Νικηφόρος Γ΄ Βοτανειάτης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Νικηφόρος Γ΄ Βοτανειάτης (1002 - 10 Δεκεμβρίου 1081) ήταν Βυζαντινός αυτοκράτορας από το 1078 έως το 1081.

Νικηφόρος Γ'
Meister der Predigtsammlung des Heiligen Johannes Chrysostomus 001.jpg
Ο Νικηφόρος Γ΄ Βοτανειάτης (από χειρόγραφο Ομιλιών του Ιωάννου Χρυσοστόμου)
αυτοκράτωρ των Ρωμαίων
Περίοδος εξουσίας
1078 - 1081
Προκάτοχος Μιχαήλ Ζ΄ Δούκας
Διάδοχος Αλέξιος Α´ Κομνηνός
Οίκος Βοτανειάται
Γέννηση 1002
Θάνατος 1081
Σύζυγος Martha (Μαρία) Bagrationi

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Νικηφόρος Βοτανειάτης υπηρέτησε ως στρατηγός υπό τους αυτοκράτορες Κωνσταντίνο Θ´ και Ρωμανό Δ´ Διογένη, και την περίοδο βασιλείας του Μιχαήλ Ζ´ Δούκα έγινε κυβερνήτης του θέματος Ανατολής και διοικητής του στρατού στην Ασία.

Η ενθρόνιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1078 επαναστάτησε ενάντια στο αυτοκράτορα Μιχαήλ Ζ´ και στον υπουργό οικονομικών του Νικηφορτζή και με τη σύμπραξη των Σελτζούκων Τούρκων βάδισε προς τη Νίκαια, όπου ανακήρυξε τον εαυτό του αυτοκράτορα. Αντιμέτωπος με έναν άλλο επαναστάτη στρατηγό, το Νικηφόρο Βρυέννιο, η εκλογή του επικυρώθηκε από την αριστοκρατία και τον κλήρο, ενώ ο Μιχαήλ ο Ζ´ παραιτήθηκε από το θρόνο και έγινε μοναχός. Το Μάρτιο ή Ιούνιο του 1078, ο Νικηφόρος Γ´ Βοτανειάτης μπήκε θριαμβευτικά στην Κωνσταντινούπολη και στέφθηκε αυτοκράτορας από τον Πατριάρχη Κοσμά Α΄. Με τη βοήθεια του στρατηγού του Αλέξιου Κομνηνού, αντιμετώπισε το Βρυέννιο και άλλους αντιπάλους, αλλά απέτυχε να εκδιώξει τους Τούρκους από τη Μικρά Ασία.

Ο γάμος ως μέσο ισχυροποίησης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για να ενισχύσει τη θέση του, ο Νικηφόρος Γ΄ επεδίωξε να παντρευτεί την Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα, μητέρα του Μιχαήλ Ζ´ και χήρα του Κωνσταντίνου Ι΄ και Ρωμανού Δ΄. Αυτό το σχέδιο υπονομεύτηκε από τον Καίσαρα Ιωάννη Δούκα και ο Νικηφόρος τελικά παντρεύτηκε τη Μαρία της Αλανίας, τη χήρα του Μιχαήλ Ζ´, κατά παράβαση των εκκλησιαστικών κανόνων. Παρόλα ταύτα, ο Νικηφόρος Γ' δεν αναγνώρισε τα δικαιώματα διαδοχής του γιου της Μαρίας Κωνσταντίνου Δούκα, κάτι που τον εξέθεσε στις υποψίες και συνωμοσίες του εναπομείναντος τμήματος της οικογένειας των Δουκών. Ο τρόπος διοίκησής του δημιούργησε αντιπάθειες, καθώς οι σύμβουλοί του αποξένωσαν πολλούς παλαιούς αυλικούς, και απέτυχε να σταματήσει την υποτίμηση του ρωμαϊκού νομίσματος.

