Χέβι μέταλ μουσική

Οι Megadeth σε συναυλία

Heavy metal
Καταγωγή:	Ψυχεδελικό Ροκ Μπλουζ Χαρντ Ροκ Ροκ
Τόπος γέννησης:	Τέλος δεκαετίας '60 Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ
Μουσικά όργανα:	Ηλεκτρική Κιθάρα - Μπάσο - Ντραμς - Πλήκτρα (περιστασιακά)
Συναφή Είδη:	ροκ, μπλουζ
Μουσικοί:	Led Zeppelin, Black Sabbath, Deep Purple, AC/DC, Scorpions, Judas Priest, Iron Maiden, Metallica, Motley Crue, Mayhem, Celtic Frost, Lamb of God, Luca Turilli, Mastercastle, Mastodon, Megadeth, Rhapsody of fire, Ronnie James Dio, Anthrax, Pantera, Slipknot
Είδη
Avant-garde metal - Black metal - Classic metal - Death metal -Doom metal - Folk metal - Glam metal - Gothic metal - Groove metal - NWOBHM - Post-metal - Power metal - Progressive metal - Speed metal - Symphonic metal - Thrash Μetal - Viking metal - Alternative metal - Christian metal - Crossover thrash - Funk metal - Grindcore - Industrial metal - Metalcore - Nu metal - Rapcore- Grunge

Το Χέβι Μέταλ (αναφέρεται κοινώτερα ως metal (Μέταλ)) είναι μουσικό είδος και κατατάσσεται ως παρακλάδι της Ροκ μουσικής. Αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του '60 - αρχές '70. και ρίζες του εφορμούν από την Μπλουζ και το ψυχεδελικό ροκ. Τα μουσικά σχήματα που θεωρούνται ως πρωτόλεια στο Χέβι Μέταλ δημιούργησαν ένα βαρύ ήχο εστιασμένο στην κιθάρα, στο μπάσο και στα ντραμς, έχοντας ως χαρακτηριστικό την έντονη παραμόρφωση στον ήχο της ηλεκτρικής κιθάρας καθώς και τα γρήγορα σόλο. Ο οδηγός κριτικής Allmusic αναφέρει χαρακτηριστικά πως «από τις μυριάδες μορφές ροκ εντ ρολ, το Heavy Metal είναι το πιο ακραίο στην ένταση, αρρενωπότητα και θεατρικότητα».

Το Χέβι Μέταλ απαντά οπαδούς σε όλο τον πλανήτη, ενώ τα πρώτα συγκροτήματα του είδους όπως οι Μπλακ Σάμπαθ προσελκύουν ακόμα και σήμερα ένα ευρύτερο κοινό. Στα μέσα του '70 οι Judas Priest καθώς και άλλοι προχώρησαν την εξέλιξη του είδους αποβάλλοντας τα μπλουζ στοιχεία, ενώ το New Wave of British Heavy Metal (Νέο Κύμα του Βρετανικού Χέβι Μέταλ) ακολούθησε τον ίδιο δρόμο, δίνοντας στη μουσική μια χροιά Πανκ Ροκ και μεγαλύτερη έμφαση στην ταχύτητα.

Το Heavy metal έγινε ευρέως γνωστό την δεκαετία του '80, οπότε αναπτύχθηκαν πολλά από τα γνωστά υποείδη του. Εναλλαγές πιο ακραίες περιορίστηκαν τότε στην Underground μουσική σκηνή, άλλες πάλι όπως το Γκλαμ Μέταλ και το thrash metal γνώρισαν μεγάλη εμπορική επιτυχία. Αργότερα και έως τις μέρες μας, αρκετά υποείδη διεύρυναν τα μουσικά όρια του είδους.

