατικό ανά τις περιοχές της Ισπανίας, και τα Οξιτανικά του Αράν, τα οποία διαθέτουν το ίδιο επίσημο καταστατικό με τα Καταλανικά και τα Ισπανικά εντός του Βαλ ντ'Αράν.

Αν και δεν θεωρείται "επίσημη γλώσσα" όπως τα Καταλανικά τα Ισπανικά και τα Αρανικά, η Καταλανική Νοηματική Γλώσσα, με περίπου 18,000 χρήστες στην Καταλονία,[6] έχει λάβει επίσημη αναγνώριση και νομική υπόσταση: "Οι δημόσιες υπηρεσίες οφείλουν να εξασφαλίζουν την χρήση της Καταλανικής νοηματικής γλώσσας και συνθήκες ισότητας για τους αναπήρους που επιλέγουν την χρήση αυτής της γλώσσας, η οποία πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο εκπαίδευσης, προστασίας και αναγνώρισης."[7]

Υπό το δικτατορικό καθεστώς του Φράνκο, τα Καταλανικά απομακρύνθηκαν από το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα και οποιεσδήποτε άλλες επίσημες χρήσεις τους, σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, που απαγορευόταν στις οικογένειες να εγγράφουν τα παιδιά τους στα μητρώα γεννήσεων με καταλανικά ονόματα.[8] Αν και ποτέ δεν απαγορεύτηκε, η έκδοση βιβλίων στα Καταλανικά δέχτηκε αρκετούς περιορισμούς στις αρχές της δεκαετίας του 1940, με μονάχα θρησκευτικά κείμενα και μικρού μεγέθους κείμενα ιδιωτών να εκδίδονται. Ορισμένα βιβλία εκδίδονταν παράνομα ή ξεπερνώντας τους όποιους περιορισμούς που υπήρχαν από το καθεστώς, εμφανίζοντας ημερομηνία έκδοσης προγενέστερη του 1936.[9] Αυτός ο νόμος άλλαξε το 1946, όταν επαναφέρθηκε το μέτρο της ελεύθερης έκδοσης βιβλίων στα Καταλανικά.[10]

Η αστικοποίηση που προήλθε με την εγκατάσταση κατοίκων, προερχόμενων από άλλες περιοχές της Ισπανίας συνέβαλε επίσης στην μείωση της χρήσης της γλώσσας σε αστικές περιοχές, με αυτή της Ισπανικής να αυξάνεται, στον αντίποδα. Αργότερα, παρόμοιο κοινωνιογλωσσικό φαινόμενο έλαβε χώρα με την εγκατάσταση αλλοδαπών μεταναστών. Η Καταλανική πολιτισμική δραστηριότητα αυξήθηκε στη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 και η μάθηση της Καταλανικής γλώσσας ξεκίνησε χάρη στην πρωτοβουλία οργανώσεων όπως η Òmnium Cultural.

Με το πέρας της δικτατορίας του Φράνκο, οι νεοσυσταθείσες αυτόνομες και δημοκρατικές υπηρεσίες στην Καταλονία ξεκίνησαν μια μακράς διάρκειας προσπάθεια αύξησης της χρήσης της καταλανικής γλώσσας στην περιοχή[11] και, από το 1983, πέτυχαν να περάσουν νόμους που διασφαλίζουν και επεκτείνουν, ταυτόχρονα, την χρήση των Καταλανικών. Αυτή η πολιτική, γνωστή και ως "γλωσσολογική κανονιοποίηση" (normalització lingüística στα Καταλανικά, normalización lingüística στα Ισπανικά) έτυχε της στήριξης της πλειοψηφίας των Καταλανικών πολιτικών κομμάτων στη διάρκεια των τελευταίων τριάντα ετών. Ορισμένες πολιτικές ομάδες θεωρούν αυτή την πολιτική ως ένα μέσο αποθάρρυνσης της χρήσης των Ισπανικών,[12][13][14][15] ενώ άλλες, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η Κυβέρνηση της Καταλονίας[16] και η Ευρωπαϊκή Ένωση[17] θεωρούν αυτές τις πολιτικές ίσες απέναντι στις δύο γλώσσες,[18] ή ακόμη και ως παράδειγμα το οποίο "θα έπρεπε να βρει αρκετούς μιμητές εντός της Ένωσης".[19]

