Κάρολος Μαρτέλος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Κάρολος Μαρτέλος
Charles Martel 01.jpg
Δούκας και Πρίγκηπας των Φράγκων
Περίοδος εξουσίας
718 - 22 Οκτωβρίου 741
Προκάτοχος Πεπίνος του Χέρσταλ
Διάδοχος Πιπίνος ο Βραχύς
Μαγιορδόμος της Αυστρασίας
Περίοδος εξουσίας
715 - 22 Οκτωβρίου 741
Προκάτοχος Θευδοάλδος
Διάδοχος Καρλομάν
Οίκος Δυναστεία των Καρολιδών
Γέννηση 690
Χέρσταλ, Βέλγιο
Θάνατος 22 Οκτωβρίου 741 (51 ετών)
Κιερζί, Γαλλία
Τόπος ταφής Βασιλική Σαιν-Ντενί
Πατέρας Πεπίνος του Χέρσταλ
Μητέρα Αλπαΐδα
Επίγονοι Καρλομάν ο μαγιορδόμος
Πιπίνος ο Βραχύς
Γκρίφος
Βερνάρδος
και άλλοι

O Κάρολος Μαρτέλος (Charles Martel, 69022 Οκτωβρίου 741) ήταν Φράγκος στρατιωτικός και πολιτικός ηγέτης που είχε τον τίτλο του μαγιορδόμου στα ανάκτορα των Μεροβίγγειων βασιλέων, πεθαίνοντας με τον τίτλο του δούκα και πρίγκηπα των Γάλλων. Είναι πασίγνωστος από τη μάχη του Τουρ, όπου νίκησε (732) τους επιτιθέμενους μουσουλμάνους εξουδετερώνοντας τον ισλαμικό κίνδυνο από την Ευρώπη.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στο Χέρσταλ (σημερινό Βέλγιο), γιος του δούκα Πιπίνου Β’ και της παλλακίδας του, Αλπαΐδας. Ενώ ο πατέρας του ήταν παντρεμένος με την Πλεκτρούδη, ένας αγγελιαφόρος έφερνε νέα στον πατέρα του της γέννησης γιου με την υπηρέτρια του, Αλπαΐδα. Για να γλυτώσει την οργή της Πλεκτρούδης, προσπάθησε με τρόπο να πει στον πατέρα του Πεπίνο για την γέννηση του παιδιού, αποκαλώντας το "καρλ", που σήμαινε αγόρι. Έτσι το νεογέννητο πήρε το όνομα Κάρολος.

Τον Δεκέμβριο του 714 πεθαίνοντας ο Πιπίνος, αφήνει διάδοχο του τον εγγονό του, Θευδοάλδο, τον γιο του γιου του, Γκριμόαλντ, για να κατευνάσει την οργή της Πλεκτρούδης. Οι ευγενείς αντιστάθηκαν, γιατί ο Θευδοάλδος ήταν ένα παιδί μόλις 8 ετών και δεν μπορούσε να κυβερνήσει. Η Πλεκτρούδη φοβήθηκε τον Κάρολο Μαρτέλο και τον φυλάκισε στην Κολωνία. Το 715 η αριστοκρατία της Νευστρίας εξέλεξε κύριο των ανακτόρων τον Ράτζενφριντ. Οι Αυστρασιανοί δεν μπορούσαν για καιρό να βλέπουν να τους κυβερνάει μια ηλικιωμένη γυναίκα με τον ανήλικο εγγονό της. Αναζητώντας έναν ισχυρό άντρα, κάλεσαν τον Κάρολο Μαρτέλο, που δραπέτευσε από την φυλακή, να την αντικαταστήσει. Την ίδια χρονιά, ο βασιλιάς Δαγοβέρτος Γ' πέθανε και οι Νευστριανοί κήρυξαν βασιλιά τον Χιλπέριχο Β’ χωρίς την υποστήριξη του λαού των Φράγκων. Το 716, ο Χιλπέριχος και ο Ράτζενφριντ συγκέντρωσαν στρατό για εκστρατεία στην Αυστρασία. Ο Κάρολος Μαρτέλος σαν συνετός στρατιωτικός είδε ότι ο στρατός είναι μικρός και δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει τις δυνάμεις της Πλεκτρούδης, γι’ αυτό και υποχώρησε, προκειμένου να συγκεντρώσει περισσότερες δυνάμεις.

Μαγιορδόμος στα ανάκτορα των Μεροβίγγειων βασιλέων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η τύχη γύρισε συντριπτικά υπέρ του Καρόλου στην μάχη της Αμπλέβ, όπου έδειξε τα εξαιρετικά στρατιωτικά του προσόντα συντρίβοντας τους αντιπάλους τους. Περισσότερο εκμεταλλεύτηκε την απραξία τους τις μεσημεριανές ώρες της ανάπαυσης. Τα στρατιωτικά του προσόντα με αρχή από την συγκεκριμένη μάχη θα τα δείξει σε όλη του την ζωή. Νέα νίκη είχε το 717 στην μάχη του Βινσί κοντά στο Καμπραί. Παρά την μεγάλη νίκη του, ο Κάρολος Μαρτέλος επέτρεψε στην Πλεκτρούδη και τον εγγονό της να ζήσουν βασιλικά για όλη την υπόλοιπη ζωή τους, ιπποτική συμπεριφορά ασυνήθιστη εκείνους τους χρόνους. Κήρυξε βασιλιά της Αυστρασίας τον Χιλπέριχο Δ΄ και αντικατέστησε τον αρχιεπίσκοπο της Ρενς.