Χαρακτηριστικά

Το Χέβι Μέταλ παραδοσιακά χαρακτηρίζεται από τον δυνατό, παραμορφωμένο ήχο της ηλεκτρικής κιθάρας, τους εμφατικούς ρυθμούς, τον πυκνό ήχο μπάσου και την έντονη χρήση των ντραμς. Η ηλεκτρική κιθάρα και η ηχητική ένταση και παραμόρφωση που της αποδίδει ο Ενισχυτής αποτελεί βασικό στοιχείο στο heavy metal. Στις αρχές της δεκαετίας του '70 κάποια γνωστά συγκροτήματα άρχισαν να χρησιμοποιούν πλέον δύο κιθάρες στις συνθέσεις τους. Πρωτοπόρα συγκροτήματα όπως οι Τζούντας Πρίεστ και οι Iron Maiden ακολούθησαν αυτή την τακτική διατηρώντας τη μια κιθάρα για τον ρυθμό και την άλλη για οδηγό και για σόλο. Το Σόλο της κιθάρας αποτελεί κεντρικό και σημαντικό στοιχείο μιας heavy metal σύνθεσης. Οι Μέταλ τραγουδιστές παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στο ύφος. Από την μεγάλης έκτασης και θεατρικότητας φωνή του Ρομπ Χάλφορντ, τραγουδιστή των Τζούντας Πρίεστ και του Μπρούς Ντίκινσον των Iron Maiden έως την επιτηδευμένα τραχιά φωνή του τραγουδιστή των Μότορχεντ Λέμι και του Τζέιμς Χάτφιλντ των Μετάλικα στην γρυλιστή φωνή του Randy Blythe των Lamb of God και του Τόμας Λίντμπεργκ των At the Gates.

Το μπάσο παρέχει τις χαμηλές συχνότητες, στοιχείο που προσφέρει την απαραίτητη βαρύτητα που χαρακτηρίζει το μουσικό και ηχητικό ύφος του είδους. Το μπάσο όπως και η κιθάρα ενδέχεται να έχει υποστεί παραμόρφωση στον ήχο του. Το μπάσο στις Χέβι Μέταλ συνθέσεις εκτελείται κυρίως με τα δάχτυλα αλλά και με πένα, παράγοντας ένα πιο μεσισυχνο (middle) ήχο και παρέχοντας μεγαλύτερη ελευθερία στον μπασίστα να συμμετέχει με σόλο. Το σετ των τυμπάνων είναι συνήθως ογκωδέστερο σε σύγκριση άλλα παρακλάδια της Ροκ.

Στις ζωντανές εμφανίσεις, η συνολική ένταση του ήχου αποτελεί εκ των σημαντικότερων στοιχείων. Ακολουθώντας το παράδειγμα του Τζίμι Χέντριξ και των Δε Χού (The Who), οι οποίοι ήταν και οι πρώτοι οι οποίοι χρησιμοποίησαν δύο κάσες (δίκαση) ή πετάλια (διπέταλο) στα ντραμς, και που χαρακτηρίζονται ως "Το πιο δυνατό (σε ένταση) συγκρότημα στον κόσμο" στο Βιβλίο Γκίνες, τα πρώτα Χέβι Μέταλ συγκροτήματα ανέβασαν υψηλά τον πήχη. Ο Τόνι Ιόμι, κιθαρίστας των Μπλακ Σάμπαθ, είναι ανάμεσα στους πολλούς που υπέστησαν μερική απώλεια της ακοής λόγω της δυνατής έντασης.

Κυρίαρχο στοιχείο του Χέβι Μέταλ είναι η διαρκής εξέλιξη του στα διάφορα είδη που το απαρτίζουν και πολύ περισσότερο ο πειραματισμός, η ανάμειξη διαφορετικών στοιχείων και μουσικών επιρροών με αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων ειδών Μέταλ μουσικής.

Ιστορία

Ρίζες (τέλη δεκαετίας του '60)

Αν και ο όρος heavy metal χρησιμοποιήθηκε αργότερα, κυκλοφορίες πριν την δεκαετία του '70 θεωρούνται δείγματα πρώιμου heavy metal. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι Led Zeppelin, οι Deep Purple και οι Cream και στις Η.Π.Α οι Jimi Hendrix Experience και οι Steppenwolf ενέπνευσαν τις μπάντες που θα δημιουργούσαν αργότερα το ιδίωμα. Ιδιαίτερα το τραγούδι Born to be Wild των τελευταίων θεωρείται από πολλούς το πρώτο heavy metal τραγούδι, καθώς οι στίχοι του περιέχουν την αγαπημένη για τους μεταλλάδες θεματολογία των μοτοσυκλετών και της ταχύτητας, ενώ ο στίχος «heavy metal thunder» έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ονομασία του ιδιώματος. Έτσι ήταν η κατάσταση μέχρι την ίδρυση των Black Sabbath το 1969 στο Birmigham της Αγγλίας από τους Όζι Όζμπορν, Τόνι Αίόμι, Γκίζερ Μπάτλερ και Μπιλ Γουαρντ.