Σημαντικές ενέργειες του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Νικηφόρος Γ' σταδιακά εξαρτήθηκε από την υποστήριξη του Αλεξίου Κομνηνού, που αντιμετώπισε με επιτυχία την επανάσταση του Νικηφόρου Βασιλάκιου στα Βαλκάνια (1079) και επιφορτίστηκε να καταστείλει την επανάσταση του Νικηφόρου Μελισσηνού στην Ανατολή (1080). Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας ήρθε επίσης αντιμέτωπος με εισβολές ξένων λαών, καθώς ο Νορμανδός Δούκας Ροβέρτος Γυισκάρδος της Απουλίας κήρυξε πόλεμο με το πρόσχημα της υπεράσπισης των δικαιωμάτων στο θρόνο του νεαρού Κωνσταντίνου Δούκα, που είχε μνηστευτεί την κόρη του Ροβέρτου Έλενα. Ενώ εμπιστεύτηκε στον Αλέξιο σημαντικές ένοπλες δυνάμεις για να αντιμετωπίσει την επικείμενη επίθεση των Νορμανδών, οι Δούκες, καθοδηγούμενοι από τον καίσαρα Ιωάννη, συνωμότησαν για να καταλύσουν την εξουσία του και να τον αντικαταστήσουν με τον Αλέξιο. Στην εποχή του ο τελευταίος βασιλιάς του αρμενικού βασιλείου του Ανί, Γκαζίκ Β' που είχε καταλυθεί απο τους Βυζαντινούς από το 1045, δολοφονείται στην Καισάρεια της Καππαδοκίας από φανατικούς Βυζαντινούς Ορθοδόξους λόγω προστριβών του σχετικά με θέματα με το δόγμα της Αρμενικής εκκλησίας η οποία είχε δεχτεί τον μονοφυσιτισμό απο τον 6ο αιώνα. Ο αρμένιος πρίγκιψ Ρουπέν Α' απο την οικογένεια των Βαγρατιδών της Αρμενίας συγγενής του Γκαζίκ Β' κατέλαβε την πόλη Σις (σημερινό Κοζάν) κοντά στα Άδανα της Κιλικίας, ιδρύοντας το αρμενικό πριγκιπάτο της Μικράς Αρμενίας με πρωτεύουσα την Σίς (1080). Το 1199 το πριγκιπάτο θα προαχθεί σε βασίλειο, επιβιώνοντας συνολικά περίπου τρεις αιώνες ως την κατάλυσή του απο τους Μαμελούκους της Αιγύπτου.

Το τέλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αποτυγχάνοντας να εξασφαλίσει την υποστήριξη είτε των Σελτζούκων Τούρκων είτε του Νικηφόρου Μελισσηνού (και οι δύο ήταν παραδοσιακοί εχθροί του), ο Νικηφόρος Γ' αναγκάστηκε να παραιτηθεί από το θρόνο ύστερα από ένα αιματηρό πραξικόπημα το 1081. Ο εκθρονισμένος αυτοκράτορας αποσύρθηκε σε μοναστήρι, που ο ίδιος είχε επιχορηγήσει, και πέθανε αργότερα τον ίδιο χρόνο.

Νομίσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επί της εποχής του κυκλοφόρησαν εξ ηλέκτρου[1]ιστάμενα, εξ ηλέκτρου τερτατηρά, αργυρά ολόκληρα ή στα 2/3 του μιλιαρησίου και χάλκινοι φόλλεις. Το ότι δεν κόπηκαν χρυσά νομίσματα αλλά μόνο εξ ηλέκτρου, φανερώνει τη μεγάλη οικονομική κατάπτωση. Στο ιστάμενον στέκεται ο γενειοφόρος Νικηφόρος Γ' επί υποποδίου. Φέρει στέμμα και φορεί λώρον. Στο δεξί κρατεί το λάβαρον που στο κοντάρι του έχει ένα Χ και στο άλλο χέρι σταυροφόρο σφαίρα. Επιγραφή ΝΙΚΗΦΟΡΩ ΔΕΣΠΟΤΗ ΤΩ ΒΟΤΑΝΙΑΤΗ.

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Προηγούμενος
Μιχαήλ Ζ΄ Δούκας
Αυτοκράτορας του Βυζαντίου
Επόμενος
Αλέξιος Α΄ Κομνηνός


  1. κράμα χρυσού και αργύρου