Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Κωνσταντίνος ΙΑ΄
Constantine XI Palaiologos miniature.jpg
Περίοδος εξουσίας
6 Ιανουαρίου 1449 - 29 Μαΐου 1453
Στέψη 6 Ιανουαρίου 1449
Μυστράς
Προκάτοχος Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος
Οίκος Παλαιολόγων
Γέννηση 9 Φεβρουαρίου 1404
Κωνσταντινούπολη
Θάνατος 29 Μαΐου 1453 (49 ετών)
Κωνσταντινούπολη
Πατέρας Μανουήλ Β´ Παλαιολόγος
Μητέρα Jelena Dragaš
Σύζυγος Θεοδώρα Τόκκο
Αικατερίνη Γατελούζου

Ο Κωνσταντῖνος ΙΑ' Δραγάσης Παλαιολόγος, ορθότερα Κωνσταντίνος ΙΒ' (9 Φεβρουαρίου 1404 - 29 Μαΐου 1453) ήταν ο τελευταίος βασιλεύων Βυζαντινός αυτοκράτορας, ως μέλος της δυναστείας των Παλαιολόγων, από το 1449 έως το θάνατό του κατά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453). Η ηρωϊκή αντίστασή του κατά των Οθωμανών σφράγισε τις ύστατες στιγμές της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας περνώντας ο ίδιος στη σφαίρα του θρύλου, του μύθου και της φαντασίας. Είναι εθνομάρτυρας και αποκαλείται συχνά και ανεπίσημα ως "εθνικός ήρωας". [1]

Στο Δεσποτάτο του Μυστρά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γιος του αυτοκράτορα Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου (1391-1425) από την Ελένη Δραγάση (Jelena Dragaš), κόρη του Σέρβου άρχοντα των Σερρών Constantin Dragaš[2], και νεότερος αδελφός τού αυτοκράτορα Ιωάννη Η΄ Παλαιολόγου (1425-1448). Γεννήθηκε το 1404. Όταν ήταν ακόμη νεαρός, ο πατέρας του Μανουήλ του είχε αναθέσει τη διοίκηση πόλεων του Ευξείνου Πόντου. Το 1427 ο Κωνσταντίνος φτάνει στο Μυστρά για να βοηθήσει τους αδερφούς του Θωμά και Θεόδωρο στην ανάκτηση των φραγκοκρατούμενων περιοχών της Πελοποννήσου. Το 1429 ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος καταλαμβάνει και την Πάτρα μετά από πολιορκία[3]. Το 1432 η ανάκτηση τελειώνει. Εκτός από την Μεθώνη, την Κορώνη το Ναύπλιο και το Άργος που είναι στα χέρια των Βενετών, ολόκληρη η υπόλοιπη Πελοπόννησος είναι στα χέρια των Ελλήνων με το Θεόδωρο να εξουσιάζει τον Μυστρά, το Θωμά τη Γλαρέντζα και τον Κωνσταντίνο τα Καλάβρυτα. Η παραμονή και των τριών αδελφών στην Πελοπόννησο δημιουργούσε οπωσδήποτε προβλήματα, οπότε ο Κωνσταντίνος πήγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου παρέμεινε από το Σεπτέμβριο του 1435 ως τον Ιούνιο του 1436, για να συζητήσει σχετικά θέματα με τον αυτοκράτορα. Στο διάστημα 1435-1441 μετέβη στην Ιταλία, όπου μετείχε στις επιτροπές των Βυζαντινών, που προσπαθούσαν να πετύχουν την ένωση των Εκκλησιών (Ορθοδόξων-Καθολικών). Η ρήξη με τον αδελφό του Θεόδωρο προσέλαβε επικίνδυνες διαστάσεις και χρειάστηκαν σύντονες προσπάθειες για να επιτευχθεί συμβιβαστική συμφωνία και συνδιαλλαγή. Η διοίκηση του δεσποτάτου αναλήφθηκε από το Θεόδωρο και το Θωμά, ο δε Κωνσταντίνος επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη για να συμπαρασταθεί στις προσπάθειες του Ιωάννη Η΄.

Αντικατέστησε τον αυτοκράτορα κατά την περίοδο της μετάβασής του στη Δύση για τη συμμετοχή στη Σύνοδο Φεράρας-Φλωρεντίας (27 Νοεμβρίου 1439 - 1 Φεβρουαρίου 1440), ενώ μετά την άφιξη του αυτοκράτορα στην Κωνσταντινούπολη ο Κωνσταντίνος επέστρεψε και πάλι στην Πελοπόννησο. Η στάση του Δημητρίου Παλαιολόγου, που υποστηρίχθηκε από τους Τούρκους, ανάγκασε τον Κωνσταντίνο να σπεύσει και πάλι στην Κωνσταντινούπολη (1442-1443), για να ενισχύσει τις δυνάμεις του αυτοκράτορα.