Γέννηση (δεκαετία του '70)

Στις 13 Φεβρουαρίου του 1970 κυκλοφορεί από τους Black Sabbath ο πρώτος ομώνυμος δίσκος, που θεωρείται από την πλειοψηφία των μεταλλάδων η πρώτη metal κυκλοφορία. Γι' αυτό η ημερομηνία κυκλοφορίας του θεωρείται και η ημερομηνία γέννησης του ιδιώματος. Την ίδια χρονιά κυκλοφορεί ο δεύτερος δίσκος της μπάντας με τίτλο Paranoid. Και οι δύο πρώτοι δίσκοι περιέχουν κομμάτια ύμνους για το ιδίωμα. Επίσης, την ίδια χρονιά κυκλοφορούν δίσκοι από τους Uriah Heep, τους U.F.O και τον Alice Cooper.
Την επόμενη χρονιά κυκλοφορεί και το ντεμπούτο των Ιρλανδών Thin Lizzy, ενώ το 1972 κυκλοφορεί και το ντεμπούτο των Blue Öyster Cult. Κυκλοφόρησαν σύντομα και οι πρώτοι δίσκοι των Aerosmith (1973), Judas Priest (1974) και των Αυστραλών AC/DC (1976). Μια ακόμα σημαντική μπάντα, οι Van Halen, κυκλοφόρησε το ομότιτλο ντεμπούτο της, ενώ το 1979 κυκλοφορούν τρεις δίσκοι των Βρετανών Motörhead με τίτλο On Parole, Overkill και Bomber και το Highway to Hell των AC/DC, ο τελευταίος δίσκος του τραγουδιστή της μπάντας Μπον Σκοτ, ο οποίος πέθανε την επόμενη χρονιά. Την ίδια χρονιά, οι Black Sabbath απολύουν τον τραγουδιστή Όζι Όζμπορν και στη θέση του προσλαμβάνουν τον Ρόνι Τζέιμς Ντίο, πρώην τραγουδιστή των Rainbow.

N.W.O.B.H.M και δημιουργία νέων υποκατηγοριών (δεκαετία '80)

Το 1980 θεωρείται από πολλούς η καλύτερη δισκογραφικά χρονιά του heavy metal. Μερικές από τις πολυάριθμες κυκλοφορίες εκείνης της χρονιάς είναι τα British Steel των Judas Priest, το ομότιτλο ντεμπούτο των Iron Maiden, το Back In Black των AC/DC με τον καινούριο τραγουδιστή Μπράιαν Τζόνσον, το οποίο είναι δεύτερο σε πωλήσεις παγκοσμίως με 49 εκατομμύρια αντίτυπα αυτή τη στιγμή, το Ace of Spades των Motörhead, το Heaven and Hell των Black Sabbath, τα Wheels of Steel και Strong Arm of the Law των Saxon και το ντεμπούτο της σόλο καριέρας του Όζι Όζμπορν με τίτλο Blizzard of Ozz. Παράλληλα, ένα νέο κύμα που ονομάστηκε N.W.O.B.H.M (New Wave of British Heavy Metal), δηλαδή Νέο Κύμα Βρετανικού Heavy Metal, εμφανίστηκε και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία νέων υποκατηγοριών. Ορισμένες από τις μπάντες του νέου κύματος ήταν οι Saxon, οι Judas Priest, οι Iron Maiden, οι Motörhead, οι Def Leppard, οι Diamond Head και οι Venom. Ιδιαίτερα οι τελευταίοι θεωρούνται η κυριότερη έμπνευση για τη δημιουργία του Thrash Metal στα μέσα της δεκαετίας, ενώ ο δεύτερος δίσκος τους με τίτλο Black metal έδωσε το όνομά του σε μια ολόκληρη υποκατηγορία του heavy metal που δημιουργήθηκε αργότερα.

