Βασίλειος Β'
 Μικρογραφία από χειρόγραφο ψαλτήρι του 11ου αι. (Βενετία, Μαρκιανή Βιβλιοθήκη). |
|
| Αυτοκράτωρ του Βυζαντίου | |
|---|---|
| Περίοδος εξουσίας | |
| 976 - 1025 | |
| Προκάτοχος | Ιωάννης Τσιμισκής |
| Διάδοχος | Κωνσταντίνος Η' (αδελφός του Βουλγαροκτόνου) |
| Βασιλικός Οίκος | Μακεδονική δυναστεία. |
| Πατέρας | Ρωμανός Β΄Λακαπηνός |
| Μητέρα | Θεοφανώ |
| Γέννηση | 958 |
| Θάνατος | 15 Δεκ. 1025 |
| Τοποθεσία Ταφής | Ναός της μονής Θεολόγου στο Έβδομο (προάστιο) της Κωνσταντινούπολης. |
- Το άρθρο αυτό αφορά Αυτοκράτορα του Βυζαντίου. Για προσωπικότητες με το ίδιο όνομα, δείτε: Βασίλειος Β΄ (αποσαφήνιση)
Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας (976-1025) Βασίλειος Β', συχνά επονομαζόμενος Βουλγαροκτόνος, θεωρείται ο τελευταίος μεγάλος αυτοκράτορας της Μακεδονικής δυναστείας, ένας από τους κυριότερους ήρωες της «βυζαντινής εποποϊίας».
Πίνακας περιεχομένων |
[Επεξεργασία] Βιογραφικά στοιχεία
Ήταν γιος του αυτοκράτορα Ρωμανού Β' και της Θεοφανούς που είχε Ελληνική καταγωγή[1][2][3][4][5][6], γεννημένη στη Λακωνία[7]. Ανέλαβε τη διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας σε ηλικία 18 ετών έχοντας όμως επιτροπευθεί από δύο εξαίρετους στρατιώτες-αυτοκράτορες, τον Νικηφόρο Φωκά, δεύτερο σύζυγο της Θεοφανούς, και τον Ιωάννη Τσιμισκή των οποίων το έργο ανέλαβε να συνεχίσει.
[Επεξεργασία] Βασιλεία
Η αρχή της βασιλείας του σημαδεύτηκε από τις εξεγέρσεις των Βάρδα Σκληρού και Βάρδα Φωκά οι οποίοι στην προσπάθειά τους να αναρριχηθούν στο θρόνο της Κωνσταντινούπολης οδήγησαν το κράτος σε εμφύλια σύρραξη. Για την αντιμετώπισή τους, μεταξύ άλλων ενεργειών, ο Βασίλειος ζήτησε τη συμμαχία του πρίγκηπα Βλαδίμηρου των Ρως. Ως μέρος αυτών των επαφών, ο αυτοκράτορας έδωσε ως γυναίκα του στο Βλαδίμηρο την πορφυρογέννητη αδελφή του Άννα, ενώ ο ίδιος ο πρίγκηπας του Κιέβου βαφτίστηκε χριστιανός με συνέπεια τον μαζικό εκχριστιανισμό και του ρωσικού λαού.
Ο Βασίλειος αφού εδραίωσε την κυριαρχία του με κατανίκηση και παραδειγματική τιμωρία των στασιαστών, έστρεψε την προσοχή του προς την Βουλγαρική λαίλαπα. Έχοντας την προσοχή του στραμμένη στην καταστολή της εξέγερσης, βρήκαν ευκαιρία οι Βούλγαροι, που ήταν υποτελείς της αυτοκρατορίας, και με αρχηγό τους τον Σαμουήλ ξεκίνησαν έναν αγώνα κατά του Βυζαντίου που διήρκησε κοντά 30 έτη. Η μάχη εναντίον τους κοντά στη Λάρισα το 987, κατέληξε σε βαριά ήττα του Βασιλείου, γεγονός που σημάδεψε για όλη του τη ζωή την πολιτική του εναντίον τους. Οι Βούλγαροι κατόπιν, επιδόθηκαν σε σφαγές και λεηλασίες όλου του ελλαδικού χώρου μέχρις ότου ο Βασίλειος με τη βοήθεια των στρατηγών του Νικηφόρου Ουρανού και Νικηφόρου Ξιφία κατάφερε και τους νίκησε σε διάφορες μάχες.