Τον Οκτώβριο του 1443 ανέλαβε δεσπότης του Μυστρά και αφιερώθηκε με ζήλο στη διοικητική και στρατιωτική αναδιοργάνωση του δεσποτάτου, με απώτερο σκοπό την ενίσχυση της άμυνας της Πελοποννήσου έναντι της τουρκικής απειλής. Οικοδόμησε τα τείχη του Εξαμιλίου στον Ισθμό της Πελοποννήσου και επέκτεινε το δεσποτάτο του κατακτώντας τη Βοιωτία και τη Φωκίδα. Όμως ο Μουράτ Β΄ οργάνωσε μια μεγάλη εκστρατεία εναντίον του. Κατέστρεψε το φρούριο στο Εξαμίλιο, την Κόρινθο και την Πάτρα. Ο Κωνσταντίνος αναγκάστηκε να ζητήσει ειρήνη και να γίνει φόρου υποτελής στον Τούρκο σουλτάνο.

Αυτοκράτορας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μαρμάρινο ανάγλυφο με το δικέφαλο αετό στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στο Μυστρά με τη σήμανση του σημείου, όπου στέφθηκε Αυτοκράτορας του Βυζαντίου.

Μετά τον θάνατο του Ιωάννη Η΄, στέφθηκε αυτοκράτορας στον Μυστρά (6 Ιανουαρίου 1449) και πήγε στην Κωνσταντινούπολη με πολλές ελπίδες και μεγάλη αγωνία για το μέλλον τής αυτοκρατορίας. Η τουρκική απειλή περιέσφιγγε τη βασιλεύουσα και στρεφόταν πλέον εναντίον της. Ο Κωνσταντίνος αφιερώθηκε στην επισκευή και την ενίσχυση των οχυρωματικών έργων, καθώς και στην αναδιοργάνωση του στρατού, ο οποίος θα αναλάμβανε το βαρύ έργο της άμυνας της Πόλης. Οι αποδεδειγμένες πολιτικές και στρατιωτικές ικανότητες τού Κωνσταντίνου δεν είναι δυνατόν να ανατρέψουν τον διαμορφωμένο συσχετισμό δυνάμεων, η άνοδος δε στην εξουσία τού φιλόδοξου σουλτάνου Μωάμεθ Β΄ (1451) έκανε περισσότερο αισθητό τον κίνδυνο για την Κωνσταντινούπολη. Η ανέγερση στον Βόσπορο τού υψηλού φρουρίου Ρούμελι Χισάρ και οι στρατιωτικές προετοιμασίες των Τούρκων, συντονίζονταν με τελικό στόχο την άλωση τής πρωτεύουσας τής αυτοκρατορίας.

Οι εκκλήσεις τού Κωνσταντίνου προς τη Δύση για ενισχύσεις αντιμετωπίζονταν με περίεργη αδιαφορία. Ο Πελοποννήσιος καρδινάλιος και προηγουμένως μητροπολίτης Ρωσίας Ισίδωρος, που έφθασε στην Κωνσταντινούπολη με ελάχιστες δυνάμεις, δεν μπορούσε να προσφέρει ελπίδες. Οι 3.000 περίπου βυζαντινοί και οι 2.000 περίπου ξένοι, από τους οποίους 700 περίπου Γενουάτες με αρχηγό τον Ιουστινιάνη, ήταν πολύ λίγοι για να αποκρούσουν τις επιθέσεις του πολυάριθμου και αξιόμαχου τουρκικού στρατού. Η ισχυρή οχύρωση της πόλης απαιτούσε και ισχυρή φρουρά για την απόκρουση των επιθέσεων από την ξηρά, αφού η απειλή από τη θάλασσα εξουδετερωνόταν με την περίφημη αλυσίδα τού Κεράτιου Κόλπου. Ωστόσο η μεταφορά από την ξηρά (υπερνεώλκηση) περίπου 70 τουρκικών πλοίων από τον Βόσπορο στον Κεράτιο κατέστησε την πολιορκία ασφυκτική (22-23 Απριλίου 1453).

