Μελένικο

Μελένικο
Χώρα	Βουλγαρία
Επαρχία	Μπλαγκόεβγκραντ
Πληθυσμός	385 (2005)
Υψόμετρο	437 m

Το Μελένικο.

Το Μελένικο (βουλγαρικά: Мелник) είναι η μικρότερη πόλη της Βουλγαρίας με 390 κατοίκους. Ανήκει στο δημοτικό διαμέρισμα (βουλγαρικά: община) της πόλης Σαντάνσκι (βουλγαρικά: Сандански), από την οποία απέχει 18 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά, και στην διοικητική περιοχή (βουλγαρικά: Област) του Μπλαγκόεβγκραντ (βουλγαρικά: Благоевград). Βρίσκεται σε υψόμετρο 437 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας, ανάμεσα σε εντυπωσιακές αμμώδεις «πυραμίδες».

Το Μελένικο ιδρύθηκε στην αρχαιότητα από την Θρακική φυλή των Μαίδων, αν και δεν είναι γνωστή η αρχαία ονομασία του.Στην διάρκεια της ιστορίας του έχει περάσει στην κατοχή των Μακεδόνων (Φίλιππος Β'), των Ρωμαίων και των Βυζαντινών, των Βουλγάρων, των Σέρβων και των Οθωμανών.

Ονομασία

Η σημερινή ονομασία του προέρχεται από την Σλαβική λέξη «мел» που σημαίνει «κιμωλία».

Πάντως ο Γεώργιος Ακροπολίτης επιφανής βυζαντινός λόγιος (1217-1282) στη χρονική συγγραφή του κάνει αναφορά στο φρούριο Μελένικον. Και ο Γεώργιος Κεδρηνός 11ος αι. γράφει: ..ένθα το λίαν οχυρώτατον φρούριον ο Μελένικος επί τινος πέτρας ιδρυμένον κρημνοίς και φάραγξι βαθυτάταις παντόθεν εστεφανωμένης Κατ΄αρχήν Μελένικος ονομάσθηκε η οροσειρά ..βασιλέα σκηνούμενον καθ΄όρους Μελενίκου...χωρία περί την Θεσσαλονίκην. Ως περισσότερο λογικοφανές και αληθοφανές πρέπει να δεχτούμε την προέλευση του ονόματος από το Μέλας+οίκος αν λάβουμε υπόψιν μας, έστω και συμβολικά, την εκτόπιση από την Κωνσταντίνου Πόλιν των εκάστοτε επικινδύνων αντιπάλων των κρατούντων.

Το Μελένικον 1895-1913

Κατά την εποχήν εκείνην πριν το 1895 η ζωή στο Μελένικο ήταν σχετικά ήρεμη. Οι σχέσεις των Ελλήνων μετά των ελαχίστων Τούρκων ήσαν άρισται. Τα εργοστάσια επεξεργασίας Μετάξης (διασώζεται η οικοδομή Γ.Παπάζογλου),το ελληνικόν τυπογραφείον του Κ.Καλαβάκη και οι ξακουστές λαξευτές εντός των βράχων οιναποθήκες (φυσικά ψυγεία) τρυπητές 25χ30χ6 με στενήν είσοδον βάθους 8-15 μέτρων μήκους αποτύπωναν γλαφυρά την ακμή της πόλης. Εντός των τρυπητών τούτων συναρμολογούντο τα τεράστια βαγένια. Τις παράξενες αυτές στοές ή κατακόμβες απεθάυμασε Γάλλος περιηγητής, αλλ΄εξέφρασε την απορίαν του διερωτηθείς... πως εισήχθηκαν εις αυτάς τα τεράστια βαγένια δια τόσων στενών εισόδων! Το περιώνυμον Καταστατικό που έφερε το τίτλο Σύστημα ή Διαταγαί συντάχθηκε και δημοσιεύθηκε στη Βιέννη το έτος 1813. Κατήργησε τις διακρίσεις των τάξεων και έκαμε προσιτή την κοινοτική εξουσία στους εκλεκτούς, στους φρονίμους και ικανούς από τους πολίτες κάθε τάξεως (΄Αρθρον 4 του Καταστατικού).

Κάποια ημέρα του Ιουλίου 1895 (όταν ο Μητροπολίτης Κωνσταντίνος διανυκτέρευε στο Σιδηρόκαστρο) ο Μπόρις Σαράφωφ έφεδρος υπολογαγός του βουλγαρικού στρατού με φοιτητές του Πανεπιστημίου και μαθητές των γυμνασίων της Σόφιας εισέβαλε στο Μελένικο. Έκαυσαν την συνοικία των Αγίων Αναργύρων και προέβησαν σε δολοφονίες Τούρκων και Ελλήνων μεταξύ των οποίων ο γιος του προκρίτου και μεγαλοκτηματία Ανδρέα Δέκου.

Την 31ην Δεκεμβρίου 1895 πυρπολήθηκε και ο Μητροπολιτικός ναός. Το πολυτιμότερον των κειμηλίων, ένα αυτοκρατορικό σκήπτρον, που έφερε χρυσοποίκιλτον και αδαμαντοκόλλητον σφαίραν αντί των δρακόντων, έλιωσε μέσα στη κρύπτη λόγω της υψηλής αναπτυχθείσης θερμοκρασίας.

