2-πεντένιο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
2-πεντένιο
Cis-2-pentene.svg
Trans-2-pentene.svg
Γενικά
Όνομα IUPAC 2-πεντένιο
Άλλες ονομασίες β-πεντυλένιο
β-αμυλένιο
Χημικά αναγνωριστικά
Χημικός τύπος C5H10
Μοριακή μάζα 70,13545 amu
Σύντομος
συντακτικός τύπος
CH3CH2CH=CHCH3
Συντομογραφίες ΕτCH=CHMe
Αριθμός CAS 109-68-2 (μίγμα ισομερών)
627-20-3 (-cis)[1]
646-04-8 (-trans)
SMILES CCC=CC
Δομή
Μοριακή γεωμετρία Επίπεδη εκτός μεθυλίου και αιθυλίου
Ισομέρεια
Ισομερή θέσης 9
Γεωμετρικά ισομερή 2
Φυσικές ιδιότητες
Σημείο τήξης -180°C (cis-)
-140°C (trans-)
Σημείο βρασμού 37-38°C (cis-)
37°C (trans-)
Πυκνότητα 657 kg/m³ (20°C, cis-)
651 kg/m³ (20°C, trans-)
Δείκτης διάθλασης ,
nD
1,382 (cis-)
1,381 (trans-)
Τάση ατμών 56.330 Pa (20°C, cis-)
55.571 Pa (20°C, trans-)
Χημικές ιδιότητες
Θερμότητα πλήρους
καύσης
3.285 kJ
Βαθμός οκτανίου 87,8[2]
Ελάχιστη θερμοκρασία
ανάφλεξης
-17,22°C (cis-)
-45,56°C (trans-)
Επικινδυνότητα
Hazard F.svg
Εξαιρετικά εύφλεκτο (F+)
Κίνδυνοι κατά
NFPA 704

NFPA 704.svg

4
1
0
 
Εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά, τα δεδομένα αφορούν υλικά υπό κανονικές συνθήκες (25°C, 100 kPa).

Τα πεντένια-2[3] (αγγλικά: 2-pentene) είναι οργανική χημική ένωση, που περιέχει άνθρακα και υδρογόνο, με μοριακό τύπο C5H10 και ημισυντακτικό τύπο CH3CH2CH=CHCH3 Βρίσκεται σε δύο (2) γεωμετρικά ισομερή αλκένια, το 2Ε-πεντένιο και το 2Ζ-πεντένιο. Αμφότερα είναι μέλη της ομόλογης σειράς των αλκενίων.

Τα χημικά καθαρά 2-πεντένια, στις «κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος», δηλαδή σε θερμοκρασία 25 °C και υπό πίεση 1 atm, είναι εξαιρετικά εύφλεκτα υγρά.

Τα δύο (2) γεωμετρικά ισομερή μπορούν να διαχωριστούν με κλασματική κρυστάλλωση, λόγω σημαντικής διαφοράς των θερμοκρασιών τήξης τους.

Ονοματολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ονομασία «2-πεντένιο» προέρχεται από την ονοματολογία κατά IUPAC. Συγκεκριμένα, το πρόθεμα «πεντ-» δηλώνει την παρουσία πέντε (5) ατόμων άνθρακα ανά μόριο της ένωσης, το ενδιάμεσο «-εν-» δείχνει την παρουσία ενός (1) διπλού δεσμού μεταξύ ατόμων άνθρακα στο μόριο και η κατάληξη «-ιο» φανερώνει ότι δεν περιέχει χαρακτηριστικές ομάδες με χαρακτηριστικές καταλήξεις. Τέλος, προηγείται υποχρεωτικά ο αριθμός θέσης (2-), του διπλού δεσμού του, γιατί υπάρχει και άλλη δυνατή και μη ισοδύναμη θέση.

Δομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αυτός ο υδρογονάνθρακας έχει μόριο που δομικά αποτελείται από δύο (2) άτομα υδρογόνου, ένα αιθύλιο και ένα μεθύλιο ενωμένα με ένα ζεύγος ατόμων άνθρακα που συνδέονται μεταξύ τους με ένα διπλό δεσμό. Τα έξι (6) συνολικά άτομα [2 υδρογόνου + 4 (τα 2 με το διπλό δεσμό + το πρώτο άτομο άνθρακα από το αιθύλιο + το άτομο άνθρακα από το μεθύλιο)] είναι ομοεπίπεδα. Η γωνία είναι 119°, δηλαδή πολύ κοντά στις 120° που προβλέπονται για τον sp² υβριδισμό των ατόμων άνθρακα, που συνδέονται με διπλό δεσμό. Η περιστροφή του δεσμού C=C απαιτεί (σχετικά) υψηλή ποσότητα ενέργειας, γιατί απαιτεί την (προσωρινή) διάσπαση του π-δεσμού.

Ο π-δεσμός στο μόριο του 2-πεντενίου είναι υπεύθυνος για τη χρήσιμη δραστικότητά του. H περιοχή του διπλού δεσμού χαρακτηρίζεται από (σχετικά) υψηλή ηλεκτρονιακή πυκνότητα, που επομένως είναι ευάλωτη σε επιδράσεις ηλεκτρονιόφιλων. Πολλές αντιδράσεις του προπενίου καταλύνται από διάφορα μέταλλα μετάπτωσης, που σχηματίζουν προσωρινά σύμπλοκα με τα π και π* τροχιακά του 2-πεντενίου.

Δεσμοί[4]
Δεσμός τύπος δεσμού ηλεκτρονική δομή Μήκος δεσμού Ιονισμός
C#1,#4,#5-H σ 2sp3-1s 109 pm 3% C- H+
C#2,#3-H σ 2sp2-1s 108,7 pm 3% C- H+
C#1-C#2 σ 2sp3-2sp2 151 pm
C#3-C#4 σ 2sp3-2sp2 151 pm
C#4-C#5 σ 2sp3-2sp3 154 pm
C=C σ 2sp2-2sp2 133,9 pm
C=C π 2p-2p 133,9 pm
Κατανομή φορτίων
σε ουδέτερο μόριο
C#1,#5 -0,09
C#4 -0,06
C#2,#3 -0,03
H +0,03

Παραγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με πυρόλυση αλκανίων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με πυρόλυση αλκανίων (βιομηχανική μέθοδος) παράγονται μείγματα που περιέχουν και 2-πεντένιο[5]. Π.χ.:

Με αφυδάτωση αλκανολών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με ενδομοριακή αφυδάτωση 2-πεντανόλης παράγεται 2-πεντένιο. Η αντίδραση ευνοείται σε σχετικά υψηηλές θερμοκρασίες, >150 °C[6]:

Με απόσπαση υδραλογόνου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με απόσπαση υδραλογόνου (HX) από 2-αλοπεντάνιο παράγεται 2-πεντένιο[7]:

Με απόσπαση αλογόνου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με απόσπαση αλογόνου (X2) από 2,3-διαλοπεντάνιο παράγεται 2-πεντένιο[8]:

Με μερική καταλυτική υδρογόνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με μερική καταλυτική υδρογόνωση 2-πεντινίου παράγεται 2-πεντένιο, και μάλιστα στερεοειδικά, δηλαδή με δυνατότητα παραγωγής του ενός ή του άλλου γεωμερικού ισομερούς, ανάλογα με τη χρήση των αντιδραστηρίων[9]:
1.

2.

Με επίδραση φωσφοροϋλιδίων σε καρβονυλικές ενώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση φωσφοροϋλιδίου σε αιθανάλη (μέθοδος Βίττινγκ, Wittig reaction) παράγεται 2-πεντένιο. Π.χ.[10]:

Παράγωγα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τέλεια καύση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ενυδάτωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Επίδραση θειικού οξέος (H2SO4) και στη συνέχεια νερού (ενυδάτωση). Παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα [11][12]:

2. Υδροβορίωση και στη συνέχεια επίδραση με υπεροξείδιο του υδρογόνου2O2). Παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα 2-πεντανόλης και 3-πεντανόλης[13][14]:

3. Αντίδραση με οξικό υδράργυρο [(CH3COO)2Hg] και έπειτα αναγωγή. Παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα 2-πεντανόλης και 3-πεντανόλης[12]:

4. Υπάρχει ακόμη η δυνατότητα αλλυλικής υδροξυλίωσης κατά Πρινς (Prins) με επίδραση αλδευδών ή κετονών σε 2-πεντένιο, απουσία νερού. Π.χ. με μεθανάλη προκύπτει σχεδόν ισομοριακό μείγμα 2-μεθυλο-2-πεντεν-1-όλης και 2-αιθυλο-2-βουτεν-1-όλης[15]:

Προσθήκη υποαλογονώδους οξέως[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση (προσθήκη) υποαλογονώδους οξέος (HOX) σε 2-πεντένιο παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα 2-αλο-3-πεντανόλης και 3-αλο-2-πεντανόλης[16][17]:

  • Το HOX παράγεται συνήθως επιτόπου με την αντίδραση:

Καταλυτική υδρογόνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με καταλυτική υδρογόνωση 2-πεντενίου σχηματίζεται πεντάνιο. Π.χ.[18]:

Αλογόνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Με προσθήκη αλογόνου (X2) (αλογόνωση) σε 2-πεντένιo έχουμε προσθήκη στο διπλό δεσμό. Παράγεται 2,3-διαλοπεντάνιο. Π.χ.[19]:

2. Υποκατάσταση σε αλλυλική θέση, δηλαδή σε α θέση ως προς το διπλό δεσμό. Παράγεται (κυρίως) 4-αλο-2-πεντένιο: Π.χ.[20]::

  • όπου .
  • Η αλλυλική υποκατάσταση ευνοείται με ορισμένα ειδικά αντιδραστήρια αλογόνωσης ή σε υψηλές θερμοκρασίες.

Υδραλογόνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με προσθήκη υδραλογόνων (HX) (υδραλογόνωση) σε 2-πεντένιo[21] παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα 2-αλοπεντάνιου και 3-αλοπεντάνιου[22]:

1. Με τον πολικό μηχανισμό:

2. Με το μηχανισμό ελευθέρων ριζών:

Καταλυτική αμμωνίωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Προσθήκη αμμωνίας (NH3). Παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα 2-πενταναμίνης και 3-πενταναμίνης. Π.χ.[23]:

  • Τα παραπάνω μέταλλα που αναφέρονται στη θέση του καταλύτη χρησιμοποιούνται με τη μορφή συμπλόκων τους και όχι σε μεταλλική μορφή.

2. Προσθήκη πρωτοταγούς αμίνης. Παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα αλκυλο-2-πεντυλαμίνης και αλκυλο-3-πεντυλαμίνης. Π.χ. με μεθυλαμίνη παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα μεθυλο-2-πεντυλαμίνης και μεθυλο-3-πεντυλαμίνης[24]:

3. Προσθήκη δευτεροταγούς αμίνης. Παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα διαλκυλο-2-πεντυλαμίνης και διαλκυλο-3-πεντυλαμίνης. Π.χ. με διμεθυλαμίνη παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα διμεθυλο-2-πεντυλαμίνης και διμεθυλο-3-πεντυλαμίνης[25]:

Καταλυτική φορμυλίωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με προσθήκη μεθανάλης (CO + H2) σε 2-πεντένιο παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα 2-μεθυλοπεντανάλης και 2-αιθυλοβουτανάλης. Π.χ.:

  • Τα παραπάνω μέταλλα που αναφέρονται στη θέση του καταλύτη χρησιμοποιούνται με τη μορφή συμπλόκων τους και όχι σε μεταλλική μορφή.

Προσθήκη αλδεΰδών ή κετονών κατά Prins[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση περίσσειας αλδευδών ή κετονών σε 2-πεντένιο απουσία νερού, σε χαμηλή θερμοκρασία παράγεται παράγωγο διοξανίου. Π.χ. με μεθανάλη παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα 4-αιθυλο-5-μεθυλο-1,3-διοξάνιου και 5-αιθυλο-4-μεθυλο-1,3-διοξάνιου:

4 ethyl-5 methyl-1 3-dioxane.png 5 ethyl-4 methyl-1 3-dioxane.png

Διυδροξυλίωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η διυδροξυλίωση 2-πεντενίου, αντιστοιχεί σε προσθήκη H2O2[26]:
1. Επίδραση αραιού διαλύματος υπερμαγγανικού καλίου (KMnO4). Παράγει 2,3-πεντανοδιόλη:

2. Επίδραση καρβονικού οξέος και υπεροξείδιου του υδρογόνου (H2O2). Παράγει 2.3-πεντανοδιόλη:

3. Μέθοδος Σάρπλες (Sharpless). Παράγει 2,3-πεντανοδιόλη:

4. Μέθοδος Γούντγαρντ (Woodward). Παράγει 2,3-πεντανοδιόλη:

5. Υπάρχει ακόμη δυνατότητα για 1,3-διυδροξυλίωση με επίδραση αλδευδών ή κετονών σε 2-πεντένιο, παρουσία νερού. Αντίδραση Πρινς (Prins). Π.χ. με μεθανάλη παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα 2-μεθυλο-1,3-πεντανοδιόλης και 2-αιθυλο-1,3-βουτανοδιόλης[27]:

Οζονόλυση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση όζοντος3, οζονόλυση) σε 2-πεντένια, παράγεται ασταθές οζονίδιο, που τελικά διασπάται σε αιθανάλη και προπανάλη[28]:

Aλλυλική οξείδωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση διοξειδίου του σεληνίου (SeO2) σε 2-πεντένιο παράγεται (κυρίως) 3-πεντεν-2-όλη:

Αντίδραση Diels–Adler[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την επίδραση αλκαδιενίου (διένιου) σε 2-πεντένιo (διενόφιλο) έχουμε την ονομαζόμενη (αντίδραση Ντιλς-Άλντερ) που στην περίπτωση αυτή οδηγεί σε παραγωγή παραγώγου κυκλοεξενίου. Π.χ. με βουταδιένιο-1,3 παίρνουμε σχεδόν ισομοριακό μείγμα από 4-αιθυλο-5-μεθυλοκυκλοεξένιο και 5-αιθυλο-4-μεθυλοκυκλοεξένιο[29]:

4-ethyl-5-methylcyclohexene.png 5-ethyl-4-methylcyclohexene.png

Αντίδραση Pauson-Khand[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την επίδραση αλκίνια και μονοξειδίου του άνθρακα σε 2-πεντένιο έχουμε την ονομαζόμενη αντίδραση Pauson-Khand που στην περίπτωση αυτή οδηγεί σε παραγωγή παραγώγων κυκλοπεντόνης. Π.χ. με αιθίνιο παράγεται σχεδόν ισομοριακό μείγμα από 4-αιθυλο-5-μεθυλο-2-κυκλοπεντενόνη και 5-αιθυλο-4-μεθυλο-2-κυκλοπεντενόνη:

4 ethyl-5-methylcyclopent-2-enone.png 5 ethyl-4-methylcyclopent-2-enone.png

Προσθήκη καρβενίων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την προσθήκη μεθυλενίου σε 2-πενένιο σχηματίζεται 1-αιθυλο-2-μεθυλοκυκλοπροπάνιο. Ταυτόχρονα όμως γίνονται και αντιδράσεις παρεμβολής στους δεσμούς C-H, οπότε παράγονται και εξένια[30]:


1-Ethyl-2-methylCyclopropane alternative form.png

  • Η αντίδραση είναι ελάχιστα εκλεκτική και αυτό σημαίνει ότι κατά προσέγγιση έχουμε:
1. Παρεμβολή στους τρεις (3) δεσμούς C#1H2-H: 3.
2. Παρεμβολή στον (1) δεσμό C#2H2-H: 1.
3. Παρεμβολή στον (1) δεσμό C#3H2-H: 1.
4. Παρεμβολή στους δύο (2) δεσμούς CH-H: 2.
5. Παρεμβολή στους τρεις (3) δεσμούς C#5H2-H: 3.
6. Προσθήκη στον (ένα διπλό) δεσμό: 1.

Προκύπτει επομένως μείγμα 3-εξενίου ~27%, 2-εξενίου ~27%, 4-μεθυλο-2-πεντένιου ~18%, 2-μεθυλο-2-πεντένιου ~9%, 3-μεθυλο-2-πεντένιου ~9% και 1-αιθυλο-2-μεθυλοκυκλοπροπάνιου ~9%.