Προσφάτως, ορισμένες από αυτές τις πολιτικές δέχτηκαν έντονη κριτική, καθώς θεωρήθηκε πως προσπαθούσαν να επιβάλουν την χρήση των Καταλανικών με την επιβολή προστίμων σε όσες επιχειρήσεις δεν έκαναν χρήση τους. Για παράδειγμα, έπειτα από την ψήφιση ενός νόμου, τον Μάρτιο του 2010, αναφορικά με τον Καταλανικό κινηματογράφο, ο οποίος όριζε πως οι μισές ταινίες που προβάλλονταν θα έπρεπε να είναι στην καταλανική γλώσσα, οδήγησε σε μια γενική απεργία ποσοστό ύψους 75% των κινηματογράφων.[20] Αυτές οι κριτικές προέρχονταν κυρίως εκτός Καταλονίας, και πιο συγκεκριμένα από τους συντηρητικούς, φιλελεύθερους συντηρητικούς και κλασσικούς φιλελεύθερους κύκλους της ισπανικής κοινωνίας. Στην Καταλονία, από την άλλη πλευρά, υπήρχε μεγάλη κοινωνική και πολιτική αποδοχή των μέτρων που λαμβάνονταν για την προώθηση των Καταλανικών, ακόμη και από τους Ισπανόφωνους και τους ομιλητές άλλων γλωσσών.[21][21][22][23][24]

Στην Καταλονία, η πολιτική αναφορικά με την καταλανική γλώσσα είχε να αντιμετωπίσει την κριτική ορισμένων αντιεθνικιστών διανοούμενων όπως ο Αλμπέρτ Μποαδέλια. Από το 2006, το φιλελεύθερο κόμμα Πολίτες - Κόμμα της Πολιτείας αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους επικριτές της πολιτικής που ακολουθείται αναφορικά με την χρήση της καταλανικής γλώσσας εντός της Καταλονίας. Το τοπικό καταλανικό παρακλάδι του Λαϊκού Κόμματος διατηρεί μια διφορούμενη πολιτική θέση: από την μία, απαιτεί δίγλωσση Καταλανική-Ισπανική εκπαίδευση και μια εξισορροπημένη πολιτική αναφορικά με τις γλώσσες, η οποία θα προστατεύει μεν τα Καταλανικά, αλλά χωρίς να τα προωθεί σε βάρος των Ισπανικών,[25] ενώ, στον αντίποδα, ορισμένοι πολιτικοί του Λαϊκού Κόμματος σε τοπικό επίπεδο, έχουν περάσει στις περιοχές τους πολιτικές που να ευνοούν τα Καταλανικά σε βάρος των Ισπανικών[26] και έχουν υπερασπιστεί ορισμένες λεπτομέρειες των πολιτικών περί επίσημης γλώσσας, πολλές φορές, μάλιστα, απέναντι στις απόψεις των συναδέλφων τους από άλλα τμήματα της Ισπανίας.[27]

Σήμερα, τα Καταλανικά αποτελούν την βασική γλώσσα της Καταλανικής αυτόνομης κυβέρνησης και των υπόλοιπων δημόσιων υπηρεσιών που βρίσκονται υπό την δικαιοδοσία της. Η βασική δημόσια εκπαίδευση δίδεται στα Καταλανικά, με εξαίρεση μαθήματα ισπανικών που αριθμούν δύο διδακτικές ώρες ανά εβδομάδα. Οι επιχειρήσεις είναι υποχρεωμένες να έχουν όλες τις πληροφορίες τους (π.χ. μενού, αφίσες) στα Καταλανικά, υπό τον κίνδυνο κυρώσεων. Δεν υπάρχει καμία υποχρέωση προβολής αυτών των πληροφοριών στα Οξιτανικά ή τα Ισπανικά, αν και δεν υπάρχει κάποιος περιορισμός αναφορικά με τις συγκεκριμένες ή άλλες γλώσσες. Η χρήση προστίμων εγκαινιάστηκε το 1997 με την ψήφιση σχετικού γλωσσολογικού νόμου[28] ο οποίος είχε σαν στόχο την αύξηση της χρήσης, στην καθημερινότητα, των Καταλανικών και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των Καταλανόφωνων.

Ο νόμος αυτός εξασφαλίζει πως τόσο τα Καταλανικά όσο και τα Ισπανικά – καθώς είναι επίσημες γλώσσες – μπορούν να χρησιμοποιούνται από τους πολίτες σε όλες τις δημόσιες και ιδιωτικές τους δραστηριότητες χωρίς να έχουν να αντιμετωπίσουν προκαταλήψεις,[29] αλλά η πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα γίνεται αποκλειστικά στα Καταλανικά. Η Generalitat χρησιμοποιεί την καταλανική στις συνεντεύξεις τύπου, αλλά και στις δημόσιες ομιλίες της που απευθύνονται στον πληθυσμό, αλλά οι πολίτες έχουν, εφόσον το επιθυμούν, την δυνατότητα να λαμβάνουν πληροφορίες από την Generalitat και στα ισπανικά.[30] Οι πολιτικές συζητήσεις εντός του Καταλανικού Κοινοβουλίου διεξάγονται σχεδόν αποκλειστικά στα Καταλανικά, ενώ η Καταλανική Δημόσια Τηλεόραση μεταδίδει προγράμματα μονάχα στην καταλανική γλώσσα.