Η Άλωση της Πόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κωνσταντίνος ΙΑ΄ ο Παλαιολόγος

Στις 28 Μαΐου, ο Μωάμεθ αποφάσισε τη γενική και τελική επίθεση εναντίον της πόλης. Ο Κωνσταντίνος, μετά την τέλεση της θείας λειτουργίας στον ναό της Αγίας Σοφίας, ενθάρρυνε τη φρουρά που θα έδινε τον αγώνα για την απόκρουση τής μεγάλης επίθεσης. Πράγματι, η πρώτη επίθεση αποκρούστηκε, αλλά η αναπλήρωση των απωλειών τής φρουράς ήταν δύσκολη. Ο τραυματισμός του Γενουάτη Ιουστινιάνη υπήρξε σοβαρό πλήγμα. Τέλος και ενώ ο Κωνσταντίνος αγωνιζόταν στο πλευρό των στρατιωτών του ως απλός στρατιώτης, οι Τούρκοι μπήκαν στην πόλη το πρωί της 29ης Μαΐου του 1453. Η Κωνσταντινούπολη έπεσε στον αλλόθρησκο κατακτητή και έγινε πηγή θρύλων και παραδόσεων στη μνήμη τού λαού.

«Ἑπεί τά τῆς μάχης ᾐρετίσω, καί οὔτε

ὃρκοις οὔτε κολακείας πεισθῆναι ποιῆσαι σε ἔχω ποίει, ἄ βούλει.,
-Ἑγώ γάρ πρός τόν Θεόν καταφεύγω,
καί εἰ θελητόν αὐτῷ ἐστι τοῦ δοῦναι καί τήν πόλιν ταύτην εἰς χείράς σου,
τίς ὁ ἀντιπεῖν ὁ δυνάμενος;
Εἰ δέ πάλιν ἐμφυτεύσει εἰρήνην ἐν τῇ καρδίᾳ σου, καί τούτο ἀσπασίως ἀποδέχομαι.
-Ἑγώ ἀπό τοῦ νῦν τάς πύλας τῆς πόλεως κεκλεισμένας έχων
καί τούς ἔνδον φυλάξω ὄσον ἡ δύναμις.
Σύ δέ καταδυναστεύων δυνάστευε, ἔως
ὁ δίκαιος κριτής ἀποδώσει ἐκάστῳ ἐμοί τε
καί σοί, τήν δικαίαν κρίσιν.

Προς Μωάμεθ

Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Γεννήθηκα στο χίλια τετρακόσια δύο[4]

Ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ υπήρξε ο τελευταίος αυτοκράτορας τού Βυζαντίου, ο οποίος με το φρόνημα και την αυτοθυσία του, σημάδεψε χαρακτηριστικά το γεγονός τής πτώσης. Ο αυλικός του Γεώργιος Φραντζής διηγείται με απλότητα τον θάνατο τού τελευταίου βυζαντινού αυτοκράτορα:

  • «Ο βασιλεύς οὖν ἀπαγορεύσας ἐαυτόν, ἰστάμενος βαστάζων σπάθην και ἀσπίδα, είπε λόγον λύπης άξιον "οὐκ έστί τις τῶν χριστιανῶν τοῦ λαβεῖν τήν κεφαλήν μου ἀπ΄ ἐμοῦ;" ἦν γάρ μονώτατος ἀπολειφθείς. τότε είς τῶν Τούρκων δούς αὐτῷ κατά πρόσωπον καί πλήξας, καί αὐτός τῷ Τούρκῳ ἐτέραν ἐχαρίσατο' τῶν ὁπισθεν δ΄ἐτέρος καιρίαν δούς πληγήν, ἔπεσε κατά γῆς' οὐ γάρ ῄδεισαν ὃτι ὁ βασιλεύς ἐστιν, ἀλλ΄ ὡs κοινόν στρατιώτην τοῦτον θανατώσαντες ἀφῆκαν».

Σύμφωνα με την περιγραφή του Φραντζή, οι κατακτητές, μετά το τέλος του αγώνα, αναζήτησαν το σώμα του αυτοκράτορα:

«πλείονας κεφαλάς τῶν άναιρεθέντων ἔπλυναν, εἰ τύχοι καί τήν βασιλικήν γνωρίσωσι, καί οὐκ ἡδυνήθησαν γνωρίσαι αὐτήν, εἰ μή τό τεθνεώς πτῶμα τοῦ Βασιλέως εὐρόντες ὄ ἐγνώρισαν ἐκ τῶν βασιλικῶν περικνημίδων, ή και πεδίλων ένθα, χρυσοί ἀετοί ἦσαν γεγραμμένοι, ὡs ἔθος ὑπῆρχε τοῖς βασιλεύσι».[5]

Η αναγνώριση του νεκρού αυτοκράτορα συνοδεύθηκε από την εντολή τού σουλτάνου Μωάμεθ Β΄ να ταφεί με τις αρμόζουσες βασιλικές τιμές, χωρίς όμως να ανακοινωθεί και ο τόπος της ταφής. Οι μυστικοί πόθοι τού λαού συνέδεσαν τον θρύλο τού Μαρμαρωμένου Βασιλιά, με την ελπίδα για την απελευθέρωση και την αποκατάσταση τής αυτοκρατορίας.