Το τέλος του Βουλγαρικού κινδύνου, ήρθε με την μάχη στη θέση Κλειδί (κοντά στις Σέρρες) το 1014, όπου ο Βασίλειος κατέστρεψε τον στρατό του Σαμουήλ και συνέλαβε 14.000 αιχμαλώτους. Θεωρώντας τους Βούλγαρους στασιαστές (γιατί ήδη ανήκαν στην αυτοκρατορία) τους επέβαλε την ανάλογη ποινή, έτσι τύφλωσε όλους τους αιχμαλώτους φροντίζοντας όμως ανα 100 άνδρες να αφήνει ένα μονόφθαλμο ώστε να οδηγήσουν του υπόλοιπους στον Σαμουήλ. Εκείνος μόλις αντίκρυσε το οικτρό θέαμα που παρουσίαζε ο στρατός του έπαθε συμφόρηση και πέθανε σε φρικτούς πόνους.
"Ἐκεῖθεν ἄρας ἄπεισιν ἐν Ἀθήνας... Καί έν Ἀθήναις γενόμενος καί τά τῆς νίκης εὐχαριστήρια τῇ Θεοτόκῳ δούς τ΄αναθήμασι πολλοῖς, λαμπροῖς καί πολυτελέσι κοσμήσας τόν ναόν, ὑπέστρεψεν εἰς Κωνσταντινούπολιν."
Ο Βασίλειος συνέχισε την προέλασή του από τη Στρώμνιτσα έως το Μελένικο, εισέβαλε στη Πελαγονία και από τη πεδιάδα της Καρατζόβας έφθασε στη Θεσσαλονίκη (1015) και στη συνέχεια μέσω Λιβαδιάς[8] έφτασε μέχρι την Αθήνα, όπου παρέμεινε αρκετό χρονικό διάστημα και προσκύνησε στην Παναγία την Αθηνιώτισσα (Παρθενώνας).[9]
Εκτός από τους Βούλγαρους ο Βασίλειος πολέμησε και νίκησε τους Άραβες στη Συρία, τους Λογγοβάρδους στη Νότια Ιταλία, τους Αρμένιους στην Κιλικία και τους Νορμανδούς στη Σικελία. Απεβίωσε το 1025 σε ηλικία 68 ετών, έχοντας περάσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του επάνω στο άλογο πολεμώντας διαρκώς.
Ο Βασίλειος Β΄ζήτησε την βοήθεια του Βλαδημίρου για να εξουδετερώσει την ανταρσία των γαιοκτημόνων. Ο Βλαδήμιρος δέχτηκε και σε αντάλλαγμα ζήτησε να παντρευτεί την αδερφή του Βασιλείου,΄Αννα. Το ρωσικό στρατιωτικό σώμα που στάλθηκε συνέτριψε την ανταρσία των γαιοκτημόνων, αλλά ο Βασίλειος δεν τήρησε την υπόσχεση του. Όταν όμως ο Βλαδήμιρος κατέβαλε την Χερσώνα, ο Βασίλειος δέχτηκε να δώσει σε γάμο την αδερφή αρκεί ο Βλαδίμηρος να ασπαζόταν τον Χριστιανισμό. Ο Βλαδήμιρος δέχεται και έτσι στην Χερσώνα γίνεται η βάπτιση του και ο γάμος. Μετά ακολούθησε η ομαδική βάπτιση των Ρως στα ύδατα του ποταμού Δνείπερου.
[Επεξεργασία] Απολογισμός
Άφησε το Βυζάντιο στην ισχυρότερη θέση μετά την εποχή του Ιουστινιανού, αλλά δυστυχώς ο αδερφός του Κωνσταντίνος που τον διαδέχθηκε δεν του έμοιαζε ούτε στο ελάχιστο, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει σχεδόν αμέσως μια περίοδος διάλυσης της αυτοκρατορίας που συνεχίσθηκε μέχρι την άνοδο στο θρόνο του Αλέξιου Α' του Κομνηνού. Εκτός από τους πολέμους όμως ο Βασίλειος ασχολήθηκε και με τη νομοθεσία, θεσπίζοντας νέους νόμους στον αγώνα του εναντίον των «δυνατών», των μεγάλων γαιοκτημόνων δηλαδή που αμφισβητούσαν την κεντρική εξουσία και απομυζούσαν το λαό. Για την καταστροφή των Βουλγάρων, ο λαός που τον λάτρεψε τον ονόμασε Βουλγαροκτόνο, ένα όνομα με το οποίο έμεινε γνωστός στην ιστορία.