Η γέννηση του thrash metal έγινε με την κυκλοφορία δίσκων που σήμερα θεωρούνται κλασικοί, όπως το Kill ‘em All των Metallica το 1983, το Show No Mercy των Slayer της ίδιας χρονιάς κ.ά. Το thrash metal, αν και αρχικά αποτελούσε ακραίο είδος του heavy metal, σύντομα έγινε εμπορικό. Οι δίσκοι Ride the Lightning (1984) και Master of Puppets (1986) των Metallica, το Reigning Blood των Slayer (1986), τα Spreading the Disease (1985) και Among the Living (1986) των Anthrax, το Peace Sells…but who’s buying? της ίδιας χρονιάς των Megadeth, το Bonded by Blood (1984) των Exodus και το The Legacy των Testament (1987) είναι μόνο μερικοί thrash metal δίσκοι της δεκαετίας που θεωρούνται κλασικοί για όλο το heavy metal. Κύριες επιρροές των thrash metal συγκροτημάτων ήταν οι Venom, οι Diamon Head, οι Motörhead, οι Saxon και punk rock συγκροτήματα, όπως οι Sex Pistols και οι Ramones.

Το 1985 και 1987, οι Possessed και οι Death αντίστοιχα, ακολουθούμενοι τα χνάρια των thrash metal συγκροτημάτων, δημιούργησαν ένα ακόμα πιο ακραίο είδος heavy metal. Το death metal, που οφείλει την ονομασία του στο ομώνυμο demo των Possessed, στο όνομα των Death και στη θεματολογία των στίχων, που σχετίζονταν με το θάνατο, θεωρείται μέχρι και σήμερα το πιο ακραίο είδος heavy metal. Χαρακτηριστικά του είναι τα μουγκρητά φωνητικά, τα χαμηλά κουρδίσματα και οι πολύ γρήγοροι ρυθμοί. Οι στίχοι αναφέρονται σε ασθένειες, στο θάνατο, στη βία και στο Σατανισμό, αν και αργότερα απέκτησαν και κοινωνικοπολιτική προσέγγιση. Τα αυθεντικά εξώφυλλα των Αμερικανών Cannibal Corpse έχουν απαγορευτεί σε πολλές χώρες στον κόσμο λόγω των ακραίων εικόνων βίας που προβάλλουν. Άλλες death metal μπάντες που ξεχώρισαν είναι οι Morbid Angel, οι Obituary, οι Bolt Thrower και οι Deicide.
Στη δεκαετία του ’80 γεννήθηκε και το Power Metal, ένα είδος λιγότερο ακραίο, αλλά με υψηλές ταχύτητες. Ξεκίνησε στη Γερμανία από τους Helloween και αργότερα τους Blind Guardian, και χαρακτηρίζεται από τα καθαρά φωνητικά, τις μελωδίες και τις γρήγορες ταχύτητες. Άλλες μπάντες που ξεχώρισαν είναι οι Iced Earth, οι Gamma Ray και οι Rhapsody Of Fire. Συνδέεται άμεσα με το progressive metal, που χαρακτηρίζεται από μεγάλης διάρκειας κομμάτια και πολύπλοκες δομές τραγουδιών. Αν και δημιουργήθηκε από τους Καναδούς Rush αρκετά χρόνια νωρίτερα, μπάντες όπως οι Dream Theater και οι Fates Warning το ανέδειξαν στ ευρύτερο κοινό.
Επίσης, στα μέσα της δεκαετίας του ’80 γεννήθηκε το glam metal. Επηρεασμένα από τη θεατρικότητα των KISS και το heavy metal της δεκαετίας του ’70, συγκροτήματα όπως οι Mötley Crüe, οι W.A.S.P. και οι Twisted Sister αποτελούν τους κύριους αντιπροσώπους του κινήματος, που γνώρισε μεγάλη εμπορική επιτυχία.

Κρίση (δεκαετία του ’90)

