Βοριράνιο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Βοριράνιο
Boriraan.png
Borirane 3D molecule.png
Γενικά
Όνομα IUPAC Βοριράνιο
Άλλες ονομασίες Επιβοραιθάνιο
Αιθυλενοβοράνιο
Βοριοκυκλοπροπάνιο
Χημικά αναγνωριστικά
Χημικός τύπος C2H5Β
Μοριακή μάζα 39,8721 amu
Σύντομος
συντακτικός τύπος
Boriraan.png
Αριθμός CAS 39517-80-1
SMILES B1CC1
InChI 1/C2H5B/c1-2-3-1/h3H,1-2H2
Ισομέρεια
Ισομερή θέσης 2
βινυλοβοράνιο (CH2=CHBH2)
αιθυλιδενοβοράνιο (CH3CH=BH)
Φυσικές ιδιότητες
Σημείο τήξης -129,01ºC
Σημείο βρασμού -24,32ºC
Διαλυτότητα
στο νερό
15,425 kg/m3
Χημικές ιδιότητες
Εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά, τα δεδομένα αφορούν υλικά υπό κανονικές συνθήκες (25°C, 100 kPa).

Το βοριράνιο[1] (αγγλικά borirane) είναι οργανική ετεροκυκλική χημική ένωση, που περιέχει άνθρακα, υδρογόνο και βόριο, με μοριακό τύπο C2H5B. Είναι το απλούστερο οργανικό ετεροκυκλικό βοράνιο ή, σύμφωνα με μια άλλη ταξινόμιση, είναι ο απλούστερος κυκλικός βοραιθέρας, δηλαδή μια ένωση που αποτελείται από ένα αλκενυλένιο (-CvH2v-), το οποίο συνδέεται με ένα βορανυλιδένιο (-BH-), σε μια κυκλική δομή. Το χημικά καθαρό βοριράνιο, στις κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος, δηλαδή θερμοκρασία 25 °C και υπό πίεση 1 atm, είναι άχρωμο, εύφλεκτο αέριο.

Ισομέρεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με βάση το μοριακό τύπο του (C2H5B) έχει τα ακόλουθα τρία (3) ισομερή θέσης:

  1. Αιθυλιδενοβοράνιο, με ημισυντακτικό τύπο CH3CH=BH.
  2. Βινυλοβοράνιο, με ημισυντακτικό τύπο CH2=CHBH2.
  3. Μεθυλενομεθυλοβοράνιο, με ημισυντακτικό τύπο CH3B=CH2.

Σύμφωνα με ab initio κβαντομηχανικούς υπολογισμούς, η ένωση έχει συνολικά πέντε (5) ισομερή που έχουν μελετηθεί (με τους υπολογισμούς αυτούς).[2]

«Μητρικό» και «θυγατρικά» βοριράνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το βοριράνιο είναι η «μητρική ένωση» για μια σειρά «θυγατρικών» του παραγώγων, που μαζί με τη «μητρική ένωση», ονομάζονται συλλήβδην «βοριράνια». Πρόκειται, δηλαδή, για όλες οι παράγωγες ετεροκυκλικές οργανικές ενώσεις που περιέχουν έναν (τουλάχιστον) βοριρανικό δακτύλιο, δηλαδή τριμελή ετεροκυκλικό δακτύλιο που μεριέχει μια βορυλενική ομάδα (-BH-) και δυο (2) μεθυλενικές ομάδες (-CH2-).

Παραπομπές και παρατηρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Δείτε τις εναλλακτικές ονομασίες στον παρακείμενο πίνακα πληροφοριών χημικής ένωσης.
  2. Stone, F. G. A.. Abel, E. W. (1987). Organometallic Chemistry. 16. London: Royal Society of Chemistry, σελ. 40. https://books.google.com/books?id=LvvrQW1mKewC&pg=PA40&lpg=PA40&dq=Borirane+uses&source=bl&ots=uFGQFsjtMW&sig=qYy5n06L_5koWbidaC7pVpKGpGI&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjpraKGtLfKAhWKqh4KHb7gBUMQ6AEIWzAK#v=onepage&q=Borirane%20uses&f=false. 
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Borirane της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).