[Επεξεργασία] Παραπομπές
- ↑ McCabe, Joseph (1913). The empresses of Constantinople. R.G. Badger. σελ. 140. OCLC 188408. "(Theophano) came from Laconia, and we may regard her as a common type of Greek."
- ↑ Diacre, Léon le – Talbot, Alice-Mary – Sullivan, Denis F. (2005). The History of Leo the Deacon: Byzantine Military Expansion in the Tenth Century. Dumbarton Oaks. σελ. 99 - 100. ISBN 0884023249. "Nikephoros himself claimed that he wished to maintain his customary moderate lifestyle unaltered, avoiding cohabitation with a wife..And he took in marriage the wife of Romanos, who was distinguished in beauty, and was indeed a Laconian woman."
- ↑ Bury, John Bagnell – Gwatkin, Henry Melvill – Whitney, James Pounder – Tanner, Joseph Robson - Previté-Orton, Charles William - Brooke, Zachary Nugent (1923). The Cambridge medieval history. Camb. Univ. Press. σελ. 67-68. OCLC 271025434. "The new ruler, Romanus II… took possession of the government, or rather handed it over to his wife Theophano. We have already seen who this wife was. The daughter of Craterus, a poor tavern-keeper of Laconian origin, she owed the unhoped-for honour of ascending the throne solely to her beauty and her vices."
- ↑ Durant, Will – Durant, Ariel (1950). The Story of Civilization: The age of Faith; a history of medieval civilization - Christian, Islamic, and Judaic - from Constantine to Dante: A.D. 325-1300.. Simon and Schuster. σελ. 429. OCLC 245829181. "Perhaps Romanus II (958-63) was like other children, and did not read his father's books. He married a Greek girl, Theophano; she was suspected of poisoning her father-in-law and hastening Romanus' death"
- ↑ Nicol, Donald MacGillivray (1992). Byzantium and Venice: A Study in Diplomatic and Cultural Relations. Cambridge University Press. σελ. 44. ISBN 0521428947. "Basil II was aware that Otto had been made susceptible to Byzantine influence and ideas by his Greek mother Theophano."
- ↑ Hyslop, R. (2008). Varangian. Cuthan Books. σελ. 545. ISBN 0955871824. "Theophana, a Greek inn-keeper's daughter, married the emperor Romanus II in 958. She was alleged to have murdered this husband to marry the general Nicephorus"
- ↑ Goodacre, Hugh George (1957). A handbook of the coinage of the Byzantine Empire. Spink. σελ. 203. OCLC 2705898. "Theophano, in spite of her accomplishments, was but of the humblest birth…she came from Laconia, no doubt bringing with her thence the peerless beauty of the Greek type. Romanus II and Theophano were married about the year 956"
- ↑ Κωστής Παλαμάς, Η φλογέρα του Βασιλιά, Λόγος έχτος
- ↑ Κωστής Παλαμάς, Η φλογέρα του Βασιλιά, Λόγος Έβδομος,'Ογδοος και Ένατος σσ.83-116,Εκδ. γράμματα, 1993
[Επεξεργασία] Πηγές
- Μιχαήλ Ψελλός, Χρονογραφία, εκδ. ΄Αγρα, 1993 σε μετάφραση Αλόη Σιδέρη ISBN 960-325-058-9
- Γκυστάβ-Λεόν Σλυμπερζέ (Schhlumerger), «Βυζαντινή Εποποϊία», τόμ Α΄, 1896-1905
- Ιστορία Ελληνικού Έθνους, Τόμος 11ος- Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, εκδ. Κάκτος
[Επεξεργασία] Λογοτεχνικές Αναπλάσεις
- Πηνελόπη Δέλτα, Στον καιρό του Βουλγαροκτόνου, Λονδίνο, 1911- Ο Βασίλειος Βουλγαροκτόνος και η Πηνελόπη Δέλτα- Λουκάκη Μαρία, Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν.
- Κυριαζής Κώστας, Βασίλειος Βουλγαροκτόνος- «Μεσαιωνικός πολιτισμός-Μακεδονική δυναστεία») εκδ. Εστία, 2000, ISBN 960-05-0190-4
[Επεξεργασία] Εξωτερικοί σύνδεσμοι
- Οι μάχες του Ελληνισμού: Κλειδί (αφιέρωμα της εφημερίδας «Το Βήμα»)
- Βασίλειος Β' ο Μακεδόνας
| Προηγούμενος Ιωάννης Τσιμισκής |
Αυτοκράτορας του Βυζαντίου 976–1025 |
Επόμενος Κωνσταντίνος Η' |