Αφού υπέταξε την Αυστρασία, βάδισε εναντίον του Ράντμποντ, πιέζοντάς τον να του παραδώσει την Δυτική Φριζία (σημερινή Ολλανδία). Έδιωξε και τους Σάξωνες, σταθεροποιώντας τα σύνορα στο όνομα του νέου βασιλιά, Κλοθαρίου. Ο Χιλπέριχος (718) για να αντιμετωπίσει τον Κάρολο συμμάχησε με τον Εύδη Α΄ της Ακουιτανίας, που είχε ανεξαρτητοποιηθεί την εποχή του εμφυλίου (715), αλλά ηττήθηκε ξανά στην μάχη του Σουασσόν. Μεταξύ (718723) ο Κάρολος με μια σειρά από νίκες επέκτεινε τα σύνορα του βασιλείου του κατακτώντας Βαυαρία, Αλαμανία και νικώντας τους παγανιστές Σάξωνες. Αποφάσισε τότε να τιμωρήσει τους Σάξωνες που επιτέθηκαν στην Αυστρασία, τους νίκησε ξανά στον Τευτοβούργιο Δρυμό, άλωσε ολόκληρη την δυτική Φριζία χωρίς καμιά σοβαρή αντίσταση από τους κατοίκους, ενώ ο βασιλιάς τους ασπάστηκε τον χριστιανισμό. Ο Κάρολος Μαρτέλος έστειλε τον Βίλιμπρορντ, επίσκοπο της Ουτρέχτης, τον επιλεγόμενο απόστολο των Φριζιανών, να τους προσηλυτίσει στον χριστιανισμό, ενώ υποστήριξε έντονα και τον Βινφρίντ, τον αργότερα απόστολο των Γερμανών Άγιο Βονιφάτιο. Όταν την επόμενη χρονιά (720) πέθανε ο Χιλπέριχος Β’, ο Κάρολος διόρισε βασιλιά τον Θευδέριχο Δ’, γιο του Δαγοβέρτου Γ’. Αυτή ήταν η τακτική του Καρόλου Μαρτέλου σε όλη την διάρκεια της ζωής του: να διορίζει βασιλείς, ενώ στην πραγματικότητα ασκούσε αυτός την εξουσία. Τα επόμενα χρόνια (720723) ασχολήθηκε με τους πολέμους με Γερμανικές φυλές που ενοχλούσαν το βασίλειο του, ενώ κατάφερε να υποτάξει την Αλαμανία μετά από αλλεπάλληλες εξεγέρσεις.

Η μάχη της Τουλούζης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 721 ο εμίρης της Κόρδοβα, συγκεντρώνοντας στρατό από το Μαρόκο, την Υεμένη και την Συρία επιτέθηκε στην Ακουιτανία που ανήκε στο Φραγκικό βασίλειο, αλλά διοικείτο σαν ανεξάρτητο δουκάτο από την εποχή που εξασθένησε η εξουσία των Μεροβίγγειων βασιλέων. Οι επιτιθέμενοι μουσουλμάνοι κατέλαβαν την Τουλούζη, σημαντικότερη πόλη της Ακουιτανίας εκείνη την εποχή. Ο δούκας Εύδης τρομοκρατημένος έφυγε να συγκεντρώσει στρατό. Επέστρεψε σε 3 μήνες και κατάφερε να κερδίσει τους μουσουλμάνους στις 9 Ιουνίου 721 στην μάχη της Τουλούζης, χωρίς να έχει καταφέρει να απαλλαγεί από αυτούς, γι’ αυτό πήγε να ζητήσει την βοήθεια του Καρόλου. Ο Κάρολος ήθελε να βοηθήσει με κάθε μέσο συγκεντρώνοντας στρατό, αλλά επειδή δεν είχε χρήματα αναγκάστηκε να λεηλατήσει τα εκκλησιαστικά οικόπεδα, με την υπόσχεση να ανταποδώσει αργότερα και με τα χρήματα συγκέντρωνε συνέχεια στρατιώτες. Οι επίσκοποι που κατάλαβαν την ανάγκη λόγω του πολέμου με τους μουσουλμάνους δεν τον αφόρισαν ποτέ για τις ενέργειες του.

