Αδριατική θάλασσα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 42°46′33″N 15°25′34″E / 42.7758°N 15.4261°E / 42.7758; 15.4261

Η Αδριατική θάλασσα
πηγή NASA

Ο Αδρίας, η Αδριατική θάλασσα, ή Αδριατικό πέλαγος, ή Αδριατικός κόλπος, και κοινώς Αντριάτικο, είναι μια μακρά εσοχή της Νότιας Ευρώπης στη Μεσόγειο που χωρίζει την Ιταλία από τη Βαλκανική χερσόνησο,και την οροσειρά των Απεννίνων από τις Δειναρικές Άλπεις

Η δυτική ακτή είναι Ιταλική, ενω στην ανατολική βρίσκεται η ΣλοβενίαΚροατίαΒοσνία και Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο και η Αλβανία.


Όνομα και ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χάρτης της Αδριατικής θάλασσας

Το όνομα υπήρχε από την αρχαιότητα· στα Λατινικά των Ρωμαίων (Αρχαία Λατινικά) ονομαζόταν Mare Superum. Στα μεσαιωνικά Λατινικά έγινε Mare Hadriaticum ή Mare Adriaticum. Το όνομα, λοιπόν, αυτό, το οποίο προέρχεται από την ετρουσκική αποικία της Αδρίας, αρχικά όριζε μόνο το ανώτερο τμήμα της θάλασσας (Ηρόδοτος VI 127, VII 20, IX 92 & Ευριπίδη, Ιππόλυτος), αλλά σταδιακά "επεκτάθηκε" σαν έννοια καθώς οι αποικίες των Συρακουσίων γίνονταν ολοένα και πιο σημαντικές.

Ακόμη όμως και τότε, η ονομασία Αδριατική, με την ελάχιστη σημασία της λέξης, επεκτάθηκε μόνο μέχρι το Όρος Γκαργκάνο (Monte Gargano). Το εξωτερικό τμήμα ονομαζόταν (και ονομάζεται) Ιόνιο Πέλαγος. Το όνομα αυτό, ωστόσο, μερικές φορές χρησιμοποιούταν λανθασμένα για να συμπεριλάβει τον Κόλπο του Τάραντα, το Σικελικό Πέλαγος, τον Κορινθιακό Κόλπο, ακόμα και τη θάλασσα μεταξύ Κρήτης και Μάλτας.

Η Αδριατική βρίσκεται, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, ανάμεσα στην ανατολική ακτή της Ιταλίας και την Κροατία· και ο δύο περιοχές αποτελούν μεγάλες τουριστικές ατραξιόν. Στο παρελθόν, οι Ρωμαίοι τη χρησιμοποιούσαν για τη μεταφορά αγαθών (συμπεριλαμβανομένων ζώων και σκλάβων) στην Όστια (το ρωμαϊκό λιμάνι).

Η Αδριατική θάλασσα σε διάφορες γλώσσες:

Έκταση και βαθυμετρία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αδριατική εκτείνεται νοτιοδυτικά από 40° έως 45° 45' Β., με μέγιστο μήκος περίπου 770 χμ. (415 ν.μ., 480 μι.). Έχει μια μέση τιμή πλάτους περίπου 160 χμ. (85 ν.μ., 100 μι.), παρά το γεγονός ότι το Στενό του Οτράντο, μέσω του οποίου η Αδριατική συνδέεται στα νότια με το Ιόνιο Πέλαγος, έχει πλάτος μόλις 45-55 ναυτικά μίλια (85-100 χμ.).

Επιπλέον, το σύμπλεγμα νησιών το οποίο βρίσκεται στα όρια του βορείου μέρους της ανατολικής ακτής μειώνει το μέγιστο εύρος ανοιχτής θαλάσσης (σε εκείνη την περιοχή) σε 145 χμ. (78 ν.μ., 90 μι.). Η συνολική επιφάνεια της Αδριατικής είναι περίπου 160.000 τετρ. χμ. (160.000 km²).

Το βορειότερο μέρος της θάλασσας είναι πολύ ρηχό και ανάμεσα στα νότια ακρωτήρια της Ίστρια και του Ρίμινι το βάθος σπάνια ξεπερνά τα 46 μ. Ανάμεσα στις πόλεις Šibenik και Ortona υπάρχει μια αξιόλογη "τάφρος", μια σημαντική περιοχή η οποία ξεπερνά τα 180 μ. σε βάθος.

Το βαθύτερο τμήμα της θάλασσας βρίσκεται ανατολικά του Όρους (Monte) Gargano, νότια του Ντούμπροβνικ και δυτικά του Δυρραχίου, όπου μια μεγάλη λεκάνη δίνει βάθος 900 μ. και πέραν. Επίσης, μια μικρή περιοχη στα νότια αυτής της λεκάνης ξεπερνά σε βάθος τα 1.460 μ. Το μέσο βάθος, πάντως, της θάλασσας υπολογίζεται στα 240 μ.

