Μαρκιανός

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μαρκιανός
Solidus Marcian RIC 0509.jpg
Νομίσματα με τη μορφή του Μαρκιανού
Αυτοκράτωρ του Βυζαντίου
Περίοδος εξουσίας
450 - 457
Προκάτοχος Θεοδόσιος Β΄
Διάδοχος Λέων Α΄
Οίκος Θεοδοσίου
Γέννηση 392
Θράκη
Θάνατος 457
Κωνσταντινούπολη
Τόπος ταφής Ναός των Αγίων Αποστόλων (Κωνσταντινούπολη)
Σύζυγος Πουλχερία

Ο Μαρκιανός ήταν Βυζαντινός αυτοκράτορας (450-457), της Θεοδοσιανής δυναστείας, ο οποίος διαδέχτηκε τον Θεοδόσιο Β'.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε το 392 στη Θράκη από γονείς άσημους και έγινε αξιωματικός υφιστάμενος του παντοδύναμου στρατηγού Άσπαρ. Ο τελευταίος τον επέλεξε ως διάδοχο του Θεοδοσίου, όταν απευθύνθηκε σ' αυτόν η αδελφή του Θεοδοσίου Πουλχερία. Η ανάρρησή του στο θρόνο έγινε όταν ήταν σε ηλικία περίπου 60 ετών.[1] Για τη δράση του ο Προκόπιος αφηγείται πολλά περίεργα[εκκρεμεί παραπομπή].

Υπήρξε ο πρώτος που στέφτηκε Αυτοκράτορας από τον Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης. Ως αυτοκράτορας, αρνήθηκε να καταβάλει τον βαρύτατο ετήσιο φόρο στον ηγεμόνα των Ούννων Αττίλα, ο οποίος τότε στράφηκε εναντίον της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Στη συνέχεια τακτοποίησε τις εσωτερικές υποθέσεις του κράτους, περιορίζοντας την τότε παντοδυναμία των ευνούχων, τις καταχρήσεις των διοικητών και αρχόντων κι επέβαλε σωστή διοίκηση. Αν και χάρισε πολλούς φόρους, άφησε μεγάλα περισσεύματα στο δημόσιο ταμείο.[εκκρεμεί παραπομπή]

Ασχολήθηκε επίσης με θρησκευτικά και εκκλησιαστικά θέματα. Προήδρευσε της «εν Χαλκηδόνι» Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου, κατά την οποία και καταδικάστηκε η αίρεση του Ευτυχή και του Νεστορίου, περιορίζοντας όμως την τότε εκδηλωθείσα παντοδυναμία του μοναχικού κλήρου και την ανάμιξή του στα της Εκκλησίας και της πολιτικής του Κράτους.[εκκρεμεί παραπομπή]

Πέθανε το 457 άτεκνος, είχε όμως ήδη υιοθετήσει τον στρατηλάτη του Ιλλυρικού και μετέπειτα αυτοκράτορα της Δύσης Ανθέμιο. Όμως, ο πανίσχυρος Άσπαρ προτίμησε και πάλι έναν δικό του (και εξίσου άγνωστο όπως ο Μαρκιανός) υφιστάμενο, τον αξιωματικό Λέοντα.[2] Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Μαρκιανού στις 17 Φεβρουαρίου.

Μεταρρυθμίσεις και αντίκτυπος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επί επτά ετών βασιλεία του Μαρκιανού, εξασφάλισε πολιτική και θρησκευτική σταθερότητα στο Βυζάντιο, ένα κράτος το οποίο μέχρι τότε ταλανιζόταν από πολιτειακή και κοινωνική κρίση. Ο Μαρκιανός πραγματοποίησε ριζικές αλλαγές σε διάφορους τομείς και διασφάλισε τη συνοχή της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης.

Το ευτύχημα για τον Μαρκιανό ήταν ότι οι Ούννοι στράφηκαν στη δύση και το κράτος δεν ήταν πλέον αναγκασμένο να πληρώνει φόρους υποτέλειας σε βαρβαρικά φύλα, όπως συνέβαινε με προκατόχους του Μαρκιανού. Αυτή η κίνηση του Αττίλα, επέτρεψε στην Κωνσταντινούπολη να αναπτυχθεί οικονομικά με πολύ γρήγορους ρυθμούς. Έτσι ο Μαρκιανός προχώρησε σε φοροαπαλλαγές και μειώσεις φόρων, μέτρα που ευνόησαν ιδιαίτερα τα κατώτερα λαϊκά στρώματα. Επίσης το Βυζάντιο γνώρισε δραστικές αλλαγές και σε θέματα που αφορούσαν τη διοίκηση και την απονομή δικαιοσύνης. Ο Μαρκιανός πάντα φρόντιζε να διατηρεί από στρατιωτικής πλευράς ουδέτερη στάση σε συγκρούσεις που ξεσπούσαν στην Ευρώπη, εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο ειρήνη και εδαφική ακεραιότητα στην επικράτειά του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πολιτικής ήταν η αδράνεια που επέδειξε η Κωνσταντινούπολη όταν οι Βάνδαλοι λεηλάτησαν την Ρώμη το 455 (επακόλουθο της δολοφονίας του Βαλεντινιανού Γ΄). Επί της βασιλείας του ακόμη, στην Κωνσταντινούπολη διεκπεραιώθηκαν πολλά δημόσια έργα που άλλαξαν την εικόνα της πόλης.