1-Ethyl-2-methylCyclopropane alternative form.png

Καταλυτική προσθήκη οξυγόνου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την καταλυτική προσθήκη οξυγόνου σε 2-πεντένιο σχηματίζεται 1-αιθυλο-2-μεθυλοξιράνιο. Π.χ.:

1-ethyl-2-methyloxirane.png

Πολυμερισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διακρίνονται τα ακόλουθα είδη πολυμερισμού 2-πεντενίου, που όλα παράγουν β-πολυπεντυλένιο[31]:
1. Κατιονικός. Π.χ.:

2.. Ελευθέρων ριζών. Π.χ.:

Φωτοχημικός διμερισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά το φωτοχημικό διμερισμό 2-πεντενίου σχηματίζεται 1,3-διαιθυλο-2,4-διμεθυλοκυκλοβουτάνιο. Π.χ.[32]:

1 3-diethyl-2 4-dimethylcyclobutane.png

Φωτοχημική προσθήκη αλδεϋδών ή κετονών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση αλδευδών ή κετονών σε 2-πεντένιο απουσία νερού σχηματίζονται και φωτοχημικά παράγωγα οξετανίου (Αντίδραση Πατέρνο - Μπουχί, Paterno–Büchi). Π.χ. με μεθανάλη παράγεται 3-αιθυλο-2-μεθυλοξετάνιο:

3-ethyl-2-methyloxetane.png

Αναφορές και σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Διαδικτυακός τόπος ChemicalBook
  2. Διαδικτυακός τόπος researchgate.net
  3. Για εναλλακτικές ονομασίες δείτε τον πίνακα πληροφοριών.
  4. Τα δεδομένα προέρχονται εν μέρει από το «Table of periodic properties of thw Ellements», Sagrent-Welch Scientidic Company και Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, Σελ. 34.
  5. Σημείωση: Όταν αναφέρεται 2-πεντένιο παρακάτω, εννοειίται μίγμα των δυο γραμμικών ισομερών, εκτός αν σαφώς αναφέρεται ένα συγκεκριμένο από αυτά.
  6. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.153, §6.3.3.
  7. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.153, §6.3.1α.
  8. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.153, §6.3.1β.
  9. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.158, §6.9.4.
  10. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.153, §6.3.4.
  11. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 156, §6.8.3.
  12. 12,0 12,1 Η πεντανόλη-3 υπερέχει ελάχιστα.
  13. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 156, §6.8.5.
  14. Η πεντανόλη-2 υπερέχει ελάχιστα.
  15. Η 2-μεθυλοπεντεν-2-όλη-1 υπερέχει ελάχιστα.
  16. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 156, §6.8.4.
  17. Η 2-αλοπεντανόλη-3 υπερέχει ελάχιστα.
  18. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 156, §6.8.6.
  19. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 156, §6.8.2.
  20. Η 4-αλο-πεντένιο-2 υπερέχει.
  21. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 156, §6.8.1.
  22. Με τον πολικό μηχανισμό υπερέχει ελάχιστα το πεντυλαλογονίδιο-3 και με το μηχανισμό των ελευθέρων ριζών υπερέχει επίσης ελάχιστα το πεντυλαλογονίδιο-2.
  23. Η πενταναμίνη-3 υπερέχει ελάχιστα.
  24. Η Ν-μεθυλοπενταναμίνη-3 υπερέχει ελάχιστα.
  25. Η N,N-διμεθυλοπενταναμίνη-3 υπερέχει ελάχιστα.
  26. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 157, §6.8.9.
  27. Η 2-αιθυλοβουτανοδιόλη-1,3 υπερέχει ελάχιστα.
  28. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 157, §6.8.10.
  29. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 160, §6.10.2.
  30. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 157, §6.8.7., σελ. 155, §6.7.3.
  31. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 157, §6.8.11.
  32. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 157, §6.8.12.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Speight J. G., “Chemical and Process Design Handbook”, McGraw-Hill, 2002.
  • Γ. Βάρβογλη, Ν. Αλεξάνδρου, Οργανική Χημεία, Αθήνα 1972
  • Α. Βάρβογλη, «Χημεία Οργανικών Ενώσεων», παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1991
  • SCHAUM'S OUTLINE SERIES, ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ, Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999
  • Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982