Ο θρύλος λέει ότι τη στιγμή που ο βασιλιάς περικυκλώθηκε από τους Τούρκους, ένας άγγελος του Κυρίου τον άρπαξε και τον έκρυψε σε μια σπηλιά, αφού πρώτα τον μαρμάρωσε.[6] Στη σπηλιά αυτή περιμένει για αιώνες ο "Μαρμαρωμένος Βασιλιάς" να ξαναέρθει την κατάλληλη στιγμή, "το πλήρωμα του χρόνου", και ο άγγελος Κυρίου θα του ξαναδώσει τη ζωή και το σπαθί του για να διώξει τους Τούρκους από την Κωνσταντινούπολη. Άλλοι θρύλοι και προφητείες αναφέρουν ότι θα τους κυνηγήσει μέχρι την "Κόκκινη Μηλιά" και στη μάχη που θα γίνει οι Τούρκοι θα νικηθούν και "θα κολυμπήσει το μοσχάρι στο αίμα τους". Ο θρύλος προσθέτει, ακόμα, ότι οι Τούρκοι ψάχνουν συνεχώς να ανακαλύψουν τη σπηλιά, όπου βρίσκεται ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς για να χτίσουν την είσοδό της, ώστε να μην μπορεί να ξαναβγεί από εκεί. Όμως, οι προσπάθειες τους είναι συνεχώς άκαρπες, αφού ο άγγελος προστατεύει τον Μαρμαρωμένο Βασιλιά και περιμένει την εντολή του Θεού για να τον ξυπνήσει.

Ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ κοινώνησε Θεία Ευχαριστία από τα χέρια του ενωτικού Πατριάρχη Ισιδώρου(1452-53) λίγες μόνο ώρες πριν από τον θάνατό του. Θεωρείται Άγιος από τους Ελληνόρρυθμους Καθολικούς.

Σύζυγοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πρώτη του σύζυγος ήταν η Μαντελένα Τόκκο, ανηψιά του Καρόλου Α΄ Τόκκου, Δεσπότη Ηπείρου, η οποία μετά το γάμο τους το 1427 ή το 1428 έγινε ορθόδοξη και άλλαξε το όνομά της σε Θεοδώρα. Πέθανε το 1429 ή το 1430.

Η δεύτερη σύζυγός του ήταν η Caterina Gattilusio, κόρη του Ντορίνο της Λέσβου, η οποία πέθανε το 1442.

Νομίσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κωνσταντίνος ΙΑ' (ΙΒ') έκοψε αργυρά 1/2 υπερπύρου. Το ότι δεν έκοψε χρυσά (ολόκληρα) υπέρπυρα φανερώνει τη δύσκολη οικονομική κατάσταση.

Στο 1/2 υπερπύρου εικονίζεται η προτομή του και γύρω η επιγραφή KΩΝCΤΑΝΤΙΝΟC ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟC.

Πρόγονοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
16. Μιχαήλ Θ' Παλαιολόγος
 
 
 
 
 
 
 
8. Ανδρόνικος Γ' Παλαιολόγος
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
17. Rita Hetoum
 
 
 
 
 
 
 
4. Ιωάννης Ε' Παλαιολόγος
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
18. Amadeus V count Savoy
 
 
 
 
 
 
 
9. Giovanna (Άννα) di Savoy
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
19. Maria Brabant
 
 
 
 
 
 
 
2. Μανουήλ Β' Παλαιολόγος
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
20. Μιχαήλ Καντακουζηνός
 
 
 
 
 
 
 
10. Ιωάννης ΣΤ' Καντακουζηνός
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
21. Θεοδώρα Παλαιολογίνα Αγγελίνα
 
 
 
 
 
 
 
5. Ελένη Καντακουζηνή
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
22. Andronikos Mitso-Asen
 
 
 
 
 
 
 
11. Irene Mitso-Asen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
23. Tαρχανειώτη
 
 
 
 
 
 
 