Λόγω της μεγάλης μετανάστευσης, την οποία, γενικώς, η Ισπανία αλλά και, πιο συγκεκριμένα, η Καταλονία έζησαν την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα, πολλές ήταν οι ξένες γλώσσες που εισήχθησαν και ομιλούνται σε περιοχές της Καταλονίας, με σημαντικότερες την Ριφ-Βερβέρικη,[31] τα Μαροκινά Αραβικά, τα Ρουμάνικα [εκκρεμεί παραπομπή] και τα Ουρντού.[32]

Μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αεροδρόμια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πύργος ελέγχου του αεροδρομίου της Βαρκελώνης.

Εμπορικά και τουριστικά λιμάνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δρόμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο αυτοκινητόδρομος C-16 (Eix del Llobregat).

Η συνολική έκταση των δρόμων στην Καταλονία είναι 12.000 km. Ο κεντρικοί Ισπανικοί αυτοκινητόδρομοι είναι ο  AP-7  Spain traffic signal r200.svg, επίσης γνωστός ως Autopista del Mediterrani και ο  A-7 , επίσης γνωστός ως Autovia del Mediterrani. Εκτείνεται κατά μήκος των ακτών της Μεσογείου, από τα γαλλικά σύνορα έως και την πόλη της Βαλένθια, η οποία βρίκσεται στα νότια της Ταρραγόνα. Οι κυριότερες οδικές αρτηρίες, γενικώς καταλήγουν στην Βαρκελώνη. Οι αυτοκινητόδρομοι  AP-2  Spain traffic signal r200.svg και  A-2  συνδέουν την ενδοχώρα της Καταλονίας με την Μαδρίτη.

Άλλες κύριες οδικές αρτηρίες είναι οι:

  •  N-II 
  •  C-12 
  •  A-16   C-32 
  •  C-16 
  •  C-17  Spain traffic signal r200.svg
  •  C-25 
  •  A-26 
  •  C-32  Spain traffic signal r200.svg
  •  C-60  Spain traffic signal r200.svg

Οι δημόσιοι δρόμοι της Καταλονίας είναι υπό την διοίκηση είτε της αυτόνομης κυβέρνησης της Καταλονίας (π.χ. οι δρόμοι,  C- ), είτε της κυβέρνησης της Ισπανίας (π.χ. οι δρόμοι,  AP- ,  A- ,  N- ).

Φωτογραφίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 (ισπανικά) Instituto Nacional de Estadística, 11 février 2012
  2. (ισπανικά) [www.ine.es/prodyser/pubweb/tend_demo_s20/poblacion.pdf La población de España; table9, page 23]
  3. «Idescat. Dades demogràfiques i de qualitat de vida». Idescat.cat. http://www.idescat.cat/dequavi/?TC=444&V0=15&V1=2. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  4. Enquesta d'usos lingüístics de la població 2008, cap. 8. La Val d’Aran.
  5. «Statute of Autonomy of Catalonia (Article 6)». Gencat.cat. http://www.gencat.cat/generalitat/eng/estatut/titol_preliminar.htm#a6. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  6. Ethnologue Report for Catalan Sign Language. Usage population as of 1994. Retrieved 2012-08-24.
  7. «Statute of Autonomy of Catalonia, (Articles 6, 50)». parlament-cat.net. 2006. http://www.parlament-cat.net/porteso/estatut/estatut_angles_100506.pdf. 
  8. Joan Miralles i Monserrat, Josep Massot i Muntaner (2001), "Entorn de la història de la llengua" (Environment of History of Language), Ed. by Publicacions de l'Abadia de Montserrat, ISBN 84-8415-309-6, p. 72.
  9. Pelai Pagès i Blanch. Franquisme i repressió: la repressió franquista als països catalans 1939-1975. http://books.google.co.uk/books?id=OWDyyyaL7dMC&pg=PA182&lpg=PA182&dq=llibres+publicats+en+catala+1940&source=bl&ots=9Ru-aJv_yk&sig=sCLYG-Aqjnav4X2nsp6vKEM6Ib4&hl=en&ei=rbruTJ7BOoXJswagyd2kCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCMQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 2011-01-06. 
  10. Pelai Pagès i Blanch. Franquisme i repressió: la repressió franquista als països catalans (1939-1975). http://books.google.co.uk/books?id=OWDyyyaL7dMC&pg=PA182&lpg=PA182&dq=llibres+publicats+en+catala+1940&source=bl&ots=9Ru-aJv_yk&sig=sCLYG-Aqjnav4X2nsp6vKEM6Ib4&hl=en&ei=rbruTJ7BOoXJswagyd2kCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCMQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false. 
  11. Multilingualism in Spain: Sociolinguistic and Psycholinguistic Aspects of Linguistic Minority Groups. Books.google.com. http://books.google.com/books?id=li0Fmtfxd6kC&pg=PA64&ots=wZKdr8Yxeq&dq=linguistic+policy+Catalonia&sig=_XXKHeB8_QEDLJDSTjLGsPrlLYE. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  12. Belen Parra (2008-06-05). «Diario El Mundo, Spanish Only». Medios.mugak.eu. http://medios.mugak.eu/noticias/noticia/150764. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  13. «Diario El Imparcial, Spanish Only». Elimparcial.es. 2008-07-26. http://www.elimparcial.es/contenido/19605.html. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  14. «Diario Periodista Digital, Spanish Only». Blogs.periodistadigital.com. http://blogs.periodistadigital.com/ultimahora.php/2006/06/17/llaman_lputo_inmigrante_espanolr_al_padr. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  15. «Diario Periodista Digital, Spanish Only». Blogs.periodistadigital.com. http://blogs.periodistadigital.com/ultimahora.php/2006/02/02/la_justicia_obliga_a_una_escuela_de_bada. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  16. «Catalan Deputy of Education Ernest Maragall declares respect from the Catalan Government to Spanish language and to everyone's rights» (στα καταλανικά). σ. 13. http://www.parlament.cat/activitat/dspcp/transcripcions/09_Inter_hora_castella.pdf. 
  17. EU takes Basque Country, Galicia, Catalonia and Valencia as examples of bilingualism.[νεκρός σύνδεσμος]
  18. The President, José Montilla, promises to look after the use and respect both for Spanish and Catalan languages.
  19. «High Level Group on Multilingualism - Final Report: from the Commission of the European Communities in which Catalan immersion is taken as an example which "should be disseminated throughout the Union" (page 18).» (PDF). http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/publ/pdf/language/highreport_en.pdf. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  20. by Louis @ (2010-03-25). «Cinema law: rude case to not dub and subtitle all films in Catalan». Cafebabel.co.uk. http://www.cafebabel.co.uk/article/32923/catalan-cinema-dubbing-protest-law.html. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  21. 21,0 21,1 Presencia.cat.
  22. Asabadell.cat.
  23. Normalitzacio.cat.
  24. Books.google.si.
  25. Youtube.com.
  26. Regio7.cat.
  27. 3cat24.cat.
  28. «Catalonia's linguistic law». 0.gencat.cat. http://www20.gencat.cat/portal/site/Llengcat/menuitem.df5fba67cac781e7a129d410b0c0e1a0/?vgnextoid=d287f9465ff61110VgnVCM1000000b0c1e0aRCRD&vgnextchannel=d287f9465ff61110VgnVCM1000000b0c1e0aRCRD&vgnextfmt=default&newLang=en_GB. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  29. «Second article of Catalonia's linguistic law». 0.gencat.cat. http://www20.gencat.cat/portal/site/Llengcat/menuitem.21576464db9e81e7a129d410b0c0e1a0/?vgnextoid=d287f9465ff61110VgnVCM1000000b0c1e0aRCRD&vgnextchannel=d287f9465ff61110VgnVCM1000000b0c1e0aRCRD&vgnextfmt=detall&contentid=bc1f657030672110VgnVCM1000008d0c1e0aRCRD. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  30. «Ninth article of Catalonia's Linguistic Law». 0.gencat.cat. http://www20.gencat.cat/portal/site/Llengcat/menuitem.21576464db9e81e7a129d410b0c0e1a0/?vgnextoid=d287f9465ff61110VgnVCM1000000b0c1e0aRCRD&vgnextchannel=d287f9465ff61110VgnVCM1000000b0c1e0aRCRD&vgnextfmt=detall&contentid=7368c3eea7672110VgnVCM1000008d0c1e0aRCRD. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
  31. «DESCOBRIR LES LLENGÜES DE LA IMMIGRACIÓ». University of Barcelona. http://www.ub.edu/cusc/revista/lsc/hemeroteca/numero8/articles/comellas.pdf. Ανακτήθηκε στις 2012-10-06. 
  32. «Árabe y urdu aparecen entre las lenguas habituales de Catalunya, creando peligro de guetos.». Europapress.es. 2009-06-29. http://www.europapress.es/cultura/noticia-catalunya-arabe-urdu-aparecen-lenguas-habituales-catalunya-creando-peligro-guetos-20090629150020.html. Ανακτήθηκε στις 2010-04-25. 
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Catalogne της Γαλλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα History of Catalonia της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).