Μετά την ήττα των μουσουλμάνων στην Τουλούζη (721), ο νέος ισχυρός Άραβας διοικητής Αμπντούλ Ραχμάν αλ Γκράφικι, δεν είχε την παραμικρή βλέψη για άλλες αποτυχίες. Συγκέντρωσε ισχυρότατο στρατό συμπεριλαμβάνοντας και Βέρβερους ιππείς. Έκανε σκληρή εισβολή στην Ακουιτανία συνέτριψε τις δυνάμεις του δούκα Εύδη στην μάχη του ποταμού Γαρούνα (732) κατέλαβε την πόλη του Μπορντώ και την λεηλάτησε. Ο δούκας Εύδης σε τραγική κατάσταση έτρεξε να ζητήσει βοήθεια από τον Κάρολο Μαρτέλο, αν και γνώριζε ότι ο μεγάλος στρατιωτικός άντρας ήταν ρεαλιστής, δεν θα πήγαινε σε μάχη με σημαντικά μικρότερο αριθμό στρατιωτικών δυνάμεων.

Ο θρίαμβός του κατά των Αράβων στο Πουατιέ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κάρολος Μαρτέλος στη μάχη του Πουατιέ

Ο Κάρολος έτοιμος μετά από δεκάχρονη προετοιμασία έσπευσε να τους αντιμετωπίσει στην μάχη του Πουατιέμάχη της Τουρ, όπως είναι επίσης γνωστή) στην περιοχή μεταξύ Πουατιέ και Τουρ που ακολούθησε στις 10 Οκτωβρίου 732. Η συντριβή των Αράβων ήταν τόσο μεγάλη που οριστικά διαλύθηκαν. Στην μάχη του Πουατιέ πήρε ο Κάρολος το παρατσούκλι Μαρτέλος, δηλαδή σφυροκόπος, από το ανελέητο σφυροκόπημα των εχθρών του. Όλοι οι μεγάλοι ιστορικοί όπως ο Έντουαρντ Γκίμπον, υμνούν τον Κάρολο Μαρτέλο λόγω της μάχης του Πουατιέ σαν μια από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές προσωπικότητες που πέρασαν. Ήταν η αιτία να κοπεί οριστικά το κύμα του Αραβικού Ισλαμισμού που εκείνη την εποχή ήταν έτοιμο να κατακτήσει ολόκληρη την Ευρώπη. Η μάχη του Πουατιέ σταμάτησε οριστικά την πορεία τους.

Νέος θρίαμβος κατά των Αράβων στην Ναρμπόν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως το 735 αναδιοργάνωσε την Βουργουνδία. Την ίδια χρονιά με τον θάνατο του Εύδη της Ακουιτανίας προσπάθησε να ενσωματώσει οριστικά την Ακουιτανία στο βασίλειο του, αλλά τότε δέχθηκε νέα απειλή από τους Άραβες. Η νέα Αραβική επίθεση έγινε αυτή την φορά με επικεφαλής τον γιο του Αβδούλ, Ραχμάν, που στρατοπέδευσε στην Ναρμπόν (736), ενώ είχε αφήσει δυνάμεις εσωτερικά στο Αρλ. Ο Κάρολος Μαρτέλος επιστρέφοντας στην μάχη της Ναρμπόν είχε νέα μεγάλη συντριπτική νίκη κατά των Αράβων παρόμοια κατά πολλούς ιστορικούς με αυτή του Πουατιέ. Ο γιος του Αμπντούλ Ραχμάν γνώριζε τις παγίδες που είχε στήσει στον πατέρα του ο Κάρολος Μαρτέλος και προσπάθησε να μην τις επαναλάβει, αντίθετα με τον αιφνιδιασμό να αφήσει τον ίδιο τον Κάρολο να πέσει σε αυτές. Δεν κατάφερε να το κάνει, γιατί ήρθε ο Κάρολος Μαρτέλος με έναν ακόμα πιο ενισχυμένο στρατό με τα πιο σύγχρονα όπλα της εποχής, όπως σιδηρόφρακτο ιππικό και φάλαγγα.

Τελευταία χρόνια αναδιοργάνωσης του κράτους των Φράγκων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λεπτομέρεια από τον τάφο του Καρόλου Μαρτέλου

Το 737 με τον θάνατο του Θευδέριχου Δ’ δεν δέχθηκε να ορίσει άλλον βασιλιά και έτσι ο βασιλικός θρόνος έμεινε κενός ως τον θάνατο του Καρόλου. Τα επόμενα χρόνια ως τον θάνατο του ασχολήθηκε με την εσωτερική διοίκηση του κράτους. Έκανε 4 επισκοπές στην Βαυαρία και όρισε τον Βονιφάτιο επίσκοπο ολόκληρης της Γερμανίας με έδρα το Μάιντς. Πέθανε στις 22 Οκτωβρίου 741, αφού πρώτα μοίρασε το κράτος του στους γιους του χωρίς να καταφέρει ο ίδιος να χριστεί βασιλιάς. Στον Καρλομάνο έδωσε Αυστρασία και Αλαμανία μαζί με την Βαυαρία, στον Πιπίνο τον νεώτερο ή βραχύ την Νευστρία και την Βουργουνδία, ενώ στον νόθο γιο του, Γκρίφο, άφησε μόνο μια λωρίδα γης ανάμεσα στην Νευστρία και την Αυστρασία.

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Κληρονόμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Με την δεύτερη σύζυγο του Σβάνχιλντ γιος του ήταν :
    • Γκρίφο
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Charles Martel της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).