1. Κωνστατίνος ΙΑ' Παλαιολόγος
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
12. Dejan Dragash σεβαστοκράτωρ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6. Konstantin Dragash
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
26. Stefan Urosh III Nemanjic
decanski, ηγεμών Σερβίας
 
 
 
 
 
 
 
13. Teodora Nemanjic Σερβίας
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
27. Μαρία Παλαιολογίνα
δισεγγονή Μιχαήλ Η'
 
 
 
 
 
 
 
3. Jelena Dragash
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, τόμ. 5, σ. 135, εκδ. Αθηνών, 1986
  2. Timothy E. Gregory, A History of Byzantium, Blackwell, 2009, ISBN 1-4051-8471-X, σελ. 378.
  3. Στέφανος Θωμόπουλος, Ιστορία της πόλεως Πατρών, Τόμος Β΄, Αχαϊκές εκδόσεις, ISBN 960-7960-10-6
  4. Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Γεννήθηκα στο 1402, Τόμος Β΄σ.332, εκδ Βιβλιοπωλείον της Εστίας 5η έκδοση 1997 ISBN 960-05-0317-8
  5. Γεώργιος Φραντζής «Χρονικό» (chronicon majus)
  6. Γεώργιος Βιζυηνός «Ο τελευταίος παλαιολόγος» Τον είδες γαγιά τον βασιλέα

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • S. Runciman, The Fall of Constantinopole (Καίμπριτζ 1965)
  • Διονύσιος Ζακυθηνός, Le Despotat grec de Moree, Λονδίνο 1975
  • Ιωάννης Α. Μελισσείδης, " Συνοπτική Ιστορία των Γεγονότων στην Κωνσταντινούπολη κατά την περίοδο 1440-1453 " (1998/2004), σελ. 91-176, "Εάλω η Πόλις " (Γεωργίου Φραντζή), έκδ. 5η επηυξημένη, Εκδόσεις Βεργίνα, Αθήνα 2004, Ελληνική Εθνική Βιβλιογραφία 1999/2004, ISBN 9607171918

Λογοτεχνικές αναπλάσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Καζαντζάκης Νίκος, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, εκδ.Καζαντζάκη
  • Χρήστος Ζαλοκώστας , Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, 1991 ISBN 960-05-0744-9
  • Ο Τελευταίος Αυτοκράτορας, Γιώργος Λεονάρδος, Εκδ. ΛΙΒΑΝΗ Α.Α. 2007, ISBN 960-14-1644-1
  • Κώστας Κυριαζής, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος (Τόμοι Α΄- Β΄), 1997, Εκδ. ΕΣΤΙΑ ISBN 960-05-0325-7
  • Λούφα-Τζοάνα Θεοδώρα, Εκδ. Άγκυρα ISBN 960-234-263-3
  • Δημήτρης Λαζογιώργος, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος,«Σειρά: Μορφές του Ελληνισμού»,1998, εκδ. Πελασγός ISBN 960-522-041-5
  • Γκυστάβ-Λεόν Σλυμπερζέ, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Εκδ. ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ
  • Γκυστάβ-Λεόν Σλυμπερζέ, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος και Η Άλωσις της Κωνσταντινουπόλεως υπό του Τούρκων τω 1453, Εκδ. Δημιουργία.
  • ΚΡΟΟΥΛΙ ΡOΤΖΕΡ, Κωνσταντνούπολις 1453, εκδ. ΩΚΕΑΝΙΔΑ, 2005 ISBN 960-410-412-8
  • G.SCHLUMBERGER, " Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Πολιορκία και ΄Αλωσις της Κωνσταντινουπόλεως ", Παρίσι 1914. Μετάφραση (στη Καθαρεύουσα): Σπυρίδων Π. Λάμπρου (Αθήνα,1914), Απόδοση στη Νέα Ελληνική : Ιωάννης Α. Μελισσείδης και Ρίτα Ζαβολέα Μελισσείδου (Αθήνα,1997). Εκδόσεις Βεργίνα, Αθήνα,1997/2002, Ελληνική Εθνική Βιβλιογραφία 1999, ISBN 960717190X, ISBN 9789607171900

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Ομιλία του Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου λίγο πριν από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης


Προηγούμενος
Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος
Αυτοκράτορας του Βυζαντίου
Επόμενος
κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και εγκαθίδρυση του Οθωμανικού θρόνου
Προηγούμενος
Θεόδωρος Β΄ Παλαιολόγος
Δεσπότης του Μορέως (ή του Μυστρά)
14431449
Επόμενος
Θωμάς Παλαιολόγος

και Δημήτριος Παλαιολόγος