Σύνοδος της Χαλκηδόνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επί Μαρκιανού επικρατούσε έντονη διαμάχη ανάμεσα στους Ορθοδόξους και τους Μονοφυσίτες. Οι μεν Ορθόδοξοι υποστήριζαν ότι ο Χριστός διέθετε δύο φύσεις, την θεϊκή και την ανθρώπινη, οι δε Μονοφυσίτες πίστευαν πως ο Χριστός είχε μόνο μία φύση, την θεϊκή. Το 451 συνεκλήθη από τον Μαρκιανό Οικουμενική Σύνοδος στην Χαλκηδόνα, όπου ο Μονοφυσιτισμός καταδικάστηκε ως αίρεση. Ταυτόχρονα, η "Σύνοδος της Χαλκηδώνος" έβαζε ένα τέλος στις βίαιες συγκρούσεις Μονοφυσιτών της Αλεξάνδρειας και Ορθοδόξων της Αντιόχειας, ωστόσο στάθηκε αφορμή για την αρχή ενός μακρόβιου θρησκευτικού πολέμου. Λαβωμένοι από την σύνοδο βγήκαν και οι παππικοί, οι οποίοι αναγκάστηκαν να αποδεχθούν τον "Κανόνα 28" που έλεγε ότι η επισκοπή της Κωνσταντινούπολης, η οποία πλέον θα ονομαζόταν "πατριαρχείο", είχε σχεδόν ίσα δικαιώματα με την αντίστοιχη της Ρώμης. Αυτό προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στην επισκοπή της Ρώμης, η οποία τους επόμενους αιώνες θα προσπαθούσε ποικιλοτρόπως να εντάξει το Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως στην ακτίνα επιρροής της, πολλές φορές με δόλιες μεθόδους. Απόρροια των παραπάνω ήταν να δημιουργηθεί μία άτυπη σύγκρουση ανάμεσα στις δύο επισκοπές, που θα συνεχιζόταν κλιμακούμενη και θα κατέληγε στο οριστικό σχίσμα των εκκλησιών το 1056.

Διαδοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μαρκιανός απεβίωσε άτεκνος το 457, τέσσερα έτη μετά το θάνατο της συζύγου Πουλχερίας. Τον διαδέχθηκε με τη βοήθεια του Γερμανού στρατηγού Άσπαρ, ο Φλάβιος Βαλέριος Λέων, ο οποίος προσπάθησε να διαλύσει την πανίσχυρη τευτονική φατρία, που ήταν κράτος εν κράτει. Κατά τις επόμενες δεκαετίες, στο κράτος υπήρχε μία άστατη πολιτική κατάσταση και αρκετές θρησκευτικές διαμάχες που έλαβαν μεγαλύτερες διαστάσεις. Μέχρι να έρθει ο "Χρυσούς Αιών" του Ιουστινιανού, δεν βρέθηκε κάποιος άξιος ηγέτης που να μπορεί να αποκαταστήσει την ισορροπία στην αυτοκρατορία.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Warren Treadgold 1997, σελ. 97
  2. Warren Treadgold 1997, σελ. 149
  • Warren Treadgold. A history of the Byzantine State and Society, Stanford University Press 1997. ISBN 0-8047-2630-2
  • "Ιστορικός άτλας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας" του Roger Michael Kean
  • "Βυζαντινός Πολιτισμός" του Στήβεν Ράνσιμαν,
  • "Τί είναι το ΒΥΖΑΝΤΙΟ" της Τζούντιθ Χέριν, (συντάκτης,Ιωάννης Σαρρής)
 LP  Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το αντίστοιχο λήμμα της Live-Pedia. (ιστορικό).

Η εισαγωγή του κειμένου της Livepedia στη Βικιπαίδεια έγινε πριν την 1η Νοεμβρίου 2008, συνεπώς ισχύει η διπλή αδειοδότηση υπό την άδεια CC-BY-SA 3.0 και την GFDL.

Προηγούμενος
Θεοδόσιος Β'
Αυτοκράτορας του Βυζαντίου
450-457
Επόμενος
Λέων Α'