Η δεκαετία του ’90 έχει χαρακτηριστεί ως μια περίοδος κρίσης για το heavy metal. Η ανάπτυξη του grunge των Nirvana, των Pearl Jam και των Alice in Chains παραμέρισε τα metal συγκροτήματα από το προσκήνιο. Όμως αυτό δεν εμπόδισε νέες και παλιές μπάντες να ξεχωρίσουν.
Το 1990 κυκλοφορεί το Cowboys from Hell των Pantera. Ο δίσκος αποτελεί ορόσημο, καθώς ανέδειξε μια μπάντα που στο μέλλον θα διακριθεί μέσα στην κρίση και διότι αποτελεί το σημείο εκκίνησης του Νέου Κύματος Αμερικάνικου Heavy Metal που θα δημιουργηθεί αργότερα. Το 1991 όμως οι Metallica κυκλοφορούν το Metallica (Black Album), το οποίο βρέθηκε στην πρώτη θέση του Billboard 200 και αποτελεί από το 1991 μέχρι σήμερα τον πρώτο σε πωλήσεις δίσκο παγκοσμίως. Από τότε, όλοι οι δίσκοι της μπάντας την πρώτη εβδομάδα κυκλοφορίας τους βρέθηκαν στην πρώτη θέση του Billboard 200, δείγμα της σημασίας του δίσκου για τη μπάντα. Το 1990, οι Megadeth με το Rust In Peace ξεκινούν μια περίοδο που περιλάμβανε εμπορικές επιτυχίες για τη μπάντα, με την κλασική σύνθεση των Ντέιβ Μαστέιν, Ντέιβ Έλλεφσον, Μάρτυ Φρίντμαν και Νικ Μένζα. Την ίδια χρονιά κυκλοφορεί το κλασικό Painkiller των Judas Priest, το οποίο όμως αποτελεί τον τελευταίο δίσκο της μπάντας για τα επόμενα επτά χρόνια και του τραγουδιστή της μπάντας Ρομπ Χάλφορντ μέχρι το 2005. Οι Death κυκλοφόρησαν δίσκους όπως το Symbolic το 1995 και το The Sound of Perseverance του 1998 που αποτέλεσαν τη γέννηση του τεχνικού death metal. Τέλος, οι Slayer κυκλοφορούν το Seasons In the Abyss το 1990, το οποίο επίσης γνώρισε εμπορική επιτυχία.
Στις αρχές της δεκαετίας γεννήθηκε στη Νορβηγία το δεύτερο κύμα black metal με μπάντες όπως οι Mayhem, οι Burzum και οι Darkthrone. Το black metal χαρακτηρίζεται από τσιριχτά φωνητικά, γρήγορους ρυθμούς και κακές παραγωγές δίσκων, που προσέδιδαν έναν ωμό ήχο, καθιστώντας το είδος ακραίο. Το 1993 ωστόσο το ιδίωμα πήρε μεγάλη δημοσιότητα. Ο εμπρησμός εκκλησιών στη Νορβηγία από μέλη black metal συγκροτημάτων, η αυτοκτονία του τραγουδιστή των Mayhem, Ντεντ (Dead), και η δολοφονία του κιθαρίστα της μπάντας, Γιουρόνιμους (Euronymus), από το μοναδικό μέλος των Burzum, Βαργκ Βίκερνες (Varg Vikernes) έλαβαν μεγάλη διάσταση από τα μέσα ενημέρωσης. Άλλες μπάντες που ξεχώρισαν ήταν οι Gorgoroth, οι Dimmu Borgir και οι Cradle of Filth.
Στα μέσα της δεκαετίας ξεκίνησε η τάση ένωσης του heavy metal με άλλα είδη μουσικής, που κορυφώθηκε στις αρχές της επόμενης δεκαετίας. Οι Faith No More ανέμειξαν στοιχεία metal, hip hop και funk. Επίσης, μπάντες όπως οι Korn, οι System of a Down και οι Slipknot δημιουργήθηκαν αυτή τη δεκαετία και αποτέλεσαν τις μπάντες που δημιούργησαν το λεγόμενο nu metal.
Επίσης αυτή τη δεκαετία διαμορφώνονται νέα κύματα. Στη Σουηδία δημιουργείται το Νέο Κύμα Σουηδικού Death Metal (N.W.O.S.D.M), που αναμειγνύει τα παραδοσιακά death metal φωνητικά με μελωδικά riff και πολλές φορές πλήκτρα. Οι In Flames, οι Opeth, οι Dark Tranquility, οι Arch Enemy και οι At the Gates αποτελούν ορισμένες μπάντες του νέου κύματος. Η πρώτη μπάντα, που ανέμειξε τις μελωδίες με το death metal θεωρείται η βρετανική μπάντα Carcass. Επίσης, στις Η.Π.Α, επηρεασμένες από τους Pantera, ορισμένες μπάντες δημιούργησαν το Νέο Κύμα Αμερικάνικου Heavy Metal (N.W.O.A.H.M) ή αλλιώς metalcore. Οι Lamb of God, οι Killswitch Engage, οι Avenged Sevenfold και As I Lay Dying είναι μερικές από αυτές. Κύρια επιρροή των μπαντών αυτών είναι τα thrash metal συγκροτήματα της δεκαετίας του ’80, και κυρίως οι Βραζιλιάνοι Sepultura.