Ακτές και νησιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η δυτική ακτή είναι γενικά χθαμαλή και εισχωρεί, στα βρειοδυτικά, στα έλη και τις λιμνοθάλασσες που βρίσκονται στα άκρα του προεξέχοντος δέλτα του ποταμού Πο. Οι φερτές ύλες του ποταμού αυτού έχουν εισχωρήσει στη θάλασσα, επεκτείνοντας την αιγιαλίτιδα ζώνη για αρκετά μίλια με το πέρασμα των χρόνων. Έτσι, η Άδρια πλέον (όπως φαίνεται καλύτερα και στο χάρτη πιο πάνω), η οποία κατά την αρχαιότητα ήταν παραθαλάσσια, απέχει αρκετά από τη θάλασσα.

Η Βενετία είναι χτισμένη πάνω σε ομάδα νησιών που βρίσκονται σε μια από τις λιμνοθάλασσες του Κόλπου της Βενετίας, κατέχοντας έτσι μια μοναδική θέση. Άλλες αξιοσημεώτες πόλεις είναι η Τεργέστη, η Ραβέννα, το Ρίμινι, η Ανκόνα, η Πεσκάρα, το Μπάρι και το Μπρίντιζι.

Η ανατολική ακτή είναι γενικά απότομη και βραχώδης, με πολλά νησιά. Νότια της Χερσονήσου της Ίστρια, η οποία χωρίζει τους Κόλπους της Βενετίας και τον Κόλπο της Τεργέστης από τον Κόλπο του Κβάρνερ (Kvarner), υπάρχει ένα σύμπλεγμα νησιών της ανατολικής ακτής τα οποία εκτείνονται νότια μέχρι το Ντουμπρόβνικ.

Τα νησιά αυτά, τα οποία είναι μακρόστενα σε μέγεθος (σχηματίζοντας όλα έναν νοητό άξονα παράλληλο με την ακτή της ηπειρωτικής χώρας), σχηματίζουν μάλλον απότομα υψώματα μερικών εκατοντάδων ποδιών, με εξαίρεση μερικά μεγαλύτερα νησιά όπως το νησί Μπρατς (Vidova gora, 778 μ.) ή η χερσόνησος Pelješac (St Ilija, 961 μ.). Υπάρχουν πάνω από χίλια νησιά στην Αδριατική, τα 66 από τα οποία κατοικούνται.

Στην ηπειρωτική χώρα, αξιοσημείωτο είναι ότι στον κολπίσκο του Κότορ (Boka Kotorska, Bocche di Cattaro - πήρε το όνομα του από την πόλη Κότορ) επιβλητικά βουνά συχνά "πέφτουν" απ' ευθείας στη θάλασσα.

Το κυρίαρχο χρώμα των βράχων είναι ένα ανοιχτό, μουντό γκρι, που έρχεται σε τεράστια αντίθεση με τη σκούρα βλάστηση, η οποία σε μερικά νησιά είναι πλούσια. Στην πραγματικότητα, το Μαυροβούνιο (Montenegro, δηλ. Μαύρο Βουνό) πήρε το όνομά του από τα μαυρόπευκα που καλύπτουν την ακτή εκεί και, παρομοίως, η ελληνική ονομασία για τη νήσο Κόρτσουλα στην Αδριατική είναι Κόρκυρα Μέλαινα δηλ. Μαύρη Κέρκυρα.

Μεγάλες πόλεις στις ακτές της Αδριατικής είναι:

Διάφορα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο βοριάς της Αδριατικής (κοινώςμπόρα) και οι αιφνίδιοι δυνατοί άνεμοι που φέρουν βροχή (κοινώς μπουρίνια), είναι πραγματικοί κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα το χειμώνα. Ακόμη, αξιοσημείωτοι είναι ο σιρόκος (νότιος άνεμος από την Αφρική), ο οποίος φέρνει βροχή το χειμώνα, και ο μαΐστρος (δυτικός-βορειοδυτικός άνεμος), ο οποίος φυσά το καλοκαίρι και βοηθά στη βελτίωση του καιρού.

Η παλιρροιακή δραστηριότητα είναι μικρή. Το αμφιδρομικό σημείο είναι λίγο πιο έξω από τη βορειοδυτική ακτή, κοντά στην Ανκόνα.

Και οι δύο ακτές είναι δημοφιλείς τουριστικοί προορισμοί και πολλοί θεωρούν τη θάλασσα αυτή ως την ομορφότερη στον κόσμο.

Άποψη της Αδριατικής θάλασσας (Κροατία)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Adriatic Sea της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).