Το Μελένικο απελευθερώθηκε τον Ιούνιο του 1913 από τον προελάσαντα Ελληνικό στρατό και παρέμεινεν υπό ελληνικήν στρατιωτικήν κατοχήν για δυο περίπου μήνες. Με τη Συνθήκη όμως του Βουκουρεστίου της 28ης Ιουλίου 1913 κατακυρώθηκε στη Βουλγαρία, οπότε, ολόκληρος ο πληθυσμός της πόλης μετανάστευσε και εγκαταστάθηκε στο Σιδηρόκαστρο, στις Σέρρες και στη Θεσσαλονίκη. Το Μελένικον ήταν η πόλη που ήταν άρρηκτα συνδεμένη με το Σιδηρόκαστρο, τις Σέρρες και τη Θεσσαλονίκη.

Προσωπικότητες

• Αναστάσιος Πολυζωίδης (1802-1873), Λόγιος, πολιτικός, δικαστικός και συγγραφέας πολιτικών και ιστορικών έργων. Το όνομά του έμεινε στην ιστορία μαζί μ΄εκείνο του Γ. Τερτσέτη για τη σθεναρή του στάση στη δίκη του Κολοκοτρώνη (1834).
• Εμμανουήλ Κορδόπουλος, η οικία του κτίσμα του έτους 1754 αποτελεί μέχρι τις μέρες μας περίτεχνο κόσμημα αρχιτεκτονικής.
• Μανασσής Ηλιάδης (1730-1805) ιατροφιλόσοφος.
• Αναστάσιος Παλλατίδης (1788-1848),ιατρός και ευεργέτης.
• Διονύσιος Πέτρου Ζάνος οπλαρχηγός της επανάστασης του 1821, που πολέμησε με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη.
• Κωνσταντίνος Χρηστομάνος 1867-1911(γιος του Αναστασίου διάσημου χημικού εκείνης της εποχής και καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών), Λογοτέχνης, θεατρικός σκηνοθέτης και επιχειρηματίας.
• Κωνσταντίνος Τσώπρος, 1885-1966, Διερμηνέας,μεταφραστής,προξενικός Γραμματεύς, συγγραφέας και δικηγόρος.
• Κωνσταντίνος Καλουπτσής (1908-2007), ηθοποιός.
• Δημήτριος Καλαμβακίδης, Λόγιος με καταγωγή από το Μελένικο. Διετέλεσε σχολάρχης της Κεντρικής Ελληνικής Σχολής στην Αλιστράτη το 1841.
• Αικατερίνη Χρηστομάνου Λασκαρίδου (1842-1916), Παιδαγωγός του 19ου αιώνα, ίδρυσε το Ελληνικό Παρθεναγωγείο Αικατερίνης Λασκαρίδου στην Αθήνα (1867). Είχε καταγωγή από το Μελένικο εκ πατρός, τον Αναστάσιο Χρηστομάνο, πλούσιο έμπορο της εποχής. Η μητέρα της ήταν Γερμανίδα.

Εξωτερικές συνδέσεις

• meleniko.gr
• Κυριακή Βασσάλου. "Μέλνικ: Εξόρμηση στα Ελληνοβουλγαρικά σύνορα". Ταξίδια. Η Καθημερινή. http://trans.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_taxworld_100054_19/11/2007_212416. Ανακτήθηκε την 14/05/2009. 
• Η ιστορία του Μελενίκου και Το Μελένικο, επιστολές αναγνωστών στην Καθημερινή που αντιδρούν στο πιο πάνω ταξιδιωτικό
• Ιωάννης Χασιώτης, Η Μακεδονία από τις αρχές του ΙΗ’ αιώνος έως την ίδρυση του ελληνικού κράτους, Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα
• Μιχαήλ Α. Καλινδέρης (1973). "Αι Συντεχνίαι και η Εκκλησία επί Τουρκοκρατίας". Εκδόσεις Αποστολικής Διακονίας. http://www.myriobiblos.gr/texts/greek/kalinderis_7.html. Ανακτήθηκε την 14/05/2009. 
• Θ. Χαραλαμπίδης, Κοινότητες και λαϊκές συνελεύσεις στις Σέρρες επί οθωμανικής κυριαρχίας, Ευτοπία
• Δ.Γκολίτσης,Αχρίδα, Βελεσσά, Μελένικον, Ορέχοβον..
• Popovic, M. Die Siedlungsstruktur der Region Melnik in spätbyzantinischer und osmanischer Zeit. – Зборник радова Византолошког института, Т. 47 (2010), 247-276
• D. M. Brancoff. La Macédoine et sa Population Chrétienne. Paris, 1905, 192–193
• Todic, B. The Symbolical Investiture of the Archbishop Basil of Bulgaria at Melnik. – Zograf, 32 (2008), 59-68

=[1]

Αναφορές

• Σύγχρονος Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη, 1928
• Λεξικό της Επανάστασης του 1821, Στασινόπουλου

• 
• 
• 
•