Δεκαετία του ‘00

Το 2001 κυκλοφορούν δίσκοι όπως το Lateralus της progressive metal μπάντας Tool και το Toxicity των System of a down που σημείωσαν μεγάλη εμπορική επιτυχία. Επίσης, το 2004 οι Slipknot κυκλοφορούν το Vol 3. The Subliminal Verses, το οποίο θα φτάσει μέχρι την κορυφή του Billboard 200. Επίσης, μπάντες όπως οι Rammstein και οι Korn διακρίνονται για τους πειραματισμούς στη μουσική τους. Ένας άλλος από τους καλύτερους δίσκους της δεκαετίας ήταν το Blackwater Park των Opeth το 2001.
Η δεκαετία αυτή χαρακτηρίζεται από τις επανενώσεις παλιότερων συγκροτημάτων. Το 1999 ο τραγουδιστής Μπρους Ντίκινσον επιστρέφει στους Iron Maiden, από τους οποίους είχε αποχωρήσει το 1993, ξεκινώντας μια νέα περίοδο για τη μπάντα, που περιλαμβάνει κυκλοφορίες επιτυχημένων δίσκων, όπως το Brave New World του 2000 και το Dance of Death του 2003. Επίσης, το 2004 επιστρέφει στους Judas Priest ο τραγουδιστής Ρομπ Χάλφορντ, κυκλοφορώντας το 2005 το Angel of Retribution. Το 2001 επιστρέφει ο ντράμερ Ντέιβ Λομπάρντο στους Slayer, επαναφέροντας την κλασική σύνθεση της μπάντας. Το heavy metal πλέον έχει εδραιωθεί ως ένα δημοφιλές είδος μουσικής στον κόσμο, που αριθμεί εκατομμύρια φίλους παγκοσμίως.

Κριτική

Το heavy metal δεχόταν ανέκαθεν αρνητική κριτική από την κοινή γνώμη για διάφορους λόγους.
Πολλές heavy metal μπάντες έχουν κατηγορηθεί ότι προωθούν το Σατανισμό στους νέους. Οι Black Sabbath, λόγω της απόκρυφης σκηνικής παρουσίας της μπάντας πρώτη είχε δεχτεί πόλεμο από το ξεκίνημά της κιόλας. Ο τρίτος δίσκος των Iron Maiden με τίτλο The Number of the Beast επίσης δέχτηκε κριτική για τον τίτλο του. Μάλιστα, θρησκευτικές οργανώσεις έχουν καταστρέψει αντίτυπα του δίσκου, ενώ η περιοδεία για την προώθηση του δίσκου έχει σημαδευτεί από τις παρεμβάσεις πολλών από αυτές. Πολλές black metal μπάντες έχουν επίσης δεχτεί κατηγορίες ότι προωθούν τον Σατανισμό. Η ελληνική black metal μπάντα Rotting Christ πρόσφατα βρέθηκε αντιμέτωπη με θρησκευτικές ομάδες στη Βραζιλία που ζητούσαν να μην πραγματοποιήσουν συναυλία στη χώρα τους, όπως έχει συμβεί και πολλές φορές στο παρελθόν.
Σε αρκετές περιπτώσεις, heavy metal μπάντες έχουν αντιμετωπίσει προβλήματα λόγω των βίαιων απεικονίσεων των εξώφυλλων των δίσκων τους και των t-shirt τους. Εξώφυλλα δίσκων των Cannibal Corpse έχουν απαγορευτεί στο παρελθόν σε πολλές χώρες, ενώ ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζουν τέτοια προβλήματα στη Γερμανία. Τον Ιούνιο του 2011 κατασχέθηκαν t-shirts των Cradle of Filth στη Νέα Ζηλανδία.

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι

• All Music Guide entry for heavy metal
• ThrashMageddon Thrash & Heavy Metal World
• RoadCrew.gr Greek metal community

http://www.heavymetal.gr